علل توسعه¬نیافتگی مناطق روستایی

-7048527241500
رساله‌ی حاضر حاصل پژوهش‌‌های نگارنده در دوره‌ی کارشناسی ارشد رشتهی توسعهی روستایی است که در آبان سال 1392 در دانشکدهی کشاورزی دانشگاه یاسوج به راهنمایی جناب آقای دکتر مصطفی احمدوند و مشاوره‌ی جناب آقای دکتر آیتاله کرمی و جناب آقای دکتر اصغر میرفردی از آن دفاع شده است و کلیه حقوق مادی و معنوی آن متعلق به دانشگاه یاسوج است.
2124075-37338000دانشکده کشاورزی
گروه مدیریت توسعهی روستایی
پایاننامه‌ی کارشناسی ارشد رشته‌ی توسعهی روستایی
علل توسعهنیافتگی مناطق روستایی:
مورد مطالعه بخش مارگون در شهرستان بویراحمد
استاد راهنما:
دکتر مصطفی احمدوند
اساتید مشاور:
دکتر آیتاله کرمی
دکتر اصغر میرفردی
پژوهشگر:
علی اصغر احمدیکیش
آبان 1392
-1028700-57150000
2171700-11430000-1028700-57150000
علل توسعهنیافتگی مناطق روستایی:
مورد مطالعه بخش مارگون در شهرستان بویراحمد
به وسیلهی:
علی اصغر احمدیکیش
پایاننامه
ارائه شده به تحصیلات تکمیلی دانشگاه به عنوان بخشی از فعالیتهای تحصیلی لازم برای اخذ درجه کارشناسی ارشد
توسعهی روستایی
در تاریخ 28/8/1392 توسط هیأت داوران زیر بررسی و با درجه عالی به تصویب نهایی رسید.
استاد راهنما: دکتر مصطفی احمدوند با مرتبهی علمی استادیار امضاء
استاد مشاور: دکتر آیتاله کرمی با مرتبهی علمی استادیار امضاء
استاد مشاور: دکتر اصغر میرفردی با مرتبهی علمی استادیار امضاء
استاد داور داخل گروه: دکتر مریم شریفزاده با مرتبهی علمی استادیار امضاء
نام و نام خانوادگی نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر مصطفی قادری با مرتبهی علمی استادیار امضاء
آبان 1392
تقدیم به:
یکتا خالق هستی که یادش هر خاطرهای را درافشان میکند امید در آن روز که مرا هیچ یار یاوری نیست یاریم فرمایی.
و
تقدیم به یکتا صبور عاشق پدرم و یکتا محبوب عشقورزی مادرم
و
برادران و خواهران صمیمی و یکرنگم یاران صادق روزهای سخت زندگانیم
و
استاد راهنمای بزرگوارم جناب آقای دکتر احمدوند.
سپاسگزاری
سپاس خدای را که سخنوران، در ستودن او بمانند و شمارندگان، شمردن نعمتهای او ندانند و کوشندگان، حق او را گزاردن نتوانند. و سلام و دورد بر محمّد و خاندان پاک او، طاهران معصوم، هم آنان که وجودمان وامدار وجودشان است؛ و نفرین پیوسته بر دشمنان ایشان تا روز رستاخیز….
جهت ادای وظیفه و احترام، برخود لازم میدانم از همهی کسانی که به شیوههای مختلف در انجام این پژوهش مرا یاری نمودهاند کمال تشکر و امتنان را داشته باشم و اذعان نمایم که بدون بذل توجه و مساعی آنها، یقیناً انجام این کار، بسیار پرمشقت و طاقت فرسا میبود. امیدوارم خداوند این سروران را در پناه خویش مصون و موفق داشته و توفیق روز افزون در تمام زمینهها نصیبشان فرماید.
بدون شک جایگاه و منزلت معلم، اجّل از آن است که در مقام قدردانی از زحمات بی شائبهی او، با زبان قاصر و دست ناتوان، چیزی بنگاریم. اما از آنجایی که تجلیل از معلم، سپاس از انسانی است که هدف و غایت آفرینش را تأمین میکند و سلامت امانتهایی را که به دستش سپردهاند، تضمین؛ بر حسب وظیفه و از باب ” من لم یشکر المنعم من المخلوقین لم یشکر اللَّه عزّ و جلّ”
با سپاس از استاد ارجمند و گرانمایه، جناب آقای دکتر مصطفی احمدوند در مقام استاد راهنما که با نکته سنجیها و راهنمائیهای عالمانه و با درایت علمی مثال زدنی بر غنای علمی پژوهش افزودند؛
با سپاس از اساتید ارجمند و گرانقدر جناب آقای دکتر آیتاله کرمی و جناب آقای دکتر اصغر میرفردی در مقام استاد مشاور که پیوسته در مراحل مختلف پژوهش با متانت و حوصله و با راهنمائیهای روشنگرانه انجام پژوهش را تسهیل نمودند؛
با سپاس از اساتید گروه مدیریت توسعه روستایی جناب آقای دکتر مهدی نوریپور، سرکار خانم دکتر مریم شریفزاده و جناب آقای دکتر بهروز حسنپور که در طول تحصیل مرا از مشاورهی علمی خود بهرهمند نمودند.
با سپاس از خانوادهی بزرگوارم که با تحمل مرارتها و مشقتها، بستری مساعد، جهت انجام این پژوهش برایم مهیا ساختند؛
همچنین از زحمات تمامی اساتید فرزانهام در دوره کارشناسی، جناب آقای دکتر عنایتاله یزدانپناه، جناب آقای ارسلان بینیاز، جناب آقای روح الله موسوی، جناب آقای دکتر نواب دانشی و سرکار خانم فرحناز کریمینژاد کمال تشکر و قدردانی را دارم.
با سپاس از دوستان بزرگوارم جناب آقای مهندس مرتضی نوری، جناب آقای مهندس فرزاد کریمی، جناب آقای مهندس سعید هدایتی و جناب آقای مهندس یاسر مردانی که علاوه بر راهنماییهای ارزنده، همکاری شایستهای در جمعآوری منابع و اطلاعات مورد نیاز با اینجاب داشتهاند. زحمات بیشائبهی همکلاسیهای خوبم در دوران کارشناسی، جناب آقایان مهندس حسین ابراهیمی، مهندس مصطفی عزیزی، مهندس جواد حمایتی، مهندس حامد ظهرابی، مهندس علی‌رضا عرفانی و همکلاسیهای دوره کارشناسی ارشد مهندس شهاب میرزائی، مهندس موسی محمودیبرام، مهندس یحیی تفضلی، مهندس صالح شاهرخی، مهندس اسماعیل احمدیحق، مهندس ذکریا محمدی‌تمری، مهندس علی عوضزاده، مهندس علیاصغر داورپناه، مهندس محمد سلامی، مهندس احمد مجیدی و سرکارخانم مهندس زهرا توکلی‌تبار و سرکارخانم مهندس راضیه نوروزی را ارج مینهم. آخر از همه و نه کمتر از همه، سپاس عمیق خود را نثار روستانشینان بخش مارگون شهرستان بویراحمد میسازم و برای ایشان توفیق روز افزون مسئلت مینمایم.
آبان 1392
علی اصغر احمدیکیش
نام خانوادگی: احمدیکیش نام: علیاصغر
رشته و گرایش: توسعه روستایی/ توسعه کشاورزی مقطع تحصیلی: کارشناسی ارشد
تاریخ دفاع: 28/8/1392 استاد راهنما: دکتر مصطفی احمدوند
علل توسعهنیافتگی مناطق روستایی:
مورد مطالعه بخش مارگون در شهرستان بویراحمد
چکیده
هدف توسعه، رشد و تعالی همه جانبهی جوامع بشری است. از اینرو، در فرآیند برنامهریزی توسعه، شناخت و درک شرایط و مقتضیات جوامع انسانی و نیازهای آنان در ابعاد مختلف از جمله اقدامات ضروری محسوبمیگردد. از طرفی، با توجه به آنکه زیربنا و اساس هر کشوری، روستا و جمعیت روستایی است، برای ارتقای کیفیت زندگی و معشیت این جمعیت باید استراتژی‌های خاص و متناسب با شرایط اقلیمی و فرهنگی- اجتماعی آنها اتخاذ گردند. بنابراین، برای رسیدن به توسعهی روستایی باید نخست امکانات، تنگناها و ظرفیتهای موجود هر روستا مشخص شوند و بر اساس آن برای هر روستا یا مجموعهای از روستاها برنامهریزی دقیق صورت پذیرد. به عبارت دیگر، با پی بردن به علل توسعهنیافتگی روستاها، میتوان برنامهریزی مناسبی برای دستیابی به توسعه پایدار داشت. لذا، هدف مطالعهی حاضر بررسی علل توسعهنیافتگی مناطق روستایی بخش مارگون در شهرستان بویراحمد بود. به این منظور از دو رویکرد کمّی و کیفی بهره گرفته شد. در بخش کمّی به تعیین و تفکیک روستاهای توسعهیافته و توسعهنیافته از طریق سطحبندی پرداخته شد. برای این بخش پژوهش از روش اسکالوگرام گاتمن استفاده به عمل آمد. نتایج حاصل از اسکالوگرام نشان داد که روستاهای درصحه، بیدک، باغچه، رتین، نسه‌مورغم، دربید، یورک علیا، زیرنا، کلوار، بالرود، موشمی‌علیا، گهورمرده، لهفرخ موشمی، سرچال، تاکسیسهسفلی، قلعه سقاوه در سطح پنجم توسعه‌یافتگی و در سطح اول اولویت برنامهریزی قرار گرفتند. جوبریز، شهنیز و موشمیسفلی نیز در سطح اول توسعهیافتگی و در سطح پنجم اولویت برنامهریزی بودند. به این ترتیب روستاهای سطح پنجم، در گروه توسعه‌نیافته‌ترین روستاها و در سطح اول از نظر اولویت برنامهریزی توسعه قرار گرفته که باید مورد توجه بیشتری باشد. همچنین روستاهای سطح اول توسعهیافتگی (جوبریز، شهنیز، موشمی سفلی) در بهترین وضع بودند. با توجه به اینکه در سطح پنجم توسعهیافتگی بیشترین روستاها (17 از 47 روستا) قرار داشتند، چنین استنباط می‌گردد که روستاهای این بخش بسیار توسعهنیافته میباشند. همچنین در این پژوهش علل توسعهنیافتگی روستاهای بخش مارگون نیز بررسی شد. به منظور جمعآوری دادهها در این قسمت، از پرسشنامه و به منظور تجزیه و تحلیل آنها از تحلیل عاملی و مقایسه میانگینها بهره گرفته شد. در این زمینه ابتدا به منظور اندازه‌گیری انسجام درونی داده‌ها برای بهره‌گیری از تکنیک تحلیل عاملی از آزمون KMO و آماره بارتلت استفاده شد. محاسبات انجام شده نشان داد که انسجام درونی داده‌ها برای بهره‌گیری از تکنیک تحلیل عاملی مناسب (KMO برابر با 712/0) و آماره بارتلت نیز در سطح یک درصد معنی‌دار بود. در این بررسی با توجه به ملاک کیسِر، دَه عامل با مقدار ویژه بالاتر از یک استخراج شد که به نامهای مدیریتی، اجتماعی، اقتصادی، نگرشی، زیربنایی، رضایتی، فردی، مشارکتی، اخلاقی، و مالی و اعتباری نامگذاری شدند. این عوامل در مجموع 21/73 درصد از واریانس کل عاملها را تبیین میکنند. همچنین یافتههای استخراج شده از مقایسه میانگینها بین این عوامل در دوگروه روستاهای توسعهیافته و توسعهنیافته نشان داد که بین میانگین عاملهای اجتماعی، مالی و اعتباری، مشارکتی، زیربنایی، اخلاقی و فردی بین دو گروه تفاوت معناداری وجود دارد. همچنین برای تعیین اهمیت هر یک از این عوامل در تفکیک دو گروه از تابع تشخیص استفاده به عمل آمد، که عاملهای عمرانی، مالی و اعتباری، و مشارکتی بیشترین اهمیت را در تفکیک دو گروه داشتند. در بخش کیفی نیز در بررسی و تحلیل علل توسعهنیافتگی روستایی در بخش مارگون شهرستان بویراحمد، از نظریهی بنیادی استفاده شد. نتایج حکایت از آن دارد که عوامل توسعهنیافتگی روستاها را سه گروه دولت، خود مردم روستا و همچنین مسائل مربوط به محیط روستا به وجود میآورند که در نهایت این عوامل با توجه به تقسیمبندیهای کدگذاری محوری به پنج گروه اجتماعی، اقتصادی، محیطی، فرهنگی، و سیاسی و اداری تقسیمبندی شدند. با توجه به مدل ارائه شده و همچنین کدگذاری محوری، عوامل توسعهنیافتگی مربوط به دولت شامل عدم تخصیص بودجه و اعتبارات لازم به روستاها، وضع قوانین مشابه برای شهر و روستا، مدیریت سلیقهای، رابطه در سطح ادارات، اقدامات مقطعی در رسیدگی به روستاها، عمل نکردن به برنامههای تدوین شده، بیعدالتی دولت مرکزی و عدم پیگیری مسئولین استانی، اعتقاد نداشتن به روستاها، فساد اداری، کشمکشهای سیاسی، عدم ارائه تسهیلات و قوانین سخت اخذ تسهیلات، بی‌توجهی مسئولین، اختیارات کم مدیریت روستا، و عوامل مربوط به مردم روستا شامل نبود مدیریت آگاه و با دانش، عدم همکاری با مدیریت روستا و نهادهای دولتی، عدم آگاهی از حقوق خود، عدم پیگیری مردم، مهاجرت، اختلافهای طایفهای، در بُعد محیطی و طبیعی نیز محدودیت اراضی کشاورزی، کمبود آب کشاورزی، واقع شدن روستاها در ارتفاعات، نحوهی استقرار روستا، ناهموار بودن روستا و زمین‌های کشاورزی بودند. با توجه به نتایج حاصل، در پایان پیشنهاد میشود که تأمین خدمات و امکانات مورد نیاز و خدماترسانی بر اساس نظام سلسله مراتبی سکونتگاههای روستایی باید مدنظر قرار گیرد. همچنین انجام مطالعات کارشناسی جهت ساماندهی روستاهای پراکنده، خصوصاً روستاهای کم جمعیت با توجه به وجود حدود 110 روستای زیر 20 خانوار در این بخش، توصیه میگردد.
کلمات کلیدی: اسکالوگرام، توسعهنیافتگی، توسعهروستایی، نظریه بنیانی، مارگون
فهرست مطالب

عنوان صفحه
فصل اول: مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..1
1-1-اهمیت موضوع…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….1
1-2- بیان مسئله………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..6
1-3- اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………7
1-3-1- هدف کلی………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..7
1-3-2- اهداف اختصاصی……………………………………………………………………………………………………………………………………………..7
1-4- سؤالات تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….7
فصل دوم: مبانی نظری پژوهش و مرور پیشینهنگاشتهها………………………………………………………………………………………………….8
2-1- تعاریف و مفاهیم……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….8
2-1-1- تعریف روستا……………………………………………………………………………………………………………………………………………….8
2-1-2- تعریف

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *