سبوس، برنج، اکستروژن، al.,، اکسترود، جوجهﻫﺎی

جیرهﻫﺎی دارای سبوس برنج در مقایسه با شاهد بهطور معنیداری رشد کمتری را موجب شد (05/0>P). پس از یک هفته، جوجههای تغذیه شده با جیرهﻫﺎی دارای 10 و 20 درصد سبوس برنج افزایش وزنی مشابه با جیره شاهد داشتند؛ در حالیکه سطوح بالاتر از 20 درصد در مقایسه با شاهد رشد کمتری را موجب شد. در پایان آزمایش، جیرهﻫﺎی دارای 30 و 40 درصد سبوس برنج، به طور معنیداری افزایش وزن جوجهﻫﺎی گوشتی را کاهش دادند.
آدریزال و شیگرو (Adrizal and Shigeru, 2002) گزارش کردند که افزودن NSP استخراج شده از سبوس برنج به میزان 7 درصد به جیره، تاثیری منفی بر عملکرد جوجهﻫﺎی گوشتی نداشت؛ تفاوت مصرف خوراک و افزایش وزن در گروهﻫﺎی دریافت کننده سبوس برنج با گروهﻫﺎی دریافت کننده جیره شاهد نیز معنیدار نبود.
از عواملی که مصرف سبوس برنج را در ماکیان کاهش ﻣﻰدهد، فیتین موجود در آن است (Warren and Farrel, 1991). فیتین نه تنها موجب کاهش زیست فراهمی فسفر شد، بلکه جذب دیگر عناصر مانند روی، آهن، کلسیم و منگنز را نیز کاهش داد (Farrel, 1994). مصرف سبوس برنج خام، اثر نامطلوبی بر هضم و جذب پروتین و مصرف انرژی ﻣﻰگذارد که احتمال دارد، بخشی از این نارساییﻫﺎ ناشی از وجود مواد بازدارندهﻱ فعالیت آنزیمﻫﺎی گوارشی مانند پپسین و تریپسین باشد (Kies et al., 2001).
سلیمی و همکاران (1378) نشان دادند که غلظتهای کمتر از 200 گرم سبوس برنج در کیلوگرم، بین 21 تا 49 روزگی تاثیر معنیداری بر مصرف خوراک جوجههای گوشتی نداشت. وارن و فارل (Warren and Farrell, 1990b) تغییری در عملکرد جوجهﻫﺎی تغذیه شده با 500 گرم سبوس برنج خام در کیلوگرم خوراک مشاهده نکردند. اما در دیگر آزمایش فارل(Farrell, 1994)، عملکرد جوجهﻫﺎی تغذیه شده با 200 گرم سبوس برنج در کیلوگرم خوراک، کاهش پیدا کرد، و چنین استنباط شد، که تفاوت در گزارشﻫﺎی مختلف در رابطه با عملکرد جوجهﻫﺎی گوشتی در پاسخ به سبوس برنج خام ممکن است، به سبب تفاوت در مقدار فیبر، پروتین و روغن سبوس برنج و یا فساد سبوس برنج در زمان انبارداری، باشد.
2-2-2- فرآوری سبوس برنج
بزرگترین محدودیت استفاده از سبوس برنج خام ناپایداری آن در زمان نگهداری است. در هفتهﻫﺎی اول نگهداری سبوس برنج، تری گلیسریدهای روغن سبوس برنج خام، به سرعت به اسید چرب آزاد تبدیل ﻣﻰشود؛ که این سبب فساد و تخریب سبوس برنج ﻣﻰشوند(Randell et al., 1985). نگهداری سبوس برنج انرژی قابل متابولیسم آن را 38/35 کیلوکالری در کیلوگرم در هفته کاهش داد (Cabel and Waldroup, 1989).
به منظور پایدار کردن سبوس برنج در زمان انبارداری، از تیمارهای حرارتی و شیمیایی استفاده ﻣﻰشود (Randall et al., 1985; Kim et al., 1987). جوشاندن سبوس برنج با از بین بردن فعالیت لیپاز، سبب پایداری سبوس برنج ﻣﻰشود (Narisullah and Krishnamurthy, 1989). افزودن 20 درصد آب به سبوس برنج و سپس اکسترود کردن آن، سبب از بین رفتن پراکسیداز، مهارکننده تریپسین و هماگلوتنین لکتین شد؛ همچنین کاهش معنیداری در غلظت ADF و NDF سبوس اکسترود شده در مقایسه با سبوس خام ایجاد شد(Khan et al., 2005). فرآیند اکستروژن سبوس برنج در دمای بالاتر از 128 درجه سانتی گراد صرف نظر از رطوبت اولیه، تمام فعالیت آنزیم لیپاز سبوس برنج را از بین برد(Kim et al., 1987).
شارما و همکاران (Sharma et al., 2004) گزارش کردند که اکسترود کردن سبوس برنج سبب کاهش معنیداری در غلظت لیزین و اسید فایتیک شد. سبوس برنج اکسترود شده را ﻣﻰتوان تا 60 روز بدون تغییر در غلظت اسید چرب آزاد انبار کرد؛ در حالیکه با گرمای خشک سبوس برنج را تنها برای 30 روز ﻣﻰتوان انبار کرد (Sharma et al., 2004). استفاده از محلول 4/0 نرمال HCl سبب بهبود گوارشپذیری اسیدهای آمینه سبوس برنج شد؛ این محلول باعث غیرفعال کردن ترکیباتی مانند مهارکننده تریپسین شد؛ که در نتیجه آن قابلیت دسترسی مواد غذایی، مانند اسیدهای آمینه برای پرنده بیشتر شد (Khalique et al., 2004).
در آزمایشی از سطوح 10 و 15 درصد سبوس برنج خام و فرآوری شده با اسید استیک در جیره جوجهﻫﺎی گوشتی استفاده شد، و نتایج نشان داد که، فرآوری سبوس برنج با اسید استیک نتوانست، سبب بهبود عملکرد جوجهﻫﺎی گوشتی شود و با افزایش مقدار سبوس برنج در جیره مصرف خوراک جوجهﻫﺎ به طور معنیداری افزایش پیدا کرد. اختلاف معنیداری بین تیمار شاهد با گروهﻫﺎی دریافت کننده سبوس برنج خام، در افزایش وزن و ضریب تبدیل غذایی وجود نداشت (آموز مهر و همکاران، 1387).
سایری و همکاران (Sayre et al., 1988) نشان دادند که تغذیه جیره دارای 600 گرم سبوس برنج اکسترود شده در کیلوگرم خوراک سبب بهبود افزایش وزن و بازده خوراک در طول دو هفته اول جوجهﻫﺎی گوشتی شد؛ اما این مزیت تا پایان آزمایش ادامه نداشت و اضافه کردن 10 گرم کلسیم به سبوس برنج پایدار شده به وسیله اکستروژن، از کاهش در عملکرد بعد از دو هفتگی جلوگیری کرد؛ و در مقایسه با جیره بدون اضافه کردن کلسیم، سبب افزایش وزن و افزایش در مصرف خوراک جوجهﻫﺎ شد.
مجاهد و همکاران (Mujahid et al., 2004) در آزمایشی از سطوح صفر، 100، 200 و 300 گرم سبوس برنج خام، برشته شده و اکسترود شده (در دمای 135 درجه سانتی گراد و زمان عبور 5 ثانیه) در کیلوگرم جیره جوجهﻫﺎی گوشتی و در جایگزین با ذرت استفاده کردند؛ و گزارش کردند که استفاده از سبوس برنج اکسترود شده در مقایسه با سبوس خام و برشته شده به طور معنیداری سبب افزایش وزن و مصرف خوراک جوجهﻫﺎی گوشتی شد و ضریب تبدیل غذایی و مرگ و میر را کاهش داد.
2-3- اصول اکستروژن
کلمه اکسترود (extrude) از کلمه لاتین ex به معنی خارج کردن و کلمه trudere به معنی فشار دادن، گرفته شده است و در کل به معنی با خارج کردن با فشار از یک منفذ کوچک است. اکستروژن یک فرآیند با دمای بالا در زمان توقف کوتاه است (Dziezak, 1989).
نزدیک به یک قرن است که فرآیند اکستروژن مورد استفاده قرار گرفته است. اولین بار فرآیند اکستروژن در صنعت، برای تهیه لوله مورد استفاده قرار گرفت. استفاده متوالی از اکستروژن در تغذیه انسان، از سال 1940 برای تولید اسنک از ذرت آغاز شد. این فرآیند در خوراک دام، اولین بار در سال 1950 برای تهیه خوراک سگ مورد استفاده قرار گرفت. فرآوری اکستروژن با استفاده از فشار، رطوبت و دمای بالا باعث آب دار شدن، ژلاتینه شدن، تغییر ساختار پروتین، از بین رفتن میکروارگانیزمﻫﺎ و شکل دهی خوراک ﻣﻰشود (Cheftel, 1986).
2-3-1- اکسترودر
اکسترودر دستگاهی است که مواد را به وسیله فرآیند اکستروژن قالب ﻣﻰکند (شکل2-1). مواد خام قبل از اینکه در سیستم تغذیهﺍی مارپیچ اکسترودر قرار گیرند؛ آسیاب ﻣﻰشوند. عمل چرخش مارپیچ، فرآورده غذایی را به سمت جلو حرکت ﻣﻰدهد. همچنین این عمل اجزا جیره را به صورت ترکیبی خمیر مانند با هم مخلوط ﻣﻰکند (Cheftel, 1986).
هنگامیکه مواد، درون اکسترودر حرکت ﻣﻰکنند، فشار درون لوله به سبب محدودیت در تخلیه لوله، افزایش ﻣﻰیابد. محدودیت در تخلیه به علت وجود یک یا چند منفذ، که منفذ (Die) نامیده ﻣﻰشود، ایجاد ﻣﻰشود. فشار تخلیه به طور کلی بین 30 تا 60 اتمسفر است.
دو نوع اکسترودر وجود دارد. اکسترودر تک مارپیچ و جفت مارپیچ. هر نوع اکسترودر دامنه کاربرد مشخصی دارد. اکسترودر جفت مارپیچ به طور محدودی استفاده ﻣﻰشود؛ چرا که هزینه کارکردی و نگهداری بالایی دارد. هزینهﻱ تجهیزات، نگهداری و انرژی اکسترودر جفت مارپیچ، در حدود 2 برابر اکسترودر تک مارپیچ است (Harper, 1978).

شکل 2-1- اجزای اکسترودر تک مارپیچ (Serrano, 1996)
2-3-2- فرآیند اکستروژندر فرآیند اکستروژن، خوراک در معرض دمای بالا (80 تا 200 درجه سانتی گراد) برای زمان نسبتا کوتاهی (10 تا 270 ثانیه) قرار ﻣﻰگیرد و همزمان در معرض فشار بالا و نیروی برش قرار ﻣﻰگیرد (Bjorck and Asp, 1983).
فرآیند پختن اکستروژن اثر گرما را با عمل مکانیکی اکستروژن ترکیب ﻣﻰکند. گرما از ابتدا تا انتهای پیچ به خمیر خوراک به وسیله یکی از روشﻫﺎیی زیر داده ﻣﻰشود:
1- پراکنده شدن انرژی مکانیکی حاصل شده از محور مارپیچ.
2- انتقال گرما از بخار یا هیترهای الکتریکی موجود در پیرامون لوله اکسترودر.
3- تزریق مستقیم بخار که با خمیر در مارپیچ اکسترودر مخلوط ﻣﻰشود.
(Bjorck and Asp, 1983)
فرآیند پختن اکستروژن به 2 نوع مرطوب و خشک تقسیم ﻣﻰشود، که به استفاده کردن و یا نکردن از آب، قبل از فرآیند اکستروژن، بستگی دارد. در پختن اکستروژن مرطوب اغلب به یک کاندیشنر و خشک کن نیاز است. پختن اکستروژن فرآیندی است؛ که در آن مواد خوراکی پروتینی، نشاستهﺍی و قابل انعطاف در یک مخزن لولهﺍی در اثر رطوبت، فشار، دما و برش مکانیکی، پخته و شکل داده ﻣﻰشوند (Castells et al., 2005).
از آنجا که مواد تحت اثر نیروی برش مکانیکی شدید قرار ﻣﻰگیرند، این تکنیک در مقایسه با دیگر فرآیندﻫﺎی حرارتی اثرات مثبت منحصر به فردی دارد. این تکنیک پیوندهای کووالانت را در پلیمرهای زیستی و ساختار فشرده مولکولی را ﻣﻰشکند و ویژگیﻫﺎی اصلی ترکیبات خوراکی را تغییر ﻣﻰدهد (Carvalho and Mitchelle, 2000). فرآیند اکستروژن آنزیمﻫﺎی نامطلوب را از بین ﻣﻰبرد؛ و بعضی از فاکتورهای ضدتغذیهﺍی (مهارکننده تریپسین، هماگلوتنین، تانن و فیتات) را غیرفعال ﻣﻰکند (Bhandari et al., 2001).
2-3-3- اثر فرآوری اکستروژن بر روی مواد مغذی
2-3-3-1- پروتین
ارزش تغذیهﺍی پروتین به غلظت، قابلیت هضم و دسترسی اسیدهای آمینه بستگی دارد. گوارشپذیری فرآوردهﻫﺎی اکسترود شده در مقایسه با غیر اکسترود بیشتر است؛ که این به سبب دناتوره شدن پروتین و غیرفعال شدن فاکتورهای ضدتغذیهﺍی، در نتیجهﻱ فرآیند اکستروژن است. ارزش تغذیهﺍی پروتینﻫﺎی گیاهی در نتیجه شرایط مناسب اکستروژن، به سبب افزایش گوارشپذیری، افزایش ﻣﻰیابد (Areas, 1992).
2-3-3-2- نشاسته
نشاسته منبع اصلی انرژی در جیره انسان و حیوانات است. اصولاً نشاسته در روده باریک تحت اثر آلفا آمیلاز هضم ﻣﻰشود، اما مقداری از آنها، از هضم آنزیمی فرار ﻣﻰکند و وارد روده بزرگ شده و در آنجا تخمیر ﻣﻰشود (Jensen, 1998). نشاسته از لحاظ تجزیه پذیری به سه گروه تقسیم ﻣﻰشود (Englyst et al., 1992):
1- نشاستهﺍی که به طور سریع تجزیه ﻣﻰشود (RDS)
2- نشاستهﺍی که به طور آهسته تجزیه ﻣﻰشود (SDS)
3- نشاسته مقاوم (RS)
فرآیندﻫﺎی حرارتی، ترکیب و دسترسی مواد مغذی و دیگر اجزا را در مواد خام تغییر ﻣﻰدهد. یکی از این تغییرات ژلاتینه شدن نشاسته است (Alonso et al., 2000). اکستروژن یک فرآوری موثر در تغییر ساختار نشاسته است و ارزش تغذیهﺍی نشاسته را با آسان کردن تجزیه آنزیمی نشاسته، بهبود ﻣﻰبخشد (Holm and Bjorck, 1985).
فرآوری اکستروژن باعث ژلاتینه شدن نشاسته و شکسته شدن دیواره سلولی ﻣﻰشود و این باعث بیشتر شدن سطح تماس آنزیمﻫﺎی هضمی با خوراک ﻣﻰشود. همچنین فرآوری اکستروژن باعث کاهش غلظت نشاسته مقاوم (RS) و افزایش RDS ﻣﻰشود (Faraj et al., 2004). تفاوتﻫﺎی موجود در شرایط به کار برده شده در فرآوری اکستروژن باعث ایجاد درجات مختلف ژلاتینه شدن نشاسته ﻣﻰشود؛ که این سبب تفاوت در عملکرد جوجهﻫﺎی تغذیه شده با محصولات اکسترود، میشود.
2-3-3-3- چربی
فساد اکسیداتیو و هیدرولیتیکی سبب از بین رفتن و تخریب چربی خوراک ﻣﻰشود. هر دو نوع فساد چربی ﻣﻰتواند تحت تاثیر فرآوری اکستروژن قرار گیرد اسیدهای چرب آزاد در اثر هیدرولیز و لیپولیز تری گلیسیریدها در نتیجه وجود لیپاز، رطوبت و گرما، حاصل ﻣﻰشوند (Camire et al., 1990).
لیپوکسیژناز موجود در بعضی گیاهان نیز باعث اکسیداسیون بعضی از اسیدهای چرب غیراشباع ﻣﻰشود. آنزیمﻫﺎی هیدرولیتیکی و لیپوکسیژناز در زمان فرآوری اکستروژن خوراکﻫﺎ، از بین ﻣﻰروند. دمای بالا، فعالیت لیپاز و لیپوکسیژناز و سطح رطوبت خوراک را کاهش ﻣﻰدهد؛ بنابراین، اکستروژن با کاهش عامل های توسعهﻱ اسیدهای چرب و اکسیداسیون اسیدهای چرب، از فساد چربیﻫﺎ جلوگیری ﻣﻰکند. شرایط اکستروژن مناسب، برای 6 هفته، سبب پایداری سبوس برنج اکسترود شده در زمان انبارداری ﻣﻰشود (Sayre et al., 1985).

فصل سوم
مواد و روشها

مواد و روشﻫﺎ
3-1- محل اجرای پژوهش
این پژوهش در تاریخ 4 اردیبهشت تا 15 خرداد 1390 در سالن پرورش جوجهگوشتی، واقع در ایستگاه آموزشی پژوهشی، بخش علوم دامی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز، انجام شد.
3-2- مواد و وسایل مورد نیاز برای دورههای پرورش
1- آبخوری کله قندی دستی 25 عدد
2- آبخوری اتوماتیک 25 عدد
3- دان خوری سینی برای جوجه یک روزه 10 عدد
4- باسکول 100 کیلوگرمی برای وزن کردن دان
5- ترازو برای وزن کردن جوجهﻫﺎ با دقت 5 گرم (ALC, German)
6- ترازوی دیجیتال با دقت دو رقم اعشار
7- دستگاه بالابر، آسیاب و مخلوط کن
8- شعله افکن
9- بستر (رول مقوا )
10- دماسنج
11- هیتر
12- واکسن (نیوکاسل (B1) و گامبرو (D75))
13- مواد ضد عفونی کننده ( فرمالین، پرمنگنات، ساولن، بتادین )
14-300 قطعه جوجه یک روزه گوشتی 500 Cobb
15- دان مرغ (تهیه شده در انبار دان ایستگاه دامپروری دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز)
16- سبوس برنج خام
17- سبوس برنج اکسترود شده (تهیه شده در شرکت خوراک دام و طیور 21 بیضا)
3-3- مواد و وسایل مورد نیاز برای اندازه گیری زیست فراهمی فسفر
1- آبفشان
2- بوته چینی
3- هات پلیت
4- کاغذ ضافی وات من 41
5- نیترات منیزیم 2(NO3) Mg
6- استوانه مدرج 100 میلی لیتری
7- والیومتریک 50 میلی لیتری
8- HCl 2 نرمال
9- آمونیوم مولیبدیت
10- آمونیوم وانادیت
11- آون(Heraeus)
12- کوره(Precision Scientific, USA)
13- اسپکتروفوتومتر (Spectronic 20D+)
14- آب مقطر یکبار تقطیر
3-4- مواد و وسایل مورد نیاز برای تعیین درصد خاکستر درشتﻧﻲ
1- بوته چینی
2- آون (Heraeus)
3- کوره (Precision Scientific, USA)
4- دی اتیل اتر (Merck)
3-5- آمادهسازی محل پرورش
3-5-1- پاکسازی و شستوشو
ابتدا سالن مرغداری و محوطه اطراف پاکسازی و جارو شد. سپس هواکشﻫﺎ و

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *