اين، بين، تحقيق،، بررسي، رودخانه، تئوري

ن دادند در صورت همکاری بین کشورهای مذکور، سود اقتصادی حاصله بیشتر است.
Özelkan and Duckstein (1996) متدولوژی را جهت حل یک مسئله اقتصاد منابع آب براساس روش تصمیمگیری چند معیاره ارائه دادند و ایشان كارايي چند روش‌ مختلف تصميم‌گيري چند‌معياره را در مدل پيشنهادي خود مورد بررسي قرار دادند. روشهای به کار گرفته شامل PROMETHEE-I, PROMETHEE-II، روش آناليز چند‌معياره‌ Q، GAIA، بازي‌هاي همكارانه و CP میباشند. ایشان به این نتیجه رسیدند که هیچکدام از مدلها برتری قابل ملاحظهای نسبت به دیگری ندارد.
Dinar and Howitt (1997) به بررسي روش‌هاي مختلف لحاظ معيارهاي پايداري و مقبوليت در بازتوزيع هزينه‌‌هاي حفاظت ‌زيست‌محيطي منابع آب بين آلوده‌كنند‌گان مختلف آن پرداختند. ايشان از شرط مقبوليت به عنوان شاخصي از معيار عدالت در بازتوزيع هزينه‌ها استفاده كردند. در اين تحقيق، از چهار روش Nash-Harsnayi، Shapley، Nucleolus و روش اختصاص نسبي هزينه به منظور بازتوزيع هزينه‌ها استفاده شده است. نتايج اين تحقيق، نشان‌دهنده اين بوده است كه بازتوزيع هزينه‌ها، وابستگي زيادي به شرايط طبيعي حاكم بر بازه‌ زماني مورد بررسي دارد. ايشان همچنين به اين نتيجه رسيدند كه روش‌هاي مختلف بازتوزيع هزينه‌ها، از نظر معيارهاي پايداري و مقبوليت با هم تفاوت دارند.
Frisbold and Caswell (2000) يك مدل بازي همكارانه را به منظور تعیین نحوهی تخصیص منابع آبی مشترک تدوین نمودند. ایشان به وسیلهی این مدل، قابليت تئوري بازي‌ها در حل اختلاف بر سر منابع آبي مشترک بين دو كشور آمریکا و مکزیک مورد ارزیابی قرار دادند. در اين تحقيق، توانایی تئوري بازي‌ها در حل اختلاف بين طرفين، مشخص گرديده اما قياس مزاياي روش تئوري بازي‌ها با ساير روش‌هاي حل اختلاف معمول، صورت نپذيرفته است.
Kilgour and Dinar (2001) یک مدل بازی همکارانه را به منظور تعیین نحوه‌ی تخصیص آب از رودخانه‌‌ مشترک Ganges در مرز هندوستان و بنگلادش، تدوین نمودند. در اين تحقيق، پس از تعیین مقدار آب تخصیصی به هر یک از مصرف کنندگان براساس قوانین تخصیص تدوین شده، سود حاصله بین آببرهای مختلف براساس بازی همکارانه باز توزیع میگردد. در این مدل عدم‌قطعیتها و کیفیت آب بررسی نشده است.
Loaiciga (2004) با استفاده از تئوري بازي‌ها، مدلي را به منظور بررسي و تحليل مسأله بهره‌برداري از منابع آب زيرزميني مشترک ارائه داد. در این مدل تابع هدف به صورت حداکثر نمودن سود ناشی از تخصیص آب میباشد. ایشان تابع هدف مدل بهینهسازی خود را به صورت حداکثر نمودن سود ناشی از تخصیص آب با قید رعايت مقدار ارتفاع افت مجاز در سطح سفره آب زيرزميني، تعریف نمود. مقدار سود خالص حاصله از بهره‌برداري از سفره آب زيرزميني نيز به صورت تابعي از هزينه پمپاژ، مقدار دبي پمپاژ، قيمت بازاري آب زيرزميني و زمان، در نظر گرفته شده است. نتايج اين تحقيق، نشان‌دهنده اين بوده است كه تدوين مدل بازي‌هاي همکارانه و برقراري همكاري بين ذينفعان، امکان برقراري بهره‌برداري پايدار از منابع آب زيرزميني مشترک را مهيا خواهد كرد.
Xiaokai et al. (2006) سه مدل جهت تخصیص آب رودخانهی زرد با استفاده از تئوری بازی‌ها معرفی نموده است. در این مدلهای تخصیص به ترتیب از سه روش زیر استفاده شده است:
1- سهميه‌ از پيش تعيين‌شده به هر مصرف‌کننده
2- برداشت تنظيم‌نشده‌ آب
3- مقدار حقابه‌هاي‌ تعيين‌شده با در نظر گرفتن تجارت حقابه‌ها.
در اين تحقيق،‌ به منظور بازتوزيع منافع حاصله، با توجه به ذینفعان حاضر، از مدل چانه‌زني Nash-Harsanyi کمک گرفته شده است. نتايج حاصله برتری روش سوم را تأیید میکنند. مدل ارائه‌شده در اين تحقيق، نيز عدم‌قطعيت‌ها را در مسأله تخصيص آب در نظر نگرفته است و كيفيت آب را نيز در تخصيص، لحاظ نمي‌كند.
Salazar et al. (2007) مدلي را به منظور حل اختلاف در بهره‌برداري مشترک از منابع آب زيرزميني با استفاده از نظريه بازي‌ها توسعه داده و اثرات زيست‌محيطي نامطلوب ناشي از افزايش برداشت از سفره آب زيرزميني به منظور افزايش سود حاصله از توليد محصولات كشاورزي را مورد بررسي قرار دادند. همچنين ايشان، افزايش بار آلودگي حاصله از ازدياد مصرف كود‌هاي شيميايي به منظور توليد محصولات كشاورزي بيشتر را نيز در مدل خود در نظر گرفتند. ايشان به منظور تعيين تخصيص‌هاي بهينه از بين 12 سناريوي مختلف برداشت آب از سفره آب زيرزميني، از تئوري بازي‌هاي همكارانه استفاده كردند. در اين تحقيق، به كمك چهار روش مختلف حل اختلاف بر مبناي تئوري بازي‌ها، سناريوي بهينه برداشت از سفره آب زيرزميني ايالت Guanajuato در مکزیک را تعيين نمودند. از جمله نكات قوت اين تحقيق، در نظر گرفتن همزمان دو معيار حداكثر‌سازي منافع اقتصادي و حداقل‌سازي مقدار آلودگي آب به نيترات، براي انتخاب سناريوي برتر برداشت آب بوده است.
McKinney and Teasley (2007) متدولوژی مناسب براساس بازي همکارانه براي بهره‌برداري از رودخانهی Syra Darya كه بين سه کشور قرقيزستان، ازبکستان و قزاقستان مشترك است، ارائه كردند. این سه کشور به منظورهای متفاوتی از یکدیگر از این رودخانه برداشت میکنند. کشور قرقیزستان که در بالادست رودخانه قرار دارد، بیشتر به منظور تولید انرژی برقابی از رودخانه برداشت میکند در حالی که دو کشور دیگر با توجه به آنکه پتانسیل تأمین انرژی از منابع دیگر را دارند، جهت مصرف شرب و کشاورزی از این رودخانه بهرهبرداری میکنند. محققان این تحقیق، پیشنهاد دادند با توجه به شرایط حاضر کشور ازبکستان و قزاقستان در ازای بهرهبرداری از رودخانه، منابع انرژی خود را در اختیار کشور قرقیزستان بگذارند. ایشان جهت تعیین مقدار پرداخت مالی به ازای آب رها شده از کشور قرقیزستان از بازی همکارانه Shaply استفاده نمودند. باید توجه داشت که این مدل کیفیت آب بازگشتی و عدم‌قطعیتهای موجود را درنظر نگرفته است.
Saak and Peterson (2007) با توجه به آنکه گاهی در مسائل مدیریت منابع آبی اطلاعات موجود دارای نقصهایی میباشند، ایشان مدلی بر مبنای بازی با اطلاعات ناقص به منظور بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی تدوین کردهاند. در تحقیق حاضر آنها نقص اطلاعات مربوط به عدم دانش از مشخصات دقيق سفره آب زيرزميني، تأثير مقدار برداشت آب يك مصرف‌كننده بر سود ساير مصرف‌كنندگان و غيره در نظر گرفتند و در نهایت نتایج حاکی از آن است که نقص اطلاعات تصمیمگیران میتواند در کاهش یا افزایش سود و مقدار آب مصرفی تأثیرگذار باشد.
Wang et al. (2008) با استفاده از رویکرد تئوری بازی‌های همکارانه مدلی را جهت تخصیص عادلانه و مؤثر آب درحوضه رودخانهای واقع درAlberta کانادا ارائه دادند. یافتههای پژوهش نشان میدهد تخصیص همکارانه آب در میان آببران براساس این رویکرد، رفاه و رضایت در حوضه را افزایش داده و از خسارات ناشی از کمبود آب میکاهد.
Yang et al. (2008) به منظور بهرهبرداری از رودخانه Guanting در شمال چين، از مدل کمی و کیفی براساس تئوري بازي‌ها استفاده نمودند. در مدل بازي در نظر گرفته ‌شده در اين تحقيق، دو سطح در نظر گرفته شده است. بازي سطح اول بين دو استان بالادست و پايين‌دست رودخانه Guanting صورت مي‌پذيرد و سپس بازي سطح دوم، در داخل استان پايين‌دست و به منظور توزيع آب مابين شهرهاي اين قسمت انجام مي‌شود. در اين تحقيق، شرايط غير همکارانه و همکارانه بين ذينفعان در نظر گرفته شده و براي بازتوزيع سود حاصل از حالت برقراري بازي همکارانه، از راه حل نش استفاده شده است. ايشان در اين تحقيق،‌ به اين نتيجه رسيدند كه با برقراري شرايط همکارانه بين ذينفعان، سود اقتصادي حاصله از تخصيص آب، به مقدار زيادي افزايش خواهد يافت. در اين تحقيق، تأمين نياز‌ها در حالت همكاري و تدوين مدل بازي همکارانه، ناديده گرفته شده و صرفاً حداكثرسازي سود اقتصادي حاصله از توزيع همكارانه آب بين ذيفنعان مختلف، در نظر گرفته شده است. در حالی که، عدم‌قطعيت‌هاي موجود در تشكيل همكاري و منافع حاصله از آن، در نظر گرفته نشده است.
Kucukmehmetoglu (2009) اثرات اقتصادي و سياسي حاصله از سرمايه‌گذاري‌هاي صورت پذيرفته در بخش منابع آب را مورد بررسي و تحليل قرار دادند. در اين تحقيق، اثرات ايجادشده از ساخت مخزن سد بر روي رودخانه‌هاي دجله و فرات ما‌بين کشور‌هاي ترکيه، عراق و سوريه بررسي شده است. در متدولوژي به کار رفته در اين تحقيق، جهت محاسبه سود هر کشور و همچنین سود ائتلاف‌های ممکن از مدل بهينه‌سازي خطي استفاده شده است. همچنين از تئوري بازي‌ها به منظور بررسي و تعيين اثرات ساخت مخزن‌هاي ذخيره‌ آب استفاده شده است. نتايج اين مطالعه نشان مي‌دهد در صورتي که همکاري بين کشورها شکل بگيرد، کشورهاي عراق و سوريه در دوره‌هاي خشکسالي، سود قابل توجهي را از طريق عملکرد مخازن کشور ترکيه به دست خواهند آورد. همچنين نتايج اين تحقيق نشان دهنده اين بوده است كه در صورت برقراري همکاري مابين کشورهاي ذينفع، به بسياري از مخازن ساخته‌شده نيازي نخواهد بود. در نتيجه اگر همکاري، قبل از ساخت مخازن صورت مي‌گرفت، هزينه‌هاي ساخت اين مخازن صرفه‌‌جويي شده و علاوه بر آن ميزان تبخير و درنتيجه هدرروي آب نيز به ميزان قابل توجهي كاهش مي‌يافت. اين مطالعه نشان مي‌دهد که همکاري بين طرفين علاوه بر سودي که از طريق توزيع بهينه‌ آب خواهد داشت مي‌تواند سود قابل توجهي را نيز از ديگر جهات نصيب طرفين درگير بکند. البته در اين تحقیق، قدرت تأثير در تصميم‌گيري، ناشي از داشتن زيرساخت‌هاي بيشتر در نظر گرفته نشده است.
Sadegh et al. (2010 and 2011) و Mahjouri and Ardestani (2010 and 2011) از مدل‌هاي بازي‌هاي همكارانه در مديريت تخصيص آب در طرح‌هاي انتقال آب بين حوضه‌اي استفاده كردند. در اين مطالعات، مدل همكارانه تخصيص آب بين حوضه‌اي، قطعي بوده و صرفاً با در نظر گرفتن ائتلافات ساده و فازي به بررسي نحوه تخصيص آب پرداخته شده است. كارايي مدل‌هاي ارائه شده در اين مقالات با استفاده از اطلاعات طرح انتقال آب از سرشاخه‌هاي كارون به رفسنجان ارزيابي شده است.
Nikoo et al. (2012b) متدلوژی جدیدی براساس تئوری بازی‌ها جهت تخصیص عادلانهی بار آلودگی در رودخانهها ارائه دادند. در این تحقیق ایشان از بازی فازی Bi-matrix و الگوریتم ژنتیک استفاده نمودهاند. در این روش پس از تخصیص اولیه وتشکیل ائتلافهای ممکن، سود ناشی از تخصیص بازتوزیع گردیده است. جهت تدوین قوانین احتمالی تخصیص در بلند مدت از مدلهای هوش مصنوعی BNs و PSVMs استفاده شده است. ایشان مدل پیشنهادی خود را در حوضه رودخانه زرجوب در شمال ایران به کار گرفته و نتایج آن رضایتبخش بوده است.
Nikoo et al. (2012c) مدلی جدید براساس سه معیار عدالت، پایداری و بهرهوری با استفاده از تئوری بازی‌ها و بهینهسازی بازهای برای عملکرد طرحهای انتقال آب بین حوضهای تدوین نمودند. ایشان در این مدل کیفیت آب و حقابه زیستمحیطی در حوضهای که از آن انتقال صورت میگیرد را در نظر گرفتند. ایشان کارایی مدل را در طرح انتقال آب از رودخانه کارون در جنوبغربی ایران به دشت رفسنجان در مرکز ایران مورد بررسی قرار دادند.
Jafarzadegan et al. (2013) متدولوژی جدیدی جهت تخصیص منابع آب و سود حاصل از آن بین آببران یک سیستم انتقال آب بین حوضهای، با درنظر گرفتن عدمقطعیتهای مرتبط با ضرایب سوددهی ارائه دادند. ایشان جهت تخصیص حقابهها و سیاستهای تخصیص از مدل Integrated Stochastic Dynamic Program استفاده نمودند. سپس سود فازی کل شبکه را طی روندی عادلانه و منطقی به کمک مدل بازی همکارانه Fuzzy Variable Least Core (FVLC) بین آببران بازتوزیع نمودند. ایشان کارایی مدل پیشنهادی خود را در پروژه انتقال آب بین حوضهای از رودخانه کارون به دشت رفسنجان در ایران مورد ارزیابی قرار دادند.
2-4- جمعبندیدر اين فصل، برخی از مطالعات انجام‌شده در زمينه روش‌هاي مختلف مديريت كمي و كيفي منابع آب و کاربرد تئوري بازي‌ها در مدیریت منابع آب مورد بحث و بررسي قرار گرفتند. بررسي مطالعات قبلي نشان مي‌دهد که تاکنون در تخصيص همزمان کمی وکیفی در سیستم مخزن-رودخانه از معیارهای عدالت محور استفاده نشده است. در این پایاننامه ساختار جدیدی جهت تخصیص کمی و کیفی در سیستم مخزن-رودخانه براساس سه معیار عدالت، پایداری و بهرهوری و همچنین با لحاظ عدم‌قطعیتها با رویکرد بهینهسازی سناریوها ارائه شده است.
همانطور که در این فصل اشاره شد تاکنون تحقیقات متعددی در ارتباط با کاربرد تئوری بازی‌ها در مسائل آبی انجام گرفته است. نتایج این تحقیقات نشان میدهد استفاده از این رویکرد در افزایش بهرهوری سیستم، مؤثر است. یکی از نوآوریهای مهم این پایاننامه استفاده از بازی همکارانه



قیمت: 11200 تومان

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *