. -، ساکنان، . پاسخ، فضایی، تاریخی، فضا

دولابهاکهکمدهایدیواریبودهاندووسایلرادرآنقرارمیدادندوصندوقچههاکهشبیهچمدانبزرگاستودرآن، شبیهچمدانوساکبازوبستهمیشودولباسهارادرآنمیگذاشتهاند،صندوقچههادراتاقهایکوچکیپشتاتاقویاانتهایراهروهابهاسمصندوقخانهقرارمیگرفتهاست .
پاسخ سوال 18: تابستانتقریباًهواخوببودهولیزمستانبدونکرسیسرماآزاردهندهبودهاست .بهطوریکهپرسششوندگانگفتهاندنزدیکعیدکهاواخرزمستانبودوکرسیجمعمیشدنبودشاحساسمیشد،در مورد نور: نورهمهفضاهادرروزمناسببودهبهغیرازمطبخکهکمیتاریکبودهولیدرشبنورمصنوعیچراغنفتیهاکافینبودهاست .
پاسخ سوال 19: ارسیهاازعناصرجذابخانههایتاریخیهستندبهگونهایکهپرسششوندگانهمهازعلاقهزیادبهآنهاونوررنگیای کهبرکفودیوارهامیانداختهاندصحبتمیکنند،نظافتارسیهاوکلخانهبهعهدهمستخدمانکهدرآنزمانبهآن (دَده) میگفتهاندصورتمیگرفته،ارسیهارازیادبالاوپاییننمیکردهاندوبسیارسنگینبودهاندوتهویهاتاقازطریقدرگاههایکناریوبهسمتراهروهاصورتمیگرفته .
پاسخ سوال 20:خانهدرشببهوسیلهچراغهاینفتیکهدرسکوهاوطاقچههاقرارمیگرفتهروشنمیشده،پرسششوندگانازتصویرمهتاببرحوضآبوغرقشدندرآسمانشببهواسطهحضوردرمهتابیهاوایوانوباموتختهاییکهدرحیاطبودهاستیادکردهاند .
سوالآخربیشترجنبهاحساسیداردتابرداشتتخصصیمعماریولیدانستنجوابهایساکنینخالیازلطفنیست .
بیشترینپاسخها
صفات: دلباز–وسیع–دنج–آرام–امن–مرموز (یکمورد!)
رنگ :
رنگ: رنگارنگ–سبز- کرمیوقهوهایوآبی، متنیکیازپاسخدهندگاناینبود: همهرنگهایزندگی
گفتار دوم: پرسشازساکنانخانههایمعاصر
1- درکدامیکازفضاهایخانهبیشتراحساسآرامشوامنیتمیکنید؟
2- کدامیکازفضاهایخانهرابیشتردوستداریدوازآنراضیهستید؟
3- آیافضاهایخانهتنوعدارند؟
4- درکدامفضاهایخانهبهترمی توانیداستراحتکنید. اتاقهایخصوصیمناسبند؟
5- آیاتغییریدرفضایخانهانجامدادهاید؟
6- آیاوسعتفضاهامناسباست؟
7- بهنظرشمافضاییهستکهبایدبهفضاهایخانهاضافهشودواکنوندرطراحیخانهمدنظرقرارنگرفته؟
8- ارتباطخانهبافضایبازوحیاطچگونهاست؟دسترسیبهحیاطبهچهصورتامکانپذیراست؟
9- درهنگامبرگزاریمیهمانیهاومراسمخانهپاسخگویمناسبیهستیاخیر؟
10- ازتهویهوگرمایشوسرمایشخانهراضیهستید؟
11- آیااشیاءبافضاهاتناسبدارند؟
12- سقف،کف،دیوار،دروپنجرهفضاهامتفاوتاستیاخیر؟
13- ازکدامفضایخانهبدتانمیآید؟
14- اگربخواهیدصفتییارنگیبرایتوصیفخانههابهکارببرید؟
پاسخ سوال1: ترتیبپاسخهابراساسبیشترینپاسختاکمترین( در این بخش پس از بررسی پاسخ ها، برداشت کلی از بیشترین و شبیه ترین پاسخ ها به یک سوال جمع بندی و عنوان می شود.)
1- معمولاًدراتاقخواب،اگرسروصدایاتاقهایدیگربهآننرسد .
2- نشمینوجلویتلویزیوناگرسروصدایوسایلآشپزخانهنیاید .
3- حمام !
4- هیچکدامازفضاهایخانه
5- همهفضاهایخانهامنهستند .
پاسخ سوال2:
1-اتاقخوابخصوصیخودم
2- نشیمنکوچکخصوصیجداازنشیمناصلی
3-باغچههاحیاط (بسیارکمبودهاست 3 مورد !)
پاسخ سوال 3: ساکنانتنوعرادرتنوعمبلمانتعریفکردهاند !
پاسخ سوال 4: اگرسروصدانباشددراتاقخوابهامیشوداستراحتکردولیمعمولاًسروصدایسایرفضاهابهاتاقمیرسدحتیاگردربستهباشد .
پاسخ سوال 5: بیشترخانههااگردیوارآشپزخانهبستهبودهآنرابازکردهاندبهسمتنشیمنوناهارخوری، درچندموردهمفضایتراسبهاتاقاضافهشدهاستویادیواراتاقبرداشتهشدهوبانشیمنترکیبشدهاست. بهدلیلکمشدنجمعیتخانوادهومستقلشدنفرزندانونیازکمتربهتعداداتاقخصوصیبیشتر .
پاسخ سوال 6: معمولاًخانم هاازنیازبهفضایبزرگتردرآشپزخانهسخنگفتهاند. بیشترساکنانکمبودفضایانباررامطرحکردهاند. برخی هم عنوان کرده اند: اتاقهازیادکوچکنیستندولیگنجایشهمهوسایلیکهمیخواهیمدرآنهاقراربدهیمراندارند . کلفضایناهارخوریبامیزاشغالمیشود .
– پاسخ سوال 7: درپاسخاینسئوالبیشترپاسخدهندگانمشکلداشتندبهطوریکهتعریففضایجدیدبرایخانهبهجزفضاهایمحدودومرسومبرایشانبسیارعجیببودبعدازتوضیحاتبیشتروتقویتحسخلاقیتآنهاوآوردنمثالهاییازگذشتهبرخیازپاسخهابهشرحذیلاست .
1- اگرجاییباشدمثلسفرهخانههایسنتیکهرویتختمینشینندوغذامیخورندجالباست .
2- اتاقکارکهوسایلیمثلکامپیوتروپرینترومیزاتو … درآنقرارگیردخوباستچوناتاقخوابهابهاندازهکافیبرایاینوسایلکهمشترکهمهخانوادههستندجانداردضمناینکهخلوتخصوصیاتاقخوابراهممختلمیکند .
یکسوییتباامکاناتبهگونهایکهازخانهجداباشدولیباآنارتباطداشتهباشدخیلیوقتهابهکارمیآید. (توضیحاتبیشتر این مطلب در ادامه آمده است.)
اتاقهاوفضاهاینیمهمستقل
درطیجریانپژوهشوبررسیشیوهزندگیانسانعصرحاضرروشنشدکهمسائلجامعهشناسی،نحوهزندگی،طولانیشدنسالهایتحصیلی،مشکلاتمالیوسلیقههاوخواستهایگوناگونموجوددرجامعهباعثشدهکهتعدادزیادیازجمعیتجوانکشورتاسالهایزیادیباخانوادهزندگیکنندوتشکیلخانوادهجدیدندهند. (30 تا 40 سال)
تعدادزیادیازاینافرادباوجوداستقلالمالیوتواناییزندگیمجردیبهدلیلمشکلاتزندگیتنهاییازجداشدنازخانوادهخوددارینمودهاندوباپدرومادروسایرافرادخانوادهزندگیمیکنند،درصورتیکهباتوجهبهشرایطسنیوویژگیهایروحیونیازارتباطاتباهمکارانودوستان، نیازبهاستقلالمادیومعنویازوالدیندارندکهاستقلالفضاییومکانیپیشزمینهپاسخبهچنیننیازیاست. کاربرانیکهدراینگروهقرارمیگیرندبهچنددستهکوچکترقابلتقسیمبندیهستند .
– جوانانیکهتواناییمالیمستقلشدندارندولیبهدلیلارتباطاتعاطفیواحترامبهوالدینچنینکاریخودداریمیکنند .
– جوانانیکهازلحاظدرآمدوتواناییمالیامکانداشتنمسکنجداگانهندارند .
ولیهردوگروهبهصورتواضحوروشنبهداشتنفضاییمستقلباتوجهبهتواناییهاوسنشان (30 تا 40) ابرازنیازمیکردند،تاآنجاییکهدربعضیمواردمشاهدهشد،اگرامکانتبدیلزیرزمینبهسوییتویااستفادهبعضیواحدهایکوچکمجتمعبهمنظورزندگیمستقلمجردیبرایاینافرادوجود داشته است از آن بهره برده اند.
افرادگروهاولدرصورتامکانوتوانایی، برایبرقراریارتباطباخانوادهوهمامکاناستقلالفضاییراهحلهاییچوناستفادهوتبدیلزیرزمینبهسوییتویااجارهیاخریدیکیازواحدهایکوچکمجتمعکهوالدیننیزدرآنسکونتدارند،پیداکردهاندوافرادگروهدومنیزبرایحلمشکلاتاقتصادیازروشهاییچونتبدیلدفترکاربهمحلسکونتویامطبویا … . پیداکردنهماتاقیبهمنظورتقسیممسائلمالیوحتیزندگیدرپانسیونها (درهمانشهریکهپدرومادرزندگیمیکنند) رویآوردهاند. ازآنجاکهبهدلیلشیوهزندگیومسائلزندگیامروزمخاطباناینگروهتعدادکمینیستندطراحیفضاییدرونخانهکهدرعینداشتناستقلالهایفضاییارتباطباوالدینرانیزفراهمکند،بهصورتمناسبمطلوببهنظرمیرسد .
4- در ادامه درخواست مردم برای فضاهای جدید، مطالب ذیل نیز عنوان شده است : آشپزخانهاگربهیکحیاطکوچکوباغچهراهداشتهباشدخوباستمیشودازمحصولاتآنباغچهکوچکدرپختغذااستفادهکردهمانطورکهکهدرتلویزیونآموزشمیدهند! ودلآدمهمنمیگیردهنگامآمادهکردنغذاوانجامکارهایآشپزخانه .
البتهجوابهایدیگریهممطرحشدندکهکمتربهاضافهکردنفضایجدیداشارهداشتند .
مانند (اگربشودیکجاییباشدکهدوستانمبیایندمثلگیمنتدراتاقباهمبازیکنیمویاجاییمثلکتابخانهکهباهمکارانودوستانمبتوانیمجمعشویموپروژههاودرسهایمانراانجامدهیمو …) کههمهاینهانیازبهبسطفضاییاتاقهارانشانمیدهدبهگونهایکهبشوداتاقهاازحالتخصوصیدرآمدهو قابلیت تبدیل به فضای نیمه خصوصی، نیمه عمومی را داشته باشد ونهایجادفضایجدیددرخانه .
پاسخ سوال 8 :
1- بهوسیلهپنجرههاییکهبهحیاطبازمیشوندباحیاطارتباطداریم (ارتباطبصری)
2- ازدراصلیکهواردمیشویمازحیاطمیگذریموبهخانهمیرسیم (عبور)
3- اگرپارکینگجانداشتهباشدیامیهمانیداشتهباشیمماشینرادرحیاطپارکمیکنیم .
درمیانپاسخهایکیازپاسخهاجالبوالبتهتکاندهندهنیزبود «اتاقمنبهآسمانهیچگونهدسترسیندارد! بهیادآنسخنلوییکانمیآیم: «منباورندارمفضاییکهتنهابهگونهایساختگیروشنشودارزشآنراداشتهباشدکهبهآناتاقبگوییم»
پاسخ سوال 9: بهدلیلاینکهمخاطبانهمانگونهکهشرحآنرفتازقشربالایجامعههستندوسعتخانههابیشاز 150 مترمربعوتقریباًبالامیباشدبهایندلیلبیشترپاسخدهندگانبهاینسوالجوابمثبتدادهاندوالبتهتعدادیهمعنوانکردهاندکهبههنگاممیهمانیهایشلوغنیازدارندتعدادیازمبلمانخانهراجمعکردهتافضابزرگترشود .
پاسخ سوال 10: اگربرقوگازقطعشودخیر
– پاسخ سوال 11: پرسششوندگانکمیبامفهومتناسباشیاوفضامشکلداشتندپسازتوضیحاتیاینپاسخهاگرفتهشد:
– اگربعضیازمبلهاکوچکترباشندبهتراست .
– برایعبورازبعضیفضاهابهمبلومیزمیخوریم .
– بعضیازاشیااگرهمنباشندهیچاشکالینداردمثلگلدانهایبزرگگلهایمصنوعیویاآباژورهایبلندوجاگیر .
– کمدهایاتاقهاکمهستند .
– بعضیازوسایلجا و مکان مشخصیندارندودرگوشهوکناراتاقهاجامیگیرندمثلجاروبرقیوبخارشووجاروشارژیو …
– پاسخ سوال 12: تفاوتیندارند. فقطدرهایسرویسبهداشتیودراصلیودرهایاتاقهاازنظراندازهمتفاوتند. سقفپذیراییهمگاهباسقفکاذبونورپردازیمصنوعیتزیینشدهاست .
– پاسخ سوال 13: تقریباًهمهساکنانبهدلیلخاطراتواحساستعلقخاطرکهبهخانهدارندازهیچکدامازفضاهایخانهبدشاننمیآیدولیفضاهاییکهکمتردوستدارندبهترتیبمواردذیلاست
1- اتاقهاییکهفقطبهکوچهیکپنجرهکوچکدارندوبهحیاطارتباطیندارند .
2- آشپزخانهکهازنشیمندوراستوپنجرهنداردوهودهمنمیتواند به نحویمناسبتهویهاشکند .
3- انبارهایکوچککهدورازخانهدرپارکینگهستندودسترسیبهآنهامشکلاست .
4- ورودیخانهکههالکوچکاستوباکمدهای جاکفشیوجالباسیاحاطهشدهاست .
5- سرویسبهداشتیاگرتهویهاشخرابباشد .
– پاسخ سوال 14: رنگهاوصفتهابهترتیبتکرارشدنبهشرحزیراست :
رنگ ها : شیری–کرمی–سفید–خاکستری–قهوهای–بیرنگ–رنگارنگ
صفات : جاییبرایپناهگرفتنازغوغایبیرون–دلگیروبسته–شلوغودرهم–شیکومدرن! –بیمزهولوس؟(یکنوجوان 17 سالهگفتهاست !!!)
یکیازپاسخدهندگانمیگوید: صفتخاصینمیتوانمبگویم !!ویژگیخاصیندارد !
دستاورد پرسشگری از ساکنان
تجربه پرسشگری از ساکنین خانه های تاریخی، با اینکه گاه پاسخ ها به شدت شخصی و خصوصی بوده اند و به خاطرات و علایق شخصی پرسش شوندگان مربوط می شدند، به دلیل اینکه به گونه ای زندگی لحظه به لحظه در فضاهای خانه را با خود همراه داشتند، موارد و نکات ویژه و مهمی در آنها نهفته بود و آشنایی با فضاها و کارکردهایشان را بسیار متفاوت تر و عمیق تر از عکس ها و مقاله ها و کتاب ها فراهم نمود. با شنیدن سخنان ساکنان و تصویر سازی تعاریف آن ها، گویی حس زندگی کردن در خانه های تاریخی را برای پژوهشگر به وجود آورد.
آنچه از پاسخ های ساکنان خانه های تاریخی بر می آید این است که سازمان فضایی خانه های تاریخی باعث ایجاد انواع فضاها در یک خانه شده است و این تنوع فضایی از ویژگی های مهم خانه در گذشته ایران بوده است و اکثر ساکنان نیز با لذت از این تنوع فضایی و گستردگی آن سخن به میان آورده اند.مورد دیگر ارتباط با طبیعت است که در تمام فضاهای خانه رعایت شده است. بهره جستن از نور، آب، آسمان، گیاه، چشم انداز و… خانه را در ترکیب دائمی با طبیعت قرار می دهد. مورد سوم که بسیار عنوان شده است، دلبازی و وسعت فضاها می باشد، این خصوصیت به معنای اختصاص مساحت زیاد به هر فضا نیست، بلکه از امکان بسط و گسترش فضاها نشان دارد. اینکه هر فضا در خود بسته نمی شود و با فضاهای سرپوشیده و باز بیرون و هم چنین فضاهای بسته همجوار خود امکان ترکیب دارد.
البته ویژگی های مثبت و نقاط قوت این خانه ها در معماری و طراحی داخلی بسیار زیاد است که به طور مفصل در فصل دو این پژوهش به آنها پرداخته خواهد شد. تفاوتی که در پرسش شوندگان ساکن خانه های تاریخی و خانه های معاصر بود، جالب به نظر می رسد. کسانی که تجربه سال های زندگی در خانه های تاریخی را داشتند بدون در نظر گرفتن میزان و نوع تحصیلات و سواد علمی شان، بسیار بیش از ساکنان خانه های معاصر، قادر به درک مفاهیم فضایی بودند. مفاهیمی چون تنوع مقیاس ها، تنوع فضاها، گسترش فضاها، کیفیت نور و چشم انداز و… که برای ساکنان خانه های معاصر باید توضیح داده می شد، برای آنان مفاهیمی آشنا بود.
تجربه پرسشگری از ساکنان خانه های معاصر، پژوهشگر را با انواع مشکلات و معایب خانه های معاصر بیشتر آشنا نمود. دیدن خانه های معاصر از نگاه ساکنینی که معمار و طراح نیستند و زاویه نگاهشان با پژوهشگر متفاوت و با مخاطبین پروژه نزدیکتر است، می تواند در طراحی موثر باشد. با اتکا بر پاسخ های به دست آمده از طریق سوال های مطرح شده، می توان به خواست های نهفته ساکنان خانه های معاصر پی برد . با اینکه همانطور که عنوان شد این ساکنان حساسیت فضایی ساکنان خانه های تاریخی را ندارند و گاه خوب بودن و درست بودن فضا را با مجلل و مملو بودن از مصالح و اشیا گرانقیمت اشتباه می گیرند ولی همین ساکنین نیز از سازمان فضایی درهم و نامنظم خانه، از تعریف نداشتن مکان اشیا و وسایل، از رعایت نشدن حریم های فضایی، بصری، صوتی، از نبود چشم انداز طبیعی، از ارتباط بسیار ضعیف فضاهای خانه با طبیعت ، از نقش مطلق اشیا در سازماندهی داخلی فضاها، از نیاز مبرم خانه به تاسیسات مکانیکی و الکترونیکی و… شکایت دارند و گاه با تمهیداتی خودسرانه سعی در بهبود این شرایط داشته اند.
جمع بندی
در این فصل مفاهیمی که در ابتدا بدیهی به نظر می رسیدند بررسی شدند. مفهوم سکونت و خانه، دریافتیم که مفهومی که از سکونت استنباط می شود چیزی بسیار فراتر از داشتن سقفی بالای سر و زمینی به زیر پاست و با مفاهیم عمیق دیگری چون ؛ یافتن موجودیت و هویت، ارتباط با دیگران و مفهوم قلمرو و حریم و خلوت مرتبط است. خانه اولین فضایی است که بشر سکونت و احساس تعلق به مکان را در آن تجربه می کند بنابراین خانه نیز برای اینکه ظرف مناسبی برای چنین مظروفی باشد باید دارای ویژگی ها و شرایطی باشد و تنها محدود کردن فضا با چند عنصر درو دیوار و سقف و کف، مکان و فضا را تبدیل به خانه به مفهوم واقعی آن نمی کند. در خانه باید زندگی با تمام ابعادش جریان یابد و نه اینکه خانه تنها زنده بودن بشر را به وسیله حفظ وی از عوامل طبیعی و مصنوعی ممکن سازد، امری که حتی در خانه های اولیه بشر نیزاز طریق نشانه گذاری ها و تزئینات و… دیده می شود. برای تامین این مهم، توجه به موارد زیادی در طراحی خانه نیاز است، مواردی چون شیوه زندگی ساکنان، فرهنگ و آداب و رسوم و آیین ها، نیازهای مادی و معنوی ساکنان، امکانات و تکنولوژی های روز، اقلیم و شرایط آب و هوایی محیط و بستر سایت

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *