آردآلود، مرکبات، حشره، شپشک، پوره، شپشک

می‌دهد(کالتاجیرون، 1989). بنابراین با توجه به اهمیت شپشک آردآلود مرکبات مطالعه در خصوص کنترل آفت ضروری می باشد.
کاربرد سموم شیمیایی موجب بروز مقاومت در آفات و کاهش جمعیت عوامل کنترل کننده طبیعی آنها در مزارع و باغات ها خواهد شد. مطالعه کفشدوزکها (Coccinellidae)، به دلیل نقش مؤثری که در کنترل بیولوژیکی و مبارزه تلفیقی با آفات دارند، از اهمیت زیادی برخوردار است ( هودک، 1967). اکثریت گونه های این خانواده حشره خوار هستند گونه های شکارگر این خانواده اغلب شکارگر شته ها، شپشک ها،کنه ها و سفیدبالک ها هستند (میدکاد، 2000). به همین دلیل کفشدوزک های شکارگر بیش از سایر حشرات شکارگر در کنترل بیولوژیک مورد استفاده قرار گرفته اند.
کفشدوزک کریپت یکی از گونههای خانواده Coccinellidae میباشد که یکی از موارد مهم در برنامه مدیریت کنترل شپشک آردآلود مرکبات میباشد که بر اساس تحقیقات گوردون تمام مراحل زیستی کفشدوزک کریپتولموس در باغ هایی که به شپشک مرکبات آلوده می‌باشند، به فراوانی دیده می‌شوند (گوردون،1985). لذا مطالعه حاضر با اهداف عمومی زیر انجام گرفته است:
عدم استفاده از حشره کشهای شیمیایی سنتتیک به منظور کاهش آلودگی های زیست محیطی ، حفظ دشمنان طبیعی ، جلوگیری از بروز پدیده مقاومت در آفات و کاهش میزان سمیت در پستانداران.
بررسی امکان کنترل شپشک آردآلود مرکبات با استفاده از سموم گیاهی کمخطر و حفاظت از دشمنان طبیعی و کفشدوزک muls Cryptolaemus montrouzieri.
بررسی منابعشپشک‌های آردآلودآلود مرکباتشپشک‌ آردآلود مرکبات از خانواده Pseudococcidaeمیباشد. افراد این خانواده به صورت گسترده ای در جهان انتشار دارند. دامنه میزبانی آنها بسیار گسترده و طیف وسیعی از درختان جنگلی، درختان میوه، نباتات زراعی و غیر زراعی و گیاهان زینتی را در بر می گیرند. نام عمومی شپشک های آردآلود مربوط به ترشحات مومی است که معمولا بدن آنها را می‌پوشاند. این ترشحات مومی بوسیله انواع مختلف منافذ و مجاری که سطح بدن را پوشانده‌اند تولید و ترشح می شوند. حشرات ماده در حین تخم ریزی معمولا کیسه تخمی متشکل از رشته‌های مومی پنبه ای شکل تولید و ترشح می‌کنند. شپشک‌های آردآلود پس از شپشکهای خانواده Diaspididae بزرگترین خانواده شپشک‌های نباتی را تشکیل می‌دهند و بین 200 تا 3000 گونه شناخته شده دارند (گوردون 1985).
مناطق انتشار و موقعیت جغرافیایی شپشک آردآلود مرکبات در جهان و ایرانکشورهایی که شپشک آردآلود مرکبات به عنوان آفت مهم مطرح می باشد عبارتست از: آمریکا ( ایالات کالیفرنیا و فلوریدا )، برزیل، کلمبیا، مکزیک، هندوستان، پاکستان، بنگلادش، الجزایر، مصر، فرانسه، یونان، مجارستان، عراق، سوریه، آفریقای جنوبی، ترکیه، غنا، آنگولا و استرالیا. شپشک آردآلود مرکبات در تمام مناطق مرکبات خیز ایران شامل: فارس، خوزستان، از مازندران، گیلان، بندرعباس و گلخانه های پرورش گیاهان زینتی حضور فعال دارد ( نوها و همکاران2010).
بودن هرمردر سال 1951 مطالعات مفصلی روی شپشک آردآلود مرکبات انجام داده و اظهار می‌دارد که قدرت باروری P. citri به چند عامل بستگی دارد:
درجه حرارت و رطوبت نسبی محیط:
درجه حرارت و رطوبت نسبی محیط از جمله عوامل مهم در قدرت باروری P. citri می باشد. نتایج این محقق نشان داد که درجه حرارت به عنوان یک عامل فیزیکی مهم برای رشد، تولید مثل و بقای P. citri باید در نظر گرفت و این پارامتر ها را تحت تاثیر قرار میدهد.
با داشتن اطلاعاتی مربوط به این عوامل می توان بهترین زمان مبارزه با آفات را تعیین کرد. بررسی های انجام گرفته نشان داده که در درجه حرارت پایین (10-5) باروری حشره ماده کم و در درجه حرارت بالا(30-25) قدرت باروری افزایش می یابد. نتایج این بررسی ها نشان داد که بالاترین میزان تخم گذاری (3/373 تخم به ازای هر ماده) و کوتاه ترین طول عمر حشره بالغ (4/8 روز) در 30 درجه سانتیگراد می باشد.
بودنهرمر، معتقد است که همه مراحل P. citri نورگرایی منفی (negative photothropism) از خود نشان می‌دهند بجز جنس ماده تخم گذار که به هیچ یک از محرک های خارجی حساس نیست. بنابراین نورگرایی منفی در نور قوی کاملا واضح است. ولی تاثیر آن در نور پراکنده کم است. نورگرای منفی در P. citri از عوامل اصلی تنظیم فعالیت روزانه می‌باشد. بدین صورت که پوره های ماده های جوان در صبح خیلی زود و یا غروب به طور فعال روی میوه ها و برگ ها دیده می شوند و به محض روشن شدن هوا ناپدید شده و خود را به فضای بین دو میوه متصل به هم، در شکاف ها، زیر برگ ها و غیره پنهان می کنند. آنها این پناهگاه ها را در تاریکی ترک می کنند و دوباره وقتی در معرض نور قرار می‌گیرند از هر فرصتی برای پنهان کردن خودشان در بین شکاف ها استفاده می‌کنند.
فصول:
قدرت باروری حشرات ماده در فصول مختلف سال فرق می‌کند به عنوان مثال متوسط تعداد تخم گذاشته شده توسط حشره ماده در فصل تابستان 400 عدد، در پاییز 123 عدد و در فصل زمستان 65 عدد می‌باشد.
گیاه میزبان:
کیفیت گیاه میزبان، تاثیر قابل ملاحظه ای روی میزان باروری حشره ماده دارد. مثلا روی جوانه بزرگ غیر خشبی (نرم) سیب زمینی متوسط تعداد تخم برای هر ماده در یک دسته 25 تایی 171 عدد ولی در روی جوانه های خشبی و پیر، متوسط تخم برای هر ماده در یک دسته 15 تایی 67 عدد می‌باشد.
بر اساس تحقیقات انجام شده این طور بیان شده که اختلاف قابل توجهی در مدت نشو و نمای شپشک آردآلود مرکبات روی غذای مناسب مثل جوانه تازه سیب زمینی، میوه های رسیده مرکبات و انگور وجود ندارد. ولی مدت نشو و نما روی میوه های نارس مرکبات، جوانه های خشبی سیب زمینی و شاخ و برگ مو برای یک هفته به تعویق می‌افتد.
میزبان های شپشک آردآلود مرکبات آفتی پلی فاژ است و از تعداد زیادی گیاهان زراعی، باغی و زینتی تغذیه می کند.
از میزبان های حقیقی مهم آفت به مرکبات، انار، مو، زیتون،انجیر، توت سفید، خربزه، هندوانه و موز می‌توان اشاره کرد.
از میزبان های دیگر این آفات، گیاهان زینتی مانند گل ابریشم، حسن یوسف، کروتون، دیفن باخیا، کاکتوس، بگونیا، گلآفتاب گردان، گرامینه، خرزهره، ارکیده، چتریان، پیچک، داوودی، گل آویز، سرخس و کلم هستند. درخت زینتی گل ابریشم حساسایت شدیدی نسبت به شپشک آردآلود مرکبات دارند و در صورت تراکم آفت موجب ریزش برگ های آن می‌گردد )آلبرتین و همکاران، 2004).
کلیاتی از مورفولوژی و بیولوژی شپشک آردآلود مرکبات(P. citri)حشره ماده بالغ : بدن حشره ماده بالغ بیضی شکل است. اطراف بدن 18 جفت زائده که به طرف انتهای بدن بلندتر می شوند، وجود دارد. بدن حشره ماده پوشیده از موم است. (مافی، 1376).
مراحل پورگی:
در سیکل زندگی این شپشک سه مرحله پورگی مشاهده می شود.
پوره سن 1 :
پوره ها پس از خروج از تخم حدود 24 الی 48 ساعت به صورت مجتمع اطراف کیسه تخم باقی می مانند و بعد از آن برای پیدا کردن مکان مناسب متفرق می شوند. اکثر پوره های متحرک در امتداد گلبرگ های اصلی مستقر می شوند و بعد از مدتی تغذیه پوست اندازی می کنند.
پوره سن یک فاقد هر گونه ترشحات مومی است. زیرا غدد ترشح کننده موم آنها فعال نیست و از نظر کنترل شیمیایی بسیار مهم است زیرا وجود ترشحات مومی در سنین بالاتر موجب عدم تماس مواد شیمیایی به حشره می گردد و از میزان تاثیر سم کاسته می شود.
پوره سن2 :
از نظر ظاهری شبیه پوره سن یک، رنگ بدن تیره تر از پوره سن یک، غدد ترشح کننده موم در پوره سن 2 فعال شده و سطح بدن را لایه ای نازک از ترشحات مومی سفید میپوشاند. رشته های انتهایی بدن تشکیل شده ولی رشته های اطرف بدن هنوز تشکیل نشده است.
پوره سن 2 از نظر رفتاری همانند پوره سن یک در نقاط سایه دار و اطراف بدن حشره ماده به صورت سنگفرشی مستقر می‌شوند و از شیره نباتی تغذیه می‌کنند.
در پایان این مرحله آن عده از پوره هایی که به حشره ماده تبدیل می شوند شروع به پوست اندازی کرده و به پوره سن سه تبدیل می شوند. ولی آن عده که به حشره نر تبدیل می شوند شروع به ترشحات رشته ای سفید کرده و طی مراحل مختلف به حشره نر تبدیل می شوند.
پوره سن 3 :
-20955118618029565601186180ظاهرا شبیه به حشرات ماده بالغ می باشند ولی از نظر اندازه کوچکتر، غدد مترشحه رشته های مومی در پوره سن سه کاملا رشد کرده و سطح بدن را پودر سفید رنگی می پوشاند. رشته های انتهایی بدن کاملا رشد کرده و لی رشته های اطراف بدن کامل نشده است (مافی، 1376).
-1555752341880شکل ( STYLEREF 1 s ‏2 SEQ شکل_( * ARABIC s 1 1) حشره نر و دستجات تخم شپشک آردآلود مرکبات www.bugsforbugs.com.au
00شکل ( STYLEREF 1 s ‏2 SEQ شکل_( * ARABIC s 1 1) حشره نر و دستجات تخم شپشک آردآلود مرکبات www.bugsforbugs.com.au
29565602341880شکل ( STYLEREF 1 s ‏2 SEQ شکل_( * ARABIC s 1 2) حشره ماده و پوره سن 2 شپشک آردآلود مرکبات www.bugsforbugs.com.au00شکل ( STYLEREF 1 s ‏2 SEQ شکل_( * ARABIC s 1 2) حشره ماده و پوره سن 2 شپشک آردآلود مرکبات www.bugsforbugs.com.au

شکل ( STYLEREF 1 s ‏2 SEQ شکل_( * ARABIC s 1 3) سیکل زندگی شپشک آردآلود مرکبات و کفشدوزک کریپتولموس HTTP://Mrec.ifas.ufl.eduزمستان گذرانی شپشک آردآلود مرکبات زمستان گذرانی شپشک آردآلود مرکبات تحت شرایط آب و هوایی شمال کشور، بر روی گونه های مختلف مرکبات و گیاهان زینتی به صورت پوره سن 2 و 3 ، حشره بالغ و دسته تخم می باشد. تعداد تخمهایی که توسط افراد ماده بالغ زمستانگذران گذاشته می شود نسبت به افراد زمستان گذرانی که به صورت پوره سن 2 و 3 هستند و بعد از چندین روز تغذیه در اوایل فصل شروع به تخم گذاری می کنند کمتر است .
افراد زمستان گذران در لابه لا برگ های چسبیده به هم، روی میوه های مانده از سال قبل، در شکاف تنه و زیر پوستک های برآمده تنه درختان مرکبات زمستان را سپری می کنند http://cals.arizona.edu)).
بودن هرمر (1951) معتقد است که افراد زمستان گذران دوره سرما را روی ریشه گیاهان گرامینه سپری می کنند.
از آنجایکه افراد مذکور یک دوره سرمای شدید را پشت سر گذاشتند از نظر جثه کوچکتر و نیز میزان تخم گذاشته شده نسبت به افراد سالهای بعدی کمتر است.
ماده های بالغ در فصل بهار، با افزایش درجه حرارت از محل های زمستان گذران خارج شده و روی تنه اصلی درختان مستقر شده و شروع به تشکیل کیسه تخم می کنند. پوره های زمستان گذران با افزایش درجه حرارت خود را به بخش های هوایی مرکبات رسانده و با کمی تغذیه شروع به تشکیل کیسه تخم و تخم گذاری می کنند.
آویدو(1969) معتقد است که در طول فصل بارندگی تعداد زیادی از شپشک ها به وسیله باد و باران از روی شاخ و برگ های درختان مرکبات شسته شده و روی خاک می افتند سپس خود را به ریشه گیاهانی مانند برموداگراس، جانسون گراس و غیره رسانده و فصل زمستان را روی آنها سپری می‌کنند.
نحوه خسارت آفات روی مرکبات حشرات کامل و پوره های شپشک آردآلود مرکبات با فرو بردن استایلت های بلند در نسج برگ، میوه و ساقه از شیره نباتی تغذیه می کنند. علائم خسارت روی برگ ها به صورت لکه های زرد رنگ می باشد. همچنان که حشره از شیره نباتی تغذیه می کند شروع به ترشح عسلک می نماید و تمامی سرشاخه های گیاه آغشته به عسلک می گردد و قارچ فوماژین سریعا” روی آنها رشد کرده و تمام سرشاخه ها به وسیله این قارچ پوشیده می شود و سرانجام منجر به ریزش سریع برگ ها می گردد (رانج و همکاران،2009).
به طور کلی در باغاتی که عملیات مبارزه شیمیایی با این آفت صورت نمی‌گیرد در اوایل تابستان، این آفت طغیان میکند، سبب ریزش برگها میگردد و با افزایش جمعیت آفت ریزش شدید میوه در اواخر تیر ماه را به دنبال خواهد داشت. حالت شاخه های بدون برگ منتهی به میوه خشک مشاهده خواهد شد . همزمان با رشد میوه جمعیت آفت نیز افزایش می‌یابد و در ماه های مرداد و شهریور تراکم بالای آفت را روی هر میوه خواهیم داشت. به علت تراکم بالای آفت، عسلک ترشح شده توسط آنها به صورت قندیل هایی از میوه آویزان می‌‌شود ) صبوری و همکاران،2003).
میوههایی که توسط ترشحات پودری پوشیده شده به صورت کاملا” سفید در میآید. در این حالت اگر با نزولات جوی مواجه شود ترشحات پودری از روی میوه شسته شده و نقاطی که محل استقرار آفت به صورت زگیل های نارنجی مایل به قرمز نمایان میگردد و حالت زودرسی به میوه دست میدهد. میوههای آلوده کاملا توسط ترشحات پودری، پوستهای، پورگی و قارچ فوماژین پوشیده شده، چنانچه میوه های آلوده به وسیله آب گرم کاملا” شست و شو شود دارای پوست ضخیم بوده و از نظر کیفیت و بازار پسندی چندان مطلوب نیستند.
این آفت معمولا شرایط مرطوب را ترجیح می دهد. خسارت عمدتا در باغ های قدیمی و در خاک های سنگین و در منطقه سایه می باشد که باعث کاهش انر‍‍‍‍‍‍‍ژی درخت و از دست دادن ظرفیت فتوسنتز می‌شود ( آلبرتین و همکاران، 2004).
هجوم شدید آفت منجر به ریزش 80% برگ و 100% میوه می شود. خسارت شدید در تابستان دیده می‌شود. در صورت حضور شپشک در بهار، باید کنترل انجام گیرد و بهترین کارایی کنترل به وسیله حشرهکش در هنگام ظهور سن اول شپشک می باشد http://cals.arizona.edu)). شپشک آردآلود مرکبات علاوه بر خسارت های اخیر ناقل بیماری‌های ویروسی متعدد نیز می‌باشد ( رمزی، 2009).

شکل ( STYLEREF 1 s ‏2 SEQ شکل_( * ARABIC s 1 4) خسارت شپشک آردآلود مرکبات www.bugsforbugs.com.auروشهای کنترل شپشک آردآلود مرکباتبا توجه به توانایی بسیار بالای شپشک آردآلود مرکبات در گسترش و ایجاد خسارت روی گیاهان میزبان از روشهای کنترلی مختلف جهت مبارزه و کاهش خسارت آفت استفاده شده است. فلت در سال (2006) استفاده از پرتوافکنی جهت کنترل شپشک را به عنوان روشی مناسب معرفی کرد. این محقق طی آزمایشاتی از یک سری غلظت بین 60 تا 150 ( واحد پرتودهی) روی مراحل مختلف پورگی، بالغ و بالغ تخم گذار جهت تعیین مقاوم ترین مرحل

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *