تخمین هزینه تخریب منابع آب زیر زمینی ناشی از اضافه برداشت با تأکید برشوری92

بسم الله الرحمن الرحیم

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد ارسنجان
دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، گروه اقتصاد
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.Sc.)
گرایش : اقتصاد کشاورزی

عنوان:
تخمین هزینه تخریب منابع آب زیر زمینی ناشی از اضافه برداشت با تأکید برشوری
(مطالعه موردی: گندمکاران شهرستان ارسنجان)
استاد راهنما:
دکتر مرتضی حسن شاهی
استاد مشاور:
دکتر حمیدرضا میری
نگارش:
جلیل خادم الحسینی
زمستان 1392

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد ارسنجان
دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، گروه اقتصاد
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.Sc.)
گرایش : اقتصاد کشاورزی
عنوان پایان نامه:
تخمین هزینه تخریب منابع آب زیر زمینی ناشی از اضافه برداشت با تأکید بر شوری
(مطالعه موردی: گندمکاران شهرستان ارسنجان)
نگارش:
جلیل خادم الحسینی
ارزیابی وتصویب شده توسط کمیته داوران پایان نامه با درجه بسیار خوب
امضاء اعضا کمیته پایان نامه
دکتر مرتضی حسن شاهی (استاد راهنما)
دکتر حمیدرضا میری (استاد مشاور)
دکتر ابراهیم سری دیوشلی (استاد داور)

مدير گروه تحصيلات تكميلي معاون پژوهش و فن آوري دانشگاه
دكتر مرتضی حسنشاهی دکتر حيدر آقابابا
زمستان 1392
2442845-675640004664710-675640دانشگاه آزاد اسلامی
واحد ارسنجان
00دانشگاه آزاد اسلامی
واحد ارسنجان
-571500-707390شماره: . . . . . . . . . . . . . . . . ..
تاریخ: . . . . . . . . . . . . . . . . .
00شماره: . . . . . . . . . . . . . . . . ..
تاریخ: . . . . . . . . . . . . . . . . .

تعهدنامه اصالت رساله یا پایان نامه
اینجانب جلیل خادم الحسینی دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته در رشته روانشناسيعمومي که در تاریخ 27/3/1393 از پایان نامه خودتحت عنوان « تخمین هزینه تخریب منابع آب زیر زمینی ناشی از اضافه برداشت باتاکید برشوری (مطالعه موردی: گندمکاران شهرستان ارسنجان » با کسب نمره 77/17 و درجه بسیارخوب دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد می‌شوم:
1) این پایان نامه حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایان نامه، کتاب، مقاله و. . . ) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رویه موجود، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
2) این پایان نامه قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح، پایین تر یا بالاتر) در سایر دانشگاهها و مؤسسات آموزشی عالی ارائه نشده است.
3) چنانچه بعد از فراغت از تحصیل، قصد استفاده و هر گونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و. . . از این پایان نامه داشته باشیم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
4) چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را می پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی‌ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.

نام و نام خانوادگی: جلیل خادم‌الحسینی تاریــخ و امضــاء: اثر انگشت:
این تعهد می بایست در حضور نماینده پژوهش امضاء و اثر انگشت شود.

معاونت پژوهش و فنآوری
به نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با ياري از خداوند سبحان و اعتقاد به اين كه عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظربه اهميت جايگاه دانشگاه در اعتلاي فرهنگ و تمدن بشري، ما دانشجويان و اعضاي هيئت علمي واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي متعهد مي‌گرديم اصول زير را در انجام مفعاليتهاي پژوهشي مدنظر قرار داده و از آن تخطي نكنيم:
1-اصل برائت: التزام به برائت جويي از هرگونه رفتار غيرحرفهاي و اعلام موضوع نسبت به كساني كه حوزه علم و پژوهش را به شائبههاي غير علمي مي‌آلايند.
2-رعایت انصاف و امانت: تعهد به اجتناب از هرگونه جانب داری غیرعلمی و حفاظت از اموال، تجهیزات و منابع دراختیار.
3-اصل ترویج: تعهد به رواج دانش و اشاعه نتایج تحقیقات و انتقال آن به همکاران علمی و دانشجویان به غیر از مواردی که منع قانونی دارد.
4-اصل احترام: تعهد به رعایت حریم‌ها و حرمت‌ها در انجام تحقیقات و رعایت جانب نقد و خودداری از هرگونه حرمت شکنی.
5-اصل رعایت حقوق: التزام به رعایت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهیدگان (انسان، حیوان، نبات) و سایر صاحبان حق.
6-اصل راز داری: تعهد به صیانت از اسرار واطلاعات محرمانه افراد، سازمان‌ها و کشور و کلیه افراد و نهادهای مرتبط با تحقیق.
7-اصل حقیقت جویی: تلاش در راستای پی جویی حقیقت و وفاداری به آن و دوری از هرگونه پنهان سازی حقیقت.
8-اصل مالکیت مادی و معنوی: تعهد به رعایت کامل حقوق مادی و معنوی دانشگاه و کلیه همکاران پژوهش.
9-اصل منافع ملی: تعهد به رعایت مصالح ملی و در نظر داشتن پیشبرد و توسعه کشور در کلیه مراحل پژوهش.
سپاسگزاری:
بعضی ها مثل آسمان آبی اند و مثل سبزه سبز، مثل چشمه زلال‌اند و مثل درخت پربار، مثل خورشید می‌تابند و زنده می‌کنند، زندگی می بخشند و راه و رسم زندگی‌کردن را می‌آموزند. همانند استاد عزیزم جناب آقای دکتر حسن‌شاهی که همچون درخت پربارند و همچون آسمان آبی و چون خورشید گرمابخش…
ازکلیه عزیزانی که مرا در گردآوری این پایان‌نامه یاری کردند سپاسگزاری می‌نمایم.

تقدیم به:
پدرم، که قطره قطره‌ی مرکب قلمم یادگارعرق جبین اوست.
مادرم، که محبت‌هایش همواره پَر پروازم بوده است.
و همسرم، تک ستاره‌ی زندگیم.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
TOC o “1-3” h z u چکیده1فصل اول: کلیات تحقیقمقدمه31-1- بیان مسأله41-2- اهمیت تحقیق71-3- اهداف تحقیق71-4- فرضیات تحقیق71-5- تعاریف81-5-1- گندم81-5-2- اقليم مناسب81-5-3- ميزان حرارت و رطوبت مورد نياز رشد91-5-4- زمان كاشت91-5-5- تناوب زراعي91-5-6- ارقام مناسب كاشت101-5-7- ميزان بذر مورد نياز در هكتار101-5-8- ارتفاع گياه10عنوان صفحه
1-5-9- خاك مناسب101-5-10- نياز كودي111-5-11-تعداد بوته در يك هكتار111-5-12- طريقه آبياري111-5-13- ميزان آب مصرفي در هكتار و دور آبیاری121-5-14- علف هاي هرز مزارع گندم121-5-15- آفات و بيماريها121-5-16- كنترل علفهاي هرز131-5-17- عوامل سوء بر گندم131-5-18- عملكرد دانه141-6- منطقه مورد مطالعه وشرایط آن14فصل دوم: پیشینه تحقیقمقدمه172-1- مطالعات درداخل172-2- مطالعات در خارج20فصل سوم : مواد وروش ها3-1- روش تحقیق24عنوان صفحه
فصل چهارم: نتايج و بحث4-1- مقدمه324-1-1- روش آبیاری344-1-2- نحوه کشت364-1-3- تراکم کشت374-1-3- رقم مورد استفاده384-1-4- ميزان آبكشي سالانه394-2- تحلیل استنباطی داده ها404-2-1- تخمين توابع شوري و نتايج آن404-2-2- تابع توليد گندم434-2-3- محاسبه هزينه صريح آبكشي474-2-4- اندازه‌ي بهينه برداشت در حالت رقابت آزاد484-2-5- اندازه‌ي بهينه‌ي برداشت در حالت اعمال مديريت484-2-6- تابع هزينه504-3-6-1- تابع هزينه‌ي استخراج آب جهت توليد گندم504-3-7- تابع رفاه524-3-7-2- تأثير شوري آب زيرزميني بر رفاه جامعه54عنوان صفحه
فصل پنجم : نتیجه گیری وبحثنتایج56پیشنهادها59فهرست منابع وماخذمنابع فارسی61منابع انگلیسی66
فهرست جدولها
عنوان صفحه
جدول (4-1) اطلاعات روش آبياري توسط كشاورز34جدول (4-2) اطلاعات بافت خاک35جدول (4-3) اطلاعات نحوه کشت36جدول (4-4) اطلاعات تراکم کشت37
جدول (4-5) اطلاعات رقم مورداستفاده38جدول (4-6) ميزان كل آبكشي سالانه بهره‌برداران مورد مطالعه براي يك هكتارکشت در سال 91-9039جدول (4-7) نتايج حاصل از تخمين مدل‌هاي خطي و خطي- لگاريتمي شوري41جدول (4-8) نتايج حاصل از تخمين مدل‌ لگاریتمی شوري42جدول (4-9) نتايج حاصل از تخمين تابع توليد گندم شهرستان ارسنجان سال 91-9045جدول (4-10) محاسبه هزينه استخراج هر واحد آب از چاه در سال زراعي 91-90 (ريال)47جدول (4-11) ميزان بهره‌برداري بهينه از منابع آب در حالت اعمال مديريت، در نرخ‌هاي مختلف تنزيل49جدول (4-12) نتايج حاصل از تخمين تابع خطي هزينه‌ي متغير گندم (ريال)50جدول (4-13) ميزان تغيير رفاه ناشي از افت سطح آب زيرزميني در منطقه مورد مطالعه سال 91-9053جدول (4-14) ميزان تغيير رفاه ناشي از افت سطح آب زيرزميني به دليل افزايش هر دسي زيمنس بر متر شوري آب در منطقه مورد مطالعه 91-9054
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1 توزیع درصد فراوانی روش آبیاری34نمودار 4-2 توزیع درصد فراوانی بافت خاک35نمودار 4-3 توزیع درصد فراوانی نحوه کشت36نمودار 4-4 توزیع درصد فراوانی تراکم کشت37نمودار 4-5 توزیع درصد فراوانی رقم مورد استفاده38
تخمین هزینه تخریب منابع آب زیر زمینی ناشی از اضافه برداشت باتاکید برشوری
(مطالعه موردی: گندمکاران شهرستان ارسنجان)
بهوسیلهی: جلیل خادم الحسینی
چکیدهبرداشت بیش از حد ازسفره های آب زیر زمینی به علت عدم مدیریت صحیح منجربه کاهش سطح آب های زیر زمینی گردیده واز آن جایی که اقتصاد روستا بر پایه کشاورزی وکشاورزی نیز وابسته به آب است، کاهش سطح آب زیر زمینی، رفاه کشاورزان راتحت تاثیرقرارمی دهد. در مطالعه حاضرابتدا تابع شوری ، سپس تابع تولید ودر ادامه تابع هزینه و سپس تابع رفاه تخمین زده می شود.داده های مورد نیاز از طریق نمونه ای به اندازه تعداد 109 کشاورز درشهرستان ارسنجان در سال زراعی 90-91 جمع آوری شده است. نتایج این مطالعه نشان می دهد که به علت برداشت بیش از حد از منابع آب ، رفاه هرکشاورز به ازای هرمترمکعب افت سطح آب زیرزمینی 1193560 ریال کاهش می یابد.
کلمات کلیدی:
آبهای زیر زمینی، رفاه، هزینه ، تابع تولید، شوری

فصل اول:
کلیات تحقیق
21132804648200400000
مقدمه
جمعیت ایران درحال افزایش است، بنابراین تقاضا برای غذا، خدمات بهداشتی، مسکن، کالاهای بادوام مصرفی و سرمایه ای نیز بالا می رود. توسعه ی بخش های کشاورزی، صنعت، ساختمان و خدمات به سهم خود تقاضا برای آب را افزایش می دهند. اگر این افزایش در حجم تقاضا به شکل صحیحی مدیریت نشود، ممکن است بخش آب با افزایش تقاضای اضافی مواجه و ناچار با تعارضات و مشکلات مرتبط با تخصیص آب به شکل گسترده تری روبرو شود. بدیهی ست که این رویداد مانع توسعه ی پایدار بخش آب می شود.
افزایش تقاضا تاکنون با افزایش عرضه ی آب تأمین شده است. بخش خصوصی به استحصال آب از منابع زیرزمینی پرداخته و بخش عمومی به احداث سدهای مخزنی، انحرافی و شبکه های انتقال آب اقدام کرده است. منابع زیرزمینی بیشتر از جریان تغذیه ی طبیعی خود مورد بهره برداری قرار گرفته اند. به دلیل برداشت بیشتر از حد مجاز در 176 دشت از حدود 620 دشت ایران، حفرچاه جدید ممنوع شده است. اضافه ی برداشت در مناطقی مانند کرمان باعث تخریب مخازن زیرزمینی آب و نشست زمین شده و در گرگان به دلیل تخلیه ی سفره های آب شیرین و کاهش فشار آب آن ها، آب شور دریا به سفره های مزبور نفوذ و آب باقی مانده را شور کرده است. بر اثر حفر چاه های متعدد و تجاوز به آب خوان های قنات ها، بسیاری از آن ها خشک شده و زمین های مشروب آن ها از یک جریان پایدار آب محروم گشته ا ند. بنابراین عرضه ی آب اضافی از منابع سطحی و یا منابع زیرزمینی با هزینه های فزاینده ای در آینده همراه خواهد بود. با این وصف مدیریت عرضه آب در آینده از طریق استحصال آب های جدید از منابع سطحی یا زیرزمینی و یا از طریق تصفیه ی پس آب ها و آب های آلوده بسیار پرهزینه خواهد بود. بنابراین به نظر می رسد چالش های تقاضای آب را از طریق مدیریت تقاضا می توان مرتفع کرد. حتی در مصارف کشاورزی نیز آب در بسیاری از مناطق و دشت ها به بهترین مصرف اجتماعی خود نمی رسد، کمبود آب در دشت های خشک و گرم، ایجاب می کند که محصولاتی کشت شوند که آب کمی مصرف می کنند. برای نمونه مشاهده می شود که در خراسان چغندرقند که نیاز زیادی به آب دارد کشت می شود. درخوزستان که ذخایر آب فراهم تر است این محصول به شکل فراوان کشت نمی شود و به جای آن نیشکر کاشته می شود که دارای نیاز آبی زیادی در دوره کم آبی رودخانه هاست.
بنابراین باید نگاهی ویژه به منابع آب زیر زمینی داشته باشیم.این مطالعه نیز درصدد آن است که هزینه های تخریب منابع آب زیر زمینی ناشی از اضافه برداشت را تخمین زند.
1-1- بیان مسألهسفره های آب زیر زمینی چگونه تشکیل می شوند؟ بخشی از آب‌های سطحی و آبهای حاصل از بارندگی در اثر نیروی جاذبه وارد محیط خاک شده و به سمت پایین حرکت می‌کنند. جنس سنگ و خاک زمین در میزان نفوذ آب و حرکت آن در داخل زمین موثر است. لایه‌هایی از زمین که ظرفیت بالاتری برای جذب، ذخیره و انتقال آب دارند آبخوان نامیده می‌شوند. آبخوانها مانند یک مخزن، آب را در خود ذخیره میکنند و تشکیل سفرههای زیرزمینی را می دهند. باید توجه داشت که تشکیل یک مخزن آب زیر زمینی، هزاران سال طول می کشد، ابعاد سفرههای زیرزمینی از چند ده متر تا چند صد کیلومتر متفاوت می باشد. درسال‌های اخیر در بسیاری از کشورهای جهان برداشت آب از منابع زیرزمینی از میزان تغذیه سالیانه آن‌ها بیشتر بوده است. این امر به معنای استخراج و استفاده از آبی است که در طول هزاران سال در لایه‌های آبدار زمین ذخیره شده ‌است. با این کار سطح آب‌های زیرزمینی روز به روز افت کرده و سرانجام به جایی خواهد رسید که آبی برای برداشت وجود نخواهد داشت. پایین افتادن سطح آب‌های زیرزمینی موجب خشک شدن چشمهها، قناتها، چاهها و به خطر افتادن زندگی در اکثر مناطق می شود.جالب است بدانید در سال2005 (میلادی) چین، هند و ایران بیشترین برداشت را از منابع آب زیر زمینی داشته اند ( میزانی،1391).
يكي از تنگناهاي اساسي دنياي امروز ناكافي بودن آب براي مصارف گوناگون اعم از شرب، صنعت، كشاورزي و محيط هاي طبيعي براساس الگوی کندمصرف است. كشاورزي ايران وابسته به استحصال آب هاي زيرزميني است و برداشت

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *