رشته علوم دامي- تغذیه دام و طیور -تاثير سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده در جيره جوجه¬های گوشتی بر عملکرد، زيست¬فراهمی فسفر

19500854445دانشکده کشاورزی
پايا‌ن‌نامه دوره کارشناسي ارشد رشته علوم دامي- تغذیه دام و طیور -تاثير سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده در جيره جوجههای گوشتی بر عملکرد، زيستفراهمی فسفر وزن نسبی پانکراس
به وسیلهﻱ:
علی اکبر زارع شیبانی
استاد راهنما:
دکتر مسعود عرب
دیماه 1390

به نام خدا
اظهارنامه
اينجانب علی اکبر زارع شیبانی (٨81154) دانشجوي رشته مهندسي كشاورزي- علوم دامي گرايش تغذيه دام و طیور دانشكده كشاورزي اظهار مي‌كنم كه اين پايان‌نامه حاصل پژوهشي خودم بوده و در جاهايي كه از منابع ديگران استفاده كرده‌ام، نشاني دقيق و مشخصات آن را نوشته‌ام. همچنين اظهار مي‌كنم كه تحقيق و موضوع پايان‌نامه‌ام تكراري نيست و تعهد مي‌نمايم كه بدون مجوز دانشگاه شيراز دستاوردهاي آن را منتشر ننموده و يا در اختيار غير قرار ندهم. كليه حقوق اين اثر مطابق آيين‌نامه مالكيت فكري و معنوي متعلق به دانشگاه شيراز است.
نام و نام خانوادگي: علی اکبر زارع شیبانی
تاريخ و امضاء: 19/9/90
تاثير سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده در جيره جوجههای گوشتی بر عملکرد، زيستفراهمی فسفر و وزن نسبی پانکراس
به وسيله‌ي:
علی اکبر زارع شیبانیپايان‌نامه
ارائه شده به تحصيلات تكميلي دانشگاه به عنوان بخشي
از فعاليت‌هاي تحصيلي لازم براي اخذ درجه‌ي كارشناسي ارشد
در رشته‌ي:
علوم دامي
از دانشگاه شيراز
شيراز
جمهوري اسلامي ايران
ارزيابي شده توسط كميته‌ي پايان‌نامه با درجه‌ي: عالي
دكتر مسعود عرب ابوسعدي، استاديار بخش علوم دامي، دانشگاه شيراز (استاد راهنما)
دکتر محمدجواد ضميری، استاد بخش علوم دامي، دانشگاه شيراز (استاد مشاور)
دكتر محمدرضا رضواني، استاديار بخش علوم دامي، دانشگاه شيراز (استاد مشاور)
دكتر محمد دادپسند، استاديار بخش علوم دامي، دانشگاه شيراز (استاد مشاور)
زمستان ١٣90

تقدیم به
همهی آنهایی که
در اجرا و نگارش آن
سهیم بودند
سپاسگزاری
خدایا، از نخستین کلامت با انسان که سخن از خواندن بود و از این که با قسم از قلم یاد کردی. ارزش تفکر و اندیشه برایم روشن شد و از سخن مولایم علی که فرمود: هر کس حرفی را به من آموزد مرا تا ابد بنده خویش کرده است. بر دوش خویش مسئولیتی بزرگ را نسبت به معلم احساس کردم.
نخست خداوند بزرگ را به پاس همهی نعمتهای بیانتهایش سپاسگزارم. از خانوادهام به خاطر کمکهای مالی و عاطفیشان صمیمانه قدردانی میکنم. از استاد راهنمایم جناب آقای دکتر مسعود عرب به خاطر راهنماییهای علمی و عملی ایشان در اجرا و نگارش این پایاننامه صمیمانه تشکر میکنم و از خداوند متعال برای ایشان آرزوی موفقیت دارم. از استاد مشاورم جناب آقای دکتر محمدجواد ضمیری به پاس همهی راهنماییها و تلاشهای بیدریغی که در اجرا و نگارش این پایاننامه داشتند. از صمیم قلب تشکر و قدردانی میکنم و برای ایشان نیز از خداوند بزرگ آرزوی موفقیت در تمامی مراحل زندگیشان را دارم. از دیگر استادان مشاورم، آقای دکتر محمدرضا رضوانی به خاطر راهنماییهایشان و از آقای دکتر محمد دادپسند نیز به پاس کمکهای ایشان در آنالیز دادهها سپاسگزارم.
از دیگر استادان بخش علوم دامی، آقایان دکتر جعفرزاده، دکتر روغنی، دکتر آتشی و دکتر اخلاقی نیز سپاسگزارم. از کارکنان بخش علوم دامی به خصوص خانم ربابه لطفالهی به خاطر مهربانیهایش و خانم مهندس سارا سهامی بسیار سپاسگزارم. از شرکت خوراک دام و طیور 21 بیضا به خصوص آقای مهندس عبودی برای انجام اکستروژن سبوس برنج بینهایت سپاسگزارم.
از دوستان و همکلاسیهایم به خصوص آقایان مهندس محمدمجید جاوید، مهندس فرهاد احمدی، مهندس میلاد محمدی، مهندس حامد قاهری، مهندس حسین رجایی، مهندس مسعود مروی و مهندس کریم هوشیار به خاطر کمکهایشان در اجرا و نگارش این پایاننامه و همچنین همهی آنهایی که مفتخر به آشناییشان شدم، بسیار سپاسگزارم و یادشان همواره در خاطرم عزیز خواهد ماند.
علی اکبر زارع شیبانی
زمستان 1390
چکیده
تاثير سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده در جيره جوجههای گوشتی بر عملکرد، زيستفراهمی فسفر و وزن نسبی پانکراس
به وسیله‌ی:
علی اکبر زارع شیبانی
اثر سبوس برنج اکسترود شده بر عملکرد، زیست فراهمی فسفر و وزن نسبی پانکراس جوجههای گوشتی بررسی شد. تعداد 200 قطعه جوجه گوشتي کاب 500 در قالب طرح کاملاً تصادفي با 5 تيمار، 5 تکرار و 8 جوجه در هر تکرار قرار گرفتند. تيمارهاي آزمايشي شامل جيره شاهد بر پايه ذرت- سويا (T1) و جيرههاي داراي 20 و 30 درصد سبوس برنج خام (T2 و T3) و اکسترود شده (T4 و T5)، براي دوره آغازين (8 تا 21 روزگی) و دوره رشد (22 تا 42 روزگي) تهيه شد. تیمارهای 20 و 30 درصد سبوس برنج اکسترود شده (T4 و T5) در دوره آغازین، رشد و کل دوره پرورش در مقایسه با تیمار شاهد (T1) اختلاف آماری معنیداری در مصرف خوراک، افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک نداشتند. تیمارهای سبوس برنج اکسترود شده (T4 و T5) در مقایسه با تیمارهای سبوس برنج خام (T2 و T3) در دوره آغازین، رشد و نیز در کل دوره پرورش، افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک بهتری داشتند (05/0≥P). وزن پانکراس تيمارهاي 20 و 30 درصد سبوس خام (T2 و T3) بيشتر از تيمارهاي ديگر بود (05/0≥P). تيمارهاي شاهد (T1) و 20 درصد سبوس برنج اکسترود شده (T4) در فراهمي فسفر کل و درصد خاکستر درشتني تفاوتی نداشتند (05/0<P). اما اين تيمارها از ساير تيمارها، فراهمي فسفر و درصد خاکستر درشتني بيشتري داشتند (05/0≥P). تیمار 30 درصد سبوس برنج اکسترود شده (T5) نیز از تیمارهای سبوس برنج خام (T2 و T3) فراهمي فسفر کل و درصد خاکستر درشتني بيشتري داشت (05/0≥P). نتايج آزمايش حاضر نشان داد که سبوس برنج اکسترود شده در مقايسه با سبوس برنج خام سبب افزايش فراهمي فسفر کل و خاکستر درشتني و کاهش وزن نسبی پانکراس جوجههاي گوشتي شد. اکستروژن سبوس برنج احتمالاً با از بین بردن فاکتورهای ضدتغذیهای سبوس برنج، سبب بهبود عملکرد جوجههای گوشتی شد و از سبوس برنج اکسترود شده بدون کاهش در عملکرد، ميتوان تا سطح 30 درصد جيره جوجههاي گوشتي استفاده کرد.
واژههای کلیدی: سبوس برنج، اکستروژن، فسفر، جوجههای گوشتی، عملکرد
فهرست مطالب
عنوانصفحه
فصل اول: مقدمه2
1-1- هدفهای پژوهش5
فصل دوم: پژوهشهای پیشین6
2-1- سبوس برنج7
2-1-1- تولید سبوس برنج7
2-1-2- ترکیب شیمیایی سبوس برنج7
2-1-3- فاکتورهای ضدتغذیهﺍی سبوس برنج8
2-1-3-1- مهارکننده تریپسین9
2-1-3-2- هماگلوتنین-لکتین9
2-1-3-3- اسید فایتیک9
2-1-4- فساد سبوس برنج12
2-2- آثار افزودن سبوس برنج به جیره جوجهﻫﺎی گوشتی13
2-2-1- سبوس برنج خام13
2-2-2- فرآوری سبوس برنج15
2-3- اصول اکستروژن16
2-3-1- اکسترودر17
2-3-2- فرآیند اکستروژن19
2-3-3- اثر فرآوری اکستروژن بر مواد مغذی20
2-3-3-1- پروتین20
2-3-3-2- نشاسته20
2-3-3-3- چربی21
فصل سوم: مواد و روشها22
3-1- محل اجرای پژوهش23
3-2- مواد و وسایل مورد نیاز برای دورههای پرورش23
3-3- مواد و وسایل مورد نیاز برای اندازه گیری زیست فراهمی فسفر24
3-4- مواد و وسایل مورد نیاز برای تعیین درصد خاکستر درشتﻧﻲ25
3-5- آمادهسازی محل پرورش25
3-5-1- پاکسازی و شستوشو25
3-5-2- آمادهسازی واحدهای آزمایشی25
3-6- تنظیم جیره و تهیهی دان26
3-6-1- جیرههای آزمایشی26
3-7- مدیریت پرورش29
3-8- صفات اندازه گیری شده و ثبت دادهﻫﺎ29
3-8-1- افزایش وزن جوجهها29
3-8-2- خوراک مصرفی30
3-8-3- ضریب تبدیل خوراک31
3-8-4- فراهمی فسفر کل در 21 روزگی32
3-8-4-1- اندازه گیری خاکستر نامحلول در شوینده اسیدی (AIA)32
3-8-4-2- تعیین غلظت فسفر کل33
3-8-4-3- محاسبه فراهمی فسفر کل34
3-8-5- اندازهگیری خاکستر درشتﻧﻲ34
3-8-6- وزن نسبی اندامﻫﺎی داخلی35
3-9- تجزیه آماری دادهﻫﺎ35
3-9-1- مدل آماری طرح35
فصل چهارم: نتایج و بحث36
4-1- اثر سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده بر خوراک مصرفی در دورهﻫﺎی پرورش37
4-2- اثر سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده بر افزایش وزن در دورهﻫﺎی پرورش40
4-3- اثر سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده بر ضریب تبدیل خوراک در دورهﻫﺎی پرورش45
4-4- اثر سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده بر وزن نسبی اندامهای داخلی48
4-5- اثر سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده بر فراهمی فسفر کل در 21 روزگی50
4-6- اثر سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده بر وزن و درصد خاکستر درشتنی52
4-7- هزینه تولید هر کیلوگرم وزن زنده جیرههای آزمایشی54
4-8- نتیجهگیری56
4-9- پیشنهادها57
فهرست منابع58

فهرست جدولها
عنوانصفحه
جدول 2-1- فراهمی فسفر منابع گیاهی برای پرندگان11
جدول 3-1- ترکیب جیرهﻫﺎی آغازین (8 تا 21 روزگی)27
جدول 3-2- ترکیب جیرهﻫﺎی رشد (22 نا 42 روزگی)28
جدول 4-1- اثر سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده بر خوراک مصرفی در دورهﻫﺎی مختلف پرورش39
جدول 4-2- اثر سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده بر افزایش وزن در دورهﻫﺎی مختلف پرورش44
جدول 4-3- اثر سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده بر ضریب تبدیل خوراک در دورهﻫﺎی مختلف پرورش47
جدول 4-4- اثر سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده بر وزن نسبی اندامﻫﺎی داخلی50
جدول 4-5- اثر سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده بر فراهمی فسفر در 21 روزگی51
جدول 4-6- اثر سطوح مختلف سبوس برنج اکسترود شده بر وزن و درصد خاکستر درشتنی53
جدول 4-7- هزینه تولید هر کیلوگرم وزن زنده جیرههای آزمایشی در دورههای مختلف پرورش55

فهرست شکلها
عنوانصفحه
شکل 2-1- اجزای اکسترودر تک مارپیچ18
فصل اول
مقدمه

مقدمه
با توجه به رشد جمعیت، نیاز کشور به تولید محصولات دامی و نیز محدودیت منابع خوراکی مورد استفاده در جیره طیور، یافتن منابع جدید خوراکی و نیز افزایش بازدهی کمی و کیفی تولیدات، دارای اهمیت زیادی است.
هزینه تغذيه 60 تا 70 درصد از کل هزينه جاری پرورش طيور را به خود اختصاص ﻣﻰدهد. از این رو، بررسی منابع غذایی جدید و مقرون به صرفه، برای کاهش هزینه پرورش، اهمیت دارد.
یکی از مهمترین مسائلی که در تغذیه طیور باید به آن توجه نمود. استفاده کمتر از خوراکهایی است که امروزه به طور گسترده در تغذیه انسان نیز به کار ﻣﻰروند. دانه غلات مانند گندم، ذرت و برنج که از مهمترین مواد خوراکی جوامع بشری هستند. معمولاً تا 70 درصد جیرهﻫﺎی طیور را تشکیل ﻣﻰدهند؛ سطح زیر کشت این محصولات، نسبت به نیاز جامعه بشری اغلب پایین و همچنین تقاضا برای مصرف چنین فرآوردههایی همواره بیشتر از مقدار تولید است. استفاده از موادی مانند پسماندﻫﺎی کشاورزی به عنوان جایگزین غلات سبب کاهش رقابت بین انسان و طیور در استفاده از این خوراکها ﻣﻰشود.
از سبوس برنج ﻣﻰتوان به عنوان یک جایگزین برای غلات، در جیره طیور استفاده کرد (Khan, 2003). سبوس برنج یکی از فرآوردههاﻱ فرعی برنج است که در زمان پوسته گیری شلتوک و تبدیل برنج قهوهای به برنج سفید، حاصل ﻣﻰشود. در زمان پوسته گیری برنج کامل (شلتوک)، اولین مرحله جدا کردن غلاف است؛ پس از جدا کردن غلاف، برنج قهوهﺍی تولید ﻣﻰشود. مرحله دوم جدا کردن سبوس از برنج قهوهﺍی و تولید برنج سفید است(Samli et al., 2006). سبوس برنج به میزان زیادی در استانﻫﺎی شمالی کشور در کارخانهﻫﺎی برنج کوبی در جریان استحصال برنج، تولید ﻣﻰشود (Haghnazar and Rezaei, 2004).
بر اساس گزارش فائو، تولید شلتوک در ایران در سال 2008 برابر با 2183962 تن و از نظر مقدار، نهمین محصول کشاورزی کشور بود (FAO, 2008). با توجه به این که در زمان پوستهگیری برنج تقریبا 10 درصد آن تبدیل به سبوس ﻣﻰشود (Hu et al., 1996)؛ در آن سال مقدار 218396 تن سبوس برنج در ایران تولید شده بود.
سبوس برنج دارای 10 تا 16 درصد پروتین، 12 تا 25 درصد چربی، 10 تا 20 درصد نشاسته، 8 تا 11درصد همی سلولز، 10 تا 12 درصد سلولز، 6 تا 15 درصد فیبر خام، 5/6 تا 10 درصد خاکستر و همچنین کانیهایی مانند فسفر، پتاسیم، آهن و کبالت است(Sharma et al., 2004). پروتین و چربی سبوس برنج از ارزش بیولوژیکی نسبتا بالایی برخوردار است (Khan, 2004).
قیمت سبوس برنج در مقایسه با بقیه منابع انرژی زای جیره کمتر است، و استفاده از آن در جیرهﻫﺎی غذایی مرغﻫﺎی تخمگذار سبب کاهش قیمت تمام شدهﻱ تخم مرغ تولیدی ﻣﻰشود (Samli et al., 2006) نسبت الیاف خام سبوس برنج ایران بالا است، و گمان ﻣﻰرود استفاده از سطوح بالای آن بدون فرآوری، موجب افزودن الیاف خام جیره و در نتیجه کاهش عملکرد طیور شود (Haghnazar and Rezaei, 2004).
سبوس برنج دارای آنزیمهای نامطلوب، به ویژه لیپاز و پراکسیداز است، که در جریان برنج کوبی آزاد و موجب اکسید شدن چربیﻫﺎ و روغنﻫﺎی میشود (Warren and Farrel, 1990a). مصرف چنین سبوسﻫﺎیی موجب کاهش رشد جوجهﻫﺎی گوشتی ﻣﻰشود(Gunawan and Tangendjaja, 1988).
سبوس برنج به دلیل وجود ترکیباتی مانند اسید فایتیک (Farrell and Martin, 1998)؛ مهارکننده تریپسین و هماگلوتنین (Benedito and Barber, 1978)؛ مقادیر بالای فیبر (Samli et al., 2006) و ناپایداری در زمان نگهداری (Mujahid et al., 2004)، دارای محدودیت استفاده است.
مجاهد و همکاران (Mujahid et al., 2004) نشان دادند که با افزایش سطح سبوس برنج از صفر به 30 درصد جیره، افزایش وزن و مصرف خوراک جوجهﻫﺎی گوشتی کاهش پیدا کرد (05/0≥P).
ساملی و همکاران (Samli et al., 2006) گزارش کردند که تغذیه جیره دارای 15 درصد سبوس برنج به مرغﻫﺎی تخمگذار به طور معنی داری سبب کاهش تولید تخم و مصرف خوراک، در مقایسه با جیره شاهد شد (05/0≥P).
یکی از عاملﻫﺎی محدودکننده استفاده از سبوس برنج در جیره جوجهﻫﺎی گوشتی وجود فیتات است (Farrell and Martin, 1998). حدود 70 درصد فسفر موجود در منابع گیاهی به صورت اسید فایتیک است، که برای طیور قابل استفاده نیست؛ زیرا دستگاه گوارش طیور فاقد آنزیم فیتاز برای هضم اسید فایتیک است. به همین دلیل، برای تامین فسفر مورد نیاز آنها باید از منابع فسفر استفاده کرد. دفع فسفر معدنی و فیتاتی موجب افزایش هزینه خوراک و آلودگی محیط ﻣﻰشود (Ravindran et al.,

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *