*199

-689262286520
-66040-234950
-1334770524510 وزارت علوم تحقیقات و ففناوری
00 وزارت علوم تحقیقات و ففناوری
-1264285223520 موسسه آموزش عالی سمنگان
00 موسسه آموزش عالی سمنگان

مطالعه رابطه میان حساسیت جریان نقدی نامتقارن و نگهداشت وجوه نقد در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران: با تاکید بر محدودیت های مالیاستادراهنما:
دکتر یحیی کامیابی
استاد مشاور:
دکتر ارسلان ایرجی راد
نام نگارنده:
مریم مهدی یار
دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری
تابستان 1393

5292090-314325-294005-169545تاریخ:……………
شماره:……………..
00تاریخ:……………
شماره:……………..

501142048260وزارت علوم تحقیقات و فناوری
موسسه آموزش عالی سمنگان
000000ت و فناوری
00وزارت علوم تحقیقات و فناوری
موسسه آموزش عالی سمنگان
000000ت و فناوری

باسمهتعالی
تعهد نامه اصالت پایان نامه
بدینوسیله اینجانب / اینجانبه مریم مهدی یاردانشجوی دوره کارشناسی ارشد رشته حسابداری با شماره دانشجویی 90311401006 تعهد می نمایم که کلیه مطالب مندرج در این پایان نامه اینجانب/اینجانبه تحت عنوان:
مطالعه رابطه میان حساسیت جریان نقدی نامتقارن و نگهداشت وجوه نقد در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران: با تاکید بر محدودیت های مالی
حاصل فعالیت پژوهشی خودم بوده که به راهنمایی یا مشاورت اساتید مؤسسه سمنگان تهیه شده است و در هر جا که از دستاوردها یا آثار علمی دیگران استفاده شده با رعایت حقوق مالکیت معنوی به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در متن پایان نامه ، ارجاع داده شده و در منابع پایانی ذکر شده است.
این اثر پژوهشی قبلاً برای هیچ مدرک هم سطح ، بالاتر یا پایین تر هیچ یک از دانشگاه ها و مؤسسات دولتی یا غیردولتی ارائه نشده است ، در صورت احراز تخلف و اثبات خلاف هر یک از موارد فوق ، مؤسسه سمنگان حق دارد بدون نیاز به حکمی از مراجع قضایی یا غیر قضایی ، نسبت به ابطال مدرک تحصیلی اینجانب/اینجانبه اقدام کند و حق پیگیری قضایی موضوع نیز برای مؤسسه سمنگان محفوظ است و اینجانب / اینجانبه حق هرگونه اعتراض را از خود ساقط می نمایم.
کلیه نتایج و حقوق حاصل از این اثر ، متعلق به مؤسسه سمنگان است و هر گونه استفاده از نتایج علمی و عملی، واگذاری اطلاعات به دیگران یا چاپ و تکثیر، نسخه برداری ترجمه و اقتباس از پایان نامه بدون موافقت مؤسسه سمنگان یا استاد راهنما یا مشاور، ممنوع است، نقل مطالب با ذکر ماخذ بلامانع است.
صحت امضای دانشجو مورد گواهی است. نام و نام خانوادگی و امضاء دانشجو
مدیر گروه دانشکده
معاون پژوهشی دانشکده

سپاس بی کران پروردگار یکتا را که هستی مان بخشید و به طریق علم و دانش رهنمونمان شد و به همنشینی رهروان علم و دانش مفتخرمان نمود و خوشه چینی از علم و معرفت را روزیمان ساخت
تقدیم به:
مقدس‌ترین واژه ها در لغت نامه دلم، مادر مهربانم که زندگیم را مدیون مهر و عطوفت آن می دانم. 
آقای عبدالهیان مدیر عزیزم که همواره در طول تدوین این پایان نامه مرا همراهی نمودند .
بوسه بر دستان پرمهرتان. 

تقدیر و تشکر:
-با تشکر و سپاس از اساتید دانشمند و پر مایه ام
جناب آقای دکتر کامیابی به خاطر صبر و شکیباییشان در طول تهیه و تنظیم پایان نامه
وجناب آقای دکتر ایرجی به جهت مشاوره های تخصصی در زمینه آماری پایان نامه
خانواده عزیزم با حمایتهای بی دریغشان
و با تشکر خالصانه خدمت همه کسانی که به نوعی مرا در به انجام رساندن این مهم یاری نموده اند

فهرست مطالب
عنوانصفحه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
چکیده1
فصل اول: کلیات تحقیق
1-1) مقدمه3
1-2) بیان مسئله 3
1-3) اهمیت و ضرورت پژوهش5
1-5)اهداف پژوهشی6
1-5-1) اهداف علمی6
1-5-2) اهداف کاربردی6
1-6) فرضیه‌های پژوهش7
1-7) متغیرها و مدل پژوهش7
1-7-1) متغیرهای پژوهش7
1-7-1-1) متغیر وابسته7
1-7-1-2)متغیرهای مستقل7
1-7-1-3) متغیرهای کنترلی7
1-7-2) مدل تحلیلی پژوهش7
1-8) روش پژوهش8
1-9) روش‌ها و ابزار گردآوری اطلاعات8
1-10) روش تجزیه و تحلیل اطلاعات9
1-11) قلمروپژوهش9
1-11-1) قلمرو موضوعی9
1-11-2) قلمرو زمانی9
1-11-3) قلمرو مکانی9
1-12) جامعه و نمونه آماری پژوهش10
1-13) تعاریف واژگان کلیدی (تعاریف عملیاتی واژگان)10
1-14)ساختار پژوهش11
1-14) خلاصه فصل12
فصل دوم: مروری بر ادبیات تحقیق
2-1) جریان‌های نقدی14
2-1-1) اهمیت جریان‌های نقدی 14
2-1-2) اندازه‌گیری‌های حسابداری از طریق جریان‌های نقدی آتی14
2-1-3) اطلاعات تاریخی (اقلام تعهدی) و جریان‌های نقدی15
2-1-4) رابطه جریان‌های نقدی جاری و آتی و سطح سرمایه‌گذاری شرکت‌ها16
2-1-5) اهداف جریان‌های نقدی (مدیریت نقدینگی، توانایی واریز بدهی‌ها و انعطاف‌پذیری مالی)16
2-1-6) طبقه‌بندی دارایی‌های جاری و جریان‌های نقدی17
2-1-7) حرکت به سوی جریان‌های نقدی17
2-1-8) جریان‌های نقدی جاری و جریان‌های نقدی مورد‌انظار سرمایه‌گذاران18
2-1-9) جریان‌های نقدی و سود خالص19
2-1-10) انواع جریان‌های نقدی 20
2-1-10-1) جریان نقدی حقوق صاحبان سهام20
2-1-10-2) جریان نقدی سرمایه‌ای21
2-1-10-3) جریان نقدی آزاد21
2-1-11) تفاوت بین جریان‌های وجوه نقد22
2-1-12) ماهیت و مفهوم جریان نقد آزاد 23
2-1-13) صورت جریان وجوه نقد24
2-1-13-1) تاریخچه صورت وجه نقد25
2-1-13-2) طبقه‌بندی جریان‌های نقدی و نحوه ارائه صورت جریان وجوه نقد طبق استاندارد حسابداری ایران27
2-1-13-3) مفهوم جریان‌های نقدی ناشی از فعالیت‌های عملیاتی28
2-1-14) ارائه اطلاعات مربوط به جریان نقدی و پیش‌بینی آن29
2-1-15) جریان‌های نقدی عملیاتی و سیاست‌های تقسیم سود30
2-2) عوامل تاثیرگذار بر پیش بینی جریان‌های نقدی30
2-2-1) حساسیت جریان نقدی وجه نقد30
2-2-2) عدم تقارن در حساسیت‌ جریان‌های نقدی ناشی از وجوه نقد31
2-2-3) محدودیت‌های مالی و حساسیت‌ جریان‌های نقدی 32
2-2-3-1) محدودیت‌های مالی و حساسیت‌ جریان‌های نقدی ناشی از سرمایه‌گذاری32
2-2-3-2) محدودیت‌های مالی و حساسیت جریان‌های نقدی ناشی از وجوه نقد33
2-3) نگهداشت وجوه نقد و جریان‌های نقدی35
2-3-1) نسبت موجودی‌های نقدی بر دارایی‌های شرکت‌ها35
2-3-2) ارتباط وجه نقد با سود36
2-3-3) گردش وجوه نقد و سود به عنوان وسیله‌ای برای پیش‌بینی37
2-3-4) مدیریت دارایی‌های نقدی و تبدیل آن‌ها به جریان‌های نقدی37
2-3-5) انگیزه‌های نگهداری وجه نقد38
2-3-5-1) انگیزه معاملاتی38
2-3-5-2) انگیزه احتیاطی39
2-3-5-3) انگیزه سفته بازی 40
2-3-6) ارتباط بین اهداف حسابداری و جریان‌های نقدی40
2-3-7) وجه نقد، جریان‌های نقدی و چارچوب نظری41
2-3-8) چرخش وجه نقد و جریان‌های نقدی42
2-3-9) دلایل نگهداری وجوه نقد و نظریه‌های مرتبط با سطح نگهداشت وجوه نقد و جریان‌های نقدی45
2-3-9-1) نظریه عدم تقارن اطلاعاتی45
2-3-9-2) نظریه نمایندگی45
2-3-9-3) نظریه موازنه46
2-3-9-3-1) عوامل تعیین کننده وجه نقد از دیدگاه نظریه موازنه47
2-3-9-3-1-1) فرصت‌های سرمایه‌گذاری47
2-3-9-3-1-2) میزان نقدشوندگی دارایی‌های جاری47
2-3-9-3-1-3) اهرم مالی47
2-3-9-3-1-4) اندازه48
2-3-9-3-1-5) جریان نقدی48
2-3-9-3-1-6) عدم اطمینان جریان نقدی48
2-3-9-3-1-7) سررسید بدهی48
2-3-9-3-1-8) پرداخت سود سهام49
2-3-9-4) نظریه سلسله مراتب تأمین مالی49
2-3-9-4-1) عوامل تعیین‌کننده وجه نقد از دیدگاه سلسله مراتبی50
2-3-9-4-1-1) فرصت‌های سرمایه‌گذاری50
2-3-9-4-1-2) اهرم مالی50
2-3-9-4-1-3) جریان نقدی50
2-3-9-4-1-4) اندازه50
2-3-9-5) نظریه جریان وجه نقد آزاد51
2-3-9-5-1) عوامل تعیین کننده وجه نقد از دیدگاه نظریه جریان نقدی آزاد52
2-3-9-5-1-1) اهرم مالی52
2-3-9-5-1-2) فرصت‌های سرمایه‌گذاری52
2-3-9-5-1-3) اندازه52
2-3-9-5-1-4) روابط بانکی53
2-3-10) سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت و قابلیت تبدیل شدن به جریان‌های نقدی53
2-3-11) سطح نقدینگی و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت قابل تبدیل به وجوه نقد54
2-3-12) سطح بهینه و مطلوب وجه نقد54
2-3-12-1) مدل بامول54
2-3-12-2) مدل میلر-اور55
2-3-12-3) مدل برانک56
2-3-12-4) مدلهای جدید صندوق56
2-3-13) اهداف استراتژیک مدیریت نگهداشت وجوه نقد57
2-3-14) مزایا و معایب نگهداری دارایی‌های نقدی57
2-4) پیشینه پژوهش57
2-4-1) تحقیقات انجام شده در خارج از کشور58
2-4-2) تحقیقات انجام شده در داخل کشور62
2-4-3) خلاصه تحقیقات انجام شده خارجی و داخلی64
فصل سوم: روش‌ اجرای تحقیق
3-1) مقدمه 68
3-2( جامعه آماری پژوهش 68
3-3) تعیین حجم نمونه پژوهش68
3-4) اهداف مشخص تحقیق70
3-4-1) هدف اصلی71
3-4-2) اهداف فرعی71
3-5) سوال‌های پژوهش71
3-6) فرضیه‌های پژوهش71
3-7) روش پژوهش 71
3-7-1) روش پژوهش از نظر ماهیت و محتوایی71
3-7-2) روش پژوهش از نظر هدف72
3-7-3) روش انجام پژوهش72
3-8) روش و ابزار جمع‌آوری اطلاعات72
3-9) تعریف متغیرها و نحوه محاسبه آن ها 72
3-9-1) نسبت تغییرات در سطح نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها ()73
3-9-2) میزان تغییر حساسیت جریان‌های نقدی ()74
3-9-3) میزان عدم تقارن حساسیت جریان نقدی ()74
3-9-10) اندازه شرکت ()78
3-9-11) نسبت مخارج سرمایه‌ای ()78
3-9-12) تحصیل سهام ()79
3-9-13) نسبت خالص سرمایه در گردش غیر نقدی ()79
3-9-14) نسبت بدهی‌های کوتاه‌مدت ابتدای دوره ()80
3-10) مدل‌های پژوهش81
3-11) اعتبار درونی و برونی پژوهش 82
3-12) روش واکاوی مدل‌ها و آزمون فرضیات82
3-13) روش داده‌های پانل83
3-14) روش اثراث ثابت84
3-15) آزمون چاو یا F مقید85
3-16) آزمون هاسمن86
3-18) آزمون معنی دار بودن ضرایب87
3-19) آزمون مربوط به بررسی نرمال بودن توزیع متغیرها87
3-20) آزمون‌های مربوط به مفروضات مدل رگرسیون خطی88
3-21) فرض نرمال بودن باقیمانده‌ها 88
3-22) فرض عدم وجود هم‌خطی بین متغیرهای مستقل 88
3-23) فرض مستقل بودن باقیمانده‌ها 89
3-24) فرض عدم وجود ناهمسانی واریانس ها میان باقیمانده‌ها90
3- 25) فرض عدم وجود خطای تصریح مدل و خطی بودن مدل90
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌ها
4-1) مقدمه 93
4-2) آمار توصیفی متغیرهای تحقیق93
4-3) آزمون نرمال بودن توزیع متغیر وابسته تحقیق 95
4-4) بررسی همبستگی میان متغیرهای تحقیق98
4-5) بررسی هم‌خطی میان متغیرهای تحقیق100
4-6) نتایج حاصل از آزمون فرضیه‌های تحقیق101
4-6-1) نتایج آزمون فرضیه اول تحقیق 101
4-6-2) نتایج آزمون فرضیه دوم تحقیق 105
4-7) خلاصه فصل108
فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادات
5-1) مقدمه 111
5-2) خلاصه پژوهش111
5-3) نتایج آزمون فرضیه114
5-3-1) نتایج آزمون فرضیه اول تحقیق114
5-3-2) نتایج آزمون فرضیه دوم تحقیق114
5-4) محدودیت‌های تحقیق115
5-5) پیشنهادهایی مبتنی بر نتایج تحقیق116
5-6) پیشنهادیی برای پژوهش‌های آینده116
5-7) خلاصه فصل117
منابع و ماخذ
منابع فارسی:119
منابع لاتین:122
منابع اینترنتی:129
پیوست ها130
Abstract158

فهرست جداول
عنوانصفحه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
جدول 2-1 محاسبه جریان‌های نقدی حقوق صاحبان سهام21
جدول 2-2 محاسبه جریان نقدی آزاد22
جدول 2- 1) خلاصه تحقیقات خارجی65
جدول 2-2) خلاصه تحقیقات داخلی66
جدول 3- 1 روند انتخاب نمونه آماری پژوهش69
جدول 3-2 فراوانی اعضای نمونه به تفکیک نوع صنعت70
جدول 4-1، آمار توصیفی متغیرهای تحقیق94
جدول 4-2 نتایج آزمون نرمال بودن متغیر وابسته تحقیق95
جدول 4-3، نتایج آزمون نرمال بودن متغیر وابسته تحقیق بعد از فرآیند نرمال سازی97
جدول 4-4 ماتریس ضرایب همبستگی پیرسون بین متغیرهای تحقیق99
جدول 4-5 نتایج آزمون چاو و هاسمن برای مدل (1)102
جدول 4-6 نتایج آزمون‌های مربوط به مفروضات آماری مدل (1)103
جدول 4-7 نتایج آزمون فرضیه اول تحقیق با استفاده از روش اثرات ثابت104
جدول 4-8 نتایج آزمون چاو و هاسمن برای مدل (2)105
جدول 4-9 نتایج آزمون‌های مربوط به مفروضات آماری مدل (2)106
جدول 4-10 نتایج آزمون فرضیه دوم تحقیق با استفاده از روش اثرات ثابت107

فهرست نمودار
عنوانصفحه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
نمودار2-1 تفاوت بین جریان‌های وجوه نقد23
نمودار 2-2 ساختار دارایی‌ها در طول زمان44
نمودار 2-3 ساختار سرمایه در طول زمان44
نمودار 4-2، نمایش عدم نرمال بودن توزیع متغیر نسبت تغییرات در سطح نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها
نمودار (Q-Q plot)، نمایش عدم نرمال بودن توزیع متغیر وابسته96
نمودار (Q-Q plot)، نمایش نرمال بودن توزیع متغیر وابسته97
نمودار 4-3 نمایش نرمال بودن توزیع متغیر نسبت تغییرات در سطح نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها بعد از فرآیند نرمال سازی97
چکیده:هدف این پژوهش، بررسی رابطه بین حساسیت جریان نقدی نامتقارن و نگهداشت وجوه نقد در شرکت‌ها، با تاکید بر محدودیت‌های مالی است. این پژوهش از نوع مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیلی- علی بوده و مبتنی بر تحلیل داده‌های تابلویی (پانل دیتا) است. در این پژوهش اطلاعات مالی 112 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی دوره زمانی 1387 تا 1390 بررسی شده است (448 شرکت – سال). برای تجزیه و تحلیل نتایج به دست آمده‌ی پژوهش از نرم‌افزارهای 20 Spss، 7 Eviews و 16 Minitab استفاده شده است. با توجه به تجزیه و تحلیل‌های صورت گرفته در ارتباط با تایید فرضیه اول پژوهش به این نتیجه رسیدیم که بین حساسیت جریان وجه نقد با نگهداری وجه نقد رابطه معنی‌دار و مستقیمی وجود دارد یعنی با افزایش جریان‌های نقدی در جهت مثبت به یک نسبت مشخصی نیز میزان سطح نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها افزایش خواهد یافت. همچنین نتایج پژوهش در ارتباط با تایید فرضیه دوم حاکی از این بود که بین میزان عدم تقارن حساسیت جریان نقدی با نگهداری وجه نقد رابطه معنی‌دار و معکوسی وجود دارد یعنی هر چه قدر عدم تقارن در حساسیت جریان‌های نقدی و مثبت بیشتر باشد با یک نسبت مشخصی سطح نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها کاهش خواهد یافت.
واژه های کلیدی:
حساسیت جریان‌های نقدی، نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها، محدودیت‌های مالی، عدم تقارن، پانل دیتا.
-361315-699135020000
فصل اول2089785616902500کلیات تحقیق
مقدمه
وجوه نقد از جمله منابع مهم و حیاتی هر واحد اقتصادی است و در بسیاری از تصمیمات مالی و مدل‌های ارزیابی طرح‌های سرمایه‌گذاری و برخی تجزیه و تحلیل‌های سنتی و جدید مدیریت مالی نقش اساسی را ایفا می‌نماید بررسی ادبیات حسابداری نیز نشان‌گر آن است که درباره اهمیت جریان‌های نقدی توافق عمومی وجود دارد . در چارچوب نظری حسابداری و مالی کشورهای مختلف (که تعیین‌کننده هدف، وظیفه و محدودیت‌های حسابداری و گزارش‌گری مالی است)، توجه خاصی به جریان‌های نقدی مبذول شده است. توجه خاص به جریان‌های نقدی به حدی بوده است که در اکثر کشورها از جمله ایران این مهم به عنوان یکی از اهداف حسابداری و گزارش‌گری مالی بیان شده است، زیرا جریان نقد از نظر تئوریکی در زمینه تصمیم‌گیری نظیر ارزیابی ریسکمربوط به مقدار و زمان وام و پیش‌بینی میزان اعتبار و ارزش‌گذاری شرکت و فراهم آوردن اطلاعات اضافی برای بازار سهام و ….. می‌تواند مفید واقع شود.
1-2) بیان مسئله
اغلب مطالعات پیشین به این امر پرداخته‌اند که چرا شرکت‌ها اقدام به نگه‌داشتن وجوه نقد می‌نمایند و در این راستا به نتایجی‌ هم رسیده‌اند (پین‌کوتز و همکاران، 2006؛ کالکوا و لینس، 2007؛ فلوی و همکاران، 2007؛ هارفورد و همکاران، 2008؛ براو، 2009؛ تنگ، 2009؛ دروبتز و همکاران، 2010؛ پال و فرندو، 2010). انگیزه‌های محتاطانه و محافظه‌کارانه نشان از آن دارد که شرکت‌ها در زمانی که انتظار یک شوک جریان نقدی معکوس را دارند، به منظور تامین مالی برای سرمایه‌گذاری‌های جدید و یا حصول به تعهدات کوتاه‌مدت از دارایی‌های نقدی بهره می‌گیرند (فالکندر و ونگ، 2006؛ میلو و همکاران، 2008). نگه‌داشتن دارایی‌های نقدی ماهیتاً موجب می‌شود تا در هنگام وقوع کسر نقدینگی از تامین مالی خارجی که هزینه‌های گزافی را به همراه دارند پیش‌گیری شود (لمونت و همکاران، 2001؛ کالکیوا و لینس، 2007؛ بائو و همکاران، 2012). به عنوان مثال باتس و همکاران (2009)موفق به ایجاد رابطه‌ای میان افزایش رشد نقدینگی و تقاضای سیالیّت فزاینده برای تعدیل شوک جریان‌های نقدی شدند.
آلمیدا و همکاران(2004) و ریدیک و ویتد (2009) نتایج متناقضی را در مورد حساسیت جریان‌های نقدی شرکت‌ها نسبت به وجوه نقد ارائه نمودند. لذا ما از مدل تجربی تکمیل شده‌‌ی(بائو و همکاران، 2012)، برای اثبات نتیجه‌گیری تحقیق صورت گرفته توسط ریدیک و ویتد (2009)، مبنی بر این که حساسیت جریان‌های نقدی نسبت به نگهداشت وجوه نقد غالباً منفی می‌باشد، بهره خواهیم گرفت و به جای وجوه نقد از مجموع وجوه نقد و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت (هاردین و همکاران، 2009) که از این پس نگهداشت وجوه نقد می‌نامیم، استفاده خواهیم کرد. علاوه بر این فرض ما در این پژوهش بر این است که حساسیت جریان‌های نقدی نسبت به نگهداشت وجوه نقدبه صورت نامتقارن می‌باشد. این عدم تقارن می‌تواند ریشه در دلایلی مختلف داشته باشد؛ از جمله این دلایل می‌توان به قرارداد‌های پروژه‌های تعهدآور (لازم الاجرا)، عدم ابراز اخبار ناخوشایند و هزینه‌هاینمایندگی اشاره نمود. با استفاده از نمونه‌های در بردارنده شرکت‌هایپذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بین سال‌های 1385 تا 1390 (دوره شش ساله)،به اثبات این امر خواهیم پرداخت که حساسیتجریان‌هاینقدینسبت به نگهداشت وجوه نقد در زمانی که شرکت در محیطی با جریان نقدی مثبت قرار می‌گیرد، منفی می‌باشد و این امر با یافته‌های ریدیک و ویتد (2009)، سازگار است؛ از سوی دیگر این حساسیت در زمانی که شرکت با جریان نقدی منفی مواجه می‌شود، مثبت می‌باشد(بائو و همکاران، 2012). در وهله بعد شرکت‌ها را در دو گروه شرکت‌های دارای محدودیت مالی و شرکت‌های فاقد محدودیت مالیبا توجه به چهار معیار شاخص ww (ویتد و وُو، 2006)، سود تقسیمی (بائو و همکاران، 2012)،، اندازه شرکت (ارسلان و همکاران، 2006؛ ازکان و ازکان، 2004) و امتیاز کل تعدیلی شرکت‌ها (بائو و همکاران، 2012)، تقسیم‌بندی کرده و نتیجه خواهیم گرفت که عدم تقارن حساسیت جریان‌های نقدی نسبت به نگهداشت وجوه نقدبه طور پیوسته در هر دو گروه به قوت خود باقی خواهد ماند. شرکت‌های دارای محدودیت مالی در قیاس با گروه دیگر کم‌تر مستعد سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید و طرح‌های جاری فاقد سوددهی می‌باشند؛ این بدان دلیل است کهتأمین مالی خارجی برای این شرکت‌ها امری دشوار می‌باشد (اریکسون و ویتد، 2000).2000). تمامی نتایج بدست آمده از فرضیه‌های اصلی ما مبنی بر این که شرکت‌ها در ارتباط با دارایی‌های نقدی خود، در مواجه با جریان‌های نقدی مثبت و منفی دارای سطوح مختلفی از پاسخ می‌باشند، پشتیبانی خواهد کرد.بنابراین هدف اصلی پژوهش ما بررسی رابطه بین حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالی و نظارت های خارجی می باشد.
1-3) اهمیت و ضرورت پژوهش
یکی دیگر از مکانیزم‌های تصمیم‌گیری‌های مدیران در استفاده بهینه ار فرصت‌های مناسب سرمایه‌گذاری و دست‌یابی به عملکرد بهینه شرکت‌ها، ساختار دارایی‌های نقدی شرکت‌ها است که در ادبیات تئوریکی و در کشورهای توسعه یافته بسیار به آن پرداخته شده و مورد توجه بوده است. با توجه به اهمیت بالای موضوع سرمایه گذاری، به دلیل قراردادهای پروژه‌های مزایده‌ای، عدم انتشار اخبار ناخوشایند و هزینه‌های نمایندگی، یک شرکت در مواجهه با جریان‌های نقدی منفی ممکن است نتواند بلافاصله تمامی پروژه‌های نامناسب را تعطیل نماید. در نتیجه، حساسیت منفی جریان‌های نقدی نسبت به دارایی‌های نقدی فقط برای زمان‌هایی صادق است که شرکت شاهد جریان‌های نقدی مثبت باشد. اگر یک شرکت با جریان نقدی منفی مواجه باشد، به ادعای ما حساسیت جریان‌های نقدی نسبت به میزان نقدینگی لزوماً منفی نخواهد بود.پژوهش حاضر درنظر دارد تا با نگاهی به ادبیات حساسیت‌ جریان‌های نقدی، به بررسی حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی ایجاد شده در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بپردازد و دریابد که آیا حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی بر ساختار و ترکیب نگهداشت وجوه نقد شرکت ها با تاکید بر محدودیت های مالی و نظارت های خارجی شرکت‌ها تاثیر می‌گذارد یا نه؟با توجه به مطالب مذکور اهمیت فوق العاده جریان‌های نقدی انباشته شده در ارتباط با تصمیمات سرمایه‌گذاری می تواند انگیزه خوبی برای انجام تحقیقات نوین در این زمینه باشد.
1-5)اهداف پژوهشی
هدف این تحقیق تکمیل شکاف موجود در عرصه ادبیات موضوعی با بررسی پاسخ به این پرسش است که چه رابطه‌ای بین حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالیدر شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران وجود دارد. اهداف تحقیق در دو بخش شامل اهداف عملی واهداف کاربردی به شرح زیر بیان می گردند.
1-5-1) اهداف علمی:
تحقیقات دانشگاهی زیادی چه در داخل کشورو چه درخارج از کشور، در ارتباط باجریان‌های نقدی و تاثیر عوامل مختلف بر آن صورت گرفته است، اما با این وجود بیشتر این تحقیقات معطوف به تاثیر عوامل و متغیرهای مختلف بر سیاست‌ها و قوانین درون شرکتیبودهو تا به‌حال تحقیقی درخصوص بررسیحساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالیدر ایران انجام نگرفته است، لذا این پژوهش کاملا جدید بوده و با جنبه نوآورانه خود به دنبال ارتقای مبانی نظری وغنی‌تر نمودن ادبیات موضوع حاضر است.
1-5-2) اهداف کاربردی:
پژوهش حاضربا شناخت و بررسیرابطه‌ی بین حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالیمبانی کاربردی برای بازیگران بازارسرمایه شامل سرمایه‌گذاران بالقوه وبالفعل و….. فراهم خواهد نمود.بدیهی است که به دنبال انجام هر تحقیقی تلاش بر این است نتایج به‌دست آمده مورد استفاده علاقمندان قرار بگیرد تا در اتخاذ تصمیمات موثر کارا و موثر باشد، لذا این تحقیق نیز مستثنی از این امر نخواهد بود. از طرف دیگر نتایج تحقیقات برای خود مدیران شرکت‌ها نیز قابل توجه خواهد بود تا نتایج مثبت بیشتری را رقم بزنند؛ بنابراین نتایج تحقیقات حاضر می تواند برای گروه‌های زیر قابل استفاده باشد:
سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، مردم و دولت،
سهام‌داران شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
مدیران شرکت‌ها،
موسسالت مالی و اعتباری و سرمایه‌گذاری،
متخصصین و تحلیل‌گران مالی و
محققان و دانشجویان.
1-6) فرضیه‌های پژوهش
پس از بررسی مساله تحقیق و مطالعات مقدماتی درباره جواب‌های ممکن، برای پاسخ به سوالات مطرح شده در قسمت بیان مسأله، فرضیه‌های زیر تدوین شده‌اند:
بین حساسیت جریان وجه نقد با نگهداری وجه نقد رابطه معنی داری وجود دارد.
بین میزانعدم تقارن حساسیت جریاننقدی با نگهداری وجه نقد رابطه معنی داری وجود دارد.
1-7) متغیرها و مدل پژوهش
1-7-1) متغیرهای پژوهش
متغیرهای این پژوهش به سه گروه زیر طبقه‌بندی شده‌اند:
1-7-1-1) متغیر وابسته
نسبت تغییرات در سطح نگهداشت وجوه نقدشرکت i در سال t.
1-7-1-2)متغیرهای مستقل:
میزان تغییر حساسیت جریان‌های نقدیشرکت i در سال t.
میزان عدم تقارن حساسیت جریان نقدیشرکت i در سال t.
1-7-1-3) متغیرهای کنترلی
اندازه شرکت i در سال t.
نسبت مخارج سرمایه‌ایشرکت i در سال t.
تحصیل سهامشرکت i در سال t.
نسبت تغییرات سرمایه در گردش غیر نقدی خالصشرکت i در سال t.
نسبت بدهی‌های کوتاه‌مدت ابتدای دورهشرکت i در سال t.
1-7-2) مدل تحلیلی پژوهش
مدل تحلیلی پژوهش به صورت کلیبه صورت زیر برآورد شده است.

مدل معنادار نیست

مدل معنادار است
و به صورت کاربردیدر این پژوهش مدل‌ها به صورت زیر تدوین شده است:
مدل اول مربوط به فرضیه اول:
مدل دوم مربوط به فرضیه دوم:
1-8) روش پژوهش
روش تحقیق مورد استفاده دراین پژوهش ازنوع تحقیقات همبستگی، از انواع تحقیقات توصیفی می‌باشد (درپژوهش توصیفی از نوع همبستگی، محقق به بررسی روابط بین دویا چند متغیر می‌پردازد).شیوه استدلال پژوهش، قیاسی‌ـ استقرایی می‌باشد. قیاسی به این دلیل که برای چارچوب نظری و پیشینه پژوهش از مسیر کتاب‌خانه، مقالات و اینترنت استفاده شده است و استقرایی به دلیل آن‌که جمع‌آوری اطلاعات از مسیر داده‌های اولیه برای قبول یا رد فرضیهها انجام پذیرفته است. دراین پژوهش با توجه به نوع داده وروش‌های تجزیه وتحلیل آماری موجود، از روش «داده‌های پانل دیتا» استفاده می‌شود. زیرا به‌منظور بررسی رابطه‌ی بین حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالی،متغیرهای پیش‌بینی و برآورد شده از دوجنبه متفاوت مورد بررسی قرارمی‌گیرند. ازیک سو، این متغیرها درمیان شرکت‌های مختلف واز سوی دیگر، دردوره زمانی 1387-1390 آزمون می‌شوند.
1-9) روش‌ها و ابزار گردآوری اطلاعات
جمع‌آوری اطلاعات برای هر نوع پژوهشی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. در این پژوهش برای مطالعه مبانی نظری و بررسی پیشینه تحقیق، از روش کتابخانه‌ای با بهره‌گیری از کتب و مقالات تخصصی فارسی و لاتین و پایان نامه‌ها استفاده می‌شود.از آن‌جایی که اطلاعات مربوط به متغیرهای این پژوهش شامل بسیاری از اقلام حسابداری مندرج در صورت‌های مالی حسابرسی شده شرکت‌ها می‌باشد، داده‌های مورد نیاز از صورت‌های مالی موجود در سایت‌های مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی وابسته به سازمان بورس و اوراق بهادار به نشانی www.rdis.irو شبکه کدال، سیستم‌های جامع اطلاع رسانی ناشران به نشانی www.codal.ir، مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران به نشانی www.fipiran.comو لوح‌های فشرده سازمان بورس و اوراق بهاداربه صورت دستی استخراج می‌شود.
1-10) روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
تجزیه و تحلیل اطلاعات، فرآیندی چند مرحله‌ای است که طی آن داده‌هایی که از طریق ابزارهای جمع‌آوری در نمونه آماری، فراهم آورده‌اند خلاصه، کدبندی و دسته‌بندی می‌شوند و در نهایت پردازش می‌گردند تا برقراری انواع تحلیل و ارتباط‌ها بین این داده‌ها به منظور آزمون فرضیه‌ها فراهم آید. در مرحله تجزیه و تحلیل، مهم این است که پژوهش‌گر باید اطلاعات و داده‌ها را در مسیر هدف پژوهش، پاسخ‌گویی به سؤالات پژوهش و نیز ارزیابی فرضیه‌های پژوهش خود، مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد (حافظ نیا، 1385).
برای تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه‌ها، اطلاعات مورد نیاز از طریق صورت‌های مالی حسابرسی شده شرکت‌های مورد رسیدگی برای یک دورهپنج ساله (1387-1390) جمع‌آوری خواهد شد.پس از جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز شرکت‌های مورد رسیدگی، فرضیه‌های تحقیق با استفاده از تحلیل همبستگی و رگرسیون، مورد بررسی قرار گرفتهو ابتدا محاسبات اولیه در صفحه گسترده نرم افزار اکسل انجام گرفته و داده‌ها برای تجزیه و تحلیل آماده خواهند گردید، سپس به منظور انجام تجزیه و تحلیل‌های نهایی از نرم‌افزارهای 20 Spss، Eviews 7و Minitab16، استفاده می‌گردد.
1-11) قلمروپژوهش
1-11-1) قلمرو موضوعی:بررسی رابطه بین حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالی.
1-11-2) قلمرو زمانی: قلمرو زمانی این تحقیق دربرگیرنده سال‌های 1387 الی 1390می‌باشد.
1-11-3) قلمرو مکانی: ازآن‌جاییکه شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران مشمول مقررات خاص سازمان بورس می‌باشند، انتظار می‌رود اطلاعات تهیه شده از سوی این شرکت‌ها از انسجام، قابلیت اعتماد وکیفیت بالاتری برخوردارباشند. لذا قلمرو مکانی یا همان جامعه آماری این تحقیق شامل شرکت‌های فعال دربورس اوراق‌بهادار تهران بوده، که طی دوره زمانی تحقیق کلیه اطلاعات مالی آن‌ها دربورس ارائه شده است.
1-12) جامعه و نمونه آماری پژوهش
در تحقیق حاضر کلیه شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در یک بازه زمانی چهار ساله، از سال 1387 تا 1390، جامعه آماری تحقیق می‌باشند، نمونه تحقیق به روش حذفی، پس از اعمال پیش فرض‌ها انتخاب می‌گردد.
1-13) تعاریف واژگان کلیدی (تعاریف عملیاتی واژگان)
تعاریف عملیاتی:
برخی از واژه‌ها واصطلاحاتی که به طور رایج در این تحقیق مورد استفاده قرار می‌گیرند، به صورت زیر تعریف می‌شوند. تعریف اصطلاحات از یک سو موجب جهت‌دهی بحث و از سوی دیگ موجب پیش‌گیری برداشت‌های متفاوت خوانندگان از اصطلاحات کاربردی می‌شود.
جریـان‌ وجه نقد
عبارت‌ است‌ از افزایش‌ یـا کاهش‌ در مبلـغ‌ وجه نقد ناشی از معاملات‌ با اشخاص‌ حقیقی‌ یا حقوقی‌ مستقل‌ از شخصیت‌ حقوقی‌ واحـد تجـاری‌ و ناشی از سایـر رویدادها (سازمان حسابرسی، 1385).
جریان‌های وجه نقد ناشی از فعالیت‌های عملیاتی
شامل‌ جریان‌های‌ نقدی‌ ورودی‌ و خروجی‌ ناشی از فعالیت‌های‌ عملیاتی‌ (فعالیت‌های اصلی و مستمر مولد درآمد عملیاتی) و نیز آن‌ دسته‌ از جریان‌های‌ نقدی‌ است‌ که‌ ماهیتاً به‌ طور مستقیم‌ قابل‌ ارتباط‌ با سایر طبقات‌ جریان‌های‌ نقدی‌ صورت‌ جریان‌ وجوه نقد نباشد (سازمان حسابرسی، 1385).
حساسیت جریان نقدی وجه نقد
حساسیت جریان نقدی وجه نقد اشاره به درصد تغییرات در سطوح نگهداری وجه نقد در قبال تغییراتدر جریان‌های نقدی دارد (آلمیدا و همکاران2004).
حساسیت نامتقارن جریان های نقدی
حساسیتجریان‌هاینقدی نسبت به دارایی‌های نقدی در زمانی که شرکت در محیطی با جریان نقدی مثبت قرار می‌گیرد، منفی می‌باشد (ریدیک و ویتد، 2009)و از سوی دیگر این حساسیت در زمانی که شرکت با جریان نقدی منفی مواجه می‌شود، مثبت می‌باشد(بائو و همکاران، 2012).
محدودیت‌های مالی
شامل مواردی میگردد که از داخل و یا خارج از شرکت نشاًت گرفته و مانع ورود جریان‌های نقدی بوده و یا باعث خروج جریان‌های نقدی از شرکت میگردند (ویتد و وُو، 2006). مانند: شاخص WW (ویتد و وُو، 2006)، میزان سود تقسیمی (ارسلان و همکاران، 2006)، اندازه شرکت (ارسلان و همکاران، 2006؛ ازکان و ازکان،2004) و امتیاز کل تعدیلی شرکت ها (بائو و همکاران، 2012).
جریان‌های نقد آزاد:
جریان نقد آزاد از جمله معیارهای مبتنی بر اطلاعات حسابداری است که برای اندازه‌گیری عملکرد مورد استفاده قرار می‌گیرد و وجه نقدی را نشان می‌دهد که شرکت پس از انجام مخارج لازم برای نگهداری یا توسعه دارایی‌ها، در اختیار دارد (مراد زاده و همکاران، 1389).
دارایی‌های نقدی
برابر با وجه نقد موجود در صندوق و حساب‌های بانکی بعلاوه سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدتی که یک شرکت برای پاسخ‌گویی به نیازهایکوتاه‌مدت برای وجوه نقد نگهداری می‌نماید (هارفورد و همکاران، 2008؛ بائو و همکاران 2012).
1-14)ساختار پژوهش
فصل اول: همان‌طوری که از نظر گذشت، دراین فصل هدف تحقیق به عنوان گامی درجهت توسعه تحقیقات اثباتی برای درک بهتررابطه بین حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالی،بیان و سپس موضوع تحقیق تشریح و توجیه اهمیت آن مطرح گردید. درنهایت خلاصه‌ای از روش انجام تحقیق، ارائه شد.
فصل دوم: دراین فصل به طور فشرده نگاهی به مبانی نظری پشتوانه‌ی انجام این تحقیق دارد وبا بررسی یافته‌هایتجربی درباره موضوع این تحقیق وموارد مشابه به بررسی اهمیت وتشریح تئوریک متغیرهای مورد استفاده پرداخته شده و سپس پیشینه مختصری از تحقیقات انجام شده قبلی درارتباط با موضوع تحقیق درسطح داخلی وبین‌المللی ارائه می‌شود.
فصل سوم: دراین فصل به تبیین روش تحقیق پرداخته می‌شود. فرضیه‌های تحقیق، تعریف عملیاتی متغیرها، جامعه آماری، روش پردازش داده‌ها، مدل مورد استفاده وروش تجزیه وتحلیل داده‌ها توضیح داده خواهند شد.
فصل چهارم: این فصل به تجزیه وتحلیل یافته‌ها واطلاعات اختصاص می‌یابد و در دو بخش آماره‌های توصیفی و استنباط آماری، ابتدا نگاهی کوتاه به آماره‌های پراکندگی داده‌های جمع‌آوری شده خواهد داشت و سپس مدل‌های مختلف تجزیه و تحلیل رگرسیون ارائه ونتایج آزمون‌های آماری بیان می‌گردد.
فصل پنجم: دراین فصل ابتدا نتایج تشریح و مورد ارزیابی قرارگرفته، و با یافته‌های تحقیقات مشابه قبلی مقایسه می‌شود. سپس محدودیت‌های احتمالی برای تعمیم نتایج ارائه می‌گردد. درخاتمه زمینه‌هایی برای تحقیق‌های آتی مطرح می‌گردد.
1-14) خلاصه فصل
دراین فصل موضوع تشریح شد ومسأله ارائه گردید وضمن تبیین اهمیت وضرورت آن، اهداف تشریح شد. درادامه با طرح فرضیه وروش اجرای تحقیق، برخی از اصطلاحات کلیدی مورد استفاده تعریف گردید ودرپایان خلاصه‌ای از ساختار کلی تحقیق بیان شد.

فصل دوم2242185390525000مروری بر ادبیات تحقیق2366010454152000
به طور کلی مطالب این فصل در دو بخش اصلی زیر ارائه خواهد شد:
1- بخش مبانی نظری 2- بخش پیشینه تحقیق
در بخش اول مفاهیم جریان‌های نقدی به‌خصوص انواع جریان‌های نقدی و دیدگاه‌های مختلف ارائه و سپس عوامل تاثیر‌گذار بر پیش بینی جریان‌های نقدی آتی نگاشته می‌شود و در ادامه مطالبی در مورد وجوه نقد یک شرکت و تئوری‌های مربوطه ارائه کرده و در نهایت در بخش دوم تحقیقات انجام شده در خارج و داخل ایران در این خصوص ارائه شده است.
بخش اول: مبانی نظری تحقیق
2-1) جریان‌های نقدی2-1-1) اهمیت جریان‌های نقدی
استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی نیازمند اطلاعات در خصوص چگونگی ایجاد و مصرف وجه نقد توسط واحد تجاری هستند. این نیاز صرف‌نظر از ماهیت فعالیت‌های واحد تجاری و تلقی یا عدم تلقی وجه نقد به عنوان محصول واحد تجاری وجود دارد، چرا که علی‌رغم تفاوت این واحدها از لحاظ فعالیت‌های اصلی درآمدزا، نیازها به وجه نقد عمدتاً از دلایل مشابهی ناشی می‌شود به عبارت دیگر واحدهای تجاری جهت هدایت عملیات، تسویه تعهدات و پرداخت سود سهام تماماً به وجه نقد نیاز دارند (جایارامن، 2008؛ کورانا و همکاران، 2006). در واقع شرکت‌هایی با محدودیت مالی بیشتر نیاز داخلی بیشتری به تولید جریان های نقدی بالاتر برای خنثی کردن اثرات تقسیم سود (کایا و سو 2009)، و سرمایه‌گذاری (مینتون و اسکارند 1999) دارند. وجوه نقد از این نظر دارای اهمیت است که نشان دهنده قدرت خرید عمومی است و در مبادلات اقتصادی به سهولت می‌تواند به سازمان‌ها و یا اشخاص مختلف جهت رفع نیازهای خاص شان و در تحصیل کالا و خدمات انتقال یابد (اورپورت و زنگ، 2009).
2-1-2) اندازه‌گیری‌های حسابداری از طریق جریان‌های نقدی آتی
جریان‌های نقدی در یک واحد تجاری از اساسی‌ترین رویدادهایی است که اندازه‌گیری‌های حسابداری بر اساس آن‌ها انجام می‌پذیرد و چنین تصور می‌شود که بستانکاران و سرمایه‌گذاران نیز تصمیماتشان را بر همین اساس اتخاذ می‌نمایند (کال و همکاران، 2009). اگرچه صورت جریان وجوه نقد اطلاعاتی را درباره جریان‌های وجه نقد واحد تجاری طی دوره مالی مورد گزارش ارائه می‌کند، لیکن اطلاعات مزبور جهت ارزیابی جریان‌های نقدی آتی وجه نقد کفایت نمی‌کند. برخی جریان‌های نقدی وجه نقد ناشی از معاملاتی است که در دوره‌های مالی قبل رخ داده و بعضاً انتظار می‌رود منجر به جریان‌های وجه نقد دیگری در یکی از دوره‌های آتی گردد. بدین لحاظ برای ارزیابی جریان‌های وجه نقد آتی، صورت جریان وجه نقد معمولاً باید توأم با صورت‌های عملکرد مالی و ترازنامه و به طور کلی اقلام تعهدی به کار گرفته شده در صورت‌های مالی مورد استفاده قرار گیرد (هاشمی،1383،31).
هریبار و کالینس (2002)، نشان دادند که اقلام تعهدی (اقلام پرداخت نشده) معرف مبالغ تخصیص داده شده به دوره تجاری از بابت دریافت‌ها و پرداخت‌های آتی مورد انتظار برای خدمات است و اقلام انتقالی به دوره‌های آتی مبین مبالغ تخصیص داده شده به دوره‌های جاری و آتی از بابت دریافتی‌ها و پرداختی‌های گذشته برای کالاها و خدمات می‌باشد. اقلام سود و ترازنامه که بر مبنای حسابداری تعهدی اندازه‌گیری شده است مبنای مفیدی از سنجش کارایی موسسه و اطلاعاتی مرتبط با پیش‌بینی فعالیت آتی واحد تجاری و پرداخت سود سهام فراهم می‌نماید (بارس و همکاران، 2001).
2-1-3) اطلاعات تاریخی (اقلام تعهدی) و جریان‌های نقدیاطلاعات تاریخی (اقلام تعهدی) مربوط به جریان وجوه نقد می‌تواند در قضاوت نسبت به مبلغ ، زمان و میزان اطمینان از تحقق جریان‌های وجوه نقد آتی به استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی کمک کند. اطلاعات مزبور بیان‌گر چگونگی ارتباط بین سودآوری واحد تجاری و توان جهت ایجاد وجه نقد و در نتیجه مشخص کننده کیفیت سود تحصیل شده توسط واحد تجاری است (دشو، 1994). علاوه بر این لرک و ویلینگر (2008)، نشان دادند که، تحلیل‌گران و دیگر استفاده‌کنندگان اطلاعات مالی اغلب به طور رسمی یا غیر رسمی مدل‌هایی را برای ارزیابی و مقایسه ارزش فعلی جریان‌های وجه نقد که می‌تواند جهت کنترل میزان دقت ارزیابی‌های گذشته مفید واقع شود و رابطه بین فعالیت‌های واحد تجاری و دریافت‌ها و پرداخت‌های آن را نشان دهد را مورد استفاده قرار می‌دهند. پون و گرنگر (2003)، نشان دادند که مدل‌های پیش بینی خوب باید در مقابل عوامل برون زای تاثیرگذار مقاوم بوده و به صورت واقع گرایانه برآورد و آزمون شوند. مطالعات متعددی در ارتباط با بررسی مفید بودن اقلام تعهدی در پیش‌بینی جریان‌های نقدی عملیاتی آتی توسط، بوون و همکاران (1986)، کیم و کروس (2005)، یودر (2007)، لرک و ویلینگر (2008)، لیو و همکاران (2010) و فرنسیس و اسون (2012) صورت گرفته است.
اطلاعات تاریخی (اقلام تعهدی) گردش وجوه نقد همانند جریانات وجوه نقد بودجه شده اطلاعات مرتبطی را به تنهایی و یا به عنوان مکمل گزارش‌های مرسوم مالی برای سرمایه‌گذاران، اعتباردهندگان و بستانکاران به منظور ارزیابی شرکت و پیش‌بینی سودهای پرداختی مورد انتظار فراهم می‌نمایند (یودر، 2007).
2-1-4) رابطه جریان‌های نقدی جاری و آتی و سطح سرمایه‌گذاری شرکت‌ها
اگر یک شرکت بخواهد در عرصه تجارت باقی بماند، خالص جریان‌های نقدی حاصل از فعالیت‌های عملیاتی آن در بلند‌مدت باید مثبت باشد. شرکتی که جریان‌های نقدی ناشی از عملیاتش منفی باشد، قادر نخواهد بود همواره از سایر منابع، وجه نقد لازم را تامین کند. در حقیقت، توان شرکت در تامین وجه نقد از طریق فعالیت‌ های سرمایه‌گذاری یا مالی، تا حد زیادی به توانایی آن در تامین وجه نقد از محل عملیات عادی شرکت بستگی دارد. اعتباردهندگان و سهامداران حاضر نیستند در شرکتی سرمایه‌گذاری کنند که از فعالیت‌های عملیاتی آن وجوه نقد کافی فراهم نمی‌شود و در مورد پرداخت سود سهام، بهره و بدهی‌هایش در سررسید اطمینان وجود ندارد (تالانه و مرادزاده، 1382).
2-1-5) اهداف جریان‌های نقدی (مدیریت نقدینگی، توانایی واریز بدهی‌ها و انعطاف‌پذیری مالی)یکی از اهداف ارائه اطلاعات مربوط به جریان‌های نقدی، ارزیابی نقدینگی و توانایی واحد تجاری در پرداخت تعهداتش می‌باشد (کایا و ساچ، 2009). نقدینگی عبارت است از توانایی نسبی در تبدیل دارایی‌ها به وجه نقد می‌باشد (ادگی، 2007) و گاهی اوقات به عنوان میزان نزدیکی دارایی‌ها به وجوه نقد قلمداد می‌شود (کیم و همکاران، 1998) و هم‌چنین به ارتباط بین بدهی‌های کوتاه‌مدت و اقلام نقد و نزدیک به نقد نیز اطلاق می‌گردد (بائوم و همکاران، 2006). توانایی واریز تعهدات در مفهوم وسیع‌تر به توانایی وصول وجه نقد یا داشتن وجوه قابل دسترسی جهت هر هدف که ممکن است از طرف موسسه مورد نیاز باشد اطلاق می‌گردد (باتس و همکاران، 2009). در معنای دقیق‌تر توانایی در پرداخت تعهدات عبارت است از توانایی واحد تجاری در پرداخت تعهدات خود در سررسید (دنیس و شیبیکو، 2010). مفهوم انعطاف‌پذیری مالی به معنای توانایی واحد تجاری در تحصیل وجه نقد طی زمان کوتاه به منظور بهره‌جویی از فرصت‌های مناسب و یا در برخورد با وقایع پیش‌بینی نشده است (گانی و همکاران، 2007). هر سه مفهوم فوق‌الذکر در ارتباط با یکدیگر می‌باشد. لیکن مفهوم انعطاف‌پذیری دارای مفهوم گسترده‌تر از توانایی در پرداخت تعهدات و مفهوم توانایی در پرداخت تعهدات دارای مفهوم گسترده‌تر از نقدینگی است. توانایی پرداخت تعهدات برای تداوم فعالیت شرکت ضروری است. عدم پرداخت تعهدات ممکن است سبب ورشکستگی، تسویه اجباری، زیان برای صاحبان سهام و بستانکاران گردد (لاو، 2003).
2-1-6) طبقه‌بندی دارایی‌های جاری و جریان‌های نقدیاطلاعات مربوط به وضعیت نقدینگی در ترازنامه نیز وجود دارد (بائوم و همکاران، 2006).. طبقه‌بندی ترازنامه به دارایی‌های جاری و دارایی‌های غیر جاری می‌تواند در مورد وضعیت نقدینگی تا حدود کمی راهنما باشد. دلیلش این است که این نحوه طبقه‌بندی اشکالاتی دارد از جمله: هزینه معوق و بستانکاران از اقلام جاری هستند ولی اثری در جریان‌های وجه نقد آتی ندارند (کیم و همکاران، 1998؛ ادگی، 2007). سایر دارایی‌ها نیز از قبیل موجودی‌ها هم ممکن است به جریان‌های وجه نقد قابل تبدیل نباشند (هان و گیو، 2007).
2-1-7) حرکت به سوی جریان‌های نقدیهیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی در بررسی‌های اولیه خود در سال 1980، صورت گردش وجوه نقد را به عنوان اطلاعاتی مطلوب که می‌بایست به همراه سایر صورت‌های مالی ارائه شود، معرفی نمود.
دلایل پشتوانه این نظریه توسط هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی به شرح زیر بیان شده است:
1- باز خورد جریان‌های نقدی واقعی را فراهم سازد.
2- کمک به تعیین رابطه بین سود حسابداری و جریان‌های نقدی.
3- اطلاعاتی در مورد کیفیت و چگونگی سود فراهم آورد.
4- قابلیت مقایسه اطلاعات مندرج در گزارش‌گری مالی را ارتقاء دهد.
5- کمک به ارزیابی انعطاف پذیری و وضعیت نقدینگی.
6- کمک به پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی.
کلیه دلایل فوق، هر یک به نوعی به محدودیت‌های حسابداری تعهدی ارتباط می‌یابد. علی‌رغم وجود این محدودیت‌ها نمی‌توان گفت که اطلاعات حسابداری دارای بازده اطلاعاتی نمی‌باشد (یه و ودتکی، 2005)، بلکه اطلاعات صورت جریان‌های نقدی در کنار سایر صورت‌های مالی گزارش شده اطلاعات بیشتری را به منظور تکمیل اطلاعات قبلی فراهم می‌نماید. در صورت این‌که جریان‌های نقدی، جریان‌های وجوه یا سود حسابداری کدامیک در مورد پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی بهترند، نمی‌توان نظر قطعی داد (بیبکاک و همکاران، 199). فلسفه افشاء بر این اساس استوار است که اطلاعات مفید بالقوه به هزینه مربوط به تهیه و افشاء آن اطلاعات مورد بررسی قرار گیرد و در صورتی که منافع ناشی از ارائه آن‌ها به مراتب بیش از هزینه تهیه و گزارش آنها باشد، افشاء شوند. بر این اساس صورت گردش وجوه نقد به عنوان یکی از مبانی اطلاعاتی سودمند مطرح است که هزینه تهیه و ارائه آن نیز بسیار اندک است، زیرا اطلاعات مندرج در این صورت مالی چیزی بیش از تلخیص و طبقه‌بندی مجدد اطلاعات حسابداری مربوط به یک دوره مالی به شکل دیگر نیست (زاهدی، 1386).
2-1-8) جریان‌های نقدی جاری و جریان‌های نقدی مورد‌انظار سرمایه‌گذارانبدیهی است که سطح جریان‌های نقدی در ارزیابی جریان‌های نقدی گذشته ضروری می‌باشد، هم‌چنین این موضوع می‌تواند ابزاری برای پیش بینی جریان‌های نقدی آتی باشد (گانگ، 2009). این مسئله از این بعد حائز اهمیت است که جریان‌های نقدی مورد‌انظار سرمایه‌گذاران و بستانکاران مستقیماً به جریان‌های نقدی واحد تجاری مربوط می‌شود. (نکته اول) همان‌‌طور که جریان‌های نقدی در فهم جریان‌های نقدی واقعی که از عملیات جاری بدست آمده نیز ضرورت دارد. (نکته دوم) به عبارت دیگر، رابطه بین سود حسابداری و جریان‌های نقدی می‌باشد. (نکته سوم) مربوط به اجزای نقدی سود حسابداری می‌باشد (زاهدی، 1386). بالاترین و بیشترین همبستگی میان سود حسابداری و جریان‌های نقدی، کیفیت سودآوری است (ادگی، 2007). مفهوم کیفیت سودآوری انعکاس این واقعیت است که سود حسابداری درآمد و هزینه‌های تعهدی را نیز شامل می‌شود. به عبارت دیگر کیفیت سود اصطلاحی است که به وسیله تحلیل‌گران مالی در توصیف و تشریح این رابطه به کار برده می‌شود. همبستگی و رابطه بالا میان سود حسابداری و جریان‌های نقدی به مفهوم بهتر بودن کیفیت سود می‌باشد (گانی و همکاران، 2007).
2-1-9) جریان‌های نقدی و سود خالصپابلو فرناندز (2002)، اعتقاد دارد، یک اصل حسابداری و مالی وجود دارد که اگر چه نمی‌توان آن را به‌طور مطلق صحیح دانست، اما می‌توان آن را به ‌عنوان دیدگاهی خوب به شمار آورد. آن اصل، این است ‌که «سود خالص فقط یک عقیده، اما جریان وجوه نقد یک واقعیت است». امروزه تجزیه ‌و تحلیل‌های زیادی درباره سود خالص به ‌عنوان عامل اصلی و تنها عامل معتبر برای تشریح عملکرد شرکت‌ها وجود دارد. براساس این رویکرد ساده، شرکت با افزایش سود خالص، بهتر و با کاهش آن، بدتر کار می‌کند. به ‌طور ‌کلی، چنین گفته می‌شود شرکتی که در سال قبل سود خالص بیشتری داشته، نسبت به شر‌کت‌های دارای سود خالص ‌کمتر، ثروت و رفاه بیشتری را برای سهام‌داران خود خلق ‌کرده است (دشو، 1994؛ دفوند و هانگ، 2003؛ کال، 2008). هم‌چنین، براساس همین منطق، شرکت‌های دارای سود خالص مثبت، موجب افزایش و شرکت‌های دارای زیان، باعث کاهش ارزش (سهامداران) شر‌کت‌ها می‌شوند (گاولی و همکاران، 2009). البته، همه این نظریه‌ها ممکن است اشتباه باشد. در بسیاری از تجزیه‌وتحلیل‌ها با افزودن استهلا‌ک به سود خالص، اغلب رقمی به ‌دست می‌آید ‌که جریان نقدی‌ حسابداری یا جریان نقد حاصل از عملیات نامیده می‌شود (پرون و پیترسن، 2009؛ گات چیو و همکاران، 2010). اما نکته مهم در این است که بسیاری از افراد، با این ‌که از این مسائل آگاهند، اما جریان وجوه نقد را به‌جای سود خالص در نظر می‌گیرند. تعریف کلاسیک سود خالص، درآمد دوره منهای هزینه‌های تحصیل درامد در طول دوره است و این مفهوم ساده، بر اساس این نظر است که در مواقع تحصیل درامد باید به شناسایی هزینه‌های ضروری برای تحصیل این درامدها پرداخت (پین گوتز و همکاران، 2006). این ‌کار همیشه ساده نیست و اغلب مفروضات پذیرفته ‌شده زیادی برای محاسبه آن به‌کار می‌رود. محاسبه و ارائه هزینه‌های واقعی، روش استهلاک، محاسبه بهای تمام‌ شده محصول و ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول، نمونه تلاش‌هایی است برای شناسایی بهترین روش‌های ممکن برای شناخت میزان اتلاف منابع برای کسب درامد. اگر چه این شاخص مورد قبول اکثر اندیشمندان حسابداری و به ‌کارگیری آن می‌تواند اطلاعات کافی درباره نحوه عملکرد شرکت ارائه دهد، اما اغلب کاربرد رقم سود خالص به‌دست آمده، بدون داشتن دانش کافی از فرضیات استفاده شده در محاسبه آن، موجب سردرگمی استفاده‌کنندگان اطلاعات مالی می‌شود (اورپورت و زنگ، 2009).
2-1-10) انواع جریان‌های نقدی
در مورد جریان وجوه نقد، سه مفهوم اساسی شامل جریان نقدی حقوق صاحبان سهام، جریان نقدی سرمایه‌ای و جریان نقدی آزاد وجود دارد. همواره گفته می‌شود با بهبود جریان وجوه نقد، شرکت بهتر ‌کار می‌‌کند و ثروت سهامداران آن افزایش می‌یابد (اسماعیلی،1390).2-1-10-1) جریان نقدی حقوق صاحبان سهامجریان نقدی است که پس از تأمین نیازهای سرمایه‌گذاری‌های انجام شده، نیازهای سرمایه در گردش، پرداخت هزینه‌های مالی، هزینه‌های کارکنان و ایجاد بدهی جدید، در شر‌کت باقی می‌ماند (فریرا و ویلیا، 2004). جریان نقدی حقوق صاحبان سهام، جریان نقدی در دسترس سهامداران در داخل شرکت را نشان می‌دهد که برای تقسیم سود یا بازخرید سهام به‌‌ کار می‌رود. جریان نقدی حقوق صاحبان سهام در هر دوره مالی به ‌سادگی، تفاوت بین جریان وجوه نقد ورودی و جریان وجوه نقد خروجی درآن دوره را نشان می‌دهد.
(2-1) جریان وجوه نقد ورودی دوره – جریان وجوه نقد خروجی دوره = جریان نقدی حقوق صاحبان سهام
جریان نقدی حقوق صاحبان سهام به شرح جدول 2-1 محاسبه می‌گردد (دیتمار و همکاران، 2003):
جدول 2-1 محاسبه جریان‌های نقدی حقوق صاحبان سهام
شــــرح مبلغ
سود خالص پس از کسر مالیات XXX
اضافه (کسر) می‌گردد: استهلاک دارایی‌های مشهود و نامشهود XXX
افزایش در سرمایه در گردش (XXX)
پرداخت اصل بدهی‌های مالی (XXX)
افزایش در بدهی‌های مالی XXX
افزایش در سایر دارایی‌ها (XXX)
سرمایه‌گذاری ناخالص در دارایی‌های ثابت (XXX)
ارزش دفتری دارایی‌های ثابت فروخته شده و کنار گذاشته شده XXX
جریان نقدی حقوق صاحبان سهام XXX

2-1-10-2) جریان نقدی سرمایه‌ایجریان نقدی سرمایه‌ای، جریان وجوه در دسترس برای همه بستانکاران و سهامداران است و شامل جریان نقدی حقوق صاحبان سهام و جریان نقدی بستانکاران است. جریان نقدی بستانکاران شامل مجموع وجوه پرداخت شده برای بهره به‌علاوه بازپرداخت اصل وام (یا پس از ‌کسر افزایش در اصل وام) است (دیتمار و همکاران، 2003).
(2-2) جریان نقدی بدهی + جریان نقدی حقوق صاحبان سهام = جریان نقدی سرمایه‌ای
2-1-10-3) جریان نقدی آزادجریان‌های نقد آزاد، عبارت است از مانده وجوه نقد در دسترس شرکت برای پرداخت به صاحبان سهام و اعتباردهندگان پس از پرداخت کلیه هزینه‌های عملیاتی (شامل مالیات) و انجام سرمایه‌گذاری‌های ضروری در دارایی‌های ثابت و سرمایه در گردش می‌باشد. به عبارت دیگر جریان‌های نقدی آزاد عبارت است از جریان نقدی حاصل از عملیات پس از ‌کسر مالیات بدون احتساب بدهی‌ها و هزینه‌های بهره شرکت.
بنابراین جریان نقد آزاد، وجوه نقدی است ‌که بعد از پوشش دادن نیازهای سرمایه‌گذاری و سرمایه در گردش و با فرض نبود بدهی، در دسترس شر‌کت قرار می‌گیرد. در شرکت‌های بدون بدهی یا فاقد اهرم مالی، جریان نقد آزاد، همان جریان نقدی حقوق صاحبان سهام است (دوکاس و همکاران، 2000).. جریان‌های ورود وجه نقد و جریان‌های خروجی وجه نقد یک واحد انتفاعی، جزء اساسی‌ترین رویدادهایی است که شالوده بسیاری از تصمیم‌گیری‌ها و قضاوت‌های سرمایه‌گذاران، اعتبار دهندگان و برخی دیگر از گروه‌های عمده استفاده‌ کننده از اطلاعات مالی درباره آن واحد را تشکیل می‌دهد. سرمایه‌گذاران و اعتبار دهندگان، به سرمایه‌گذاری و اعتباردهی به واحدهایی که گردش وجوه نقد آزاد بالا دارند، علاقه نشان می‌دهند و از اعتباردهی و سرمایه‌گذاری در آن گروه از واحدهایی که فاقد وجه نقد آزاد هستند پرهیز می‌نمایند (رضوانی و حقیقت،1384).
بنابراین جریان نقدی آزاد، برابر با جریان وجوه نقد شر‌کتی است که هیچ بدهی در سمت بدهی‌های ترازنامه خود نداشته باشد. محاسبه جریان نقدی آزاد، طبق محاسبات جدول 2-2 صورت می‌گیرد.
جدول 2-2 محاسبه جریان نقدی آزاد
شــــرح مبلغ
سود خالص پس از کسر مالیات XXX
اضافه (کسر) می گردد: استهلاک دارایی‌های مشهود و نامشهود XXX
افزایش در سرمایه در گردش (XXX)
افزایش در سایر دارایی‌ها (XXX)
سرمایه‌گذاری ناخالص در دارایی‌های ثابت (XXX)
بهره دریافت شده XXX
ارزش دفتری دارایی‌های ثابت فروخته شده و کنار گذاشته شده XXX
جریان نقدی آزاد XXX
با توجه به نحوه محاسبه جریان‌های وجوه نقد یاد شده، اگر شرکت هیچ‌گونه بدهی نداشته باشد، جریان نقدی حقوق صاحبان سهام و جریان نقدی آزاد آن یکسان می‌گردد (اسماعیلی،1390).2-1-11) تفاوت بین جریان‌های وجوه نقدهمان‌گونه که مشاهده گردید بین جریان‌های وجوه نقد تفاوت‌هایی وجود دارد که در ذیل به طور کلی به آن اشاره شده است (اسماعیلی،1390).
نمودار2-1 تفاوت بین جریان‌های وجوه نقد

2-1-12) ماهیت و مفهوم جریان نقد آزاد
زمانی ‌که شرکت‌ها برای افزایش سرمایه وارد بازار سهام می‌شوند، آن‌ها بر مبنای این احتمال فعالیت می‌نمایند که توانایی ایجاد جریان‌های نقد آتی بیشتر برای سهامداران را خواهند داشت.
زمانی‌که این جریان‌های نقد بطور مستقیم (معمولاً به شکل سود تقسیمی) پرداخت نشوند، به این وجوه، وجوه انباشته شده (مازاد) گفته می‌شود. به‌طوری که این وجوه (سودها) ممکن است که در فرصت‌های سودآور بالقوه آتی مجدداً سرمایه‌گذاری گردند. وقتی که سهامداران به مدیران شرکت اجازه انباشت وجوه را می‌دهند، برای مدیران فرصت‌هایی برای استفاده از وجوه به وجود می‌آید. مثلاً آن‌ها می‌توانند این وجوه را در فرصت‌های دارای ارزش افزوده بالا سرمایه‌گذاری نمایند. از طرفی دیگر ممکن است که سودهای انباشته (وجوه نقد مازاد) به عنوان یک ابزار تأمین مالی برای شرکت‌ها مورد استفاده قرار گیرد و تحت شرایط معین، روش تأمین مالی داخلی (از طریق وجوه مازاد) می‌تواند از تأمین مالی خارجی کم هزینه‌تر باشد. به ‌کارگیری روش تأمین مالی داخلی با استفاده از وجوه آزاد و با توجه به منافع آن بر تئوری جریان نقد آزاد متمرکز است (دوکاس و همکاران، 2000).
تئوری جریان نقد آزاد، افزایش در سود تقسیمی یا بدهی برای رشد شرکت‌ها که جریان نقد آزاد دارند را پیشنهاد می‌دهد (جنسن و مکلینگ، 1976). تئوری جریان نقد آزاد بیان می‌نماید که با داشتن جریان‌های نقد آزاد، توزیع سود منجر به بالا رفتن ارزش شرکت می‌گردد و از طرفی دیگر اعتباردهندگان مایلند به شرکت‌هایی وام دهند که وجه آزاد بالاتری داشته باشند، پس با داشتن این وجوه، شرکت می‌تواند بدهی خود را افزایش دهد، زیرا از قدرت بازپرداخت بالایی برخوردار است.
شرکت‌های در حال رشد که پروژه‌های با ارزش فعلی مثبت زیادی دارند باید در تلاش برای ایجاد جریان‌های نقد آزاد بیشتر در یک دوره معین باشند، زیرا که این شرکت‌ها به سرمایه‌گذاری بیشتر نیاز دارند. برای تأمین مالی این پروژه‌ها‌، شرکت‌ها می‌توانند سود تقسیمی را کاهش دهند یا از سرمایه‌گذاری‌های فاقد ارزش افزوده صرف‌نظر نمایند (دوکاس و همکاران، 2000).
جریان‌های نقد آزاد یک اصطلاح جدید برای همان جریان‌های نقد است و به عنوان ابزار اساسی جهت ارزیابی واقعی سرمایه‌گذاری‌ها و هم‌چنین برای اعتباردهندگان معیاری برای ارزیابی توان بازپرداخت بدهی می‌باشد. تحلیل‌گران بر این‌که جریان‌های نقد آزاد معیار خوبی برای ارزیابی قدرت سودآوری گذشته، حال و آینده شرکت‌ها است، اتفاق نظر دارند. اما در تجزیه و تحلیل موضوعات، جریان‌های نقد آزاد را به طور متفاوت تعریف می‌نمایند (رضوانی و حقیقت، 1384).
2-1-13) صورت جریان وجوه نقدیکی از گزارش‌های مالی که در اختیار سرمایه‌گذاران قرار می‌گیرد‌، صورت جریان نقدی است. صورت جریان‌های نقدی (به همراه اطلاعات موجود در سایر صورت‌های مالی) ابزار انتقال اطلاعات برای ارزیابی توان باز پرداخت بدهی، نقدینگی و انعطاف‌پذیری مالی است. صورت جریان وجوه نقد همان‌طور که از نام آن برداشت می شود، باید اطلاعات کافی و کاملی در مورد گردش وجوه نقد یک واحد انتفاعی طی یک دوره مالی به استفاده‌کنندگان ارائه دهد. علاوه بر این، سعی این صورت برآن است که اطلاعاتی در مورد تمامی فعالیت‌های یک واحد انتفاعی در زمینه فعالیت‌های عملیاتی، سرمایه‌گذاری، تامین مالی، بازده سرمایه‌گذاری‌ها و وجوه پرداختی بابت تامین مالی و مالیات بر درآمد طی دوره را فراهم سازد. با استفاده از اطلاعات مندرج در این صورت، همراه با اطلاعاتی که در سایر صورت‌های مالی و یادداشت‌های پیوست آن‌ها افشا می‌شود، می‌توان به اهداف زیر دست یافت:
1- برآورد قابلیت واحد تجاری در ایجاد جریان مثبت نقدینگی در آینده؛
2- برآورد قابلیت واحد تجاری یا انتفاعی در بازپرداخت تعهدات جاری، پرداخت سود سهام و نیاز به وجه از منابع خارجی؛
3- مشخص نمودن موارد اختلاف بین رقم سود خالص و وجه نقد دریافتی و پرداختی؛
4- برآورد تاثیرات سرمایه‌گذاری نقدی و غیر نقدی و فعل و انفعالات مالی و پولی واحد انتفاعی بر وضع مالی آن در آینده (سازمان حسابرسی، 1386).
2-1-13-1) تاریخچه صورت وجه نقدبا ایجاد شرکت‌های بزرگ و افزایش تعداد سهامداران تقریباً امکان کنترل مستقیم واحدها توسط سهامداران منتفی شد و مدیران منتخب آزادی زیادی را در به کارگیری منابع اقتصادی واحدها به‌دست آوردند و به تدریج تاکید گزارش‌گری مالی از تهیه اطلاعات برای طلب‌کاران جای خود را به تهیه اطلاعات برای سهامداران داد. با تغییر نرخ استفاده‌کنندگان از صورت‌های مالی، هدف از تهیه نیز تغییر یافت. هدف از تهیه صورت‌های مالی در این دوره ارزیابی وظیفه مدیران تلقی می‌شد (کاولی و هاین، 2000).
اندازه‌گیری سود (به عنوان ابزار ارزیابی عملکرد مدیران)، که تا آن زمان از طریق گزارش وضعیت مالی صورت می‌گرفت به تدریج مورد تردید واقع شد، زیرا چگونگی تحصیل سود برای ارزیابی وظیفه مدیران با اهمیت تلقی می‌شد. از این زمان به بعد صورت حساب سود و زیان در میان صورت‌های مالی جای گرفت. طی سالیان متمادی ترازنامه و سود و زیان همراه با یادداشت‌های همراه و جداول مربوطه، مجموعه صورت‌های مالی را تشکیل می‌داد (پائی و همکاران، 2008).
در این میان نیاز به صورت‌های مالی دیگری نیز مشهود بود که مدیریت وجه نقد را ارائه نماید. با مواجه شدن با این مسئله، تحقیقات و اظهارنظرهای رسمی توسط مراجع تدوین‌کننده استانداردهای حسابداری در مورد ضرورت تهیه “صورت گردش وجوه” و انواع مختلف آن گردید (لافوند و واتس، 2006). در گذشته برخی از واحدهای تجاری به منظور برآوردن نیاز استفاده کنندگان به همراه صورت‌های مالی سالانه خود صورتی تحت عنوان صورت منابع و مصارف وجوه تهیه و ارائه می‌کردند. تهیه و ارائه صورت مزبور الزامی نبوده و برداشت‌هایی که از واژه وجوه می‌شود نیز بسیار متفاوت بوده، مثلاً عده‌ای برداشتی که از وجوه می‌کردند تنها وجه نقد را شامل می‌شد و عده‌ای دیگر وجوه را به معنای سرمایه در گردش به کار می‌برند، گروهی نیز وجوه را به مفهوم فراگیر آن یعنی تمام منابع مالی مورد استفاده قرار می‌دادند (طاهری و برمی،41،1385).
پس از بررسی‌های بسیار تصمیم گرفته شد که صورت تغییرات در وضعیت مالی به جای صورت منابع و مصارف وجوه تهیه شود و از آن‌جایی که در این صورت‌های مالی نیز مفهوم تمام منابع مالی از واژه وجوه گرفته شده بود و مفاهیم مختلفی از این واژه وجود داشت و قابلیت مقایسه این صورت‌های مالی در بین واحدهای تجاری مختلف وجود نداشت و هر یک مبانی خاصی را به کار می‌بردند، صورت جریان‌های نقدی جایگزین صورت تغییرات در وضعیت مالی شد (پائی و همکاران، 2008).
در سال 1961 انجمن CPA (انجمن حسابداران رسمی آمریکا)، با شناسایی اهمیت این صورت‌های مالی ناگزیر، از تحقیق در این زمینه شد که حاصل این کوشش‌، انتشار بولتن (بررسی تحقیق) شماره (2 )، مطالعه تحقیقات حسابداری تحت عنوان “صورت تجزیه و تحلیل جریان‌های نقدی و صورت گردش وجوه” که توسط دکتر “پری میسون” نوشته شده بود. وی در این تحقیق بر محاسبه گردش وجوه نقد ناشی از فعالیت‌های عملیاتی که همان سود خالص بعلاوه هزینه‌های غیر نقدی است تاکید نمود. به نظر میسون، جامع‌ترین و در نتیجه مفیدترین تعریفی که می‌توان برای وجوه قائل شد، مفهوم “تمامی منابع مالی “است (طاهری و برمی،41،1385). در سال 1963 “هیئت تدوین اصول حسابداری آمریکا” به منظور فراهم کردن استانداردهایی برای تهیه و ارائه این صورت مالی، بیانیه شماره (3) خود را انتشار داد. در این نظریه توصیه شده بود که نام این صورت مالی به “صورت منابع و مصارف وجوه” تغییر یابد و به عنوان اطلاعات مکمل به همراه گزارش‌های سالانه ارائه شود (پائی و همکاران، 2008).
از آن‌جایی که در این بیانیه وجوه با تمامی منابع مالی تفسیر شده بود، لذا این صورت مالی دربرگیرنده جنبه‌های مالی کلیه معاملات عمده صرف نظر از تأثیر مستقیم آن‌ها بر روی وجوه بود. به عنوان مثال می‌توان به خرید دارایی ثابت در مقابل صدور اوراق قرضه اشاره نمود. درست است که در این رویداد وجهی رد و بدل نشده اما از جمله رویدادهایی است که می‌باید در صورت منابع و مصارف وجوه منعکس می‌شد. واکنش مثبت حرفه حسابداری در این باره منجر به انتشار بیانیه شماره 19 هیئت تدوین اصول حسابداری با عنوان “گزارش‌گری تغییرات در وضعیت مالی” در سال 1971 گردید.
به موجب این بیانیه، بنگاه‌ها ملزم به تهیه و ارائه صورت تغییرات در وضعیت مالی به عنوان یکی از صورت‌های مالی اساسی در گزارشات سالانه خود گردیدند. در تهیه این صورت مالی نیز وجوه به مفهوم تمامی منابع مالی تفسیر شده بود. در سال 1978 انجمن حسابداران رسمی امریکا بیانیه‌ای تحت عنوان “گزارش‌گری مالی و ارزیابی قدرت پرداخت دیون” را که توسط پروفسور گلوید نوشته شده بود، منتشر نمود. پروفسور گلوید در این بیانیه ایراداتی را به صورت تغییرات در وضعیت مالی مطرح نمود که عبارت است از :
اهداف صورت تغییرات در وضعیت مالی نامشخص است.
مفهوم تمام منابع مالی تعریف نشده است.
محاسبه “وجوه ناشی از عملیات” به روش غیر مستقیم برای عموم استفاده‌کنندگان از صورت‌های مالی، غیر قابل فهم است.
سرمایه در گردش مبنایی مناسب برای ارزیابی قدرت پرداخت دیون نیست.
در طی همین دوران جامعه حرفه‌ای شاهد عدم توانایی صورت تغییرات در وضعیت مالی بر مبنای سرمایه در گردش در ارزیابی قدرت پرداخت دیون بنگاه‌های تجاری بود. بسیاری از مؤسسات علیرغم وجود سود خالص و سرمایه در گردش مناسب، ورشکست شدند (لافوند و واتس، 2006).
این گونه نارسایی‌ها سبب شد تا اعتبار دهندگان و سرمایه‌گذاران به این نتیجه برسند که حسابداری تعهدی از جریان وجوه نقد بنگاه‌های فاصله زیادی گرفته است. وجود این مشکلات و هم‌چنین حمایت و پشتیبانی حرفه‌ای از به کارگیری مفهوم وجوه به عنوان جریان‌های نقدی، منجر به انتشار استاندارد شماره 95 هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی امریکا تحت عنوان صورت گردش وجوه نقد در سال 1987 گردید.
این استاندارد تعریف وجوه به عنوان سرمایه در گردش و به کارگیری مفهوم تمامی منابع مالی را لغو و در مقابل وجوه را به عنوان وجه نقد و معادل نقد تعریف و شکل جدیدی را جهت ارائه صورت گردش وجوه مطرح نمود. آخرین تغییرات از مفهوم وجوه در بیانیه هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی آمریکا آمده است. این مفهوم عموماً شامل موجودی نقد یا سپرده‌های دیداری بعلاوه معادل نقد است (پائی و همکاران، 2008).
2-1-13-2) طبقه‌بندی جریان‌های نقدی و نحوه ارائه صورت جریان وجوه نقد طبق استاندارد حسابداری ایرانبه منظور ارتقای درک استفاده‌کنندگان از صورت‌های مالی و کمک به دست‌یابی به اهداف گزارش‌گری وجه نقد از طریق ارائه اطلاعات مفید، لازم است هر یک از جریان‌های نقدی در قالب طبقات همگون که معمولا قابل ارتباط با فعالیت‌های اصلی به وجود آورنده جریان‌های نقدی مربوط است، در صورت جریان وجوه نقد انعکاس یابد. از آن‌جا که ارائه صورت مزبور در قالب سرفصل‌های اصلی به قابلیت مقایسه اطلاعات در سطح واحدهای تجاری مختلف کمک می کند. بر اساس استاندارد حسابداری شماره 2 ایران (صورت جریان وجوه نقد)، صورت جریان وجوه نقد باید منعکس کننده جریان‌های نقدی طی دوره تحت سرفصل‌های اصلی 1) فعالیت‌های عملیاتی، 2) بازده سرمایه‌گذاری‌ها و سود پرداختی بابت تامین مالی، 3) مالیات بر درآمد، 4) فعالیت‌های سرمایه‌گذاری، و 5) فعالیتهای تامین مالی باشد.
طبقه اول یعنی فعالیت‌های عملیاتی عبارت است از فعالیت‌های اصلی مولد درآمد عملیاتی در واحد تجاری. این فعالیت‌ها متضمن تولید و فروش کالا و ارائه خدمات است و هزینه‌ها و درآمدهای مرتبط با آن در تعیین سود و زیان عملیاتی در صورت سود و زیان منظور می‌شود. بر اساس استاندارد شماره 2 واحدهای تجاری باید جریان‌های نقدی ناشی فعالیت‌های عملیاتی را بر اساس یکی از دو روش زیر گزارش کنند:
روش مستقیم: که به موجب آن ناخالص وجوه نقد دریافتی و پرداختی عملیاتی بر حسب طبقات عمده از قبیل دریافت‌های نقدی از مشتریان، پرداخت‌های نقدی به فروشندگان و پرداخت‌های نقدی به کارکنان یا از جانب کارکنان می‌باشد.
روش غیر مستقیم: که به موجب آن سود و زیان عملیاتی با انجام تعدیلات زیر به خالص جریان‌های نقدی ناشی از فعالیت‌های عملیاتی تبدیل می‌شود:
الف- اثر معاملات و رویدادهایی که دارای ماهیت غیرنقدی است (از قبیل هزینه استهلاک)، و
ب- اثر اقلامی که در محاسبه سود یا زیان عملیاتی دوره جاری منظور شده باشد، لیکن جریان‌های نقدی مرتبط با آنها در دوره قبل حادث شود یا در دوره‌های آینده حادث خواهد شد و بالعکس (از قبیل افزایش یا کاهش موجودی مواد و کالا و حسابهای دریافتنی و پرداختنی عملیاتی نسبت به مانده پایان دوره قبل).
این استاندارد اگرچه کاربرد روش مستقیم را الزامی نمی‌داند ولی به هر حال در شرایطی که مزایای اطلاعات ارائه شده با استفاده از این روش بر هزینه‌های تهیه آن فزونی داشته باشد، به منظور ارائه اطلاعات مفید، استفاده از روش مستقیم را توصیه می‌کند (سازمان حسابرسی، 1387).
2-1-13-3) مفهوم جریان‌های نقدی ناشی از فعالیت‌های عملیاتیبر اساس بند 19 استاندارد حسابداری شماره 2 ایران، فعالیت‌های عملیاتی از فعالیت‌های اصلی مولد درآمد عملیاتی واحد تجاری است. مبلغ جریان‌های نقدی ناشی از فعالیت‌های عملیاتی، یکی از شاخص‌های اصلی ارزیابی این موضوع است که عملیات واحد تجاری تا چه میزان به جریان‌های وجه نقد کافی جهت بازپرداخت وام‌ها، نگهداشت توان عملیاتی واحد تجاری و پرداخت سهام منجر شده و انجام سرمایه‌گذاری‌های جدید را بدون تمسک به منابع مالی خارج از واحد تجاری میسر کرده است. فعالیت‌های عملیاتی متضمن تولید و فروش کالا و ارائه خدمات است و هزینه‌ها و درآمد‌های مرتبط با آن در تعیین سود یا زیان عملیاتی در صورت سود و زیان منظور می‌شود. جریان‌های نقدی عملیاتی اساسا در برگیرنده جریان‌های ورودی و خروجی نقدی مرتبط با فعالیت‌های مزبور است (سازمان حسابرسی، 1386).
2-1-14) ارائه اطلاعات مربوط به جریان نقدی و پیش‌بینی آن همان‌گونه که در گفتارهای قبلی بیان شد، هدف حسابداری این است تا اطلاعاتی ارائه شود که: به سرمایه‌گذاران یا بستانکاران کمک کند تا آن‌ها وجوه نقدی را که احتمالا” در آینده به صورت سود تقسیمی و بهره پرداخت خواهد شد و یا برای بازپرداخت اصل وام پرداخت می شود (و سرانجام در صورت انحلال شرکت پرداخت خواهد شد) برآورد نمایند، و به افراد کمک کند ریسکرا برآورد نمایند. در این متن “ریسک” شامل تغییرات مورد انتظار بازدهی‌های آینده و احتمال ورشکستگی یا ناتوان ماندن شرکت در پرداخت بدهی ها در سررسید، می‌شود (ادمانس، 2009).
داده‌هایی که استفاده‌کنندگان از صورت مالی را قادر سازد در مورد پرداخت‌های نقدی مورد‌انتظار شرکت پیش‌بینیی نماید نقش اصلی ایفا می‌کنند. ولی، تصمیم‌گیری شرکت در مورد پرداخت وجه نقد در هر دوره به چندین عامل پیچیده بستگی دارد. به ویژه، این که چه بخشی از جریان نقدی به سهام‌داران و چه بخشی به بستانکاران داده خواهد شد و مقدار آن‌ها به سیاست‌هایی بستگی دارد که شرکت برای تامین مالی به اجرا در می‌آورد و تاحدی هم به نسبت بدهی‌ها به حقوق صاحبان سهام بستگی دارد (کیم و کروس، 2005). به طور کلی، پرداخت وجوه نقد در بلند‌مدت باید نشان‌دهنده توان شرکت در تهیه وجوه نقد باشد. از این رو، سرمایه‌گذاران و بستانکاران شاید بتوانند در سایه کسب اطلاعات مربوط به انواع جریان نقدی زیر در مورد میزان پرداخت سود تحصیلی آینده شرکت پیش‌بینی کنند:
– جریان‌های نقدی مربوط به عملیات جاری و اصلی شرکت.
– جریان‌های نقدی موردی یا تکراری که با عملیات جاری شرکت رابطه‌ای ندارد، ولی ناشی از رویدادهای غیر منتظره یا تمایل مدیریت به حفظ یک جو مناسب برای شرکت در آینده است.
– جریان‌های نقدی مورد نیاز برای گسترش دادن تشکیلات عملیاتی و موجودی کالا یا ناشی از فروش دارایی‌هایی که برای عملیات آینده مورد نیاز نیستند.
– وجوه نقد حاصل از انتشار سهام یا اوراق قرضه و یا وجوه نقد یا مربوط به بازپرداخت به دارندگان اوراق قرضه و سهام‌داران.
– پرداخت بهره و سود به سرمایه‌گذارانی که دارای اولویت اول هستند، مانند دارندگان سهام ممتاز.
این پنج مورد و منظور کردن مالیات در هر یک از این مورد می‌توانند مبنایی به دست دهند که صورت جریان‌های نقدی بر اساس آن تهیه شود (پون و گرنگر، 2003).

این نوشته در مقالات ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *