پایان نامه ها

انار، درختان، granatum، بهطور، سرمای، ریشههای

و با این انگیزه باغهای انار ایجاد نموده بودند. یونیان قدیم بر این عقیده بودند که آفرودیت (الهه عشق) این گیاه را در یونان کاشته و معتقد بودند وجود آن سبب گشایش و فراوانی میگردد (بینام، 1389). آثار به جای مانده از مصر باستان (با تمدن هشت هزار ساله) و یا نقشهای انار حک شده بر سنگهای تخت جمشید همه گواه دیگری بر این است که انار از قدیم الایام مورد توجه انسان بوده است. به دلیل سهولت تکثیر آن از قلمه و قابلیت درخت انار برای سازگاری با اقلیمهای مختلف باعث پراکنش آن در مناطق مختلف دنیا شده است.
2-2 وضعیت تولید انار در جهان و ایران
در حال حاضر ایران بیشترین سطح زیر کشت و تنوع ارقام انار را در جهان به خود اختصاص داده است و از نظر تولید محصول، صفات کیفی و صادرات مقام اول را در دنیا دارا میباشد (بینام، 1389). طبق آمار منتشر شده از سوی سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (فائو)، میزان تولید انار در سال 2005 میلادی بهطور تقریبی 000/500/1 تن بوده است که ایران در همان دوره زمانی با تولید 166/705 تن حدود 47 در صد کل انار تولیدی جهان را تشکیل داده است و در سال 2007 تا 2008 ایران با تولید 166/8701 تن و صادرات 951/32 تن انار در دنیا رتبه نخست را در زمینه میزان تولید و صادرات انار داشته است. از آنجا که انار به خاطر مقاومت به شرایط خشکی، درخت بسیار مناسبی برای پرورش در مناطق خشک است، امروزه بهطور گستردهای این درخت در مناطق مدیترانهای، نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری کشت میگردد و به دلیل اینکه ایران یکی از رویشگاههای اصلی انار است، منابع ژنتیکی غنی از انار را دارا است و روز به روز بر میزان سطح زیر کشت، تولید و صادرات این محصول در ایران افزوده می شود (بیگی و همکاران،1389).
3-2 گسترش جغرافیایی انار در ایران
ایران یکی از بزرگترین کشورهای تولید کننده میوههای گرمسیری جهان، همانند خرما، زیتون، انار و انجیر در است (بی نام، 1387) و حوزه گسترش انارهای وحشی ایران را از حوزه خزری، دامنههای البرز، جنگلهای جنوب و غرب تا نواحی مرزی بلوچستان ذکر کردهاند (بهزادی شهر بابکی، 1389). انار در گذشته های دور، از ایران به مناطق آسیای مرکزی، خاورمیانه، آسیای صغیر، حوزه مدیترانه تا هیمالیا گسترش یافته تا جایی که امروزه در بیشتر کشورهای حاشیه فلات ایران درختانی از آن دیده میشود. سطح زیر کشت انار، تنوع ارقام آن، گسترش صفات کمی و کیفی چشمگیر آن در ایران با تنوع ارقام زیاد اهلی، وحشی و زینتی با عملکرد قابل توجه، تازه خوری، صادرات و بازار پسندی آن در کشورهای آسیایی، اروپا، امریکا، افریقا نشاندهنده این واقعیت است که کشور ایران رویشگاه انار میباشد. عمده سطح زیر کشت انار در ایران، تولید و صادرات آن مربوط به استانهای فارس، مرکزی، یزد، اصفهان، خراسان، سمنان، کرمان، قم، تهران و تعدادی از شهرستانهای دیگر است که شرایط اقلیمی خاص کویر مرکزی ایران را دارا میباشند. بهطور کلی انار در ایران در مناطق حاشیه کویر که دارای تابستانهای گرم و خشک، آفتاب سوزان، زمستانی نسبتاً سرد و آب و خاک بالنسبه شور هستند، پرورش مییابد که این خصوصیات از ویژگیهای عمده انار محسوب میگردد. در حالیکه چنین مناطقی برای کشت و پرورش بسیاری از درختان میوه دیگر، آن چنان که باید مناسب نیستند. با توجه به اینکه نواحی حاشیه کویرها سطح وسیعی از سرزمین ایران را در برگرفتهاند، لذا کشت و کار گیاهان مقاوم در این شرایط نامساعد از اهمیت خاصی برخوردار است (شاکری، 1382). آنچه در مبحث اقلیم مناسب، کشت و کار انار حائز اهمیت است ارتفاع از سطح دریا و طول و عرض جغرافیایی منطقه میباشد. مهمترین ارقام موجود در استان خوزستان شامل قرمز دومزه، ملس دانه سیاه، سینه پهن و شیرین پوست نازک است (بینام ،1389).
4-2 شرایط آب و هوایی و خاک مناسب انار
درخت انار از این جهت که جزء گیاهان مقاوم به خشکی است و آب کمتری را در مقایسه با سایر درختان نیمه گرمسیری از طریق تعرق از دست میدهد، قابل کشت در مناطق خشک میباشد. و در مناطقی که بارندگی سالیانه به طور متوسط 50 میلیلیتر است خود را با این شرایط سازش می‏دهد. از نظر آب و هوایی، انار با آب و هوای گرم و معتدل سازگار است و گرمای خشک و کویری را به خوبی تحمل می‏نماید. اگر گرما با وزش باد همراه باشد باعث ترکیدگی و سوختگی انار میشود و از مرغوبیت آن می‏کاهد. محدوده کشت انار تا عرض 41 درجه شمالی و جنوبی همراه با انجیر و زیتون است. بالاترین حد امکان رشد آن تا ارتفاع 1600 متری از سطح دریا است. بعضی از انواع آن در ارتفاع پایینتر و برخی بالاتر، رشد می نمایند. مهمترین عامل آب و هوایی که کشت و کار انار را محدود میکند، سرمای زمستانه است. سرمای کمتر از 15- درجه سانتیگراد باعث سرمازدگی و از بین رفتن درختان میشود. برای برطرف شدن دوره رکود، گیاه به 200 تا 400 ساعت دمای زیر 7+ درجه سانتیگراد نیازمند است و میوه آن برای رسیدن به تابستان گرم و طولانی نیاز دارد. اصولا دو نوع سرمازدگی در درختان انار دیده میشود:
الف) سرمای دیرس بهاره: در اواخر زمستان هوا تا اندازهای گرم میشود. در این هنگام است که شکوفهها، باز شده اند، اگر کاهش دما (که گاهی اوقات تا نیمه فروردین نیز به تأخیر میافتد) رخ دهد، باعث از بین رفتن محصول درختان میوه و خشک شدن جوانهها و حتی سرشاخههای نازک درختان انار خواهد شد و در نتیجه محصول به میزان قابل توجهی کاهش خواهد یافت. اگر محصول نیز تولید شود به گلهای دوم یا سوم انار مربوط میشود که کیفیت چندانی ندارند.
ب) سرمای فصل خواب: شامل سرمای زودرس پاییزه و سرمای شدید زمستانه است. درختان انار قادرند تا سرمای 14- درجه سانتیگراد را تحمل کنند. البته این در صورتی است که افت درجه حرارت، تدریجی باشد و این دما در فصل زمستان و یخبندان اتفاق افتد ولی در مجموع باید توجه داشت که درخت انار خاص نواحی نیمه گرمسیری است (شاکری، 1382).
5-2 ارزش غذایی و دارویی انار
بنا به نوشتههای تاریخی، مصریان بیش از 4000 سال به خاصیت دارویی ریشه درخت انار واقف بودند و برای از بین بردن کرمهای معده و روده استفاده مینمودند، زیرا در آن ماده آلکالوئیدی وجود دارد که پزشکان ایرانی نیز به خاصیت آن آگاهی داشتند. آب انار مدر است. مصرف رقیق شده آن با آب برای بهبود بیماری مجاری ادرار، درمان التهاب دستگاههای بدن و یا ناشی از نارسایی‏های کیسه صفرا توصیه گردیده است. در پوست ریشه انار، آلکالوئیدی به نام پله تیرن وجود دارد که به مقدار 50-40 گرم آن ضد کرم کدو است.
قسمت خوراکی میوه انار آریل نامیده میشود و به صورت تازه مصرف میشود. همچنین میتوان آب انار را به شکل عصاره غلیظ برای تهیه مربا و سایر فرآوردهها نگهداری نمود. انار از جمله درختانی است که علاوه بر میوه، گل و پوست میوه، ساقه، پوست ریشه و برگها منبع خوبی از متابولیتهای ثانویه و ترکیبات آنتیاکسیدانی همانند تاننها، رنگدانهها، فلاونوئیدها، استروژن های گیاهی و آلکلالوئیدهامیباشد. در طب سنتی به خاطر اثرات دارویی آن به عنوان دارو و در صنعت دباغی و رنگسازی مورد استفاده قرار میگیرد (میرجلیلی، 1381). از خواص دارویی آن در طب نوین، در درمان فشار خون بالا، کاهش تجمع پلاکتهای خونی، چربیهای خون، تنش اکسایشی و کند کردن پیری سلولها، درمان تصلب شرایین، درمان آرتریت، کاهش حمله قلبی و مغزی، استفاده میشود و دارای خاصیت استروژنی و فعالیت ضد میکروبی، ضد اسهال، آلودگیهای میکروبی، انگل، مشکلات تنفسی وراثتی میباشد (آسری و همکاران، 2008). استفاده از عصاره، پوست و روغن بذر آن دارای خواص ضد سرطانی بوده و در درمان و جلوگیری از سرطان نقش داشته و این خاصیت با اثر ضد التهابی آن در ارتباط است. همچنین تأثیر پلیفنولهای موجود در روغن هسته و آب انار تخمیر شده بر جلوگیری از فعالیت اکسیداسیونی و کاهش سنتز پروستاگلاندین ها که در نتیجه باعث کاهش رشد وتکثیر سلولهای سرطانی سینه در افراد میشود گزارش شده است (لانسکی و نیومن،2007)
6-2 گیاه شناسی انار
انار با نام علمی Punica granatum L. از خانواده انارسانان (Punicacea) می باشد. جایگاه انار در سیستم رده‏بندی گیاهان به شرح زیر است (میرجلیلی،1381):
347278729546800سلسله (Kingdom)……………………….. گیاهان (Plants).
شاخه (Phyllum)………………………… گیاهان آوندی (Tracheophyta)
گیاهان دانهدار (Spermatophyta)
پیدازادان (Phanerogames)
رده (Class)……………………………………. نهاندانگان (Angiosperms)
زیر رده (Sub class)………………………. دولپهایها (Dicotyledons)
راسته (order) ……………………………….. میرتال (Myrtales)
تیره (Family)………………………………… پونیکاسه (Punicacea)
جنس (Genus)………………………………. پونیکا (Punica)
گونه (Species)…………………………. Punica granatum L.
Punica protopunica Balf.
انار دارای عدد کروموزمی پایه هشت (8X= ) است و تعداد کروموزمهای بدنی آن شانزده (16 = 2n) گزارش شده است. خانواده انار از نظر گیاه شناسی تنها دارای دو گونه میباشد:
1-گونه غیر خوراکی (Punica protopunica Balf.): که نمونهای از آن در کشور ایران فعلاً وجود ندارد و این گونه انار در مناطق آفریقایی و سواحل جزایر سوکاترا در افریقا و اقیانوس هند پراکنش دارد. ابتدا تصور میشد که گونه پورتوپونیکا شکل اجدادی این جنس میباشد اما موارد مهم اختلاف ریخت شناسی و تشریحی در ساختمان گل، تخمدان، میوه، دمبرگ و برگ ثابت کرد که در حقیقت یک گونه ابتدایی است و این موضوع که این گونه از اجداد انارهای معمولی میباشند، صحیح نیست (میرجلیلی،1381).
2- انارهای خوراکی و معمولی ( Punica granatum L.) دارای 4 واریته به شرح زیر میباشند:
الف: واریته انار وحشی (Punica granatum L. var. spinosa Lam.): به طور معمول دارای خارهای زیادی است و میوه آن ریز و بسیار ترش است.
ب- واریته انار اهلی با نام علمی (Punica granatum L. sativa): به طور معمول بدون خار یا کم خار بوده و دارای شکل های گیاه شناسی متعددی است.
ج- واریته انار پاکوتاه یا مینیاتور با نام علمی (Punica granatum L. gracissima): یا (Punica nana L.): که بهطور معمول مشابه انار معمولی ولی در اندازه کوچک بوده که در گلدان ارتفاع آن به نیم متر نیز نمیرسد و دوره طولانی گلدهی دارد و در صنعت خزانهکاری آمریکا P.multiflora نامگذاری شده است.
د- انار پرپر با نام علمی (Punica granatum L. var. pleniflora): تعداد گلبرگ های گل در این گونه زیاد و گلهای آن درشت و با دوام است و اکثراً میوه تولید نمیکند و به فارسی به آن گلنار میگویند.
تفاوت این دو گونه در این است که گونه P. granatum بومی ایران و نواحی مدیترانه است و تخمدان آن دارای دو یا سه ردیف برچه بوده ولی در گونه P. protopunica تخمدان داری یک ردیف برچه است و بومی سوکوترا میباشد (میرجلیلی،1381).
7-2 خصوصیات ریخت شناسی انار اهلی(Punica granatum L.)
انار درختچه یا درخت کوچک است که به صورت چند تنه و فاقد تنه اصلی رشد کرده و اغلب به عنوان یک گیاه زینتی از آن یاد میشود (میرجلیلی، 1381).
1-7-2 شاخه
شاخه انار باریک و بهطور معمول ناصاف بوده و با توجه به رقم، دارای خارهایی با تعداد و طول مختلف می‏باشند. به عنوان مثال رقم شیرین شاهوار بدون خار و انار ترش سبز از پرخارترین رقم های انار ایران هستند. شاخهها به هنگام جوانی مقطع تقریباً چهار گوش داشته و در زمان رشد کامل، مقطع دایرهای دارند. شاخه دارای پوست تقریباً خاکستری تا سبز میباشد. درختچه انار تولید شاخههای نامنظم میکند و میوهها در انتهای شاخه‏های میوه دهنده یا روی شاخههای یک ساله به صورت منفرد یا چندتایی تشکیل میگردد که شاخههای میوه دهنده را سیخک میگویند. سیخکها در واقع شاخههای کوچک و فشردهای هستند که روی آنها جوانه‏های میوه دهنده یا برگ تشکیل میشود. بهطور معمول سیخکها در انار بهترین میوهها را تولید میکنند. نوع دیگری از شاخهها در انار به نام شاخچه وجود دارند که طول آنها از سیخکها بیشتر است و ممکن است تا 30 سانتیمتر نیز برسند. در انتهای این شاخهها بهطور معمول گل تشکیل میشود. شاخههای انار انشعابهای زیادی تولید میکنند و حالت متراکمی به تاج درخت میدهند. درختانی که چنین حالت متراکمی را از خود نشان می‏دهند اغلب میوه کمتری تولید میکنند (رنجبر و همکاران، 1384).
2-7-2 ریشه
ریشه درخت انار بسته به نوع خاک، اندازه چاله کاشت، قابلیت نفوذ و ریشه دهی درخت انار تا عمق 5/1 متر به طول عمودی و 2 تا 5/3 متر بهطور افقی نفوذ و گسترش مییابد. بهطور کلی پراکندگی ریشههای انار به موازات سطح زمین از عمق آن بیشتر است. چنانچه در زمان تهیه قلمه و کاشت آنها در خزانه طول قلمهها بلند باشد (80 سانتیمتر) دو سوم قلمه (70-60 سانتیمتر) در داخل بستر کاشت قرار می گیرد. گیاهان تولید شده از این قلمهها به دلیل تولید ریشههای طولی بیشتر در مقابل کم آبی مقاومت نموده و به علت جذب مواد غذایی بهتر، میوه بیشتر و با کیفیت مطلوبتری تولید خواهند کرد (رنجبر و همکاران، 1384؛ و بینام، 1389 ). در ریشههای درختان انار نیز مانند بسیاری از گونههای گیاهی همزیستی میکوریزایی دیده میشود. ظاهراً ریشههای دارای میکوریزا با ریشههای بدون میکوریزا در انار تفاوت دارند. انشعابهای دوتایی مکرر همراه با برآمدگی ریشهای نشانه آلودگی میکوریزایی است. فصل بهار بهترین فصل برای نمونه برداری و تعیین وجود میکوریزا در ریشههای درختان انار است. به نظر میرسد درختانی که در شرایط pH قلیایی دارای مقدار فسفر و کلسیم بالا می باشند، شرایط فیزیکی و فیزیولوژیکی بهتری دارند. احتمالاً بین نوع خاک

متن کامل پایان نامه ها در 40y.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *