سیب، غده، ساقه، استولون، نماتد، آذین

غذایی خود را از غده ی بذری تامین می کنند اما در فاصله ی کوتاهی بعد از سبز شدن هر یک از ساقه ها به مرحله ی خود کفایی و استقلال می رسند و در عین حال با ساقه های دیگر مجاور خود برای نور ، آب و مواد غذایی به رقابت می پردازد .غالبا دو تیپ ساقه یکی با رشد معین و دیگری با رشد نا معین در ارقام سیب زمینی مشاهده می شود . در ارقام با رشد معین ارتفاع ساقه ها کوتاه است و هر یک از ساقه ها از دوره ی زندگی کوتاهی برخوردارند.پتانسیل عملکرد در ارقام نا معین معمولا بیشتر از ارقام با رشد معین است ، اما برای تحقق آن بایستی طول فصل رشد زیاد باشد تا امکان رسیدن به پتانسیل عملکرد برای گیاه فراهم شود.ساقه ها در بخش زیر زمینی گیاه معمولا گرد و توپر می باشند اما در قسمت های هوایی گیاه در منطقه میان گره ممکن است تو خالی باشند .علاوه بر آن در بخش های هوایی گیاه ، ساقه ها گوشه دار و زاویه دار می باشند و به رنگ ها ی قرمز تا ارغوانی ممکن است دیده شوند .
برگ ها :
گیاه سیب زمینی در هر گره ساقه ، یک برگ مرکب دارد .برگ های اولیه که در اوایل رشد سیب زمینی ظاهر می شوند اندازه ی کوچکی دارند ،اما برگ ها ی بعدی به صورت مرکب هر کدام با 4-3 برگچه ی بیضوی شکل دیده می شوند.در سیب زمینی روزهای بلند و درجات حرارت بالا موجب افزایش تعداد برگ ها در ساقه های ثانویه نسبت به ساقه ی اصلی می شود.اما در درجات حرارت بالاتر تاثیر فتو پریود بر این پدیده بیشتر است .سرعت ظهور برگ ها در سیب زمینی در برگ های آخر که در مراحل پایانی رشد ظاهر می شوند کم می شود که دلیل آن رقابت بین رشد گیاه در بخش های زیرین خاک و قسمت ها ی بالای خاک است .اما سرعت افزایش سطح برگ به محل قرار گرفتن آن روی گیاه بستگی دارد .طول عمر یک برگ در سیب زمینی بین 100-30 روز متفاوت است و معمولا برگ های شماره ی 11 یا 13 روی ساقه ی اصلی نسبت به برگ های قبل و یا بعد از خود از طول عمر طولانی تری برخودار است .به طور معمول بیشترین سطح برگ را نیز در بین سایر برگ ها دارا است .
سیستم استولون :
ریزوم های گیاه سیب زمینی معمولا استولون نامیده می شوند .استولون ها در واقع بخش هایی از ساقه می شوند که از رشد و طویل شدن میانگره ها به وجود می آیند و تا حدودی خاصیت زمین گرایی مثبت دارند .روی استولون ها معمولا آثار و نشانه برگ ها نیز دیده می شود .استولون ها به طور معمول در گره های ساقه در زیر زمین تشکیل می شوند .در هر گره تعداد سه استولون ممکن است تشکیل شود که یکی از آن ها استولون اصلی محسوب شده و از جوانه اصلی منشا می گیرد و استولون های دیگر از جوانه های جانبی به وجود می آیند.تحقیقات مختلف نشان داده است که استولون زایی در گره های نزدیک به غده بذری آغاز می شود و به تدریج گسترش می یابد .در سیب زمینی مرحله استولون زایی در فاصله کمی پس از سبز شدن گیاه آغاز می شود . با این حال قبل از آغاز مرحله تشکیل غده ها یا غده زایی رشد طولی استولون ها کاهش می یابد .
غده :
غده سیب زمینی از رشد و تکثیر شعاعی سلول های استولون در حد فاصل بین جوانه انتهایی و میانگره در حال رشد زیر آن موازی سطح خاک به وجود می آید .این بر آمدگی کم کم بزرگ شده و به یک غده ی کامل به شکل گرد تا بیضوی تبدیل می شود .غده های سیب زمینی معمولا روی استولون ها تشکیل می شود .با این حال ممکن است در اندام های هوایی ، روی جوانه ها و حتی روی گل آذین سیب زمینی نیز غده به وجود آید. جوانه انتهایی در واقع بالاترین جوانه روی غده است که بر دیگر جوانه ها اثر غالبیت انتهایی اعمال می کند و به آنها اجازه رشد نمی دهد .جوانه های دیگر روی سطح سیب زمینی به صورت محوری مارپیچی و فنر مانند قرار گرفته اند .در قسمت بالای غده در کنار خط محوری که از محور غده می گذرد ،مریستم انتهایی نوک استولون قرار دارد و تجمع پروتئین های ذخیره ای که به نام پاتاتین یا گلیکو پروتئین نامیده می شوند، تغییر بیوشیمیایی مهم دیگر است که در زمان تشکیل غده ها در سیب زمینی به وجود می آید .این مواد در زمان جوانه زنی و سبز شدن غذه نقش مهمی را بر عهده دارند .
سیستم ریشه :
سیب زمینی از یک سیستم ریشه ای فیبر مانند و ضعیف برخوردار است و به همین دلیل کارایی مصرف آب و مواد غذایی در این گیاه معمولا پائین است . بنابراین سیب زمینی به خشکی و ساختمان ضعیف خاک حساس است .در این گیاه ریشه ها نه تنها از ساقه منشا می گیرند بلکه ممکن است روی استولون ها و حتی گاهی اوقات روی غده ها نیز تشکیل شوند که وجود این ریشه ها برای تامین مواد غذایی به ویژه در مرحله آغاز پر شدن غده ها که با کاهش رشد ریشه همراه است ممکن است کاملا ضروری باشد .
گل و گل آذین :
گل آذین سیب زمینی در واقع یک پانیکول ریشه مانند است که در محل اتصال محور به ساقه در بعضی نقاط ایجاد می شود .هر گل سیب زمینی از یک کاسه گل استکانی شکل مرکب از 5 کاسبرگ و 5 گلبرگ تشکیل شده است .گل ها ی سیب زمینی از لحاظ رنگ تنوع زیادی دارند .با این حال بیشتر به رنگ زرد ، سفید و بنفش دیده می شوند .هم چنین در هر گل سیب زمینی تعداد پنج پرچم وجود دارد که در آن ها بساک ها به طور جانبی به هم چسبیده و یک ساختمان مخروطی شکل را ایجاد نموده اند و تخمدان بین آن ها محصور شده است . تعدادگل آذین ها ی گیاه سیب زمینی و تعداد گل ها در هر گل آذین به شرایطی که گیاه در آن رشد می کند شامل دوره ی فتو پریود ،درجه حرارت ، تراکم گیاهی ، میزان ازت و دسترسی و نیز محل قرار گرفتن گل آذین بروی گیاه بستگی دارد .تعداد گل هایی که در شاخه های فرعی به وجود می آید معمولا کمتر است ( استروک ، 2007)
رقم و ژنوتیپ نیز بر تعداد گل ها و گل آذین ها تاثیر فراوان دارد . گل سیب زمینی اصلطلاحا گل کامل نامیده می شود .بنابراین در هر گل ، کاسه گل و یا کاسبرگ ها جام گل یا گلبرگ ها ،اندام نر یا پرچم ها و نیز اندام ماده و یا مادگی وجود دارد .در سیب زمینی مادگی دو برچه ای است ( حسن پناه و همکاران ،1387)و داراری یک خامه و یک کلاله نیز می باشد (سالونکه ،1992)
میوه و بذر حقیقی :
میوه سیب زمینی سته نامیده می شود .این میوه به شکل کروی بوده و دارای دو برچه اند که در آن ها تعداد زیادی بذر دیده می شود .اندازه هر سته معمولا به محل تشکیل آن در گل آذین و نیز محل قرار گرفتن گل آذین به روی گیاه بستگی دارد .محققین هم چنین ارتباط مشخصی بین وزن سته ،تعداد دانه ها در هر سته و وزن 100 دانه گزارش کرده اند (استروک ، 2007)تعداد بذرها در هر سته به بیش از 200 غده نیز می رسد .این بذور معمولا به شکل بیضی پهن و کوچک بوده و وزن هر 1000 تا 1500 عدد از آن ها به حدود یک گرم می رسد .
1-2-1 رقم مارفونا :
ساقه غالبا به تعداد کم ، کلفت و تا حدودی سه گوش و نسبتا گسترده ، برگ ها درشت و برگچه های انتهایی قاشقی شکل ، رنگ برگ ها سبز روشن ، گل آذین غالبا متعدد و رنگ گل ها سفید ، میوه و بذر تولید نمی کند .غده بیضی کوتاه ( گرد تخم مرغی ) ، غده درشت با تعداد کم ، پوست نازک و به رنگ کرم (زرد روشن) ، شاخه های جانبی گاهی به صورت استولون در سطح خاک دیده می شوند ، بافت پوست صاف و یا نسبتا صاف ،گوشت به رنگ کرم رنگ و رنگ چشم های به روی غده صورتی شفاف و نسبتا کم عمق، رقمی است نیمه زودرس ، مواد خشک آن کم ، عملکرد بالا ، مقاوم به خشکی ، حساس به سفیدک برگ ، مقاوم به ویروس Y و A و بیماری زگیل می باشد .حساس به قارچ ریزوکتونیا و نماتد می باشد .غده ها معمولا در سطح خاک تشکیل می شود .این رقم به علت داشتن غده ها ی قوی بازار پسندی خوبی دارد و اکثرا به مصرف تازه خوری می رسد . 1-2-2 رقم سانته :
شکل غده ها تخم مرغی مایل به گرد ،رنگ گوشت غده های اولیه زرد روشن ، رنگ گوشت شیری، رنگ جوانه ها صورتی ،رنگ گل سفید ، رنگ چشم غده ها زرد و عمق آن ها کم مایل به متوسط ، رنگ پوست غده ها سفید مایل به زرد ،بافت سطح پوست صاف و یا خیلی صاف است و جایگاه خوبی در جدول رتبه بندی سیب زمینی دارد. مقاوم به نماتد سیست سیب زمینی است و مقاومت خوبی به بلایت برگی ، جرب پودری و ویروس دارد .
این واریته به صورت پایا و همه ساله رشد می کند و گیاهی است که بلوغ و تکمیل دوره ی زندگیش در یک دوره ی سه ساله و یا بیشتر تعریف شده است. سانته تقریبا تا 20/1 متر رشد می کند. سانته در خاک هایی با ph بین 5 و 6 رشد خوبی دارد بدین معنی که خاک هایی با شرایط اسیدی متعادل و یا ضعیف برای آن ها خوب است .
1-3 اهمیت و ارزش غذایی سیب زمینی
سیب زمینی در بین گیاهان دو لپه ، در حال حاضر مهم ترین محصول زراعی است که بر اساس آمار ارائه شده توسط سازمان فائو بعد از گندم و برنج و ذرت و جو در مرتبه پنجم اهمیت قرار دارد و در ایران نیز از جایگاه ویژه ای در تغذیه مردم برخوردار است(پیوست،1385) .این محصول با دارا بودن نشاسته و اسید آمینه های ضروری و مورد نیاز انسان به خصوص ویتامین های B و C دارای ارزش غذایی بالایی است .سیب زمینی از لحاظ تولید انرژی در واحد سطح در بین محصولات کشاورزی دارای رتبه ی اول بوده است و جایگاه ممتاز آن فارغ از مصارف صنعتی در سبد غذایی مردم دنیا غیر قابل انکار می باشد (حسن پناه ؛ نیکشاد و حسنی ،1387).
سیب زمینی از لحاظ تامین پروتئین و انرژی مورد نیاز بدن انسان دارای اهمیت ویژه ای می باشد .به طوری که امروزه در بسیاری از کشورهای اروپایی مصرف سرانه ی سیب زمینی بالاست .اهمیت این محصول با بهبود وضعیت اقتصادی و بهداشتی مردم کشورهای در حال توسعه ، رابطه مستقیم دارد و لذا محققین این گیاه را به عنوان غذای آینده کشورهای در حال توسعه می دانند .
.سیب زمینی جزء لیست بررسی کالا به وسیله ی مرکز بین المللی تحقیقات کشاورزی محسوب می شود زیرا :
1.پتانسیل با ارزشی را به عنوان یک محصول غذایی در مناطق استوایی و زیر استوایی دارد .
2.تولید سریع آن پاسخی به علاقه ی کشورهای در حال توسعه ، مصرف کننده و تولید کننده می باشد .
کل تولید سیب زمینی علی رغم کاهش سطح زیر کشت آن، به علت افزایش بازده در واحد سطح زمین در حال افزایش است .
اتحادیه جماهیر شوروی ، چین ، لهستان از لحاظ سطح زیر کشت سیب زمینی پیش قدم هستند .
بنابر آخرین گزارش فائو که مربوط به سال 2010 می باشد میزان سطح زیر کشت سیب زمینی در ایران 277124 هکتار و میزان تولید سیب زمینی در همین سال 4054490 تن و میزان بذر تولیدی 146306 تن بوده است(Anonymous,2010) .مناطق عمده ی کشت سیب زمینی در ایران عبارتند از :مناطق سردسیری مانند اردبیل ، تبریز ، شاهرود ، دماوند ، همدان ، مشهد که حدود 80 درصد از محصول کشور در این مناطق تولید می شود .مناطق نیمه گرمسیر مانند گرگان و حومه اصفهان و مناطق گرمسیر مانند هرمزگان ، خوزستان ، جیرفت که حدود 15 درصد از محصول کشور را تولید می کنند .
استان همدان با تولید بیشترین درصد از سیب زمینی کشور مقام اول را به خود اختصاص داده است و استان های اردبیل ، اصفهان ، کردستان و آذربایجان شرقی در تولید سیب زمینی رتیه های دوم تا پنجم را کسب کردند.
قابل ذکر است سیب زمینی با سطح زیر کشت حدود 26000 هکتار در استان همدان دارای اهمیت ویژه ای بوده و سهم مهمی در اقتصاد منطقه و ملی دارد .ارقام عمده مورد کشت در استان همدان به ترتیب اولویت عبارتند از :آگریا ، مارفونا ، سانته و دیامونت است .
در،صد گرم سیب زمینی ترکیبات زیر وجو دارد (Everett,1984):
آب 75 درصد ، کربوهیدرات 22 درصد ، پروتئین 5/1 درصد ، چربی 1/0 درصد ، مواد معدنی 6/0 درصد ، ویتامین های مختلف از قبیل : ویتامین A ،ویتامین های گروه B ، اسید پانتو تونیک ، اسید فولیک ، بیوتین و ویتامین C که میزان ویتامین A و C بیشتر از سایر ویتامین های آن می باشد .
هم چنین در سیب زمینی ترکیبات دیگری نظیر پتاسیم ، فسفر ، کلسیم ، منگنز ، مس و آهن و مقادیر کمی از عناصر روی ، نیکول ، کادمیوم و سرب نیز یافت می شود (Nonnecke,1989) .
1-4 بیماری های سیب زمینی
سیب زمینی به تعداد زیادی از بیماری ها حساس است .برخی از این بیماری ها گسترش وسیع و بعضی انتشار محدود داشته و محلی می باشند .عوامل این بیماری ها شامل : باکتری ها ؛ قارچ ها ؛ ویروس ها ؛ مایکوپلاسماها ؛ ویروئید ها و نماتد ها است. گروه دیگر که بیماری های غیر واگیر دار نامیده می شوند شامل عوارض ناشی از شرایط آب و هوایی نامناسب ، کمبود مواد غذایی و یا سایر عوامل غیر زنده است . قحطی ایرلند بر اثر باد زدگی که عامل آن قارچ phytophtora infestanse است یکی از غم انگیز ترین رویداد هایی بود که به وسیله ی یک بیماری گیاهی حادث شد.
نماتد های انگل گیاهی با تحت تاثیر قرار دادن اکثر گیاهان سبب بیماری های مهمی می گردند. همانند سایر بیمارگرهای گیاهی اثر آن ها وابسته به زمان می باشد و معمولا بر خلاف دیگر بیمارگرها گیاه را از بین نمی برند اما سبب کاهش اقتصادی محصول با وجود عملیات زراعی مطلوب می گردند .نماتد های انگل گیاهی بر اساس رفتار تغذیه ایشان متفاوت می باشند .نماتد های انگل داخلی ساکن ،استراتژی تغذیه ای پیچیده دارند . ماده های کیسه مانند به محض اینکه شروع به تغذیه می کنند عمیقا بافت ریشه را
جهت کسب مواد غذایی تغییر می دهند .انگل های داخلی ساکن که در برگیرنده ی مهم ترین نماتد های انگل گیاهی هستند ، شامل نماتد های مولد غده (Meloidogyne spp.) و نماتد های مولد سیست از جنس های Globodera و Heterodera می باشند (Jansson and lopez-Liorca.2004).سیب زمینی در نقاط مختلف دنیا ،میزبان 51 گونه نماتد انگل گیاهی می باشد .یکی از خسارت زا ترین این نماتد ها ،نماتد سیست طلایی سیب زمینی (Globodera rostochiensis) است.
1-5 ضرورت مدیریت نماتد سیست سیب زمینی
با توجه به خسارت بالای ناشی از فعالیت های نماتد سیست طلایی ، ضرورت کنترل این بیمارگر در راستای تداوم تولید اقتصادی سیب زمینی با توجه به جایگاه این محصول در سبد غذایی و ارزش اقتصادی آن ، کاهش انتشا

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *