مقالات

*236

-3492551816000
2439670-24828500دانشگاه آزاد اسلامي
واحد تهران مرکزي
دانشکده روان‌شناسی و علوم اجتماعی
پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A )
گرایش : تحقيق در ارتباطات
عنوان : بررسي میزان اعتبار اخبار ساعت 21 سیما شبکه اول
در نزد دانشجویان دختر رشته ارتباطات
استاد راهنما :
دكتر باقر ساروخانی
استاد مشاور :
دكتر محمود شهابی
پژوهشگر :
مريم صراف عموقین
بهار 1382

تقدیم به :
خانواده عزیزم که همیشه وپشتیبان ومشوق من بودند.
تشکر و قدردانی :
باکمال تشکر ازاساتید راهنما و مشاور
تعهدنامه اصالت پایان‌نامه کارشناسی ارشد
این‌جانب دانش‌آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته به شماره دانشجویی در رشته که در تاریخ
از پایان‌نامه خود تحت عنوان :
با کسب نمره و درجه دفاع نموده‌ام بدین‌وسیله متعهد می‌شوم:
این پایان‌نامه حاصل تحقیق و پژوهش انجام‌شده توسط این‌جانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایان‌نامه ،کتاب ،مقاله و…) استفاده نموده‌ام ، مطابق ضوابط و رویه‌های موجود ، نام منبع مورداستفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست ذکر و درج کرده‌ام.
این پایان‌نامه قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم‌سطح ،پایین‌تر یا بالاتر )در سایر دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
چنانچه بعد از فراغت از تحصیل ، قصد استفاده و هرگونه بهره‌برداری اعم از چاپ کتاب،
ثبت اختراع و …. از این پایان‌نامه داشته باشم ، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود ، عواقب ناشی از آن را بپذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با این‌جانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی‌ام هیچ‌گونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی :
تاریخ و امضاء
-4000507747000
بسمه‌تعالی
در تاریخ :
دانشجوی کارشناسی ارشد آقای/خانم از پایان‌نامه خود دفاع نموده و با نمره به حروف و با درجه
مورد تصویب قرار گرفت .
امضاء استاد راهنما :

بسمه‌تعالی
دانشكده خبر
-34290014414500
(اين چكيده به‌منظور چاپ در پژوهش‌نامه دانشگاه تهیه‌شده است»
نام واحد دانشگاهي: تهران مركزي کد واحد: 101 كد شناسايي پايان‌نامه:
عنوان پايان‌نامه: بررسي میزان اعتبار اخبار ساعت 21 سیما شبکه اول در نزد دانشجویان دختر رشته ارتباطات
نام و نام خانوادگي دانشجو:
شماره دانشجوئي: 78791303650
رشته تحصیلی: تحقیق در ارتباطات تاريخ شروع پايان‌نامه: 1381
تاريخ اتمام پايان‌نامه: 1382
استاد / استادان راهنما: دکترساروخانی
استاد/استادان مشاور: دکتر شهابی
آدرس و شماره تلفن : مرزداران اطاعتی شمالی خ فرهنگیان پ5 ش تلفن88250605
چکیده پایان‌نامه (شامل خلاصه، اهداف، روش‌های اجرا و نتایج به‌دست‌آمده):
هدف پژوهش دستیابی به میزان اعتماد بینندگان اخبار تلویزیون به بخش خبری ساعت ۲1 شبکه یک با توجه به شرایط فردی ( سن، سنوات تحصیل و تأهل و… ) بررسی عوامل مؤثر در میزان اعتماد مردم نسبت به بخش‌های خبری ساعت ۲1، دستیابی به نظر بینندگان درباره میزان توجه آنان به انواع اخبار و دستیابی به میزان استفاده بینندگان از منابع خبری است . جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان دختر دانشگاه ، آزاد اسلامی واحد مرکز رشته ارتباطات و است که با روش نمونه‌گیری بر اساس فرمول کوکران انتخاب‌شده‌اند . روش پژوهش پیمایشی است، که با استفاده از آزمون‌های آماری کای اسکوار تجزیه‌وتحلیل شده است. بخش‌های مربوط به ادبیات و نظریات با مراجعه به کتابخانه موردبررسی قرارگرفته و ارائه‌شده است. انسان معاصر به‌منظور انجام فعالیت‌های فردی و اجتماعی خود نیاز به اطلاعات و اخباری دارد که محیط زندگی و دنیوی وی را احاطه کرده است . انسان همواره نیاز دارد از جهاتی که در آن زندگی می‌کند و از محیطی که در آن در تکاپو است ، آگاهی کسب کند و نیازهای اطلاعاتی خود را چون دیگر نیازهای زندگی تأمین نماید و با شناخت میزان اعتبار و ذائقه مخاطبان اخبار ،می‌توان زیرساخت‌های لازم را برای فعالیت منطبق‌تر با خواسته‌های مخاطبان فراهم آورد. نتایج آزمون نشان داد که بين متغيّرهای سن ، سال تحصیلی ،علاقه پاسخگويان با ميزان اعتماد آنان به اخبار ساعت 21 رابطه‌ای وجود ندارد،اما بين متغيّرهای بی‌طرفانه بودن ، نقاط ضعف ، انتخاب و تنظیم اخبار با ميزان اعتماد پاسخگويان رابطه معنی‌داری وجود دارد. افرادی که سال تحصیلی آن‌ها خیلی زیاد بوده است کمتر از سایرین به این بخش اعتماد داشته‌اند.نتیجه کلی حاکی از آن است با بالا رفتن سال تحصیلی میزان اعتماد به اخبار تقلیل یافته است. ‬
20002502159000 مناسب است
200025018097500234315011874500نظر استاد راهنما براي چاپ در پژوهش‌نامه دانشگاه تاريخ و امضاء:
مناسب نيست
TOC o “1-3” u 1-1اهمیت موضوع تحقیق و انگیزش انتخاب آن PAGEREF _Toc419044805 h 1
1-2بیان مسئله PAGEREF _Toc419044806 h 2
1-3بيان اهداف تحقيق PAGEREF _Toc419044807 h 3
1-3-1 هدف كلي PAGEREF _Toc419044808 h 3
1-3-2 اهداف جزئي PAGEREF _Toc419044809 h 4
1-4سؤالات و فرضیه‌های تحقیق PAGEREF _Toc419044810 h 5
1-4-1 سؤالات تحقیق PAGEREF _Toc419044811 h 5
1-4-2 فرضیه PAGEREF _Toc419044812 h 5
1-5تعاریف عملیاتی متغیرها و واژه‌های کلیدی PAGEREF _Toc419044813 h 6
فصل دوم : PAGEREF _Toc419044814 h 9
تدارک نظری تحقیق PAGEREF _Toc419044815 h 9
بخش اول PAGEREF _Toc419044816 h 9
2-1 خبر PAGEREF _Toc419044817 h 9
2-1-1تعريف خبر PAGEREF _Toc419044818 h 9
2-1-2 ارزش‌های خبري PAGEREF _Toc419044819 h 11
2-1-2-1 دربرگيري PAGEREF _Toc419044820 h 11
2-1-2-3 برخورد، اختلاف و درگيري PAGEREF _Toc419044821 h 12
2-1-2-4. استثنا و شگفتي PAGEREF _Toc419044822 h 12
2-1-2-5. بزرگي و فراواني تعداد و مقدار PAGEREF _Toc419044823 h 13
2-1-2-6 مجاورت PAGEREF _Toc419044824 h 13
2-1-2-7. تازگي PAGEREF _Toc419044825 h 13
2-1-2ارزش‌های دوازده‌گانه PAGEREF _Toc419044826 h 14
2-1-2-1 تواتر: PAGEREF _Toc419044827 h 15
2-1-2-2 آستانه: PAGEREF _Toc419044828 h 16
-2-1-2-3 فقدان ابهام: PAGEREF _Toc419044829 h 17
2-1-2-4 معنی‌دار بودن PAGEREF _Toc419044830 h 17
2-1-2-5 همخواني و هماهنگي: PAGEREF _Toc419044831 h 18
2-1-2-6 غیرمنتظره بودن: PAGEREF _Toc419044832 h 19
2-1-2-7. استمرار: PAGEREF _Toc419044833 h 19
2-1-2-8. تركيب: PAGEREF _Toc419044834 h 19
2-1-2-9. ارجاع يا تمثل به ملل برگزيده PAGEREF _Toc419044835 h 20
2-1-2-10. برگزيده اشخاص به ارجاع: PAGEREF _Toc419044836 h 21
2-1-2-11. شخصیت‌سازی: PAGEREF _Toc419044837 h 22
2-1-2-12. منفي گرايي: PAGEREF _Toc419044838 h 23
2-1-3 عناصر خبری PAGEREF _Toc419044839 h 26
خبرنویسی در رسانه‌های جمعی PAGEREF _Toc419044840 h 28
2-4-1-4 سبک‌های خبرنويسي PAGEREF _Toc419044841 h 32
-2-1-4-1 سبك هرم وارونه: PAGEREF _Toc419044842 h 33
-2-1-4-2 سبك تاريخي PAGEREF _Toc419044843 h 33
-2-1-4-3 سبك تاريخي به همراه ليد PAGEREF _Toc419044844 h 34
-2-1-4-4 سبك پايان شگفت‌انگيز PAGEREF _Toc419044845 h 34
-2-1-4-5 سبك بازگشت به عقب و سبك تشريحي PAGEREF _Toc419044846 h 34
بخش دوم: PAGEREF _Toc419044847 h 35
-2-2-3-1تعریف سانسور PAGEREF _Toc419044848 h 45
-2-2-3-2انواع سانسور PAGEREF _Toc419044849 h 48
-2-2-3-3آثار و پیامدهای سانسور PAGEREF _Toc419044850 h 51
بخش سوم: PAGEREF _Toc419044851 h 52
2-3 مخاطب شناسی PAGEREF _Toc419044852 h 52
2-3-1تعریف مخاطب PAGEREF _Toc419044853 h 53
2-3-2نقش شناخت مخاطب در ارسال خبر PAGEREF _Toc419044854 h 54
2-3-3سنت‌های مخاطب پژوهی PAGEREF _Toc419044855 h 55
2-3-3-1 مشخصات سنت‌های ساختارگرا در مخاطب پژوهی PAGEREF _Toc419044856 h 55
2-3-3-2مشخصات سنت‌های رفتارگرا در مخاطب پژوهی: PAGEREF _Toc419044857 h 56
2-3-4سنت‌های فرهنگی و تحلیل دریافت PAGEREF _Toc419044858 h 57
2-3-5عوامل انگیزشی در مخاطبان PAGEREF _Toc419044859 h 58
2-3-6تغییر انگیزه در مخاطبان PAGEREF _Toc419044860 h 58
2-3-7نقش نیازها در جذب مؤثر خبر PAGEREF _Toc419044861 h 59
2-3-8نقش نگرش‌ها برجذب مؤثر خبر PAGEREF _Toc419044862 h 62
2-3-2 نقش اعتبار در خبر PAGEREF _Toc419044863 h 66
عوامل ایجاد اعتبار برای خبر PAGEREF _Toc419044864 h 69
بخش چهارم PAGEREF _Toc419044865 h 75
2-4 تئوری های ارتباطات اقناعی PAGEREF _Toc419044866 h 75
-2-4-1 اقناع: PAGEREF _Toc419044867 h 75
-2-4-2 تاریخچه متقاعدسازی: PAGEREF _Toc419044868 h 76
-2-4-3 مفهوم متقاعدسازی PAGEREF _Toc419044869 h 76
-2-4-4 ویژگی های متقاعد سازی PAGEREF _Toc419044870 h 77
-2-4-5 نظریه های متقاعدسازی: PAGEREF _Toc419044871 h 78
-2-4-5-1مدل کوشش درخور : PAGEREF _Toc419044872 h 78
-2-4-5-2-مدل استشهادی – نظام دار : PAGEREF _Toc419044873 h 80
-2-4-6تلویزیون و متقاعدسازی: PAGEREF _Toc419044874 h 84
2-5نقش اعتبار در خبر PAGEREF _Toc419044875 h 86
2-5-1 عوامل ایجاد اعتبار برای خبر PAGEREF _Toc419044876 h 89
2-5-1-1 منبع در خبر( موثق بودن) PAGEREF _Toc419044877 h 89
2-5-1-2 عینی و واقعی بودن خبر PAGEREF _Toc419044878 h 91
2-5-1-3 جذابیت در ارائه خبر PAGEREF _Toc419044879 h 92
2-5-1-4 شکل ارائه اخبار: PAGEREF _Toc419044880 h 92
2-5-1-5 قابل درک بودن PAGEREF _Toc419044881 h 93
2-5-1-6 ارضاء نیازهای خبری مخاطبان PAGEREF _Toc419044882 h 93
2-5-2 عوامل اختلال در اعتبار خبر PAGEREF _Toc419044883 h 94
2-5-2-1 عدم صداقت در فرایند انتشار خبر PAGEREF _Toc419044884 h 94
2-5-1 مبالغه و اغراق در فرایندانتشار خبر: PAGEREF _Toc419044885 h 95
2-5-2-3 تحریف: PAGEREF _Toc419044886 h 95
2-5-2-4 سانسور: PAGEREF _Toc419044887 h 96
2-5-2-5 عدم بی طرفی در ارائه اخبار: PAGEREF _Toc419044888 h 96
بخش ششم: PAGEREF _Toc419044889 h 98
2-6 ساختار خبر تلویزیون PAGEREF _Toc419044890 h 98
2-6-1 هدفمندي، جامع‌نگرى و وحدت موضوع PAGEREF _Toc419044891 h 98
2-6-2 پلاتو PAGEREF _Toc419044892 h 99
2-6-3 گفتار متن خبر (نريشن) PAGEREF _Toc419044893 h 102
2-6-3-1نريشن کامل: PAGEREF _Toc419044894 h 102
2-6-3-2نريشن جزئى: PAGEREF _Toc419044895 h 102
2-6-4 جلوه‌هاى صوتى PAGEREF _Toc419044896 h 103
2-6-5 جلوه‌هاى تصويرى PAGEREF _Toc419044897 h 104
2-6-6 انسجام صدا و تصوير PAGEREF _Toc419044898 h 105
2-6-7پرداخت تکنيکى خبر PAGEREF _Toc419044899 h 106
2-6-8 مدت خبر PAGEREF _Toc419044900 h 106
2-6-9 انواع خبر تلویزیون PAGEREF _Toc419044901 h 107
2-6-10 خبرنويسي براي راديو و تلويزيون PAGEREF _Toc419044902 h 110
بخش هفتم PAGEREF _Toc419044903 h 113
2-7چارچوب نظري PAGEREF _Toc419044904 h 113
2-7-1شکل‌‌گیری افکار عمومی در مدل نئول-نئومن (مدل مارپیچ سکوت) PAGEREF _Toc419044905 h 113
2-7-2 نظریه سوزن تزریقی (گلوله جادویی) PAGEREF _Toc419044906 h 116
2-7-3فرایند ارتباط در سوزن تزریقی PAGEREF _Toc419044907 h 117
2-7-5 نظريه نياز جويي PAGEREF _Toc419044908 h 120
2-7-6 الگوي هماهنگي و ناهماهنگي شناختي PAGEREF _Toc419044909 h 121
بخش هشتم PAGEREF _Toc419044910 h 123
2-8پیشینه تحقیق PAGEREF _Toc419044911 h 123
فصل سوم : PAGEREF _Toc419044912 h 125
روش شناسائی تحقیق (متدولوژی) PAGEREF _Toc419044913 h 125
مقدمه : ( شماي تحقيق ) PAGEREF _Toc419044914 h 125
فصل چهارم : PAGEREF _Toc419044915 h 128
4-1تجزیه‌وتحلیل یافته‌های تحقیق PAGEREF _Toc419044916 h 128
4-1-1 جمع بندي و توصيف يافته ها: PAGEREF _Toc419044917 h 128
4-1-1-1توصيف جدول 4-1 PAGEREF _Toc419044918 h 129
4-1-1-2توصيف جدول 4-2 PAGEREF _Toc419044919 h 130
4-1-1-3توصيف جدول 4-3 PAGEREF _Toc419044920 h 132
4-1-1-4توصيف جدول 4-4 PAGEREF _Toc419044921 h 132
4-1-1-5توصيف جدول 4-5 PAGEREF _Toc419044922 h 133
-1-1-6توصيف جدول شماره4-6 PAGEREF _Toc419044923 h 134
4-1-1-7توصيف جدول شماره4-7 PAGEREF _Toc419044924 h 135
4-1-1-8 توصيف جدول شماره4-8 PAGEREF _Toc419044925 h 137
4-1-1-9 توصيف جدول 4-9 PAGEREF _Toc419044926 h 138
4-1-1-10 توصيف جدول 4-10 PAGEREF _Toc419044927 h 138
4-1-1-11 توصيف جدول 4-11 PAGEREF _Toc419044928 h 139
4-1-1-12 توصيف جدول 4-12 PAGEREF _Toc419044929 h 140
4-1-1-13 توصيف جدول 4-13 PAGEREF _Toc419044930 h 141
4-1-1-14 توصيف جدول 4-14 PAGEREF _Toc419044931 h 142
4-1-1-15 توصيف جدول 4-15 PAGEREF _Toc419044932 h 143
4-1-1-16 توصيف جدول 4-16 PAGEREF _Toc419044933 h 144
4-1-1-17 توصيف جدول 4-17 PAGEREF _Toc419044934 h 145
4-1-1-18 توصيف جدول 4-18 PAGEREF _Toc419044935 h 146
4-1-1-19 توصيف جدول 4-19 PAGEREF _Toc419044936 h 147
4-1-1-20 توصيف جدول4-20 PAGEREF _Toc419044937 h 148
4-1-1-21 توصيف جدول 4-21 PAGEREF _Toc419044938 h 150
4-1-1-22 توصيف جدول 4-22 PAGEREF _Toc419044939 h 151
4-1-1-23 توصيف جدول 4-23 PAGEREF _Toc419044940 h 152
4-1-1-24 توصيف جدول 4-24 PAGEREF _Toc419044941 h 153
4-1-1-25 توصيف جدول 4-25 PAGEREF _Toc419044942 h 154
4-1-1-26 توصيف جدول 4-26 PAGEREF _Toc419044943 h 155
4-2-1 جمع بندی تحلیل یافته ها: PAGEREF _Toc419044944 h 156
4-2-1رابطه بين سن پاسخگويان با ميزان اعتماد آنها به اخبار ساعت 21 PAGEREF _Toc419044945 h 157
-4-2-2رابطه بين سالتحصيلي پاسخگويان با ميزان اعتماد آنها به اخبار ساعت 21 PAGEREF _Toc419044946 h 159
-4-2-3رابطه بين نوع علاقه پاسخگويان با ميزان اعتماد آنها به اخبار ساعت 21 PAGEREF _Toc419044947 h 161
-4-2-7رابطه بين تنظيم اخبار بر اساس گرايشات سياسي وجناحي با ميزان اعتماد پاسخگويان به اخبار ساعت 21 PAGEREF _Toc419044948 h 168
فصل پنجم: PAGEREF _Toc419044949 h 169
نتیجه گیری وپیشنهادات PAGEREF _Toc419044950 h 169
5-1 نتيجه گيري PAGEREF _Toc419044951 h 169
5-2 پيشنهادات PAGEREF _Toc419044952 h 171
-5-2-1 پيشنهادات به مسئولان بخش اخبار شبکه 1 سیما PAGEREF _Toc419044953 h 171
5-2-2 پيشنهادات به سياستگذاران و برنامه ريزان رسانه ای کشور PAGEREF _Toc419044954 h 172
5-2-3 پيشنهادات براي پژوهش‌هاي بيشتر PAGEREF _Toc419044955 h 173
چکیده انگلیسی PAGEREF _Toc419044956 h 174
منابع و مآخذ PAGEREF _Toc419044957 h 175
منابع فارسي : PAGEREF _Toc419044958 h 175
منابع انگلیسی: PAGEREF _Toc419044959 h 183
فهرست جدول ها
TOC o “5-5” u جدول 4-1 توزيع فراواني دانشجويان بر حسب سن PAGEREF _Toc419044451 h 129
جدول 4-2توزيع بر حسب وضعيت تأهل PAGEREF _Toc419044452 h 130
جدول 4-3توزيع بر حسب مقطع تحصيلي PAGEREF _Toc419044453 h 131
جدول 4-4توزيع بر حسب وضعيت اشتغال PAGEREF _Toc419044454 h 132
جدول 4-5توزيع بر حسب تماشاي اخبار PAGEREF _Toc419044455 h 133
جدول4-6توزيع بر حسب علت پاسخ منفي (تماشا نكردن اخبار تلويزيون) PAGEREF _Toc419044456 h 134
جدول 4-8توزيع بر حسب نوع علاقه PAGEREF _Toc419044457 h 136
جدول 4-9 توزيع بر حسب منابع اخذخبر(نوع رسانه) PAGEREF _Toc419044458 h 137
جدول 4-10توزيع بر حسب شيوه انعكاس خبري PAGEREF _Toc419044459 h 138
جدول 4-11توزيع بر حسب ميزان علاقه به اخبار هيجان انگيز PAGEREF _Toc419044460 h 139
جدول 4-12 توزيع بر حسب انعكاس اخبار التهاب آور PAGEREF _Toc419044461 h 140
جدول 4-13توزيع بر حسب تحريف مبالغه وتناقض گويي PAGEREF _Toc419044462 h 141
جدول 4-14 توزيع بر حسب اخبار مربوط به احزاب سياسي PAGEREF _Toc419044463 h 142
جدول 4-15توزيع بر حسب ميزان تماشاي اخبار ساعت 21 PAGEREF _Toc419044464 h 143
جدول 4-16توزيع بر حسب نقاط قوت PAGEREF _Toc419044465 h 144
جدول 4-17توزيع بر حسب نقاط ضعف PAGEREF _Toc419044466 h 145
جدول 4-18توزيع بر حسب ميزان بيان رويداد هاي داخل ايران PAGEREF _Toc419044467 h 146
جدول 4-19توزيع بر حسب گرايشات سياسي وجناحي PAGEREF _Toc419044468 h 147
جدول 4-20توزيع بر حسب موارد مورد توجه خبر ساعت 21 PAGEREF _Toc419044469 h 148
جدول 4-21توزيع بر حسب محتواي اخبار ساعت 21 PAGEREF _Toc419044470 h 149
جدول 4-22توزيع بر حسب توانايي گويندگان PAGEREF _Toc419044471 h 151
جدول 4-23توزيع بر حسب مدت زمان اخبار PAGEREF _Toc419044472 h 152
جدول 4-24توزيع بر حسب گزارشهاي تصويري PAGEREF _Toc419044473 h 153
جدول 4-25توزيع بر حسب ميزان اعتماد به اخبار ساعت 21 PAGEREF _Toc419044474 h 154
جدول 4-26پیشنهادات PAGEREF _Toc419044475 h 155
جدول 4-27توزيع جمعيت نمونه براساس سن وميزان اعتبار اخبار PAGEREF _Toc419044476 h 156
جدول 4-28توزيع جمعيت نمونه براساس سالتحصيلي وميزان اعتبار اخبار PAGEREF _Toc419044477 h 158
جدول 4-29توزيع جمعيت نمونه براساس نوع علاقه وميزان اعتبار اخبار PAGEREF _Toc419044478 h 160
جدول 4-30توزيع جمعيت نمونه براساس پخش بيطرفانه وميزان اعتبار اخبار PAGEREF _Toc419044479 h 162
جدول 4-31توزيع جمعيت نمونه براساس پخش بيطرفانه وميزان اعتبار اخبار PAGEREF _Toc419044480 h 164
جدول 4-32توزيع جمعيت نمونه براساس پخش بيطرفانه وميزان اعتبار اخبار PAGEREF _Toc419044481 h 167

1-1اهمیت موضوع تحقیق و انگیزش انتخاب آن
با نگاهی گذرا به تاریخ زندگی بشر، می‌توان به این نتیجه دست پیدا کرد که در هیچ زمانی مانند امروز امکان دسترسی به اطلاعات و اخبار گوناگون وجود نداشته است و این روندی است که باگذشت زمان هر چه بیشتر شتابان می‌شود. در این میان وسایل ارتباط‌جمعی (روزنامه- رادیو- تلویزیون- سینما) با انتشار اخبار و پیام‌های گوناگون، مهم‌ترین نقش را به عهده داشته‌اند و با انتقال اطلاعات و معلومات جدید و مبادله افکار، درراه پیشرفت فرهنگ و تمدن بشری، گام‌های مثبتی را برداشته‌اند، این خصیصه وسایل ارتباط‌جمعی باعث شده که برجسته‌ترین متفکران و صاحب‌نظران علوم ارتباطات، عصر کنونی را عصر ارتباطات نام دهند.
مهم‌ترین ویژگی رسانه جنبه آگاهی دهندگی و توانایی قدرت عمل در نشر پیام در طیف وسیع و گسترده است. بنابراین خبر از مهم‌ترین بخش‌های آگاهی‌دهنده در این رسانه‌ها خواهد بود. زیرا در ایجاد آگاهی سیاسی – اجتماعی – اقتصادی که ضرورت حفظ حیات و تحول جامعه به شمار می‌روند، نقش عمده‌ای را ایفا می‌کند. خبر در صدر برنامه‌های تلویزیونی قرار دارد و در بین شبکه‌های تلویزیونی دنیا به جبران رقابت این رسانه‌ها درزمینه اطلاع‌رسانی تبدیل‌شده است؛ در حال حاضر شبکه‌های تلویزیونی با شکل تازه‌ای از خبررسانی مواجه هستند، تمام سعی و تلاش آن‌ها در ارائه آخرین اخبار و اطلاعات جهان به مخاطبان است، به‌طوری‌که این شبکه‌ها، خبرپراکنی را به‌مثابه یک میدان توسعه و رقابت برای فعالیت‌های خود در نظر گرفته‌اند. با توسعه شبکه‌های تلویزیونی در جهان و ورد اینترنت – ماهواره تلویزیونی به صحنه، مرحله تازه‌ای از شیوه اطلاع‌رسانی است زیرا در این برهه دیگر دروازه‌بانی و یک‌سو بودن اخبار معنا ندارد زیرا مخاطب به دلیل دسترسی داشتن به منابع مختلف اطلاعاتی به مقایسه اخبار از منابع مختلف می‌پردازد.
در این زمان بیشترین تکیه به عنصر گیرنده با مخاطب است، این مخاطب است که تعیین می‌کند رسانه از چه شیوه‌هایی و جه نوع اخباری را منعکس سازد.
گرداندن وسایل ارتباط امروز در تمامی مراحل فرایند تهیه و پخش خبر مخاطب حاضر و ناظر خویش می‌بیند.
از سویی دیگر طی چند سال اخیر با گسترش مطبوعات به همان نسبت گسترش رشته تخصصی بنام ارتباطات و روزنامه‌نگاری در کشور ما و پرورش نیروهای متخصص در این زمینه موجب شده چند وقت یک‌بار اخبار را از دید کارشناسانه این رخداد بررسی کنیم لذا در این تحقیق سعی شده تا نگرش دانشجویان دختر این رشته در مورد اخبار سیما بررسی شود
1-2بیان مسئلهخبر محصول باارزش وجودشان رسانه و عامل معنا بخشی به پدیده‌ها و رخدادهاست، این فعالیت رسانه‌ای از چنان اهمیتی برخوردار است که آن را طبیعی‌ترین کارکرد رسانه دانسته‌اند و بخش عمده‌ای از توان، منابع مالی و امکانات هر رسانه اعم از دیداری، شنیداری و مکتوب به آن اختصاص می‌یابد.
یکی از نکات موردتوجه در ارائه خبر در نظر گرفتن مخاطب است؛ زیرا هرگونه ارتباط باهدف تأثیرگذاری بر مخاطب صورت می‌گیرد، ازاین‌رو سیاست‌گذاران رسانه‌ها درصدد دستیابی به آن هستند، ازآنجاکه مخاطبان امروز انتخاب‌گرند و گستره وسیع شبکه‌های مختلف رسانه‌ای، قدرت انتخاب آنان را بالابرده و در چنین شرایطی اعتبار رسانه تا حدود زیادی به میزان رضایت و اقناع مخاطبان وابسته است.
در تحقیق حاضر به جهت اینکه دانشجویان در منحنی پذیرش به‌عنوان گروه نفوذمندان به‌حساب می‌آیند و این قشر از جامعه به جهت تحصیل‌کرده بودنشان منزلت و احترام خاصی در میان خانواده‌ها دارند و در اکثر انتخابات عناصر فعال و تأثیرگذار هستند، یکی دیگر از عوامل توجه به این قشر در این پژوهش این است که دانشجویان به‌عنوان جوانانی کنجکاو و تحلیل‌گر می‌باشند که ازلحاظ فرصت مطالعه نیز وقت کافی برای مطالعه و تفکر دارند ازلحاظ پختگی نیز در سنی قرار دارند که به بلوغ فکری رسیده‌اند.
با توجه به مطالب گفته‌شده، کوچک‌ترین بی‌تفاوتی نسبت به نیازها و دیدگاه‌های این قشر در جمع‌آوری، تنظیم و ارائه اخبار، موجب بی‌اعتنایی اخبار در میان اقشار جامعه خواهد بود و درنتیجه جز اتلاف وقت و هزینه و سرمایه برای گرداندگان رسانه نتیجه‌ای نخواهد داشت.
نیازهای این قشر از مخاطبان خود تابعی از شرایط سنی، شغلی، تحصیلی، اجتماعی علایق مختلف است که برای ارتقاء کیفیت اخبار باید آن شرایط و علایق را شناخت و بر اساس آن برنامه‌ریزی کرد.
1-3بيان اهداف تحقيق
1-3-1 هدف كلي
شناخت میزان اعتبار اخبار ساعت 21 شبکه اول در نزد دانشجویان دختر رشته ارتباطات
1-3-2 اهداف جزئي
در كنار اهداف كلي به اهداف جزئي اين تحقيق می‌پردازیم :
شناخت میزان بهره‌برداری از اخبار ساعت 21 شبکه اول توسط دانشجویان دختر رشته ارتباطات
شناخت اخبار موردعلاقه دانشجویان دختر رشته ارتباطات
شناخت مهم‌ترین منبع کسب خبر برای دانشجویان دختر رشته ارتباطات
دستیابی به میزان علاقه دانشجویان دختر رشته ارتباطات به اختیار جنجالی و هیجان‌انگیز
بررسی دیدگاه دانشجویان دختر رشته ارتباطات به میزان بی‌طرفی اخبار ساعت 21 شبکه اول
دستیابی به نظرات دانشجویان دختر رشته ارتباطات در مورد نقاط ضعف اختبار ساعت 21 شبکه اول
دستیابی به نظرات دانشجویان دختر رشته ارتباطات در مورد میزان اعمال گرایش‌های سیاسی در تنظیم اخبار ساعت 21 شبکه اول
بررسی نظرات دانشجویان دختر رشته ارتباطات در مورد میزان تأثیر لحن و چهره گوینده در افزایش اعتماد به اختبار ساعت 21 شبکه اول
دستیابی به نظرات دانشجویان دختر رشته ارتباطات در مورد مدت‌زمان اخبار شبکه اول ساعت 21
دستیابی به نظرات دانشجویان دختر رشته ارتباطات در مورد لزوم پخش اخبار و گزارش‌های تصویر در خبر شبکه اول ساعت21
دستیابی به نظرات دانشجویان دختر رشته ارتباطات در مورد لزوم پخش اخبار گزارش‌های تصویری خبر در اخبار ساعت 21 شبکه اول
دستیابی به نظرات دانشجویان دختر رشته ارتباطات در مورد شیوه‌های مطلوب ارائه خبر در اخبار ساعت 21 شبکه اول
1-4سؤالات و فرضیه‌های تحقیق1-4-1 سؤالات تحقیقآیا بین سن دانشجویان دختر رشته ارتباطات و میزان اعتماد آنان به اخبار ساعت 21 شبکه اول رابطه معناداری وجود دارد؟
آیا بین سال ورود دانشجویان دختر رشته ارتباطات و میزان اعتماد آنان به اخبار ساعت 21 شبکه اول رابطه معنی‌دار وجود دارد؟
آیا بین میزان علاقه به اخبار سیاسی شبکه اول و میزان اعتماد دانشجویان دختر رشته ارتباطات رابطه معنی‌دار وجود دارد؟
آیا بین میزان رعایت بی‌طرفی در اخبار ساعت 21 شبکه اول و میزان اعتماد دانشجویان دختر ارتباطات رابطه معنی‌دار وجود دارد؟
آیا بین میزان نقاط ضعف اخبار ساعت 21 شبکه اول با میزان اعتماد دانشجویان دختر رشته ارتباطات به آن پخش خبری رابطه معنی‌داری وجود دارد؟
آیا بین میزان اعمال گرایشات سیاسی جناحی در تنظیم اخبار ساعت 21 شبکه اول و میزان اعتماد دانشجویان به این بخش خبری رابطه معنی‌دار وجود دارد؟
1-4-2 فرضیهبه نظر می‌رسد میان سن دانشجویان دختر رشته ارتباطات با میزان اعتماد آنان به اخبار شبکه اول ساعت 21 رابطه معنی‌دار وجود دارد.
به نظر می‌رسد میان‌سال ورود دانشجویان دختر رشته ارتباطات با میزان اعتبار و اعتماد آنان به اخبار ساعت 21 شبکه اول رابطه معنی‌دار وجود دارد.
به نظر می‌رسد میان علاقه دانشجویان دختر رشته ارتباطات به اخبار سیاسی و میزان اعتبار و اعتماد آنان به اخبار ساعت 21 شبکه اول رابطه معنی‌دار وجود دارد.
به نظر می‌رسد میان رعایت بی‌طرفی در اخبار ساعت 21 شبکه اول سیما و میزان اعتبار اعتماد به این بخش نزد دانشجویان دختر رشته ارتباطات رابطه معنی‌دار وجود دارد.
به نظر می‌رسد میان نقاط ضعف اخبار ساعت 21 شبکه اول با اعتماد دانشجویان دختر رشته ارتباطات به این بخش رابطه معنی‌داری وجود دارد.
به نظر می‌رسد میان اعمال گرایش‌های سیاسی و جناحی در تنظیم اخبار ساعت 21 شبکه اول و میزان اعتماد دانشجویان به این بخش خبری رابطه معنی‌داری وجود دارد.
1-5تعاریف عملیاتی متغیرها و واژه‌های کلیدی
خبر:
خبر یک واقعیت عینی است اگر رویدادی پدید نیاید خبری ایجاد نمی‌شود بنابراین وقایعی به‌عنوان خبر تلقی می‌شوند که حقیقی باشند، و افسانه‌سازی و خیال‌پردازی راهی به آن‌ها نداشته است.
متقاعدسازی
متقاعدسازی به‌صورت ارتباط انسانی فرایند پیچیده‌ای است که جهت تأثیرگذاری باهدف تغییر در اعتقادات، ارزش‌ها یا نگرش‌ها انجام می‌گیرد.
تحریف:
تحریف در خبر را می‌توان به مفهوم دست بردن در خبر و عوض کردن معنای آن دانست.
دروازه‌بانی:
به کسانی که در تحریریه رسانه‌های خبری در فرایند تهیه، گزارش و ارائه پیام‌های خبری فعالیت دارند. دروازه‌بان می‌گویند.
مخاطب:
اگر طرف اول ما در هر سیر ارتباطی فرستنده باشد، عامل با طرف دیگر را گیرنده، پیام یا مخاطب تشکیل می‌دهد.
تناقض‌گویی:
تناقض در خبر به مفهوم ارائه خبرهای ضدونقیض در رسانه‌های جمعی است.
تعریف نگرش:
نگرش عبارت از نوعی آمادگی، تمایل به عمل یا عکس‌العمل خاصی در مقابل محرکی است.
سانسور:
« مقصود از سانسور، اعمال‌نظر در جریان خبررسانی به‌منظور جلوگیری از انتشار اخباری است که ممکن است انتشار آن‌ها برای مردم مفید باشد. ولی برای کسی که این اعمال‌نظر را انجام می‌دهد مفید نباشد.(زورق،1368،205)
سوگیری در خبر:
زمانی که در ارائه خبر، جهت‌گیری خاصی بر اساس جریانات و گروه‌بندی‌های جامعه صورت می‌گیرد.
اغراق و مبالغه:
بزرگ جلوه دادن بعضی از خبرها برای مقاصد خاص را اغراق و مبالغه گویند.
فصل دوم :تدارک نظری تحقیقبخش اول2-1 خبر2-1-1تعريف خبربراي خبر، بر اساس شرايط و نيازهاي جوامع گوناگون و شيوه كاربردي كه از آن انتظار مي‌رود، تعریف‌های زيادي ارائه‌شده است. هرچند بايد گفت دست‌یابی به يك تعريف مشترك و جامع و به‌عبارت‌دیگر، ارائه يك تعريف جامع‌ومانع در اين زمينه بسيار دشوار است، بااین‌حال، می‌توان با كنار هم گذاردن تعریف‌های گوناگون، عناصر مشترك آن‌ها را استخراج و به‌عنوان اركان تكوين خبر، از آن‌ها یادکرد. اكنون، به برخي تعریف‌های ارائه‌شده اشاره می‌کنیم:
ـ خبر، گزارشي عيني از واقعيت‌هاست كه داراي يك يا چند ارزش خبري بوده و احتمالاً تحت تأثير عوامل درون‌سازمانی و برون‌سازمانی شکل‌گرفته است.( محسنيان راد، 1371، 13)
ـ خبر، انتشار منظم جريان وقايع و آگاهي‌ها و دانش‌های انساني و نقل عقايد و افكار عمومي است. .( . يونس‌‌شکر خواه،1374 ،5.)
ـ خبر، اعلام و بيان وقايع جالب زندگي اجتماعي و نقل عقايد و افكار عمومي است.(همان منبع،5)
ـ خبر، گزارش بي‌طرفانه، دقيق و درعین‌حال، صحيح و عيني از يك رويداد است.(عباسی1380،25)
ـ خبر عبارت است از اطلاعات تازه‌ای در مورد رويدادهاي مهم كه بر شنوندگان و بينندگان تأثير می‌گذارد و موردعلاقه آن‌ها واقع می‌شود. ( نعمتي اناركي 1380، 204)
بر اساس تعريف‌هاي ارائه‌شده، براي خبر يا اطلاع، دو عنصر اساسي منتشر شدن و نو بودن را می‌توان در نظر گرفت. انتشار خبر، هر نوع ارتباط مستقيم مانند گفت‌وگو و مكاتبه را از حوزه شمول خبر خارج می‌کند و صفت خصوصي و شخصي بودن را از آن می‌زداید. به‌این‌ترتیب، خبر، در قلمرو امور جمعي، اجتماعي و عمومي قرار می‌گیرد و عنصر نو بودن و تازگي هم از گسترش شمول آن به اطلاعات مربوط به گذشته يا رخداد و فعالیت‌های تكراري جلوگيري می‌کند؛ زيرا این‌گونه رخدادها و فعالیت‌ها معمولاً موضوع مطالعات ادبي، هنري و علمي قرار می‌گیرند. به‌عبارت‌دیگر، اطلاعاتي كه درباره حالت‌های مستمر پدیده‌های قبلي يا جريان وقايع گذشته تهيه می‌شوند، جنبه خبري ندارند و تنها به يك اقدام جديد و يك واقعه يا حادثه تازه می‌توان عنوان خبر را اطلاق كرد. .(همان منبع،204)
بايد توجه داشت كه اهميت تازگي اخبار مراتب گوناگوني دارد و همين عامل است كه تعيين می‌کند كدام رويداد را بايد يك خبر معمولي دانست و کدام‌یک را در تازه‌ها بررسي كرد؛ «زيرا خبر معمولي، شامل اطلاعاتي است كه درباره امور و وقايع جاري به دست می‌آیند. در اين نوع اطلاعات، هرچند عنصر نو بودن، اهميت فراوان دارد، درعین‌حال اگر در انتشار آن‌ها تأخيري رخ دهد، اشكال اساسي ايجاد نمی‌شود. درصورتی‌که در خبرهاي تازه، چنان‌که از نام آن‌ها پيداست، عنصر نو بودن اهميت بيشتري دارد، به‌گونه‌ای كه اگر اين نوع خبرها بلافاصله انتشار نيابند، ديگر براي روز بعد يا حتي در ساعات و دقايق بعد، قابل‌استفاده نيستند. به همين سبب است كه خبرهاي تازه را به فاسدشدنی‌ترین كالاها مثل سبزي و ميوه تشبيه کرده‌اند كه اگر همان روز ورود به بازار، مصرف نشوند، روز بعد فاسد می‌گردند و ديگر نمی‌توان از آن‌ها استفاده كرد». ( معتمد نژاد1355، 46)
2-1-2 ارزش‌های خبريارزش‌هایی كه در روزنامه‌نگاری معاصر تقريباً حالت معیار مطلوب (استاندارد) به خود گرفته‌اند. اين ارزش‌ها در سراسر جهان براي روزنامه‌نگاران آشنا و شناخته‌شده هستند.(شکرخواه ؛1378؛13)
2-1-2-1 دربرگيري رويدادي داراي ارزش خبري دربرگيري است كه بر تعداد فراواني از افراد جامعه تأثيرگذار باشد، و اصلاً مهـم نيـست كـه ايـن تأثیر مثبت است يا منفي، مستقيم است يا غيرمستقيم. مثلاً خبر ضرورت تعويض شناسنامه‌ها، يك خبر داراي دربرگيري است زيرا كه براي همه مخاطبان مهم است و همه آنان را در برمی‌گیرند .همه مخاطبان مهم است و همه آنان را دربرمی گيرد.(عباسی؛1380؛29)
2-1-2-2.شهرت
اشخاص، اشياء و نهادهايي كه داراي شهرت هستند، از ارزش خبري برخوردارند.اين ارزش خبري به‌خودی‌خود كاملاً گوياست. البته در انباره ديدگاهي منتقدانه وجود دارد كه طرح آن ضروري است. بـه ايـن معني كه در اين ديدگاه، اعتقاد بر اين است كه خبرها، مردم عادي را پوشش نمی‌دهند، چون‌که اينـان از شـهرت برخـوردار نيـستند؛ روزنامه‌نگاران فقط به مشاهير، آن‌هم بيشتر از نوع قدرتمند و قدرت‌مدار آنان مي‌پردازند، حال‌آنکه قهرمانان واقعي، مردم هـستند. مثلاً در جنگ‌ها فقط فرماندهان در پوشش خبري قرار می‌گیرند حال‌آنکه نقش سربازان نيز بسيار مهم است. درواقع، از ديدگاه معتقدان به اين نظریه انتقادي، نقشه‌ای كه خبرها از جهان به مخاطبان ارائه می‌کنند، نقشه دقيق و كاملي نيست. (شکرخواه ؛1378؛14)
2-1-2-3 برخورد، اختلاف و درگيري این‌گونه از رويدادها حاوي برخوردهايي هستند كه در شکل‌های گوناگون جلوه‌گر می‌شوند. اين برخوردهـا ميـان افـراد، گروه‌ها و ملت‌ها صورت می‌گیرند. اين برخوردها به شكل انسان عليه انسان، انسان عليه محيط و انسان عليه طبيعت، فجايع طبيعـي و حـوادث مربوط به حیات‌وحش قابل‌پیگیری هستند. اخبار مربوط به سرقت‌ها، قتل‌ها، جنگل‌ها، تصادف‌ها، زلزله‌ها و… از اين قبيـل خبرهـاي”برخوردي“ به شمار می‌آیند، كه درهرحال كشمكش محور اصلي آن‌ها را تشكيل می‌دهد و غالباً از رويدادهاي موردعلاقه رسانه‌ها هستند.(عباسی؛1380؛30)
2-1-2-4. استثنا و شگفتي اين نوع رويدادها از وجه غيرعادي بودن و يا و استثنايي بودن از ارزش خبري برخوردارند.به‌طورکلی اين رويدادهاي نادر را خوانندگان و مخاطبان خبرها تحت عنوان تر ین‌ها می‌شناسند: پيرتـرين فـرد جهـان،بلنـدترين آسمان‌خراش دنيا، کوچک‌ترین كامپيوتر و مانند این‌ها. (شکرخواه ؛1378؛14)
2-1-2-5. بزرگي و فراواني تعداد و مقدار اين ارزش خبري عمدتاً به اعداد و ارقام مربوط می‌شود. فرقي نمی‌کند كه اين ارقام مربوط به چيـست، هراندازه كـه تعـداد ارقـام بزرگ‌تر باشد ـ چون‌که از جنبة فراگيري اهميت می‌یابد ـ از ارزش خبري بيشتري برخوردار می‌شود. به‌عنوان نمونه، مـرگ 100 نفـربر اثر يك تصادف، از مرگ 3 نفر در يك تصادف ديگر، از بخت بيشتري براي گزينش و تبدیل‌شدن به خبر برخوردار می‌شود.(عباسی؛1380؛30)
2-1-2-6 مجاورت مخاطبان رسانه‌ها ترجيح می‌دهند كه ابتدا از خبرهاي مربوط به محله، شهر، كشور و كشورهاي هم‌جوار خود اطلاعـات كـسب كننـد.مجاورت به لحاظ ارزش خبري در دو شكل مورد گزينش قرار می‌گیرند: جغرافيايي و معنوي. مجاورت جغرافيايي مثل شهر، كشور و منطقه مجاور؛ و مجاورت معنوي مثل مشابهت‌های فرهنگي، عقيدتي، قومي، اجتماعي و مانندهاي آن‌ها. (شکرخواه ؛1378؛15)
2-1-2-7. تازگي دانستن اينكه رويداد در چه وقت به وقوع پيوسته است، در جهان رقابت‌های خبري از اهميت ویژه‌ای برخـوردار اسـت. هراندازه كه فاصله وقوع رويداد و درج آن به‌عنوان خبر، نزدیک‌تر باشـد، خبـر، تروتازه تر خواهد بود. (عباسی؛1380؛ 30) براي آنكه مخاطب به‌سرعت نياز خبري خود را برطرف كند، بايد به‌سرعت هرچه‌تمام‌تر به او خبر داده شود تا ضمن اينكه نياز خبری‌اش را برطرف می‌کنیم، مانع رفتن او به‌طرف ساير منابع خبري شويم. (شکرخواه ؛1378؛15)
اين هفت ارزش خبري كه ذكرشان رفت، حالتي منحصربه‌فرد دارند و می‌توانند جنبه‌های ارزشي خبرها را پوشش دهند و اطلاع از آن‌ها کمابیش می‌تواند براي درك ارزش‌های خبري كفايت كند. اما بحث ارزش‌های خبري از وجوه ديگري هم موردتوجه قرارداد و می‌تواند گفت كه گرماي خود را حفظ كرده است.فيليپ گايار فرانسوي در كتاب فن روزنامه‌نگاری به سه ارزش خبري اشاره می‌کند. او در فصل سـوم ايـن كتاب، تحت عنوان «از رويداد تا خبر» ابتدا به بررسي مبحث مسير خبر می‌پردازد و سپس با اشاره به موضوع انتخاب اخبـار، بـه سـه ضابطه انتخاب اشاره می‌کند.
گايار می‌گوید: ضوابط جهاني خبر در خود خبر مستترند كه بايد آن‌ها را در ايـن عبـارت جـست: آنچـه موردتوجه و علاقـه خوانندگان باشد.گايار اين ضوابط سه‌گانه را چنين فهرست می‌کند:
1. واقعه روز بودن (كه همان عنصر تازگي است)؛
2. اثرگذاري (دامنه انعكاس رويداد در زمان و مكان)؛
3. سودمندي (طرز تلقي مردم نسبت به رويداد).(همان منبع 15)
2-1-2ارزش‌های دوازده‌گانهيوهان گالتونگ و مري روگ از چهره‌های برجسته در پژوهش‌های ارتباطي به شمار می‌آیند. و شاید بتوان آنان را طلایه‌داران بحث ارزش‌های خبري شمرد، آنان با نگاهي ويژه به اين ارزش‌ها می‌نگرند كـه هم‌اکنون نيـز در كـانون بحث‌ها و بررسی‌های علمي و دانشگاهي قرار دارد.
اين دو پژوهشگر دوازده ارزش خبري را مطرح كردند. اين دوازده ارزش عملاً به مرجعي گريزناپذير و پيوسته در پژوهش‌های مربوط به اخبار بین‌المللی تبديل شدند. يكي از علل مطرح‌شدن اين نظريات در قالـب يك الگوي پژوهشي حاكم اين بود كه آراي اين دو محقق از نخستين پژوهش‌های نظري در اين عرصه بودنـد. افـزون بـر ايـن، ارائه نظریه معروف امپرياليسم ساختاري ، كه پنج سال بعدازآن (1970) از سوي گالتونـگ ارائـه شـد و طـرف توجه محققان جهان سوم قرار گرفت، عامل ديگري بود كه به گسترش آراي گالتونگ و روگ كمك كرد.
اين دو پژوهشگر با اعلام يك مرحله‌ای بودن فرايند تبديل رويداد به خبر، دوازده عامل مؤثر بر گزينش خبر را مـشخص كردنـد. به عقیده ايشان هشت ارزش نخست از آن دوازده ارزش، در همه جاي جهان به طرزي مشترك مورداستفاده روزنامه‌نگاران قـرارمي گيرند و ربطي به مشخصه‌های فرهنگي ملل گوناگون ندارند؛ اما چهـار عامـل ديگـر ازنظر فرهنگـي بر انتخاب اخبـار مؤثرند و دست‌کم می‌توان گفت كه اين چهار عامل در گوشه شمال غربي دنيا از جنبه فرهنگي، به طرزي يكسان و مشابه در امر گزينش اخبـار به كار گرفته می‌شوند. (شکرخواه؛1378؛16)
2-1-2-1 تواتر:به اعتقاد گالتونگ و روگ، اين ارزش خبري در حقيقت يك ظرف زماني است كه رويـداد، آن را پـر می‌کند. به‌عنوان‌مثال، جنایت‌ها در زمان اندكي روي می‌دهند و معني آن‌ها هم ملموس است و به‌سرعت نيز درك می‌شوند، مثل ديواري كه زود بالا می‌آید و همه آن را می‌بینند، اما مثلاً اجراي يك برنامه آموزشي خيلي زود به چشم نمی‌آید و اجراي آن مقتضي زمان بيـشتري اسـت (ظـرف زماني طولانی‌تری لازم دارد)، به همين جهت، روزنامه‌نگاران به پوشش اين نوع رويدادها كه ظرف زماني آن‌ها طولاني اسـت، تمايـل نشان نمی‌دهند. گالتونگ و روگ در تبيين اين ارزش خبري می‌گویند كه خبرهايي كه ازلحاظ تواتر و فركـانس کوتاه‌ترند، بیشتر مطلوب روزنامه‌نگاران هستند؛ اما از سوي ديگر، گرایش‌ها و تحولات اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كه ازنظر تكوين و تحقق نهـايي مستلزم زمان طولانی‌تر هستند ـ و لذا از جنبه معني، مفهوم و وزن، ديرتر از رويدادهاي با فركانس و تواتر كوتاه، درك می‌شوند ـ در خارج از دایره انتخاب روزنامه‌نگاران باقي می‌مانند و بخت انتخاب شدن را پيدا نمی‌کنند. وانگهي، روزنامه‌نگاران حتي اگر رويدادهاي پرتواتر را انتخاب كنند، بيشتر از زاویه آماري به آن‌ها می‌پردازند و اين نيز غالباً در نشریه‌های تخصصي صورت می‌گیرد. (همان منبع؛16)
2-1-2-2 آستانه:آستانه كه می‌توان آن را نقطه شروع هم ناميد، در حقيقت اندازه قد و قواره رويداد است. براي هر رويداد، ”آستانه“ اي وجود دارد كه اگر رويداد به سطح آن نرسد، اصلاً مخابره نخواهد شد. افزون بر این، اگر رويدادي به آستانه برسد و مخابره شود، ممكن است كـه در درون خود آستانه‌های ديگري بيافريند. اين نكته را يادآوري كنيم كه هراندازه كه يك رويداد ازنظر آستانه، بزرگ‌تر باشـد، بـراي اسـتمرار درج آن بـه ”درام“ يـا هيجـان قوی‌تری نياز داريم. به عقیده گالتونگ و روگ، گزارش‌های مربوط به جنگ از موارد بارز برخوردهاي مهيج به‌حساب می‌آیند.
اما همان‌گونه كه گفته شد، در بسياري از موارد، رويدادهايي كه مخابره می‌شوند، در درون خـود حـاوي موضوع‌های پركـشش ديگري هستند كه اگر رويداد نخست، مخابره نشده بود و به خبر تبديل نمی‌شد، رویدادهای بعد، اصلاً بخت و فرصت تبدیل‌شدن بـه خبر را به دست نمی‌آورند. (پورنوروز؛1380؛235)
-2-1-2-3 فقدان ابهام:فقدان ابهام به‌مثابه سومين ارزش خبري كه به‌وسیله دو محقق موردبحث مطرح‌شده اسـت درواقع به‌وضوح رويـداد مربـوط می‌شود. وضوح به معني ساده‌سازی نيست، اما به‌هرحال بايد به طيف گسترده معـاني جهـت داد و سـامان بخـشيد. همان‌طور كـه می‌دانیم، روزنامه‌نگاری برخلاف ادبيات، به رمز و رازهاي ژرف نياز ندارد و اين رمز و رازها در حد منطقي می‌پذیرد. برخلاف ادبيـات كه در آن ايهام ابزار كار به‌حساب می‌آید، در روزنامه‌نگاری اين امر تا حد امکان كاهش می‌یابد. (همان منبع؛235)
2-1-2-4 معنی‌دار بودنچهارمين ارزش خبري موردنظر گالتونگ و روگ تحت عنوان معنی‌دار بودن، خود را در دو صورت نشان می‌دهد:
الف. مجاورت فرهنگي؛
ب. مربوط بودن.
مجاورت فرهنگي براي كسي كه خبر را گردآوري می‌کند، در قياس با ساير معيارها، معنی‌دارتر به نظر می‌رسد. گزينشگـر خبـر اگر احساس كند كه پیشینه فرهنگي يك رخداد با او و مخاطبان رسانه‌اش هماهنگي و سنخيت و همخواني دارد، آن را براي درج و پخش انتخاب می‌کند (همچون انعكاس اخبار جوامع اسلامي در رسانه‌های ايران). مربوط بودن و ربط داشتن هم از همين زاويه و منظر مطرح است. رويدادهايي كه در فرهنگ‌های دوردست رخ می‌دهند، کمتر بخت و امكان گزينش می‌یابند، مگر آنكه به‌صورت تهديد جلوه‌گر شوند (مثل درج اخبـار اوپـك و مـسائل كـشورهاي عـضو آن در نشریات غربي در هر زمان كه موضوع نفت براي غرب به‌صورت تهديد درمی‌آید). (شکرخواه؛1378؛17)
2-1-2-5 همخواني و هماهنگي:گالتونگ و روگ پنجمين ارزش خبري را چنين تبيين کرده‌اند: قابليت پیش‌بینی كردن يك رويداد و يا تمايل داشتن رسانه‌ها به يك رويداد. اين دو محقق ميگويند كه اگر رسانه‌ها انتظار و قصد تحقيق يك رويداد را داشته باشند، آن رويداد قطعاً متحقق خواهـد شـد. به‌عنوان‌مثال، مطبوعات غالباً گردهمایی‌ها را به آن صورتي كه می‌خواهند و با ذكر نکته‌هایی كه مایل‌اند در آن‌ها طرح و برجـسته شـوند، در معرض ديد مخاطبان قرار می‌دهند. مثالي كه محققان ما در اين زمينه ارائه می‌کنند برپايي يك گردهمايي بزرگ عليـه جنـگ ويتنـام است كه رسانه‌ها همه شعارها و دیدگاه‌های مطرح‌شده در اين گردهمايي را ناديده گرفتند و فقط مسئله خشونتي را كه در ضـمن آن حادث شد، برجسته كردند. (همان منبع؛17)
2-1-2-6 غیرمنتظره بودن:منظور گالتونگ و روگ از غيرمنتظره بودن يك رويداد، غیرقابل‌پیش‌بینی بـودن و نـدرت رويـداد اسـت. طبعـاً ايـن معنـا را بايـد ارزش‌هایی همچون معنی‌دار بودن (ارزش چهارم) و همخواني و هماهنگي (ارزش پنجم) يافت. بنابراين، تازگي رويدادهاي غيرمنتظره را بايد در گستره‌های آشنا و قابل‌انتظار جستجو كرد. (همان منبع؛17)
2-1-2-7. استمرار:استمرار يا تداوم ناظر بر خبر جاري است. اگر خبري تحت پوشش خبري قرار گيرد، تـا زمـان مـشخص به‌طور مستمر تحت پوشش خبري خواهد باشد. (پورنوروز؛1380؛236)
2-1-2-8. تركيب:تركيب آمیزه‌ای از انواع رويدادهاست. به‌عنوان‌مثال، اگر روزنامه‌ای حاوي چنـدين خبـر خـارجي اسـت، چنـد خبـر داخلـي بـه آن می‌افزایند تا توازن خبري را برقرار سازند. يا روزنامه‌ای كه در يك صفحه خود چند خبر منفي دارد، با استفاده از يك يا دو خبر مثبـت و گنجاندن آن‌ها در ميان خبرهاي منفي، تعادل مناسب را ازلحاظ مضموني در صفحه برقرار می‌سازد. علاوه بر این‌ها، می‌توان براي يك رگه اصلي خبري و فرضاً يك موضوع مهم جاري، موضوعات جانبي فراهم ساخت تـا تركيـب دلخواه براي خواننده فراهم آيد. (شکرخواه؛1378؛18)
چهار ارزش فرهنگي
همان‌گونه كه گفته شد، گالتونگ و روگ افزون بر اين هشت ارزش خبري، چهار ارزش ديگر را هم مطرح كردنـد و گفتنـد كـه ايـن چهار ارزش ازنظر فرهنگي به ابزار كار رسانه‌های غربي تبدیل‌شده‌اند و در گوشه شمال غربي دنيا همواره در امـر گـزينش رويـدادها مورداستفاده روزنامه‌نگاران آنجا قرار می‌گیرند و عبارت‌اند از:
2-1-2-9. ارجاع يا تمثل به ملل برگزيدهيوهان گالتونگ و مري روگ اثبات می‌کنند كه رسانه‌های غربي در اكثر موارد خبري، نمونه‌های خود را ميان ملـل برگزيـده انتخـاب می‌کنند و عامرانه در اين موارد از پرداختن به كشورهاي رو به توسعه می‌پرهیزند. مقولات خبري مربـوط بـه جنگـ، انتخابـات و فجايع از مثال‌های مناسب براي اين موضوع به شمار می‌آیند.
در جنگ كه به نحوي از انحا به آمريكا و روسیه مربوط می‌شوند، نيروهاي متحد اين دو قطب، همواره در روزنامه‌ها، تلکس‌های بین‌المللی و شبکه‌های تلويزيوني و ماهواره‌ای، حضوري پررنگ برجسته و ثابت دارنـد، آن‌هم درحالی‌که كـشورها و نيروهايي كه با اين دو قطب سروكاري ندارند، اگر فرضاً درگير جنگ شوند، هرگز با آن شدت و وسعتي كه نيروهاي متحد آمريكـا و روسیه تحت پوشش خبري قرار می‌گرفتند، پوشش داده نمی‌شوند و از دایره خبر، خارج نگاه داشته می‌شوند. يا در مورد انتخابات، كه سمبل دموكراسي تلقي می‌شود، می‌بینیم كه رسانه‌های غربي تبعيض قائل می‌شوند، اگـر نفـس انتخابـات مهم است چه فرقي می‌کند كه در كجا برگزار می‌شود؟ پس بايد صرف‌نظر از منطقه جغرافيايي، تحت پوشش خبري قـرار بگيـرد، امـا می‌بینیم كه در عمل چنين نيست: انتخابات مثلاً آلمان، ايتاليا، امريكا، انگليس، فرانسه و… به‌مراتب مفصل‌تر و گسترده‌تر از فرضـاً انتخابات در آسيا، آفريقا و امريكاي لاتين پوشش داده می‌شوند.
در مورد فجايع هم آداب پوشش خبري از معيارهاي دوگانه‌ای حكايت می‌کنند. كشته شدن يـك سـرباز آمريكـايي در هـائيتي يـا سومالي به‌سرعت به آستانه (اندازه لازم براي مخابره رويداد) مي‌رسد، اما كشته شدن مثلاً صدها تن در سيل يا طوفان بنگلادش كـافي نيست، بايد هزاران نفر بميرند تا خبر اين مرگ‌ومیر به آستانه برسد. كشته شدن چند نفر در يك زلزله در امريكا خيلي زود جواز عبور از آستان خبري را دريافت می‌کند، اما مثلاً براي زلزله در مصر با بوركينافاسو بايد ارقام به‌مراتب بالاتر باشد تا خبر آن‌ها مخابره شود.
2-1-2-10. برگزيده اشخاص به ارجاع:ازآنجاکه اين باور وجود دارد كه عملكرد اشخاص برگزيده و معروف، دامنه‌دارتر از عملكرد افراد عـادي اسـت و عمـلكـرد افـراد معروف از بخت الگو گرفتن به‌وسیله ديگران برخوردار است و چون‌که تصور می‌شود كه عملكرد اين نوع آدم‌ها بر زنـدگي سـايرين تأثير می‌گذارد، پوشش خبري عملكرد افراد برگزيده در رسانه‌های غربي بيشتر از افراد عادي است. دومين نکته‌ای كه در بحث مربوط به ارجاع يا تمثل به اشخاص برگزيده بايد به آن دقت كـافي مبـذول داشـت، ايـن اسـت كـه عملكردها و کنش‌های افراد برگزيده غالباً به يك نوع عملكرد و رفتار مسلط و نمونه تبـديل می‌شود و به‌اصطلاح ”کلیشه‌ساز“ می‌گردند. بارها شاهد بوده‌ایم كه چگونه منش و رفتار افراد نامدار ـ نه الزاماً از وجه معرفتي، رفتاري و علمي و ساير صفات حسنه ـ به سرمشقي فراگير براي مردم عادي تبدیل‌شده است.
رسانه‌های غربي در اين زمينه بسيار كارآزموده شده‌اند و از اين تخصص براي تخدير مخاطبان خـود اسـتفاده می‌کنند. درواقع می‌توان نام اين كارآزمودگي و تخصص را صنعت تمايل سازي يا فن ايجاد تمايل گذاشت. رسانه‌های غربـي درسـت مثـل صـنعت اتومبیل‌سازی كه هرروز مدل و نوع تازه‌ای از اتومبیل‌ها را به بازار مصرف عرضه می‌کند، نمونه‌ها و الگوهاي جديدي می‌آفرینند تـا جمع زيادي را متوجه اين به‌اصطلاح ستاره‌ها سازند. آنگاه پس‌ازآنکه بـا تبليـغ الگوهـاي رفتـاري ايـن ستاره‌ها، مخاطبـان را بـه نمونه‌برداری، الگوسازي و تقليد كوركورانه كشاندند و به ديگر زبان از همزادپنداری مخاطبان با ستاره‌ها اطمينـان حاصـل كردنـد، ستاره‌ها را با ترفندهاي گوناگون به زمين می‌کند تا يك نسل بي الگو شود (الگوي منفي) و به‌این‌ترتیب، جـواني كـه تحـت تـأثير تبليغات و ستاره سازي رسانه‌ها گرفتار بازي چهره‌ها و نام‌ها شده است، وقتی‌که ستاره موردعلاقه خود را ازدست‌رفته می‌بینند، ناچار است، براي آنكه احساس بی‌هویتی (و درواقع بی‌پناهی) نكند، به دامان ستاره جديد ديگري كه همان رسانه‌ها می‌سازد، پنـاه ببرد. اوج و افول نام‌ها در رسانه‌های غربي و به‌ویژه رسانه‌های آمريكايي از همين قاعده تبعيت می‌کند و همـين كـاركرد تخـديري را دارد. بسياري از ورزشكاران و هنرپيشگان آمريكايي را در نظر بياوريد كه پس از كسب شهرت‌های سرسام‌آور، به‌سان شـهاب از صحنه خارج گشته‌اند و براي هميشه از صحنه‌های نور، صدا، تصوير و نوشتار، رانده‌شده‌اند. البته بعضي از وقت‌ها در ستون‌هایی چون «حالا كجا هستند؟» حضوري دوباره، اما كوتاه و تحقيرآميز داشته‌اند.
2-1-2-11. شخصیت‌سازی:رويدادها را عملكرد افراد و مردم می‌دانند. هويت بخشيدن به افراد به‌مراتب آسان‌تر از هويت دهي به ساختارها، نيروهـا و نهادهـا است. بنابراين، همان‌طور كه بارها در رسانه‌ها شاهد بوده‌ایم، به‌جای فرضاً عنوان «دولت انگلستان» نام خانم ميجر را شنیده‌ایم. بـه نظـر می‌رسد كه همين مثال كوچك براي روشن ساختن بحث شخصیت‌سازی كافي باشد و لذا از طرح مثال‌های بيشتر خودداري می‌کند.
2-1-2-12. منفي گرايي:كشف اين عامل مؤثر بر گزينش خبرها به‌وسیله اين دو محقق از نگاه عميق و تيزبين آن‌ها حكايت می‌کند. مـراد از منفی گرایی ايـن است: خبر بد، خبر خوب است؛ و همين برداشت است كه جوهرة اصلي نگاه خبرگزاری‌های غربي به جهان سوم را شـكل می‌دهد. دلايلي كه اين محققان براي عامل منفی گرایی ارائه می‌کنند، این‌چنین فهرست می‌شود:
ـ غيرمنتظره است (ارزش ششم)
ـ بدون ابهام است (ارزش سوم)
ـ به‌سرعت رخ مي‌دهد (نخستين ارزش، تواتر كوتاه)
ـ همخواني و هماهنگي دارد (ارزش پنجم)
البته بايد اين توضيح را اضافه كرد كه همخواني و هماهنگي در ارتباط با توقعات عمومي از اوضاع جهان مطـرح اسـت و بنـابراين ازنظر آستانه (ارزش دوم) در ردة پايين‌تر از خبرهاي مثبت قرار می‌گیرند.
از دیدگاه رسانه‌های غربي بايد در جهان سوم صرفاً به دنبال عوامل و رويـدادهاي منفـي بـود نظيـر خـشونت، بحـران و فاجعـه خبرهای مربوط به كودتاها، اعدام‌ها، نظاميگري، تروريسم، فساد و ناهنجاري و… تا بتوانند به‌عنوان گـرايش خبـري در آن رسانه‌ها قابل‌ارائه باشند، درحالی‌که اخبار مثبت جهان سوم كه حاكي از رشد و پيشرفت هستند، جايي در محافل خبري غرب نمی‌یابند. (همان منبع؛18-20)
دكتر معتمدنژاد در كتاب روزنامه‌نگاری معيارها و ضابطه‌های انتخاب خبر را به دودسته تقسيم می‌کند:
معيارها و ضابطه‌های عيني و معيارها و ضابطه‌های شخصي (عاطفي). به اعتقاد ايشان معيارهاي عيني آن‌هایی هستند كه با واقعيات مادي و قابل‌درک منطبق‌اند.
“ در همين اثر ملاک‌های عيني بدين ترتيب دسته‌بندی‌شده‌اند :
1- اهميت ذاتي كه ملاك اهميت با مقياس بزرگي به ترتيب ذيل سنجيده می‌شود .
الف – بزرگي كارها و اقدامات
ب – بزرگي و فراواني مقدار و تعداد
ج – بزرگي قدرت
د – بزرگي نتايج
2- مجاورت كه به دودسته ذيل تقسيم می‌گردد :
الف – مجاورت جغرافيايي
ب – مجاورت معنوي
3- ندرت ( نايابي و كميابي ) كه به دودسته ذيل تقسيم می‌گردد :
الف – ندرت مطلق ( نايابي )
ب – ندرت نسبي ( كميابي )
معيارهاي عاطفي به اعتقاد دكتر معتمدنژاد آن‌هایی هستند كه برخلاف معيارهاي عيني جنبه منطقي و استدلالي ندارند ، بلكه با احساسات و عواطف و جنبه‌های رواني وجود انسان سروكار دارند و به‌طورکلی علاقه‌ها و توجهات شخصي افراد را تحريك می‌کنند و به همين دليل به آن‌ها معيارهاي شخصي نيز می‌گویند ” (نقيب السادات ، 1374 ، 36 ) .
در مبحث بعد ديدگاه اداره‌کنندگان نشريات كه يكي از متغيرهاي بسيار مهم اين تحقيق است را موردبررسی قرار می‌دهیم و سعي بر اين است كه بدانيم اداره‌کنندگان نشريات تا چه حد بر محتوا و ارزش مطالب و اخبار تأثير می‌گذارند .
5 ) ديدگاه اداره‌کنندگان
تحقيق در زمينة سازمان‌های خبري توسط جامعه شناسان انجام می‌شود . پژوهش‌ها در اين زمينه به اين نتيجه رسيده است كه اخبار مدرن بيش از هر چيز يك كالاي تجاري بسته‌بندی‌شده است و بدين منظور توليد می‌شود كه به بيشترين مخاطبين ممكن به فروش رسد . اخبار ، همچون بسياري از كالاهاي توليد انبوه تهيه می‌شود و بر طبق مختصاتي استانداردشده ، طراحي و به‌وسیله اقداماتي متداول توليد می‌شود و سپس به مخاطب موردنظر ارائه می‌گردد . در اين چارچوب می‌توان از تحقيقات بنت (1988) ، اپشتاين EPSTEIN) 1973) ، یادکرد .
“ به نظر بنت سازمان‌های مدرن خبري ، ديوانسالاري کلاسيكي هستند كه در آن‌ها تصمیم‌گیری در دست مؤلفين و تولیدکنندگان متمرکزشده است . هیئت‌مدیره از تعداد افراد قليلي تشکیل‌شده كه اولویت‌ها را تعيين می‌کنند . اين هیئت‌ها برجستگي را كه بايد به داستان‌های مهم داده شود ، مورد ارزيابي قرار داده و منابعي را كه بايد براي پوشش وقايع و موضوعات گوناگون اختصاص يابد ، تعيين می‌نمایند ” (محمدي مهر ، 1378 ، 37 ) .
“ به نظر اپشتاين اكثر گزارشگران توسط وظايفي كه به آن‌ها محول گرديده داراي محدوديت هستند و بايد داستان‌های خبري را تهيه كنند كه موردقبول سردبيران واقع گردد ” ( محمدي مهر ، 1378 ، 38 ) .
در مبحث بعد به موضع‌گیری نشريات و يا جهت‌دار بودن رسانه می‌پردازیم . چراکه اين موضوع در انتخاب و پردازش خبر نقش بسيار مهمي را ايفا می‌کند .
2-1-3 عناصر خبریاگر ارزش‌های خبري به اخبار شكل می‌دهند ، “ عناصر خبري ” اخبار را به نمايش می‌گذارند . هراندازه كه عناصر خبري کامل‌تر باشند ، قيافه خبر ازنظر اطلاعاتي كه بايد به مخاطب بدهد ، جذاب‌تر خواهد بود . عنصرهاي تشکیل‌دهنده عناصر خبري ، كه در ادبيات روزنامه‌نگاری مغرب زمين به آن‌ها W , S & H می‌گویند به شرح زير هستند :چه كسي ( كه ) ؟ (Who)چه چيزي ( چه ) ؟ (What)
كجا ؟ (Where)
چه وقت ( كي ) ؟ (When)چرا ؟ (Why)چطور ( چگونه ) ؟ (How)در نظر گرفتن اين عناصر به غناي خبر می‌افزاید و تصوير جامعي از رويداد به خواننده منتقل می‌کند. يك خبرنگار براي تكميل خبر خود اين شش پرسش را از ديگران می‌پرسد (شكرخواه، 1374، 25 و 26).درواقع بين عناصر خبر و ارزش‌های خبري رابطه مستقيم وجود دارد:چه كسي شهرت چه چيزي دربرگيري و شگفتيكجا مجاورتچه وقت تازگي (شكرخواه ، 1374 ، 26 ) .روزنامه‌نگاران هميشه سعي می‌کنند تا عناصر مناسب براي جذب خواننده را در تيترها يا آغاز خبر به كار ببرند . عنصري را كه روزنامه‌نگاران براي جذاب‌تر كردن خبر خود از آن استفاده می‌کنند ، عنصر جذاب ناميده می‌شود (شكرخواه ، 1374 ، 27 ) .
“ در خصوص شيوة انتقال خبر به مخاطب بر مفاهيم خبر تأكيد می‌شود ، مفاهيمي چون روشني و وضوح مطلب . فيليپ گايار در كتاب خود در زمينة ساختمان مطلب می‌گوید : پس از مرحلة آماده‌سازی دومين قسمت كار (ساختمان ) آغاز می‌گردد يعني اطلاع دادن و فهماندن . دستور كلي در اين مرحله چنين است كه ساختمان مطلب روزنامه بايد پاسخگوي حكم قطعي يعني روشني و وضوح مطلب باشد . به اعتقاد وي مطالب يك روزنامه بايد براي همگان فهميدني باشد ، براي رسيدن به اين هدف ، روزنامه‌ها وسايل و امكانات ساده‌ای در اختیاردارند كه به كمك آن‌ها می‌توانند ، خواندن مقاله را آسان‌تر كنند و به خواننده شتاب‌زده اين امكان را بدهند كه با نگاهي سرسري با اصل موضوع آشنا شود ” ( نقيب السادات ، 1374 ، 47 ) .در انتقال مطلب و تسهيل درك آن براي خواننده ، سبك روزنامه‌نگاری بيش از هر چيز اين امر را تسهيل می‌کند .خبرنویسی در رسانه‌های جمعیمی‌توان رسانه‌ها را به چهار گروه تقسیم کرد:
الف – رسانه‌های نوشتاری( مطبوعات): آن دسته از رسانه‌های همگانی هستند که برای پخش و انتشار اخبار، اطلاعات، آگاهی‌ها و ایجاد ارتباط میان مردم از زبان و بیان مکتوب استفاده می‌کنند.
ویژگی‌ها:
رسانه‌های نوشتاری ویژه نخبگان است
رسانه‌های نوشتاری در مقایسه با رادیو و تلویزیون از ابزار و امکانات قابل‌دسترسی‌تر برای تولید و انتشار خبر، در شکل ابتدایی آن، استفاده می‌کنند.
رسانه‌های نوشتاری، بیشتر از دیگر رسانه‌ها نقش مردمی کسب می‌کنند.
در شکل و محتوا تنوع بیشتری نسبت به سایر رسانه دارند.
ویژگی مکتوب بودن رسانه‌های نوشتاری، آن‌ها را به‌عنوان سند جلوه‌گر می‌کند.
محدودیت‌ها
در رسانه‌های نوشتاری، خبرها همواره به‌طور کامل انتشار نمی‌یابند.
رسانه‌های نوشتاری از مشکل زمانی رنج می‌برند(قندی،1372، 59)
ب- رسانه‌های گفتاری( رادیو، کاست و صفحه)، رسانه‌های گفتاری( شنیداری) آن دسته از وسایل ارتباط‌جمعی‌اند که مهم‌ترین عنصر ارتباطی آن‌ها صورت، بیان و کلام است.
ویژگی‌ها:
سریع‌ترین و فراگیرترین وسیله ارتباطی هستند.
کاربرد رادیو نمایش قدرت به‌وسیله آن‌یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این رسانه در جامعه است.
رادیو در مبارزه بابی سوادی نقش مهمی را ایفا می‌کند و کاربرد آموزشی دارد.
نداشتن محدودیت زمانی و مکانی
نیاز به توجه و خواندن همچون مطبوعات و تلویزیون را ندارد
محدودیت‌ها
به دلیل فرار بودن مطالب، نمی‌توان آن را به عقب برگرداند یا دوباره گوش کرد.
نمی‌تواند به‌عنوان سند باقی بماند(مگر در صورت ضبط)
به خاطر فرار بودن کلام، ایجاد ارتباط دشوار است و نیاز به‌صورت گیرا دارد که بتواند شنونده را مجذوب کند.(همان،منبع،60)
ج – رسانه‌های تصویری ( تلویزیون، سینما، ویدئو)، این رسانه ه برای انتقال اخبار و آگاهی‌ها از پخش تصویر و صوت توأمان استفاده می‌کنند. تلویزیون نشانه کامل و برجسته تصویر به‌عنوان یک وسیله ارتباط‌جمعی است.
ویژگی‌ها:
تلویزیون کامل‌ترین وسیله ارتباطی ازنظر برخورد با حواس پنج‌گانه انسانی است.
همزمان می‌تواند از بیان تصویری، نوشتاری و گفتاری بهره بگیرد.
مکانیسم و عملکرد تلویزیون به‌عنوان یک وسیله تصویری باعث می‌شود که به‌عنوان یک وسیله ارتباط قوی باقی بماند.
استفاده از تلویزیون به‌عنوان یک وسیله آموزشی
قدرت جذب استثنایی و فوق‌العاده و نیز قدرت تحریک و تهییج احساسات را با استفاده از تصویر و صوت و رنگ دارد.
فراگیری با توجه به توسعه فنی و فنّاوری ماهواره‌ها.
محدودیت‌ها:
امکان استفاده در هر زمان از تلویزیون وجود ندارد.
مخاطب به کار دیگری نمی‌تواند بپردازد و باید همه حواس خود را متوجه تلویزیون کند تا از آن بهره بگیرد.
مطالبی که بیان می‌شود فرار هستند.
عدم امکان حمل‌ونقل آسان برخلاف رادیو
از بعد فرهنگی، یک برنامه تلویزیونی به‌طور یکسان از سوی مخاطبان دریافت نمی‌شود.
د – خبرگزاری‌ها: یک سازمان خبری، مطبوعاتی هستند که وظیفه و مأموریت جست‌وجو، تحقق، جمع‌آوری و تنظیم اطلاعات و پیام‌هایی را دارد که ضرورتاً باید آن‌ها را در مرکزی انباشت نماید و سپس این اخبار را به مشتریان خود ( روزنامه‌ها، رادیوها و تلویزیون‌ها ، مراکز اقتصادی، سیاسی و …) ارسال دارد.
ویژگی‌ها:
سرعت عمل
وابستگی رادیو و تلویزیون و مطبوعات به خبرگزاری‌ها ازلحاظ تهیه اخبار، زیرا که هیچ‌یک از آن‌ها قادر نیست به‌تنهایی آن‌چنان شبکه اطلاعاتی وسیعی را در سطح جهان برای انجام کارهای خبری خود تأسیس کند.
خبرگزاری‌ها فروشندگان عمده اخبار و پیام‌های مطبوعاتی‌اند.
خبرگزاری‌ها سبب رشد اقتصادی و عامل صرفه‌جویی در سازمان‌های مطبوعاتی به شمار می‌روند.
محدودیت‌ها
استفاده‌کنندگان مستقیم پیام‌های خبرگزاری‌ها محدودند
همه اخبار و پیام‌های خبرگزاری‌ها قابل‌انتشار نیستند.
پیام‌های خبرگزاری‌ها عیناً به مردم عرضه نمی‌شوند.(همان‌منبع،59-61)
2-4-1-4 سبک‌های خبرنويسيدر ميان روزنامه‌نگاران امروز چهار قسم سبك خبرنويسي مرسوم است:
1. سبك هرم وارونه
2.سبک تاریخی
3. سبك تاريخي به همراه ليد
4. سبك پايان شگفت‌انگيز
افزون بر این سبک‌ها و به‌ویژه سبك چهارم كه نسبتاً جديد و مستلزم مهارت است، دو سبك ديگر بـه نامه‌ای سـبك بازگـشت بـه گذشته (نقطه مقابل سبك تاريخي) و سبك تشريحي (تشريح قسمت به قسمت خبر) هم مطرح هستند (عباسی ؛1380؛35-36)
2-1-4-1 سبك هرم وارونه:در سبك هرم وارونه قاعدة هرم حاوي جذاب‌ترین، و در بسياري از مواقع، حاوي مهم‌ترین بخش خبر اسـت و نوك آن( بخش انتهايي ) حاوي بي‌اهميت‌ترين بخش‌هاي ماجراست.
سبك هرم وارونه عمدتاً به دو منظور مورداستفاده قرار می‌گیرد و مقبوليت دارد:
1. شيوة طبيعي نقل وقايع؛ چنانكه مردم در خبردهي به يكديگر از همين شيوه و سياق پيروي می‌کنند.
2. مشخص شدن سريع تكليف خوانند با متن. خواننده به‌محض خواندن پاراگراف نخست، اگر تمايلي به خواندن موضوع حس كند،بقية مطلب را خواهد خواند و به‌این‌ترتیب وقت او تلف نخواهد شد.سبك هرم وارونه علاوه بر مزاياي فوق دو مزيت ديگر هم دارد:
الف. ازآنجاکه اصل مطلب در پاراگراف اول (ليد) مي‌آيد، كار تیتر زدن هم آسان می‌شود؛
ب. اگر به دليل تراكم مطلب قرار باشد كه از متن خبر كاسته شود، حذف بنده‌ای بعد كه حاوي مطالب بـي‌اهميـت‌تـر هـستند،امکان‌پذیر است.(شکرخواه؛1378؛25-27)
2-1-4-2 سبك تاريخيدر سبك تاريخي برخلاف سبك هرم وارونه مطالب به همان صورتي كه به لحاظ زماني تحقق‌یافته‌اند در قالب خبر ارائه می‌روند.در اين سبك، روزنامه‌نگار به داوري نمی‌پردازد و كاري به اين ندارد كه كدام خبر يا بخش ماجرا مهم‌تر اسـت تـا آن را در پـاراگراف نخست (ليد) خبر ارائه كند. بنابراين در سبك تاريخي تا حدود زيادي از اعمال‌نظر خبرنگار جلوگيري می‌شود. و برخلاف سبك هرم وارونه، مطلب به طرزي کامل‌تر ارائه می‌گردد. البته سبك تاريخي هم ليد خاص خود را دارد كه به‌صورت مقدمه بر تارك خبر قرار می‌گیرند، اما با دليل نمی‌تواند آن را ليد ناميد كه بیش‌ازحد كلي است و موارد كلي خبر را بيان می‌کند. (عباسی ؛1380؛36)
2-1-4-3 سبك تاريخي به همراه ليداين سبك، همان‌گونه كه نام آن گواهي می‌دهد، تلفيقي، از دو سبك هرم وارونه و سبك تـاريخي اسـت و خـاص پوشـش دادن بـه خبرهاي شهري و حادثه‌ای. براي اينكه تصويري از سبك تاريخي به همراه ليد در ذهن پيدا كنيم، بهتر است بگـوييم كـه اگـر شـكل سبك تاريخي ـ كه در آن مطلب از نقطه‌ای كه شروع می‌شود به ترتيب زمان وقوع ارائه می‌شود (همان منبع؛37)
2-1-4-4 سبك پايان شگفت‌انگيزسبك پايان شگفت‌انگيز از سبک‌های شيرين خبرنويسي است. در اين سبك قفـل مـاجرا در پايـان خبـر بـاز می‌شود و خواننـده را شگفت‌زده می‌کند. طبعاً اين سبك به اين دليل پا به عرصه ادبيات روزنامه‌نگاري گذاشته است كه به نياز نوجويي خواننده پاسخ دهـد.البته اين سبك نمی‌تواند براي ارائه هر خبري مورداستفاده قرار گيرد. (شکرخواه؛1378؛30)
2-1-4-5 سبك بازگشت به عقب و سبك تشريحياكنون در پايان تبيين چهار سبك اصلي خبرنويسي به سبك بازگشت به گذشته و سبك تشريحي می‌رسیم. در سبك بازگشت به گذشته، كه نقطة مقابل سبك تاريخي است، متن خبر با آخرين بخش رويداد شروع می‌شود و سپس سـابقه و پيشينة ماجرا ارائه می‌گردد. سبك بازگشت به گذشته، كه براي هر نوع خبري مناسب نيست، صرفاً به كار ارائه خبرهاي نسبتاً كوتاه می‌آید و بايد مراقب بود كه مطلب به شكلي عرضه نشود كه به درك آن لطمه وارد آيد. اما در سبك تشريحي همان‌طور كه واقعه را قسمت به قسمت گزارش می‌کنیم براي هر بخش از خبر توضيحات كـافي حاشیه‌ای می‌دهیم. سبك تشريحي بيشتر به كار خبرهايي می‌آید كه درباره آن‌ها اختلاف‌نظرهای بسيار وجود دارد. از سبك تشريحي می‌تواند در تنظيم خبرهاي بلند و همچنين گزارش‌نویسی ـ به‌ویژه گزارش‌های تفصيلي ـ استفاده كرد. (همان منبع؛31)
بخش دوم:2-2-2 فرآیند تهیه خبر(تحریریه،گزارشگری،دروازه‌بانی)1) هيئت تحريريه
« ركن اساسي مطبوعات را سازمان خبري آن تشكيل می‌دهد ، در سازمان خبري يا هيئت تحريريه ماده اوليه واصلی مطبوعات يعني اخبار تهيه می‌شود . مسئوليت اين سازمان معمولاً به عهدة سردبير و يا شوراي دبيران است . وظيفة اصلي هيئت تحريريه ، جست‌وجو و تهيه و تنظيم و انتشار اخبار می‌باشد » (معتمدنژاد ، 1368 ، 147 ) .
« هيئت تحريريه متشكل از جمع روزنامه‌نگاران ، خبرنگاران ، عكاسان ، طراحان و دبيران است . كوشش اصلي هيئت تحريريه در اين راه صرف می‌شود كه در زمان لازم و مفيد اخبار و اطلاعاتي كه به وسيلة خبرنگاران فراهم می‌آید ، در اختيار هيئت دبيران قرار بگيرد و آن‌ها نيز اخبار و اطلاعات ديگري را كه از ساير منابع به دست آورده‌اند به‌صورت مقاله يا خبري شايسته چاپ در روزنامه تنظيم كنند و با توجه به ميزان اهميت نسبي و تازگي خبر آن را كم يا زياد كرده ، جاي مناسبي براي درج آن در نظر بگيرند ، تيتر آن را انتخاب كرده و از مجموعه آن‌ها ماكت دقيقي بسازند و به چاپخانه برسانند » (گايار ، 1368 ، 18 ) .
لازم به ذكر است كه طرح شيوه درج خبر يا گزارش از سوي روزنامه‌نگار يا خبرنگار ما را به شیوه‌های درج يا گزارشگري رهنمون می‌سازد . اگرچه طرح اين شیوه‌ها خود بسيار وقت‌گیر و مستلزم فضاي بسيار است . با اين وصف در حد ارائه تعاريف دو شيوه اصلي يعني گزارشگري عيني و گزارشگري تشريحي ، ناچار به طرح موضوع هستيم .
2) گزارشگري
الف ) گزارشگري عيني
در واژه‌نامه كتاب “ شیوه‌های اساسي گزارش خبري ” آمده است :
“ عينيت هدفي است كه هنگامي بدان نائل می‌شوند كه خبر بدون جهت‌گیری و تمايل باشد . يك گزارش خبري عيني ، بدون قضاوت شخص و نظرات گزارشگر يا دبير سرويس يك نشريه است” ( نقيب السادات ، 1375 ، 61 ) .
در واژه‌نامه كتاب “ درك ارتباط‌جمعی ” اثر ديفلور نيز در خصوص گزارشگري عيني آمده است : “ گزارشگري عيني ، يك سبك غیرشخصی گزارش خبر است كه بر واقعيات به‌دوراز نظرات و تفسيرهاي گزارشگر استوار است ” (نقيب السادات ، 1374 ، 26 ) .
همچنين در كتاب “ وسايل ارتباط‌جمعی ، مقدمه‌ای بر ارتباطات مدرن ” اثر هيبارت ، انگورتيادبن آمده است كه “ عينيت موضوع غالب حرفه روزنامه‌نگاری ، براي گزارش وقايع به شكل واقعي و بی‌تأثیر از گرایش‌ها يا ارزش‌های گزارشگر ، سردبير يا ناشر است ” (نقيب السادات ، 1374 ، 26 ) .
“ غالب‌ترین شيوه فلسفي سنتي گزارشگر خبري در قرن بيستم ، گزارشگري عيني بوده است كه روزنامه‌نگار را ، چون شاهدي بی‌طرف می‌بیند . گزارش آنچه را كه شخصاً ديده يا شنيده است و يا حتي مطالبي را در خصوص موضوعي يافته است ارائه می‌دهد . در اين شيوه خبردهي ، تأكيد بر شيوه خبردهي مستقيم است كه بدون ضماير اول‌شخص ( من يا ما ) نوشته می‌شود و در آن نظر گزارشگر ارائه نمی‌شود . گزارشگري عيني هم‌چنین تلاش می‌کند تا همه جنبه‌های يك موضوع قابل‌بحث را ارائه دهد ” (نقيب السادات ، 1375 ، 62 ) .
“ به لحاظ تاريخي ، گزارشگري عيني ، شیوه‌ای نسبتاً جوان است . اين شيوه پس از جنگ داخلي در برابر گسترش فعاليت خبرگزاری‌ها رشد كرده است . خبرگزاری‌هایی كه حاصل فعالیت‌هایشان ، براي اكثر مردم قابل‌قبول بوده است . در شيوه روزنامه‌نگاری عيني ، اين اصل مبناي عمل است كه “اجازه دهيد واقعیت‌ها ، خود سخن بگويند ” ، افراد نيز بعضي بر واقعيت دريافتي قضاوت می‌کنند نه بر مبناي تفسيرهاي ناخواسته خبرنگار يا روزنامه‌نگار. ” ( نقيب السادات ، 1375 ، 63 ) .
ب ) گزارشگري تشريحي
فرض در گزارشگري تشريحي اين است كه عينيت غالباً در اين كار غیرممکن است و حتي در پاره‌ای از موارد خطرناك نيز هست . بنا به يكي از فلسفه‌های گزارشگري تشريحي شغل گزارشگر این است كه اخبار را براي خواننده تشريح كند و معنايش را توضيح دهد . “ كرتيس مك دو گال ” حامي اصلي گزارشگري تشريحي گفته است كه خبرنویسی سنتي ، حتي هنگامی‌که كوشش می‌کند كه عيني باشد ، هميشه دربردارنده درجه‌ای از تشريح و تفسير است . تنها با تأكيد بر يك عنصر در اولين جمله يك خبر ، گزارشگر قضاوت خود را در مورد این‌که چه چيز مهم است و چه چيز مهم نيست ، نشان داده است . همین‌طور كه گزارشگر سخنان يك گوينده يا منبع خبري را تفسير می‌کند ، بعضي از اين قضاوت‌های تشريحي صورت گرفته است (نقيب السادات ، 1374 ، 28 ) .

متن کامل پایان نامه ها در 40y.ir

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *