پایش و پیش‌آگاهی کرم خوشه‌خوار انگور، Lobesia botrana، با به‌کارگیری تله‌ی فرمونی در باغ‌های انگور بیضا

centercenter

پایان‌نامه‌ی حاضر، حاصل پ‍ژوهشهای نگارنده در دورهی کارشناسی ارشد رشتهی حشره‌شناسی کشاورزی است که در تیر‌ماه سال 1393 در دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه یاسوج به راهنمایی جناب آقای دکتر حجت‌اله محمدی و مشاورهی جناب آقای دکتر علیرضا منفرد از آن دفاع شده است و کلیهی حقوق مادی و معنوی آن متعلق به دانشگاه یاسوج است.
centertop
دانشکده کشاورزی
گروه گیاه‌پزشکی
پایان نامهی کارشناسی ارشد رشتهی حشرهشناسی
پایش و پیش‌آگاهی کرم خوشه‌خوار انگور، Lobesia botrana، با به‌کارگیری تله‌ی فرمونی در باغ‌های انگور بیضا
استاد راهنما
دکتر حجت‌اله محمدی
استاد مشاور
دکتر علیرضا منفرد
پژوهشگر
الهام صالحی
تیرماه 1393

با احترام تقدیم به :
پدرم، اول استادم، که همواره چتر محبتش بر سـرم استبزرگواری که الفبای زندگی را از او آموختم.مادرم، بلند تکیه گاهم، که دامان پرمهـرش یگانه پنــاهم استمهربانی که عشق ورزیدن را از او آموختم.
سپاسگزاری
الهی مرا مدد کن تا دانش اندکم نه نردبانی باشد برای فزونی و تکبر و غرور، نه حلقه‌ای برای اسارت و نه دست مایه‌ای برای تجارت، بلکه گامی باشد برای تجلیل از تو و متعالی ساختن زندگی خود و دیگران.
حال که توفیق جمع‌آوری و تهیه این مجموعه را یافته‌ام بر خود واجب می‌دانم از تمام عزیزانی که در طی انجام این پژوهش از راهنمایی و یاری‌شان بهره‌مند گشته‌ام تشکر و قدردانی کنم و برایشان از درگاه پروردگار مهربان آرزوی سعادت و پیروزی نمایم.
در ابتدا صمیمانه‌ترین تقدیرها تقدیم به خانواده‌ی عزیز و مهربانم که همواره حامی و مشوقم بوده‌اند و پیمودن روزهای سخت و آسان زندگی‌ام بدون دعای خیر و برکت وجودشان غیرممکن بود.
بسی شایسته است از استاد ارجمند جناب آقای دکتر حجت‌اله محمدی که با سعه‌ی صدر و صبوری مرا راهنمایی نموده و با ارائه نظرات سازنده و رهنمودهای بی ‌دریغشان در پیشبرد این پایان‌نامه سعی تمام مبذول داشتند، صمیمانه تشکر و قدردانی می‌نمایم.
هم‌چنین ازحمات بی‌شائبه استاد گرانقدر جناب آقای دکتر علیرضا منفرد که مشاوره این پایان نامه را به عهده داشته‌اند، سپاسگزاری می‌نمایم.
از داوران محترم جناب آقایان دکتر مجتبی قانع جهرمی و دکتر امین صدارتیان جهرمی که زحمت بازخوانی و داوری این مجموعه را به عهده داشتند، صمیمانه تشکر و قدردانی می‌نمایم.
از کلیه اساتید گرانقدر گروه گیاه‌پزشکی که در دوران تحصیل از محضرشان کسب فیض نمودم، تشکر می‌نمایم.
همچنین مراتب سپاسگزاری خود را به محضر اساتید محترم و گرانقدر جناب آقای مهندس کریم زیبایی و جناب آقای مهندس حسین فقیه که از نظرات و راهنمایی عالمانه این بزرگواران بهره برده‌ام.
از تمام همکلاسی‌ها و دوستان عزیزم که در طول انجام این پژوهش با حضور سبزشان قوت قلبم بودند و مرا همراهی کردند، بی‌نهایت سپاس‌گزارم.
نام: الهام نام خانوادگی: صالحی
مقطع تحصیلی: کارشناسی ارشد رشته و گرایش: حشره‌شناسی کشاورزی
استاد راهنما: دکتر حجت‌اله محمدی تاریخ دفاع: 2/4/93

پایش و پیش‌آگاهی کرم خوشه‌خوار انگور، Lobesia botrana ، با به‌کارگیری تله‌ی فرمونی در باغ‌های انگور بیضا
چکیده :
فارس یکی از مهم‌ترین استان‌‌های تولید کننده انگور کشور می‌باشد. منطقه بیضا از توابع شهرستان سپیدان سهم بسیار چشمگیری در میزان تولید انگور استان فارس دارا می‌باشد. کرم خوشه‌خوار انگور، Lobesia botrana (Denis&Schiffermüller 1775)، از عوامل مهم و بازدارنده‌ی تولید در این منطقه می‌باشد که حداقل یک یا دو نوبت مبارزه‌ی شیمیایی با آن اجنتاب‌ناپذیر می‌باشد. بنابراین پایش و پیش‌آگاهی این آفت در منطقه جهت تعیین دقیق زمان سمپاشی و افزایش کارآمدی آن لازم به نظر می‌رسد. به همین منظور، دو سال پیاپی (1391 و 1392)، از آغاز فروردین تا زمان ناپدید شدن شب‌پره‌ها در باغ، در سه ایستگاه از تاکستان‌های بیضا، تله‌های فرمونی در ارتفاع 5/1 متری از سطح زمین در تاج درخت نصب و بازدید از آن‌ها هر 5 روز یک‌بار و تعویض فرمون‌ها هر 15 روز یک‌بار انجام شد. در این دو سال روند تغییرات جمعیت آفت با کمک تله‌ی فرمونی پایش و بررسی شد. همچنین کمینه و بیشینه‌ی دمای شبانه‌روزی 12 سال (از سال 1381 تا 1392) از اداره کل هواشناسی شهرستان زرقان گرد‌آوری و برای تمام روزهای سال میانگین دماهای کمینه و بیشینه محاسبه شد. سپس روز-درجه‌ی مؤثر در رشد و نمو کرم خوشه‌خوار انگور در قالب روش یک سینوسی محاسبه گردید. سرانجام با استفاده از نتایج دو سالانه‌ی به‌دست آمده از نمونه‌برداری‌ها، روز-درجه‌ی مؤثر محاسبه شده به روش یک سینوسی و تلفیق این دو مجموعه – تعداد نسل آفت، بازه‌ی زمانی ظهور و اوج پرواز نسل‌ها و بهترین زمان سمپاشی علیه آفت- تخمین و نتیجه‌گیری شد.
همان‌طور که از یافته‌های دو سال بر‌می‌آید، نتایج همخوانی بالایی داشتند به‌طوری که آفت سه نسل داشت و دوره‌ی ظهور و اوج پرواز حشرات کامل در نسل‌های مشابه و دمای مؤثر محاسبه شده برای این رخداد‌ها در دو سال بسیار به هم نزدیک بود. نسل اول حشرات کامل با جمعیت کم و به‌صورت پراکنده از پایان فروردین تا پایان اردیبهشت ماه ظاهر شدند. این نسل جمعیت قابل توجهی نداشت و اوج پرواز آن به خوبی تشخیص داده نشد. نیاز گرمایی محاسبه شده در دامنه‌ی زمانی بروز این نسل 230 تا 525 روز-درجه سلسیوس برآورد شد. نسل دوم حشرات کامل در بازه‌ی زمانی دو ماهه‌ی خرداد و تیر پدیدار شد، اما ظهور و بروز آن از 20 خرداد تا 20 تیر (30 روز) بسیار چشمگیر بود.

د

اوج پرواز این نسل در آخر خرداد و اول تیر رخ داد. نیاز گرمایی محاسبه شده در دامنه‌ی زمانی بروز چشمگیر این نسل و اوج پرواز آن به ترتیب 780 -1260 و 960 تا 1050 روز-درجه سلسیوس برآورد شد. نسل سوم حشرات کامل در بازه‌ی زمانی دو ماهه‌ی مرداد تا شهریور پدیدار شد، اما در بازه‌ی زمانی 20 مرداد تا 20 شهریور (30 روز) بروز آن بسیار چشمگیر بود و در میانه‌ی این دوره همواره جمعیت زیاد بود. سپس از اواخر دهه‌ی دوم شهریور جمعیت آفت کاهش یافت و در دهه‌ی اول مهر ناپدید گردید.
نیاز گرمایی محاسبه شده در دامنه‌ی زمانی بروز چشمگیر این نسل و اوج پرواز آن به ترتیب 1775 تا 2235 و 1900 تا 2000 روز-درجه سلسیوس برآورد شد. بنابر نتایج به‌دست آمده، زمان مناسب جهت مبارزه با نسل اول به خوبی مشخص نشد اما برای دو نسل دوم و سوم در صورتی که میزان شکار تله‌ها بیانگر انبوهی آفت باشد به ترتیب اواخر خرداد تا اوایل تیر و اواخر مرداد تا اوایل شهریور بهترین زمان مبارزه با آفت می‌باشد.
کلمات کلیدی: انگور، بیضا، پایش، کرم خوشه‌خوار انگور، روز-درجه

فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: مقدمه
1-1- اهمیت تحقیق1
فصل دوم: مبانی نظری و پژوهش‌های پیشین
2- 1- انگور3
2- 2- کرم خوشه‌خوار انگور6
2- 2- 1- رده‌بندی و پراکنش6
2- 2- 2- ریخت‌شناسی7
2- 2- 3- زیست‌شناسی و خسارت8
2- 2- 4 – فرمون جنسی کرم خوشه‌خوار 10
2- 3- تله‌‌ی دلتا 11
2- 4- ردیابی و پیش‌آگاهی خوشه‌خوار انگور و نیاز گرمایی12
2- 5- تحقیقات داخلی روی خوشه‌خوار انگور با استفاده از تله‌ی فرمونی13
2- 6- تحقیقات خارجی روی خوشه‌خوار انگور با استفاده از تله‌ی فرمونی16
فصل سوم: روش تحقیق
3- 1- منطقه‌ی مورد بررسی در این پژوهش20
3- 1- 1- شهر بیضا20
3- 1- 2- انتخاب ایستگاه‌20
3- 1- 3- شرایط زراعی و کنترلی ایستگاه‌های انتخابی21
3- 2- مواد مورد استفاده22
3- 2- 1- فرمون22
3- 2-2 – تله22
3- 3- روش انجام کار23
3- 3- 1- نمونه‌برداری23
3- 3- 1- 1- سال نخست23
3- 3- 1- 2- سال دوم23
3- 3- 2- محاسبه‌ی دمای کمینه و بیشینه23
3- 3- 3- روش یک سینوسی محاسبه نیاز گرمایی موثر24
3- 3- 3- 1- زیر هر دو آستانه24
3- 3- 3- 2- برخورد با آستانه‌ی پایین24
I
3- 3- 3- 3- بین آستانه‌ها25
3- 3- 3- 4- برخورد با آستانه بالا 25
3- 3- 3- 5- برخورد با هر دو آستانه26
3- 3- 3- 6- بالای هر دو آستانه26
3- 4- تعداد نسل و پیش‌آگاهی کرم خوشه‌خوار انگور27
فصل چهارم: یافته‌های پژوهش و بحث
4- 1- تغییرات جمعیت و تفسیر آن در ایستگاه‌های مختلف در سال 139128
4- 2- تغییرات جمعیت و تفسیر آن در ایستگاه‌های مختلف در سال 139231
4- 3- تعداد نسل و مقایسه‌ی تغییرات جمعیت در دو سال 91 و 9234
4- 4- تاثیر دما بر میزان شکار شب‌پره‌ها37
4- 5- نیاز گرمایی برای پدیدار شدن حشرات کامل در نسل‌های مختلف39
4- 6- پیش بینی زمان سمپاشی بر اساس نتایج40
4- 7- بحث40
فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادها
5- 1- نتایج کلی43
5- 2- پیشنهادها43
منابع54
II

فهرست شکل‌ها
عنوانصفحه
فصل دوم: مبانی نظری و پژوهش های پیشین
شکل 2- 1- پراکنش جغرافیایی کرم خوشه‌خوار انگور در کشورهای مختلف جهان7
شکل 2- 2- مراحل مختلف زندگی کرم خوشه خوار انگور از تخم تا حشره کامل9
شکل 2- 3- خسارت نسل‌های اول تا سوم کرم خوشه خوار انگور 9
شکل 2- 4- ساختار شیمیایی فرمون جنسی خوشه‌خوار انگور11
شکل 2- 5- تله11
فصل سوم: روش تحقیق
شکل 3- 1- نقشه‌ی هوایی روستای پشت‌باغ و ایستگاه‌های نمونه‌برداری21
شکل 3- 2- فرمون22
شکل 3- 3- محل نصب و ارتفاع تله فرمونی در باغ22
شکل 3- 4- منحنی سینوسی تغییرات دما پایین هر دو آستانه24
شکل 3- 5- منحنی سینوسی تغییرات دما آستانه‌ی دمایی پایین را قطع می‌کند25
شکل 3- 6- منحنی سینوسی تغییرات دما بین دو آستانه25
شکل 3- 7- منحنی سینوسی تغییرات دما آستانه‌ی دمایی بالا را قطع می‌کند26
شکل 3- 8- منحنی سینوسی تغییرات دما هر دو آستانه‌ی دمایی را قطع می‌کند26
شکل 3- 9- منحنی سینوسی تغییرات دما بالای هر دو آستانه26
فصل چهارم: یافته‌های پژوهش و بحث
شکل 4- 1- میانگین تعداد شکار در تله در ایستگاه 1 در بیضا (سال 1391)29
شکل 4- 2- میانگین تعداد شکار در تله در ایستگاه 2 در بیضا (سال 1391)29
شکل 4- 3- میانگین تعداد شکار در تله در ایستگاه 3 در بیضا (سال 1391)30
شکل 4- 4- میانگین تعداد شکار در تله از میانگین کل ایستگاه‌ها در بیضا (سال 1391)30
شکل 4- 5- میانگین تعداد شکار در تله در ایستگاه 1 در بیضا (سال 1392)32
شکل 4- 6- میانگین تعداد شکار در تله، در ایستگاه 2 در بیضا (سال 1392)32
شکل 4- 7- میانگین تعداد شکار در تله، در ایستگاه 3 در بیضا (سال 1392)33
شکل 4- 8- میانگین تعداد شکار در تله از میانگین کل ایستگاه‌ها در بیضا (سال 1392)33
شکل 4- 9- میانگین تعداد شکار در تله، در دو سال 1390 و 1391 در ایستگاه 1 در بیضا35
شکل 4- 10- میانگین تعداد شکار در تله، در دو سال 1390 و 1391 در ایستگاه 2 در بیضا35
شکل 4- 11- میانگین تعداد شکار در تله، در دو سال 1390 و 1391 در ایستگاه 3 در بیضا36
شکل 4- 12- میانگین تعداد شکار در تله، در دو سال 1390 و 1391 از کل ایستگاه‌ها در بیضا36
III
شکل 4- 13- میانگین درجه حرارت روزانه در سال 9138
شکل 4- 14- میانگین درجه حرارت روزانه در سال 9238
IV

فهرست جدول‌ها
عنوانصفحه
فصل دوم: مروری بر پژوهش‌های انجام شده
جدول2- 1- طبقه بندی علمی انگور3
جدول 2- 2- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد انگور 4
جدول2- 3- ترکیبات موجود در 100 گرم میوه‌ی انگور5
جدول2- 4- طبقه بندی علمی کرم خوشه‌خوار انگور6
جدول2- 5- ترکیبات موجود در فرمون خوشه‌خوار انگور و نسبت آن‌ها10
فصل سوم: روش تحقیق
جدول 3- 1- ارتفاع از سطح دریا، مختصات جغرافیایی باغات مورد تحقیق21
فصل چهارم: نتایج و بحث
جدول 4- 1- محاسبه‌ی نیاز گرمایی به طور پیوسته برای تمام نسل‌ها39
V

پیوست
پیوست 1- جدول محاسبه‌ی روز-درجه و روز-درجه تجمعی بر اساس روش یک سینوسی 46
VI

فصل اول
مقدمه
1 -1 -اهمیت تحقیق
انگور یکی از با ارزش‌ترین محصولات باغی است که تولید آن در ایران و دنیا اهمیت زیادی دارد. ایران به علت برخورداری از شرایط جغرافیایی و اقلیمی مناسب، یکی از مهم‌ترین مناطق پرورش انگور در جهان محسوب می‌شود. بر اساس آمار فائو در سال 2012 تولید جهانی انگور 58 میلیون تن می‌باشد که از این رقم 2 تا 3 میلیون تن سهم کشور ایران است. سطح زیر کشت انگور در ایران در مجموع برابر با 330 هزار هکتار (240 هزار هکتار آبی و 90 هزار هکتار دیم) می‌باشد. در میان مناطق انگور خیز کشور، استان‌ فارس با 76 هزار هکتار سطح زیر کشت، بیشترین سطح زیر کشت را در کشور به خود اختصاص داده ‌است. مطابق آمارنامه‌ی وزارت جهادکشاورزی در سال 1390، سطح زیرکشت انگور در استان فارس 76 هزار هکتار (72 هزار هکتار بارور و 4 هزار هکتار غیر بارور) میزان تولید این محصول در استان فارس 550 هزار تن و میانگین عملکرد انگور در واحد سطح 8 تن در هکتار می‌باشد منطقه‌ی بیضا با 1535 هکتار سطح زیر کشت اهمیت بالایی در تولید انگور استان فارس دارد.
کرم خوشه‌خوار انگور یکی از آفات کلیدی انگور در اکثر نقاط کشور و استان فارس به حساب می‌آید که هر سال به درخت انگور حمله کرده و در صورت عدم مبارزه خسارات کمی و کیفی بسیاری به این محصول وارد می‌کند که موجب ریزش محصول و کاهش بازار پسندی آن می‌گردد. در بسیاری از مناطق، مبارزه‌ی شیمیایی با این آفت یک نیاز است اما از سویی دیگر استفاده‌ی بی‌رویه و بدون برنامه از سموم شیمیایی احتمال بروز مقاومت در آفت را گسترش داده و اثرات جانبی دیگری مانند نابودی دشمنان طبیعی، آلودگی‌های زیست‌محیطی، افزایش پسماند سم روی میوه و تهدید سلامت مصرف کنندگان را در پی خواهد داشت.
پس مبارزه با این آفت باید به نحوی صورت گیرد که هم آفت در حد چشمگیری کنترل شود و هم اثرات بد و ناخواسته‌ی آن روی محیط‌زیست و سلامت مصرف کنندگان به حداقل ممکن برسد. دستیابی به چنین اهدافی زمانی میسر می‌گردد که آفت پایش شده و بهترین زمان برای مبارزه‌ی شیمیایی علیه آن تعیین گردد.
پایش آفات یکی از بخش‌های اصلی مدیریت تلفیقی آفات است و می‌تواند زمان پدیدار شدن نسل‌ها، مراحل مختلف

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *