متن کامل پایان نامه را در سایت منبع fuka.ir می توانید ببینید متن کامل پایان نامه را در سایت منبع 2 fuka.ir می توانید ببینید

say67

متن کامل پایان نامه را در سایت منبع fuka.ir می توانید ببینید

0428324

مؤسسه آموزش عالی باختر ایلام
پایان نامه کارشناسی ارشد در رشتهی مدیریت جهانگردی
گردشگری، انگیزهها و عوامل مرتبط با آن
(نمونه بررسی: شهر قصرشیرین)
توسط:
آزاده ییلاقیان
استاد راهنما:
دکتر یار محمد قاسمی
استاد مشاور:
دکتر پاکزاد آزادخانی
255143060515500شهریور1393
-154550
-24082-483080
-438150-1207698
تقدیم به :
مادرم
و
روح پاک پدرم

249301030035500
249301042545000
سپاسگزاری
با سپاس از الطاف الهی که در انجام این تحقیق راهگشای من بوده است، بر خود لازم میدانم از همکاری و مساعدت اساتید عزیز تشکر و قدردانی نمایم. از استاد بزرگوار جناب آقای دکتر یار محمد قاسمی که در کلیه مراحل این تحقیق همواره من را از راهنماییهای بیدریغ خود بهرهمند ساختند، کمال تشکر را دارم و از استاد ارجمندم، جناب آقای دکتر پاکزاد آزادخانی که مشاوره این پایان نامه را تقبل کردند و با راهنماییهای دلسوزانه خود من را در تکمیل این تحقیق یاری کردند، تشکر میکنم، همچنین از برادران مهربانم به خاطر مسولیتپذیری و شوقانگیزیشان سپاس بیپایان دارم.

چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی گردشگری، انگیزهها و عوامل مرتبط با آن در شهر قصرشیرین است. تئوری محوری آن بر اساس تئوریهای چاک. وای. گی، لس لامزدن، وبلن و پیرس تنظیم شدهاست. جامعه آماری این پژوهش را کلیه خانوارهای ساکن در قصرشیرین که به داخل و خارج کشور سفرکردهاند تشکیل میدهد که تعداد آن 4756 خانوار میباشد. از این رو نمونهای با حجم 357 نفر با روش نمونهگیری خوشهای چند مرحلهای از جامعه مورد نظرانتخاب شد. روش پژوهش پیمایشی بوده و با استفاده از ابزار پرسشنامه اطلاعات تحقیق گردآوری شده است یافتههای پژوهش نشان میدهد که بین عوامل زمینهای (سن، جنس، سواد) و عوامل اجتماعی (چشم و هم چشمی و رسانههای جمعی) با انتخاب نوع گردشگری رابطه معنادار وجود دارد و اما بین متغیر اجتماعی قومیت با انتخاب نوع گردشگری رابطه معنادار وجود ندارد. در نتیجه میتوان گفت انگیزههای گردشگری همچنان توزیع اجتماعی متفاوتی را نشان میدهد و بیش از آنکه منشأ نیاز داشته باشد، مبتنی بر میل شخصی است.
کلید واژهها: گردشگری، انگیزههای گردشگری، عوامل زمینهای، عوامل اجتماعی، قصرشیرین.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
TOC o “1-3” h z u فصل اول: کلیات تحقیقمقدمه1-1- بیان مسأله1-2- ضرورت و اهمیت تحقیق1-3- اهداف تحقیق1-3-1- اهداف اصلی1-3-2- اهداف فرعی1-4- سوالات تحقیق1-5- فرضیات تحقیق1-5-1- فرضیات اصلی تحقیق1-5-2- فرضیات فرعی تحقیقفصل دوم: پیشینه و مبانی نظری تحقیقمقدمه2-1- مفهوم شناسی2-1-1- گردشگری2-1-2-گردشگر2-1-3- انگیزه و علایق سفر2-2- سوابق تجربی2-3- مبانی نظری2-3-1- طبقهبندی انگیزههای گردشگری2-3-2- شیوه طبقهبندی گردشگری2-3-3- اشکال عمده گردشگری2-3-4- مروری بر گردشگری و انگیزههای آن2-3-5- عوامل انگیزشی در گردشگریفهرست مطالب
عنوان صفحه
2-3-6- رویکردها درباره انگیزه سفر2-3-7- عوامل فردی اجتماعی و گردشگری2-4- چهارچوب نظری2-4-1- مدل مفهومی تحقیقفصل سوم: روششناسی تحقیقمقدمه3-1- متدولوژی و روش تحقیق3-1-1- روش تحقیق3- 1- 2- متغیرهای پژوهش3- 1- 3- جامعه آماری3- 1- 3-1- روش نمونهگیری3- 1- 3-2- حجم نمونه و روش محاسبه3- 1- 5- ابزار گردآوری دادهها3- 1- 4- رواییو پایایی ابزار اندازهگیری3- 1- 5- ابزار تجزیه و تحلیل3-2- مطالعات جغرافیایی، اجتماعی و اقتصادی شهر قصرشیرین3-2-1- خصوصیات جغرافیایی3-2-2- بررسی ویژگیهای اجتماعی شهر قصرشیرین3-2-2-1- زبان3-2-2-2- پوشاک3-2-2-3- خوراک3-2-2-4- موسیقی3-2-2- 5- مراسم عروسی3-2-2-6- مراسم سوگواری3-2-2-7- سوغات3-2-2-8- شیرینیفهرست مطالب
عنوان صفحه
3-2-2-9- صنایع دستی3-2- 3- بررسی ویژگیهای اقتصادی شهر قصرشیرین3-2- 3-1- صنایع و معادن3-2-3-2-کشاورزی و دام داری3-2-4- تاریخچه شهر قصرشیرین3-2-4-1- قصر شیرین پیش از اسلام3-2-4-2- قصرشیرین پس از اسلام3-2-4-3- قصر شیرین در دوران معاصر3-2-5- بررسی جاذبههای شهر قصرشیرین3-2-5-1- جاذبه زیارتی3-2-5-2- جاذبههای تاریخی3-2- 6- مطبوعاتفصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافتههای تحقیقمقدمه4-1- آمار توصیفی4-2- آزمون فرضیاتفصل پنجم: بحث، نتیجهگیری و پیشنهادات5-1- اهم یافتهها5-2- تفسیر یافتهها5-3- نتیجهگیری5-4- مشکلات و محدودیتهای تحقیق5-5- پیشنهادات5-5-1- پیشنهادات کاربردی5-5-2- پیشنهادات علمیفهرست مطالب
عنوان صفحه
منابع و مآخذمنابع فارسیمنابع انگلیسی
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول (2-1): دیدگاههای نظریه پردزان در مورد انواع انگیزههای گردشگریجدول (3-1): نتایج محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برای اجزاء مختلف پرسشنامهجدول (4-1): توزیع فراوانی سن پاسخگویانجدول (4-2): توزیع فراوانی جنس پاسخگویانجدول (4-3): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تحصیلاتجدول (4-4): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب قومیتجدول (4-5): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب درآمد ماهیانهجدول (4-6): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب دیدار از اماکن تاریخیجدول (4-7): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب دیدار از اماکن مذهبیجدول (4-8): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب آشنایی با آداب و رسوم و فرهنگ مردمان دیگرجدول (4-9): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تجربه آموزیجدول (4-10): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب دیدار از محیطهای جدید و تازهجدول (4-11): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب علاقه به خرید کردنجدول (4-12): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب دیدار از فضای پارک و سرچشمههاجدول (4-13): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تنوع آب و هواییجدول (4-14): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب انجام تفریحات پرهیجانجدول (4-15): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب ملاقات با افراد جدید و متفاوتجدول (4-16): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب استراحت و رسیدن به آرامش روحیجدول (4-17): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب فرار از دغدغه کار و زندگیجدول (4-18): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تأثیر تجربههای اقوام، خویشان و همسایگان در انتخاب نوع گردشگریفهرست جداول
عنوان صفحه
جدول (4-19): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نقش توصیف دیگران از سفرهایشان در تعیین مقصد گردشگریجدول (4-20): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نقش تلویزیون درگرایش به گردشگریجدول (4-21): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نقش رادیو درگرایش به گردشگریجدول (4-22): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نقش مجلات و روزنامه ها درگرایش به گردشگریجدول (4-23): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نقش اینترنت درگرایش به گردشگریجدول (4-24): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نقش تلفن همراه درگرایش به گردشگریفهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار (4-1): توزیع فراوانی سن پاسخگویاننمودار (4-2): توزیع فراوانی جنس پاسخگویاننمودار (4-3): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تحصیلاتنمودار(4-4): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب قومیتنمودار (4-5): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب درآمد ماهیانهنمودار (4-6): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب دیدار از اماکن تاریخینمودار (4-7): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب دیدار از اماکن مذهبینمودار (4-8): توزیع فراوانی آشنایی پاسخگویان بر حسب با آداب و رسوم و فرهنگ مردمان دیگرنمودار (4-9): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب دیدار از تجربه آموزینمودار (4-10): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب دیدار از محیط های جدید و تازهنمودار (4-11): توزیع فراوانی پاسخگویان بر جسب علاقه به خرید کردننمودار (4-12): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب دیدار از فضای پارک و سرچشمههانمودار (4-13): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تنوع آب و هوایینمودار (4-14): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب انجام تفریحات پرهیجاننمودار (4-15): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب ملاقات با افراد جدید و متفاوتنمودار (4-16): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب استراحت و رسیدن به آرامش روحینمودار (4-17): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب فرار از دغدغه کار و زندگینمودار (4-18): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تجربه های اقوام، خویشان و همسایگاننمودار (4-19): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نقش توصیف دیگران از سفرهایشان در تعیین مقصد گردشگرینمودار (4-20): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نقش تلویزیون درگرایش به گردشگریفهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار (4-21): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نقش رادیو درگرایش به گردشگرینمودار (4-22): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نقش مجلات و روزنامه ها درگرایش به گردشگرینمودار (4-23): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نقش اینترنت درگرایش به گردشگرینمودار (4-24): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نقش تلفن همراه درگرایش به گردشگریفهرست تصاویر
عنوان صفحه
تصویر (3-1): نقشه استان کرمانشاهتصویر (3-2): مراسم عروسیتصویر (3-3): کاخ خسرو قصرشیرینتصویر (3-4): آتشکده چهار قاپیتصویر (3-5): سیستمهای آبرسانی ساسانی قصرشیرینتصویر (3-6): کاروانسرای عباسی قصرشیرینفصل اول:
کلیات تحقیق
17240252299335
مقدمهبا این مقدمه مطلب را آغاز میکنیم و امید است در این رهگذر، محقق توانسته باشد در بررسی و شناسایی انگیزه سفر و عوامل زمینهای واجتماعی تاثیرگذار بر گردشگری شهر قصرشیرین دین خود را تاحدی ادا نماید؛ و با ارائه راهکارهایی بتواند دستاندرکاران گردشگری شهرستان قصرشیرین را در برنامهریزی خود برای توسعه گردشگری این شهرستان یاری دهد. در این پژوهش ابتدا درصدد بر آمدیم تا با ارائه مفاهیم کلیدی و تعاریف کلیدی توجه خواننده را به هدف اصلی محقق که شناسایی انگیزه سفر در مردمان قصرشیرین است جلب کنیم. در ادامه در راستای انجام پژوهش اصولی و با کیفیت از میان این مردم به طور تصادفی گروهی را انتخاب کردیم و پرسشنامههای مربوط به موضوع پژوهش را در اختیار آنها قرار دادیم تا با پر کردن سوالات ما را در رسیدن به نتیجه مطلوب یاری کنند. از آنجا که طیف گستردهای از افراد این پایان نامه را مطالعه میکنند ما سعی کردیم با ارائه تصویری جامع از ویژگیهای جغرافیایی، فرهنگی، اقتصادی و جمعیتی شهر قصرشیرین خوانندگان را با محدوده مورد مطالعه آشنا کنیم که این بخش تصاویری از جاذبههای گردشگری شهر قصرشیرین را در بر میگیرد. در گام بعدی اطلاعات بدست آمده از پرسشنامه را با استفاده از روشهای گوناگونی چون لاندا، اسپیرمن، پیرسون و … مورد تجزیه و تحلیل قرار دادیم. در فصل پنجم این پژوهش نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل آماری را با نظریههایی که پیرامون انگیزههای گردشگری وجود دارند مقایسه کردیم و در آخر محقق تلاش میکند با ارائه راهکارها و پیشنهادات موثر و کارگشا دین خود را نسبت به آتیه گردشگری زادگاه خود به جاآورد.1-1- بیان مسألهگردشگری به فعالیتی اطلاق میشود که زمان سفر گردشگران به و قوع میپیوندد و در برگیرنده همه چیز از قبیل برنامه ریزی سفر، مسافرت به مکان مورد نظر، اقامت در آنجا، بازگشت و یادآوری خاطرات سفر بعد از بازگشت میباشد. همچنین فعالیتهایی که مسافر به عنوان بخشی از سفر انجام میدهد، نظیر خریدهای انجام شده و تعاملاتی که میان میزبان و میهمان به وجود میآید. خلاصه آنکه، گردشگری تمامی فعالیتها و تاثیراتی است که در طول سفر برای بازدیدکننده، به وقوع میپیوندد (لامزدن، 1387 : 4).
آنگاه که موضوع گردشگری مطرح میشود یکی از نخستین سوالاتی که در ذهن برنامهریزان این صنعت، سیاستگذران، محققان و علاقه مندان آن شکل میگیرد این است که مردم چرا به سفر میروند، آنها چرا مقصد مشخصی را برای سفر خود انتخاب میکنند و انگیزه ایشان از این انتخاب چیست.
مطالعهی انگیزههای مسافران از آن رو اهمیت دارد که به برنامهریزان و سیاستگزاران آنها اطلاع میدهد که مقصد مطلوب گردشگران کجاست و چه ویژگیهایی باید داشته باشد. به این ترتیب مدیریت مقاصد گردشگری خواهد توانست بازار هدف خود که بیشترین تطابق را با داشتهها و امکانات مقصد مورد نظر دارند یافته و منابع خود را به گونهای مناسب در جهت پاسخگویی به نیازهای بازار هدف تجهیز نماید.
شناسایی انگیزههای گردشگران به طرق مختلفی میسر است. نخستین روش مطالعهی تاریخ سفر و بررسی انگیزهی گردشگران در دورانهای مختلف است. دوم، استفاده از تحلیلهای روانشناختی برای بررسی رفتار مصرفکنندگان گردشگری و روش سوم، انجام مطالعات بازار برای مقاصد گوناگون گردشگری است (رنجبریان و همکاران، 1388: 49).
بسیاری از نظریات جامعه شناختی و روانشناختی حاکی از آنند که انگیزه، مفهومی نسبتا ایستا است، اما پیرس (1988) که از مفهوم “نردبان مسافرت” در بررسی انگیزه در گردشگری استفاده میکند بر این باور است که انگیزه امری متنوع الشکل و پویاست که خصوصا در نتیجه افزایش سن و مراحل چرخه عمر تغییر میکند و همچنین تحت تاثیر افراد دیگر نیز قرار میگیرد. پیرس اذعان دارد که تحت تاثیر روانشناختی به نام مازلو (1945) بودهاست مازلو طیفی ازسلسله مراتب نیازها ارائه کرد که از نیازهای سطح پایین که عمدتا نیازهای جسمی هستند شروع شده به نیازهای سطح بالای فکری ختم میشود. وی از این نیازها به ترتیب صعودی به عنوان نیازهای فیزیولوژیکی، امنیتی، اجتماعی، احترام به خود و خودشکوفایی یاد میکند، پیرس با استفاده از عقاید مازلو (1945) طبقهبندی زیر را انگیزههای گردشگری ارائه داد :آرامش، هیجان و شور، تعامل اجتماعی، پرورش اعتماد به نفس و احساس خرسندی (میسون ، 1387 : 10).
در زمینهی گردشگری، انگیزه و عوامل مرتبط با آن مطالعات قابل توجهی صورت نگرفته است با این وجود در پژوهشی که اخیرا در زمینه انگیزههای گردشگری انجام شدهاست صرفا به مقایسه دو نسل جوان و میانسال پرداخته است. بنابراین در اینجا ضروری مینماید که این مقایسه در سطح گستردهتری در سه نسل (جوان، میانسال و پیر) انجام شود که در این پژوهش درصدد آن هستیم گردشگری، انگیزه و عوامل مرتبط با آن را در سه نسل (جوان، میانسال و پیر) در شهرستان قصرشیرین مورد بررسی قرار دهیم حال باتوجه به آنچه که مطرح گردید مسئله تحقیق حاضر این است که چه عواملی بر انتخاب گونههای گردشگری در شهرستان قصرشیرین تاثیر دارد؟
1-2- ضرورت و اهمیت تحقیقاز لحاظ قدمت گردشگری پدیدهای کهن است که بر پایه حرکت و جابهجایی انسان استوار و در عین حال سرشت آدمی نیز با سفر و آشنایی با زمینههای مختلف مکانهایی غیر از محل اقامت او عجین شده است. از نظر اهمیت اقتصادی نیز گردشگری در اقتصاد جهانی از اهمیت بالایی برخوردار است و یکی از منابع مهم درآمدهای ارزی هم برای جوامع پیشرفته و هم برای کشورهای در حال توسعه است و امروزه مساله انگیزهها در توریسم، انتخاب مسافرت از جمله مسائلی است که ذهن محققان حوزه توریسم و گردشگری را به خود مشغول کردهاست آنها را به تلاش وا داشته است تا هر روز بیش از پیش درباره انگیزهها و رویاهایی که مسافران را وا میدارد تا وقت و پول خود را در این راه هزینه نمایند و به کنکاش بپردازند (جاروندی و همکاران، 1388: 124).
بنابراین با این شناخت، مدیریت مقاصد گردشگری خواهند توانست بازار هدف خود را به گونهای مناسب در جهت پاسخگویی به نیازهای بازار هدف تجهیز کنند.این تنها راه واقعی موفقیت در جلب رضایت گردشگران و توسعه گردشگری در مقصد است، زیرا تامین انتظارات گردشگران یا عمل کردن فراتر از این انتظارات به معرفی مقصد یا جلوهای مناسب نزد گردشگران میانجامد و آنها نه فقط تکرار سفر به این مقصد را در برنامه قرار خواهند داد بلکه عاملی موثر در تبلیغ برای مقصد ومورد نظر خواهد بود.
با در نظر گرفتن آنچه که گفته شد فواید گونه شناسی گردشگری را میتوان به طور مختصر و مفید در چند مورد ذکر کرد:
– امکان پذیری پیش بینی و شناخت جریانها و روندهای گردشگری؛
– سمت و سو دهی به بازارهای هدف گردشگری به ویژه برای آژانسهای مسافرتی؛
– شناخت ظرفیت موجود در کشور از نظر انواع گردشگری؛
– شیوهای برای سادهسازی در درک رفتار گردشگران برای دستاندرکاران صنعت گردشگری؛
– تسهیل امکان برنامهریزی، بازاریابی، تامین خدمات و تاسیسات زیربنایی مورد نیاز متناسب با
در این تحقیق تلاش میشود تا باشناسایی انگیزههای گردشگران شهرستان قصرشیرین و تاثیر عوامل زمینهای و اجتماعی بر انتخاب گونههای گردشگری به راهبردهای توسعه متناسب با نیاز گردشگری این شهرستان دست یافت.
1-3- اهداف تحقیق1-3-1- اهداف اصلی- شناخت تاثیر عوامل موثر بر انتخاب نوع گونههای گردشگری آنها
1-3-2- اهداف فرعی- شناخت تاثیر جنس گردشگران بر نوع انتخاب گونههای گردشگری آنها
– تبیین تاثیر سن گردشگران بر نوع انتخاب گونههای گردشگری آنها
– آگاهی از تاثیر سواد گردشگران بر نوع انتخاب گونههای گردشگری آنها
– شناخت تاثیر قومیت گردشگران بر نوع انتخاب گونههای گردشگری آنها
– تبیین تاثیر چشم و هم چشمی (مقایسه اجتماعی) گردشگران بر نوع انتخاب گونههای گردشگری آنها
– شناخت تاثیر رسانهها بر نوع انتخاب گونههای گردشگری آنها
1-4- سوالات تحقیق- آیا بین ویژگیهای زمینهای گردشگران و نوع انتخاب گونههای گردشگری رابطه معنا داری وجود دارد؟
– آیا بین ویژگیهای اجتماعی گردشگران و نوع انتخاب گونههای گردشگری رابطه معناداری وجود دارد؟
1-5- فرضیات تحقیق1-5-1- فرضیات اصلی تحقیق
– بین ویژگیهای زمینهای گردشگران و نوع انتخاب گونههای گردشگری رابطه معناداری وجود دارد.
– بین ویژگیهای اجتماعی گردشگران و نوع انتخاب گونههای گردشگری رابطه معناداری وجود دارد.
1-5-2- فرضیات فرعی تحقیق- بین سن گردشگران و انتخاب نوع گردشگری رابطه معنا دار وجود دارد.
– بین جنس گردشگران و انتخاب نوع گردشگری رابطه معنا دار وجود دارد.
– بین سوادگردشگران و انتخاب نوع گردشگری رابطه معنا دار وجود دارد.
– بین نوع قومیت گردشگران و انتخاب نوع گردشگری رابطه معنا دار وجود دارد.
– بین چشم و هم چشمی (مقایسه اجتماعی) گردشگران و انتخاب نوع گردشگری رابطه معنا دار وجود دارد.
– بین تاثیر رسانهها و انتخاب نوع گردشگری رابطه معنا دار وجود دارد.
فصل دوم:
پیشینه و مبانی نظری تحقیق
249999539370000
1632585391160
مقدمهتوسعه نظاممند گردشگری و استفاده از قابلیتهای بسیار این بخش برای بهبود وضعیت کنونی گردشگری کشور، مستلزم به کار گیری برنامهریزی گردشگری است، تا باتوجه به حساسیتهای موجود و ظریفت جامعه و نیازهای گردشگران بتوان از قابلیتهای این صنعت در جهت پیشرفت و توسعه جامعه استفاده کرد. در عین حال برنامهریزی برای توسعه گردشگری مستلزم توسعه و توجه به نیازها، ویژگیها و خواستههای بازار به عنوان عوامل تقاضای گردشگری است. در این راستا توجه به دیدگاهها و انگیزههای گردشگری برای سفر به یک مقصد به عنوان ضرورت بازاریابی و برنامهریزی توسعه گردشگری است و همچنین مبنایی برای طراحی زیرساختارهای مرتبط با گردشگری از اهمیت خاص برخوردار است. چنانچه انگیزهها و اهداف گردشگران با توجه به خصوصیات جمعیتشناختی و روانی آنان به درستی شناخته شود، میتوان بازارهای هدف برای صنعت گردشگری به گونهای تعیین کرد که ضمن رعایت ارزشهای جامعه میزبان، به طریقی مناسب به تامین خواستههای گردشگران پرداخته شود. در این راستا ما ابتدا سعی میکنیم مفاهیم اصلی پیرامون گردشگری و انواع آن را تعریف کنیم که این تعاریف در بردارنده مفاهیمی چون گردشگری و انگیزه سفر هستند. سپس به بررسی سوابق تجربی میپردازیم بدین منظور آثار سایر محققان که به موضوعاتی از قبیل گردشگری و انگیزههای مرتبط با آن پرداختهاند را مورد بررسی ثرار میدهیم. بحث بعدی با عنوان مبانی نظری در بردارنده نظریهها و رویکردهای مرتبط با موضوع پژوهش میباشد. در آخر این فصل چارچوب نظری آورده میشود که شامل مدل مفهومی و عناصر موثر تشکیل دهنده آن است.
2-1- مفهوم شناسی2-1-1- گردشگریبه فعالیتی اطلاق میشود که زمان سفر گردشگران به وقوع میپیوندد و دربرگیرنده همه چیز از قبیل برنامهریزی سفر، مسافرت به مکان مورد نظر، اقامت در آنجا، بازگشت و یادآوری خاطرات سفر بعد از بازگشت میباشد. همچنین فعالیتهایی که مسافر به عنوان بخشی از سفر انجام میدهد، نظیر خریدهای انجام شده و تعاملاتی که میان میهمان و میزبان به وجود میآید. خلاصه آنکه، گردشگری تمام فعالیتها و تاثیراتی است که در طول سفر برای بازدیدکننده، به وقوع میپیوندد (لامزدن،1387: 4 ).
2-1-2-گردشگرکسی است که به منظور تفریح، استراحت، گذراندن تعطیلات، بازدید از نقاط دیدنی، انجام امور پزشکی، درمانی و معالجه، تجارت، ورزش، زیارت، دیدار از خانواده، ماموریت و شرکت در کنفرانسها، به کشوری غیر از کشور خود سفر میکند، مشروط بر اینکه حداقل مدت اقامت او از 24 ساعت کمتر و از 3ماه بیشتر نبوده و کسب شغل و پیشه هم مدنظر نباشد (رضوانی ، 1386).
2-1-3- انگیزه و علایق سفرانگیزه و علایق سفر را میتوان اینگونه تعریف کرد: گذراندن اوقات فراغت و ایام تعطیل، تفریح و سرگرمی، زیارت، دیدار با دوستان و آشنایان، دلایل شغلی، علل پزشکی. نیازها و خواستههای افراد به انگیزهها و علایق، آنها پیوند خورده است؛ به آنچه که دوست دارند و آنچه که دوست ندارند و به ویژگی خاص محصولات (داس ویل، 1386: 59).
2-2- سوابق تجربیدر زمینه انگیزه گردشگری تحقیقاتی صورت گرفته که در ادامه به آنها پرداخته می شود:
– ابراهیمزاده و همکاران (1392) در مقالهای با عنوان تحلیلی بر انگیزه گردشگران و تاثیر عامل جنسیت و درآمد برآن مطالعه موردی؛ گردشگران نوروزی شهرستان محلات به این نتیجه رسیدند که تفاوتی بین زن و مرد در انگیزههای گردشگری وجود ندارد ولی بین درآمدهای مختلف و انگیزههای گردشگری تفاوت معنا دار وجود دارد.
– رنجبریان و همکاران (1392) در مقالهای را با عنوان شناسایی و تجزیه و تحلیل انگیزههای گردشگران خارجی جهت سفر به شهر اصفهان انجام داده اند که به این نتیجه رسیدند که انگیزههای سفر برای گردشگران خارجی سفر کرده به شهر اصفهان عبارتند از: انگیزه فرهنگی، انگیزه ناشی از اجبار، انگیزه خرید، انگیزه ماجراجویی، انگیزه بهداشتی، انگیزه استراحت و همچنین در رابطه بین متغیرهای جمعیت (جنس، تحصیلات، وضعیت تاهل) و انگیزههای سفرآنان دریافتند که که زنان دارای انگیزه قوی تری نسبت به مردان هستند. از نظر انگیزه سلامتی و ماجراجویی نیز مردان نسبت به زنان از انگیزه قویتری برخوردارند.
– بنسبردی و همکاران(1392) در تحقیقی با عنوان ارتباط بین انگیزهها با رضایتمندی گردشگران پیست اسکی استان تهران دریافتند که که بین انگیزهها با رضایتمندی گردشگران پیست اسکی ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. از بین ابعاد انگیزه گردشگران، بعد مهارت حرفهای پیش بینی قوی تری برای رضایتمندی گردشگران بود.
– کسائی (1392) در پایاننامه کارشناسی ارشد به بررسی رابطه سرمایه اجتماعی با انگیزههای سفر گردشگران خروجی ایران پرداخته است. این پژوهش در بین گردشگران سه مقصد دبی، مالزی و ترکیه انجام شده است. در این پژوهش با مرور ادبیات، 5 عامل دافعه (آزادیهای فردی و اجتماعی، هزینه/خرید، جشنوارههای مقصد، جاذبه طبیعی/تاریخی، دسترسی، امکانات تفریحی) مشخص شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهند که باتوجه به تفاوت در ویژگی فردی، اجتماعی و اقتصادی (سن، جنس، وضعیت تاهل، درآمد، …) تفاوت قابل توجهی در انگیزه سفر افراد وجود دارد.
– رنجبریان و محمد غفاری(1391) در مقالهای با عنوان گونهشناسی گردشگری بر اساس انگیزهای سفر به عنوان مبنایی برای بخش بندی بازارگردشگری به این نتیجه رسیدند که 14 گونه گردشگری در سراسر جهان وجود دارد که عبارتند از گردشگری فرهنگی-تاریخی، گردشگری ماجراجویانه، گردشگری ورزشی، گردشگری درمانی، گردشگری انبوه یا تفریحی، گردشگری نوستالژیک، گردشگری روستایی، گردشگری قومی، گردشگری شهری، گردشگری مبتنی بر کسب و کار، گردشگری مذهبی، گردشگری مبتنی بر رویدادها، گردشگری بر مبنای محیط طبیعی( طبیعتگردی)، گردشگری با هدف دیدار بستگان.
– جاروندی نازفر فرقانی (1388) در مقالهای با عنوان مقایسه انگیزههای سفر در میان دو نسل جوان و بزرگسال مطالعه موردی مسافران شهر شیراز در سفر به دبی تلاش کردند تا دریابند که آیا میتوان انگیزههای مسافران مورد نظر را تحت عوامل گوناگون به چند دسته تقسیم کرد و در مرحله بعد تاثیر عامل سن بر انگیزههای سفر به دبی بررسی شود و دو گروه جوانان وبزرگسال ازلحاظ دلایلی که خود برای سفرشان به دبی بر میشمارند مقایسه گردند. آنها در یافتههای خود به این نتیجه رسیدند که در اغلب عوامل و انگیزههای مورد بررسی، جز در یک عامل، تفاوتی معنیدار میان گروههای سنی متفاوت وجود ندارد.
– کاظمی (1387) در تحقیقی با عنوان تحلیل ادراک شهروندان زاهدانی در توسعه گردشگری چابهار به این نتیجه رسیدند که برنامه ریزی و بازاریابی صحیح متناسب با انتظارات خریداران، چابهار میتواند به عنوان یکی از مقاصد گردشگری شهروندان زاهدانی به خوبی خواستههای آنان را تامین نماید.
– نوری کرمانی و همکاران( 1385) در تحقیقی با عنوان گونه شناسی انواع گردشگری تخصصی دریافتند که بر اساس معیار ماهیت و هدف گردشگری، تعداد 10 گونه اصلی و بالغ بر 40 زیر زیر گونهی گردشگری موجود است که با شناسایی هر کدام از آنها، امکان و بسترهای جذب گردشگران را بر اساس برنامهریزی اندیشیده شده و نیز تخصصی کردن خدمات گردشگری را فراهم میکند.
– بهاالدین، پیرانی و پوروث (2012) در پژوهشی با عنوان ارزشهای فرهنگی و انگیزه سفر در گردشگران به بررسی ارتباط بین ارزشهای فرهنگی و ویژگی دمو گرافیک با انگیزه سفر پرداختهاند. هدف مطالعه آنها شناخت چگونگی تاثیر ارزشهای فرهنگی گردشگران بر انگیزه سفرشان بود. این مطالعه در بین گردشگران شیانگمای تایلند انجام شد. نتایج تحقیق نشان داد که ویژگیهای دمو گرافیک یک منبع برای ارزش های فرهنگی است و ارزشهای فرهنگی بر انگیزه سفر گردشگران تاثیر میگذارد. همچنین نتایج نشان داد که ارتباط معنی داری بین ویژگیهای دمو گرافیک و انگیزههای سفر وجود دارد.
– اوسل و مک گی (1996) پژوهشی را با عنوان بازار گردشگران تفریحی بینالمللی استرالیا: انگیزه از نگاه جنسیتی انجام دادهاند. در این مقاله اویسل و مک گی بیان کردند که در بین زوجهای غربی و خانوادههابه احتمال بیشتر، زنان برنامه ریز تعطیلات هستند. یادگیری در مورد اینکه زنان به چه انگیزهای سفرهایی خاص را انتخاب میکنند برای مقصدهای گردشگری حیاتی است. پژوهشگران در این تحقیق مسافران تفریحی زن استرالیایی و انگیزه آنها از نگاه جنسیتی مورد بررسی قرار دادند. دادهها از افراد استرالیایی که به مسافرت تفریحی ایالات متحده و کانادا رفته بودند، برای بررسی عوامل جاذبه و دافعه سفر جمعآوری شد. نتایج نشان داد که درجه اهمیت بعضی از عوامل جاذبه و دافعه در بین زنان و مردان گردشگر متفاوت است.
این تحقیقات در دو مقولهی انگیزههای گردشگری و گونهشناسی گردشگری انجام شدهاست که محققانی چون ابراهیمزاده و همکاران، رنجبریان و همکاران، بنسبردی و همکاران، کسائی و جاروندی درتحقیقات خود پیرامون انگیزههای گردشگری، به رابطهی بین گردشگری و انگیزههای گردشگری پرداخته اند وسایر محققان از قبیل نوری کرمانی و همکاران و رنجبریان و همکاران در تحقیقات پیرامون گونهشناسی گردشگری، انواع گردشگری را مورد بررسی قرار دادهاند. این تحقیقات ضمن آنکه این مباحث را درنظر گرفتهاند، به بررسی تأثیر عوامل زمینهای سن، جنس، سواد بر انگیزههای گردشگری نیز توجه داشتهاند. حال در این پژوهش سعی بر آن است که به بررسی انگیزههای گردشگری شهر قصرشیرین پرداخته شود و تأثیر عوامل زمینهای (سن، جنس، سواد) و عوامل اجتماعی (قومیت، چشموهمچشمی، رسانه) بر انگیزههای گردشگری این شهرستان مد نظر قرار گیرد.2-3- مبانی نظری
2-3-1- طبقهبندی انگیزههای گردشگریبه طور کلی صاحب نظران، انگیزههای گردشگری را به شکل گستردهای مورد توجه قرار دادهاند و تاکنون طبقهبندیهای مختلف و فراوانی به وجود آمدهاست.یک رویکرد کهن به انگیزههای گردشگری به دیدگاه “دامازدیر” (1975) تعلق دارد وی این انگیزهها را در قالب سه مورد استراحت و آرامش ، سرگرمی و تفریح و پیشرفت فردی بیان میکند.کامیک(1989) عاملی دیگر با عنوان گریز از وضعیت موجود و غلبه کردن بر یکنواختی را به این مجموع اضافه میکند. مکینتاش(1978) نیز چهار گروه اصلی و اساسی از انگیزهها را معرفی کردهاست که مدیون تفکرات مازلو است:
– انگیزههای فیزیکی: سلامتی و کاهش فشار عصبی؛
– انگیزههای فرهنگی: هنر، مذهب و شیوه زندگی؛
– انگیزههای فردی: ملاقات با دوستان و خویشاوندان؛
– انگیزههای اعتباری و حیثیتی(پرستیژی): احترام و پیشرفت فردی.
نظریه پردازان دیگر فهرست طولانیتری از انگیزههای گردشگری ارائه دادهاند که در جدول زیر آورده شدهاست:
جدول (2-1): دیدگاههای نظریه پردزان در مورد انواع انگیزههای گردشگریصاحب نظران انگیزه
هاومن و هاوکینز
(1989) سلامتی، اشتیاق و کنجکاوی، ورزش (فعالیت و مشارکت ورزشی)، تماشای مسابقات ورزشی، تفریح، ملاقات با دوستان و خویشاوندان، فعالیتهای تجاری و حرفهای، پیوندها و وابستگیهای خویشاوندی، خودشکوفایی و مذهب
شمول
(1977) آموزشی، فرهنگی، استراحت، آرامش، ماجراجویی، تفریح و سرگرمی،سلامتی، تجدید قوا، قومی، خانوادگی، اجتماعی، رقابتی
بروک و هانر
(1996) فیزیکی(تفریح و استراحت، استفاده از آب و هوا و شرایط اقلیمی،تندرستی و سلامت جسمانی، فعالیت ورزشی)، فرهنگی (آداب خورد و خوراک، تماشای مناطق دیدنی، شناخت تاریخ آن محل)، اجتماعی(بینظیر و منحصربه فرد بودن)، شخصی(ملاقات با دوستان و خویشاوندان)، پیشرفت فردی ( یادگیری یک زبان جدید یا مهارت تازه
(ابراهیم زاده و همکاران، 1392: 16)
2-3-2- شیوه طبقهبندی گردشگریبه جهت و جود عوامل مختلف، گونه شناسی مختلفی از گردشگری وجود دارد که هریک از این شیوهها با توجه به یکی از مهمترین معیارها، به طبقهبندی میپردازد. گردشگری با توجه به انگیزه، اهداف، حجم، تعداد و قلمرو جغرافیایی به انواع متعددی تقسیم شده است (Williams 2000, p.14). جنینگز انواع گردشگری را بر مبنای گردشگران فرهنگی، بومی، داخلی، ماجراجویانه، مستقل و بینالمللی، بازدید کنندههای خاص و تجاری تقسیم بندی کرده است (jennings, 2001, p.20).
از نظر پیرس، انواع فعالیتهای گردشگری شامل گردشگران عام، مسافران، تاجران، مردم شناسان، هیپیها، ورزشکاران، دوستداران طبیعت، کاشفان، افراد مرفه، مبلغان، دانشجویان و زائران این نوع طبقه بندی بر مبنای نوع گردشگر است. با عنایت به انواع گردشگر، الگوها، سطوح سازماندهی، میزان تاثیرات و توجه به جامعه میزبان، پنج گروه گردشگر متمایز مشتمل بر گردشگران تودهای سازماندهی شده، گروه کوچک مسافران مستقل، گردشگران تجاری و یا آموزشی، کاشفان و گردشگران سرگردان را میتوان تشخیص داد.
واقعیت آن است که تمام انواع گردشگری را نمیتوان در یک طبقهبندی کلی جای داد؛ از این رو، ضروریست تا بر مبنای معیارهای مختلف، انواع مختلف گردشگری را در چندین طبقه به طور جامع دستهبندی کرد. به طور خلاصه مهمترین معیارهای که تا به حال بر پایه آنها طبقهبندیهای مختلفی از گردشگری ارائه شدهاست، عبارتند از:
– مقصد؛
– میزان سرمایه؛
– زمان ماندگاری گردشگر؛
– زمان سفر؛
– مولفههای مکانی و جغرافیایی؛
– ماهیت و هدف
هرکدام از این معیارها، طبقه بندیهای را نیز شکل داده است. اما به نظر میرسد که تا به حال یک اجماع نظر عمومی در ارتباط با تقسیمبندی انواع گردشگری به دست نیامده است (نوریکرمانی و همکاران، 1385: 111).
2-3-3- اشکال عمده گردشگریهر چند تنوع گردشگری چنان زیاد است که پرداختن به تمامی آنها میسر نیست اما میتوان گروههای گردشگری متداول در جهان را به صورت زیر طبقهبندی کرد:
– گردشگری فرهنگی- تاریخی
– گردشگری ماجراجویانه
– گردشگری ورزشی
– گردشگری درمانی
– گردشگری انبوه یا تفریحی
– گردشگری نوستالژیک
– گردشگری روستایی
– گردشگری قومی
– گردشگری شهری
– گردشگری مبتنی بر کسب و کار
– گردشگری مذهبی
– گردشگری مبتنی بر طبیعت( طبیعت گردی)
– گردشگری برای دیدار بستگان) نصیریان، 1389: 58).
2-3-4- مروری بر گردشگری و انگیزههای آنهمانطور که در بالا گفتیم که این صنعت در اروپا شروع شد. از دیدگاه انگیزشی میتوان با توجه به تاریخچه مسافرتهای تفرحی چندین روند را شناسایی کرد. در جامعه رومیها مردم برای استراحت، آرامش، فرار از گرما، کنجکاوی و انگیزههای دیگر به مسافرت می رفتند. در قرون وسطی مردمان مذهبی برای زیارت مکانهای مقدس مسافرت میکردند. جوانان اشرافزاده سدههای هفدهم و هیجدهم که گراند تور اروپا را تشکیل دادند، بیشتر در پی حادثهجویی بودند ولی در این سفرها به مسئله تحصیل توجه نمودند که البته طبقه خاصی به این سفرها میرفتند. در سده نوزدهم مردم با انگیزه حفظ سلامت و آبتنی در چشمههای آب معدنی به دامنه کوهها و نقاط دیگر مسافرت میکردند.در این سده مشاهده میشود که کسانی برای تماشای مناظر طبیعی و استراحت به نقاط دور مسافرت میکردند. در آمریکای شمالی و اروپا، در نخستین سالهای سده بیستم، خطوط اقیانوس پیما دایر شد، خودرو به کار گرفته شد و مردم با راهآهن مسافرت میکردند. هتلها و رستورانهای بزرگ دایر گردید، که در نتیجه جهانگردان مختلف ایجاد شدند. ارزش اجتماعی برخی از روزهای تعطیل به عنوان نیرویی، باعث شد که نوعی تفکیک اجتماعی به وجود آید، شیوه مسافرت تغییر کند و مقام اجتماعی و میزان ثروت تعیینکننده نوع سفر شود. در نیمه دوم سده بیستم به سبب پیدایش مقصدهای گوناگون و خدمات متفاوتی که صنعت جهانگردی ارائه کرد، شاهد انگیزههای مهم تاریخی هستیم. در این دوره مردم برای فرار از کار کسالتآور، حفظ، تحصیل و فراگیری مهارتهای مختلف به مسافرت میرفتند. در مقایسه با جوامع پیشین، انگیزه دیگری که برای مسافرتهای کنونی بر میشمارند، احساس غربت است، برای مثال، زمانی که افراد برای مسافرت به اورینت اکسپرس میپیوندند، یا بر روی رودخانه نیل برکشتی تفریحی سوار میشوند، در جاده شماره 66 آمریکا رانندگی میکنند، یا در آسیای مرکزی جاده ابریشم را میپیمایند (وای.گی، 1388: 191).
2343156769102-3-5- عوامل انگیزشی در گردشگری(همائیفر و همکاران، 1390: 4)
2-3-6- رویکردها درباره انگیزه سفرپژوهشگران رشته گردشگری که درباره انگیزه سفر به تحقیق پرداخته اند با مروری بر تاریخچه سفر، توانستهاند روندهای کلی اجتماعی را شناسایی کنند.
رویکرد برون گرا و درون گراکارهای اسنلی پلاگ نمایانگر نخستین تلاشهایی است که کوشید افراد را با توجه به روشهای روانشناسی طبقهبندی، الگوهای رفتارهای آنها را مشخص و این الگوهای رفتاری را با نوع رفتار شخص در سفر مرتبط کند. پلاگ طیفی از شخصیت رسم کرد و دریک تنها طیف افراد درون گراو در انتهای دیگر افراد برون گرا را قرار داد. برای افراد برون گرا، مسافرت راه یا وسیلهای است برای نشان دادن اعتماد به نفس و حس کنجکاوی؛ برای افراد درون گرا مسافرت باید به مکانهای بسته صورت گیرد، فرد در فعالیتهای خانوادگی مشارکت کند ودر مسافرت، رفتار محتاطانه نشان دهد. در شیوه طبقهبندی پلاگ، افراد برون گرا به سفرهایی دست میزنند که حس کنجکاویشان تحریک گردد و در پی انجام کارهای متهورانه هستند، ولی افراد درون گرا به خود اعتماد کمتری دارند و به مکانهایی میروند که از نظر روانی احساس امنیت بیشتری بنمایند. از دیدگاه پلاگ میزان درآمد، الگوی رفتاری او را تعیین میکند و فردی که از نظر مالی محدودیت دارد بیشتر درون گرا میشود و اگر این وضعیت تغییر یابد از نظر رفتار در مسافرت برون گرا میشود (مثل یک دانشجو کسب درآمد را آغاز میکند). ضعف روش یاد شده دراین است که نمیتوان بر این اساس رفتارهایی که به سبب چندین عامل انگیزشی به وجود میآید، توجیه نمود و نیز نمیتوان این دو بعد درونگرایی و برونگرایی را اندازهگیری کرد. با وجود این، در زمانی که هنوز شیوه ارزیابی جنبههای روانی مسافران محدود بود، پلاگ توانست به مدیران این موضوع را تلقین کندکه درباره انگیزههای سفر مطالب بیشتری بیاموزند (وای.گی، 1388: 190).
رویکرد سلسله مراتب انگیزههای سفرپیرس یک تئوری انگیزش سفر ارائه کرد و آن را سلسله مراتب انگیزههای سفر نامید. در این روش چنینن استدلال میشود که رفتار مسافر دارای یک سلسله مراتب انگیزه سفر است.با توجه به سلسله مراتب نیازهای مازلو، الگوی مبتنی بر سلسله مراتب انگیزههای سفر بیشتر به نردبانی شباهت داردکه دارای پلهها یا سطوح متعدد است. اگر نیازهای خاص هر پله یا سطح را باز کنیم، به یک طبقه از نیازهای روانی گسترده میرسیم. سلسله مراتب نیازهای سفر، بر اساس دیدگاه مازلو بیانگر این است که در سطوح پایین فرد ارضا میگردد و سپس قدم به مرحله بعدی میگذارد. با وجود این، مجموع انگیزههای مسافر میتواند بیانگر یک الگو و نه یکایک انگیزهها باشد. برای مثال کسی که به اورلاندو در ایالات فلوراید مسافرت میکند و به والت دیسنی میرود، احتمالاً برای تفریح، یا محیطی امن به آنجا میرود تا بچهها سرگرم شوند، همه خانواده از آن بهرهمند گردند ودرباره فرهنگ آمریکایی تجربههایی را به دستآورند. بدین گونه، چندین سطح از نیازهای سفر به صورت همزمان موثر واقع میشوند که تصویری چند انگیزهای ارائه میگردد. این انعطاف پذیری بیانگر این است که با گذشت زمان و در شرایط مختلف، نوع انگیزه فرد برای مسافرت تغییر میکند.در الگوی مبتنی بر سلسله مراتب انگیزههای سفر، مقصد مسافر به مکانی در نظر گرفته میشود که فرد میتواند در آنجا تفریحهای گوناگون کند، به گردشهای مختلف برود و تجربههایی بیاموزد که از نظر روانی و شخصیتی برای او سازگار است. بدینگونه، الگوی مبتنی بر سلسله مراتب انگیزههای سفر پویاست و به انگیزههای چندگونهای توجه میکند که فرد باید در شرایط و موقعیتهای خاص، رفتارهای متفاوت داشته باشد. مکان یا بستر سفر چارچوبی را به دست میدهد که میتوان بر آن اساس سلسله مراتب انگیزههای سفر را مشخص کرد (وای.گی، 1388: 193).
رویکرد سیستم مبتنی بر ارزش ها و نگرشهاروش دیگری به نام بخش بندی بازار جهانگردی مبتنی بر ارزشها و نگرش شیوه زندگی وجود دارد. این روش بر اساس کار آبراهام مازلو یک روانشناس بود، قرار گرفت و در اجرای چنین روشی گروههای مصرف کننده به نه گروه تقسیم میشوند که برخی از آنها سیار موفق یا فعالان نوخاسته هستند. در آمریکای شمالی، استرالیا و اروپا این روش به عنوان وسیله ای برای تعیین ارتباط بین میزان خرید محصولات و انگیزه افراد به مصرف، با توجه به ترکیب جمعیتی و تعیین سطح شغل و میزان درآمد افراد به کار میبرند. کاربرد این روش در صنعت جهانگردی به سرعت گسترش مییابد ولی در مورد ناتوانی روش مزبور در توجیه ایجاد انگیزه برای مسافرت، نقاط ضعفی مشاهده میشود؛ زیرا آنچه در مورد مصرف کالای قابل لمس کاربرد دارد، احتمالاً برای محصولات و خدمات صنعت جهانگردی کاربرد ندارد. با وجود این، به کارگیری روش مزبور در وضع اقتصاد کنونی احتمالا موید کاربرد آن در تعیین انگیزه مسافر و جهانگرد است (همان، 1388: 193).
رویکرد سرکش و خود بینپژوهشگری به نام دان یک تحقیق جامعهشناسی بر روی جهانگردان انجام داد و دو مفهوم جدید ارائه کرد که عبارتند از مسافران سرکش وآنها که خود بزرگ بین هستند. او کوشید تا مسافران را از دیدگاه احساس نیاز، به فرار تشریح نماید. او تحقیقی بر روی جهانگردان و کسانی که به جزیره باربادوس در دریای کارائیب میآمدند، انجام داد و آن دسته از مسافران و جهانگردانی را که از شهرهای بزرگ آمریکا وکانادا به آنجا میآمدند و در یک محیط رقابتی و پرتنش کار کرده بودند و درجایی که مسئله نیروهای اتمی مطرح شده بود، از نظر انگیزه بزرگ شده بودند، سرکش نامید. از سوی دیگر جهانگردانی را که به طبقههای پایین اقتصادی و اجتماعی تعلق داشتند اغلب خانم بودند و پیوسته بر ارزش اجتماعی و حیثیت و اعتبار این تعطیلات (گذراندن چند روز در جزایر کارائیب) تاکید میکردند، از نظر انگیزه خود بزرگ بین نامید. دان این دو دسته از مسافران را در انتهای یک طیف قرار داد. اگرچه الگوی مزبور الگویی نوین بود و برای توجه موضوع «فرار» از محیط مفید واقع شده بود، ولی همانند الگوی پلاگ نتوانست برای توجیه رفتارهای مختلف، مفید واقع شود (همان، 1388: 190).
رویکرد انگیزه مطلوبتئوری دیگری که درباره انگیزه مسافر ارائه شده است، بر اساس این قرارداد که مسافر و رفتار او به هنگام تفریح و گردش بر اساس چارچوبی مبتنی بر انگیزه مطلوب قرار دارد ) ایسو- اهولا(. این پژوهشگر اعتقاد دارد که اگرچه افراد در پی عوامل مختلف انگیزشی هستند، ولی میکوشند تا از تحرک بیش از حد (تا از نظر فکری و جسمی خسته شوند) ونیز از بی تحرکی و کسالت، خودداری کنند. این تحقیق یادآور میشود که انسان در مکانهای مختلف و در طول دوره زندگی خود نیازهای متفاوتی برای مسافرت و تفریح داشته است. از این رو، این تئوری میتواند یک رکن بالقوه پویا به این گروه یا این طبقه بیفزاید. در تئوری مزبور به احساس فرد مبنی بر قاطعیت و شایستگی (به عنوان راه یا وسیلهای برای درک انگیزه مسافر) تاکید میشود و به تجربههایی که شخص در اثر رفتار خود در سفر به دست میآورد (ونه به ارزیابیهای و تجریدی درباره هدفهای زندگی)، توجه میشود. یکی از کاستیهای تئوری مزبور این است که در آن ابزار یا وسیلهای برای سنجش میزان انگیزش یا میزان قاطعیت و شایستگی فرد در رفتار به هنگام سفر وجود ندارد (وای.گی، 1388: 192).
رویکرد جذب (کشش) و دفع(فشار) گردشگرعوامل جذب و دفع رفتار گردشگر دو طرف یک سکهی انگیزشی است. عامل روانشناختی که این دو را به هم مرتبط میسازد مفهوم احساس است. از این منظر مصرف کنندگان ، مخصوصاً گردشگران، توسط نیازهایشان رانده میشوند و توسط مزیتهای خدمات تفریحی و مقصد کشیده میشوند.در نهایت،نیازهای احساسی و تجربی با رفتار انتخاب دار و لذت طلب مرتبط هستند. بخصوص در این رویکرد، فرآیندهای تجربی مانند تصورات، رویاها، احساسات و آرزوها نقش مهمی را در مصرف لذت گرایی ایفا میکنند. در این رابطه معقولانه است که معتقد باشیم هنگامی که مصرف کنندگان رفتار گردشگرانه را تصور میکنند ، برای مثال، توجه خود را به سمت احساسات خوشایند و تجربیات لذت طلب جهت دهند(Amir tahmaseb, 2007: 15).
کرومپتون (1979)تحریکات فشار را به عنوان دلایلی برای مسافرت و تحریکات کشش را به عنوان دلایلی برای انتخاب یک مکان توسط گردشگران توصیف میکند.کرمپتون (1979) هفت محرک داخلی روانشناسی- اجتماعی را ارائه داد که رفتارهای مسافرت تفریحی را هدایت میکرد. این محرکها عبارتند از: رهایی از روز مرگی، خودیابی (خودشناسی)، آرامش، پرستیژ، پس رفت، تقویت روابط خانوادگی و تسهیل روابط اجتماعی.او همچنینن دو محرک مرتبط با ناهماهنگی فرهنگی (آموزش و فکر تازه) را یافت که او آنها را به عنوان مزیتهای اجتمای روانشناسی سفر توصیف میکند.گوسن (2000) احساساتی را به عنوان عامل روانشناختی مورد بررسی قرار داد که عوامل جذب و دفع نامیده میشود. او معتقد بود که گردشگران توسط نیازهای احساساتیشان مجبور شده (تحت فشار قرار گرفته) و تسط منفعتهای احساساتیشان کشانده (جذب شده) میشود. نیازهای مصرفکنندگان (عوامل فشار) شامل رهایی، آرامش، پرستیژ، روابط اجتماعی و تفکر تازه میباشند در حالی که مزیتهای احساسی یا هیجانی (عوامل کشش) از طریق تبلیغات یا شناختهای مقصد شناخته میشوند (همان،23).
2-3-7- عوامل فردی اجتماعی و گردشگری- سن و گردشگریبیش از 25 درصد جمعیت آمریکا بیشتر از 50 سال دارند و پیشبینی میشود50 سال دیگر 30 درصد به این جمعیت اضافه شود. این بخش جمعیت سالخورده معمولا ثروتمندتر هستند و بیش از پیش به مسافرت میروند. باور دستاندرکاران بر این است که این گروه بیشتر سفر میکنند، به فاصله دورتری میروند، مدت زمان بیشتری در آن مکانها اقامت میکنند و به آژانسهای مسلفرتی اعتقاد بیشتری دارند (در مقایسه با سایر بخشهای این بازار). در واقع سفر سالخوردگان بیشتر جنبه اجتماعی داردو در طول سفر باید مسائل بهداشتی و بندهای قرار داد مربوط به تفریح به صورت دقیق رعایت شود که نیاز به برنامهریزیهای بسیار دقیق دارد. بخش بزرگی از سفرهای سالخوردگان به صورتی انجام میشود که به اصطلاح آنها، در منطق خوش آب و هوا سکنا میگزینند. نمونهای از این سفرها را میتوان در اروپا واسترالیا مشاهده کرد که افراد سالخورده در خانههای خود که به صورت خودرو است (خانههای متحرک)، در فصلهای مختلف نقل مکان میکنند. جنبههای دیگری از مسافرانی که در گروه سنی خاص به مسافرت میروند، این است که آنها برای مدت طولانیتر در یک مکان اقامت میکنند. در استرالیا که این گروه سنی معمولا کمتر از سی سال دارند، برای مدتی بیش از 12 ماه در یک مکان اقامت میکنند، که معمولاً به مکانهای ارزان یا کلبههای چوبی روی میآورند تا با بودجه اندکی، مدتی طولانیتر اقامت کنند. کل پولی را که این دسته از مسافران خرج میکنند نسبت به جهانگردان بینالمللی بسیار بیشتر است، ولی این دسته از افراد هزینه زیادی بابت اقامت خود نمیپردازند (لامزدن،1387: 75).
– جنس و گردشگریبررسیهایی که بر روی جنس مسافران انجام شده نشان میدهد که ظرف 20 سال گذشته، مسافران از این بابت تغییرات زیادی کردهاند. زنان با انگیزه فرار از محیط یکنواخت محل زندگی خود، تغییر در شرایط شخصی مانند مرگ یک عضو خانواده، شکست در عشق، طلاق یا جدایی، تمایل به تجربه کردن کارهای مخاطرهآمیز، تمایل به نشان دادن تواناییهای شخصی،یافت استقلا و اثبات شایستگیهای خود به مسافرت میروند. همچنین زنان در مسافرتهای تفریحی مسئله رسیدگی به شوهر، بچهها، پدر، مادر و یا همکاری با سایر دوستان را در اولویت قرار داده و تفریح و گردش را در درجه دوم اهمیت جای میدهند. در بخش بازرگانی و تجارت نیز زنان نقش بسیار مهمی را ایفا میکنند. بیش از یکسوم سفرهای بازرگانی که در آمریکا نجام میشود توسط زنان صورت میگیرد و درصد زنان مسافر روبه افزایش است. زنانی که به صورت نماینده شزکتها باهدف بازرگانی به مسافرت میروند، به مسئله ایمن بودن سفر اهمیت زیادی میدهند و برای مسئلههایی چون رسیدگی به وضعیت شخصی، تمیز بودن لباس، داشتن آینه قدی و وسایل اتو کردن لباسها، اهمیت قائل هستند (وای.گی ،1388: 185).
– تحصیلات و گردشگریعلاوه بر درآمد تحصیلات هم عاملی بسیار مهم به حساب میآید که با مسافرت رابطهای بسیار قوی دارد. تحقیقات زیادی در این زمینه انجام شده است، نشان میدهد که با بالا رفتن میزان تحصیلات فرد، تمایل او به سفر بیشتر میشود. حتی در میان جوانان هم، تحصیلات دانشگاهی موجب میشود که درصد بیشتری از افراد در پی کسب تجربههای جدید و یافتن فرصتهایی برای شناخت بیشتر خود برآیند. بنابراین گروه مزبور احساس میکند اگر نتواند به تنهایی (از نظر مالی) از عهده چنین سفری برآید دولت باید آنها را در این راه یاری کند و یارانه پرداخت نماید (همان، 1388: 185).
– رسانه و گردشگریتأثیر محسوس تلویزیون افزایش ساعاتی است که افراد در خانه میگذراند و از آن مهمتر، توزیع خاص این زمان است: ملاحظه میشود که ساعات بیشتری در شب در خانه میگذرد. در عوض، ساعاتی که در روز در خانه صرف میشود، کاهش میپذیرد. بلسون معتقد است که علیرغم چنین پدیدهای در خانوادههای پرجمعیت، حجم کلی زمان صرف شده در خانه بعد از ورود تلویزیون کاهش میپذیرد و علت آن، به نظر همین نوسنده، این است که در چنین خانوادههایی، نوجوانان بیشتر ترجیح میدهند با دوستی به گردش بروند تا آنکه خود را در اطاقی محبوس سازند.
بررسیهایی که در فرانسه توسط «انجمن اولیا» صورت گرفته است، همین امر، یعنی توجه کمتر جوانان را به تلویزیون نشان میدهد. بیشبهه، علت این عدم توجه را باید در این دانست که برنامههای تلویزیونی را در وسیلهای برای ثبوت تسلطو ارجحیت نسل بزرگسال میپندارند. لیک، این عدم توجه عمومیت ندارد. در انگلستان، گورر نشان میدهد که 47 درصد کودکان بعد از ورود تلویزیون به خانه، زمان بیشتری را در آن صرف میکنند (کازنو، 1384: 151).
– قومیت و گردشگریدر زبان محاوره و دنیای گردشگری این عبارت، مترادف با واژهی نژاد در نظر گرفته میشود. همانگونه سایکس (2001) اظهار میکند، شواهد ژنتیکی و جزئی زیادی وجود دارد که نشان میدهد تمایز نژادی قدیمی میان آسیاییها، قفقازیها (سفیدپوستان) و سیاهپوستان چندان محسوس نیست ودر حقیقت این تفاوتها چیزی جز طبقهبندیها ساده و جامع نیستند. با این وجود در محافل دانشگاهی در برخورد با نژاد و قومگرایی به عنوان متغییر علوم اجتماعی، شاهد حساسیتها و واکنشهای متضادی هستیم. به خصوص دیدگاهی وجود دارد که بیان میکند تکیه بر« نژاد » به عنوان یک متغییر، باعث میشود تا از متغییرهای مهمتری مثل فقر، فرصتهای آموزشی و بهداشت غافل شویم. مطالعه در زمینهی تفاوت جنسیتی درگیر قید و بند چندانی نیست، ارایهی نیمرخی از نیازهای افراد سنین مختلف ارزشمند است، اما محققان باید توجه داشته باشند که ایجاد ارتباط بین « نژاد» و« قومیت» ممکن است باعث بروز دیدگاههای تبعیض آمیزی شود. در واقع سنت رفتاری خاصی راجع به سفر سیاهان آمریکایی، بومیان تایوانی و تامیلهای سریلانکا کشف نشده است. البته اسثنائاتی مثل کار فن (1994) در مورد هزینهی سفر خانوارهای آمریکایی اسپانیایی تبار و آسیایی تبار، کار استیفنسون و هیوگس ( 1995) در مورد جوامع آفریقایی- کارائیبی بریتانیا و کار تهئی و لسکرک (2003) در مورد جاذبهی گردشگری کشتیهای تفریحی برای اقلیتهای قومی وجود دارد. امکان انجام مطالعات گردشگری جدید و مهم در ادامهی کارهای انجام شده در مورد ترجیحات قومی برای گذراندن اوقات فراغت وجود دارد که فرصتهای تحقیقاتی مهمی را برای محققان و علاقهمندان تجاری فراهم آورد (پیرس، 1389: 65).
– چشم و هم چشمی و گردشگریچشم و هم چشمی اصطلاحی است که به نوع رفتار انسانی در حوزه عمل اجتماعی اشاره دارد. با توجه به مسأله رقابت که در این اصطلاح نهفته است، اشخاص برای دست یابی به اهداف رقابتی، دست به انواع و اقسام کارهایی می زنند که در چشم دیگری بزرگ نمایند و به نوعی خودنمایی کرده و برتری و چیرگی خویش را نشان دهند. چشم پرکنی و برتری جویی هدفی است که در این نوع رفتار می توان شناسایی کرداز جمله جامعه شناسانی که به این موضوع پرداخته اند وبلن می باشد تورشتاین وبلن، یکی از صاحبنظران پیشگام در این عرصه، فراغت را به عنوان موضوعی مستقل مطالعه و تبیین کرده و دربارهی تغییر نقش و کارکرد فراغت در جامعهی جدید نظریهپردازی کرده است. در نظریهی او مصرف و فراغت چشمگیر (و نمایشی)، راهی است برای نمایاندن منزلت و موقعیت اجتماعی برای اینکه انسانها در چشم دیگران برتر جلوه کنند و برای خودشان نیز ارزش بیشتری قائل شوند. آداب و روشهای زندگی طبقات بالا با فراغت و مصرف چشمگیر توأم است. مصرف و فراغت چشمگیر، لزوماً منحصر به افرادی نیست که برای دستیابی به مقام و موقعیت بلندمرتبه با دیگران رقابت میکنند بلکه بستگان این افراد از جمله همسران و خدمتگزاران آنها هم میتوانند با این نوع سبک زندگی و فراغت، منزلت سرورانشان را به نمایش بگذارند. به نظر وبلن، در جوامع مدرن، مصرف چشمگیر (متظاهرانه) و سبک زندگی مبتنی بر رفاه و فراغت، سراسر ساختار اجتماعی را فرا گرفته است. در چنین فرهنگهای رقابتآمیزی، افراد طبقات پایینتر تلاش میکنند تا با الگو قرار دادن سبک زندگی و فراغت طبقه بالاتر و تظاهر به فراغتهای مدرن به احترام و منزلت اجتماعی بیشتری دست یابند (وبلن ،1383: 71).
2-4- چهارچوب نظریمدل مفهومی ارائه شده در زیر سعی دارد ارتباط گردشگری را با متغییرهای اصلی این پژوهش بسنجد این متغییرها شامل عوامل زمینهای (سن، جنس و تحصیلات) و عوامل اجتماعی (چشم و همچشمی، قومیت و رسانه) میباشند. نظریه پردازانی نظیر چاک. وای. گی، لس لامزدن، فیلیپ. ل. پیرس،وبلن و کازنو به بررسی رابطه گردشگری با عوامل ذکر شده بالا پرداختند. پیرس در نظریه خود رابطهی بین قومیت و گردشگری را به صورت ایده مطرح کرده است.طبق نظریات چاک. وای. گی بین جنس و گردشگری رابطهی معناداری وجود دارد. این رابطه حاکی از آن است که ظرف 20 سال گذشته در ذائقه مسافران از نظر جنسیت تغییرات زیادی ایجاد شدهاست که این تغییرات بیشتر در زنان مشاهده شده است. علاوه بر این چاک. وای. گی معتقد است بین تحصیلات و گردشگری نیز رابطهی معناداری وجود دارد که با بالا رفتن میزان تحصیلات فرد تمایل او به سفر بیشتر میشود و همچنین طبق نظریات لس لامزدن و وبلن سن و چشم وهمچشمی با نوع گردشگری رابطهی معنا داری وجود دارد بدین معنا نوع گردشگری با توجه به سن گردشگر دچار تغییر میشود به عنوان مثال بخش بزرگی از سفرهای سالخوردگان به صورتی انجام میشود که به اصطلاح آنها، در مناطق خوش آبوهوا سکنا میگزینند و در واقع سفر سالخوردگان بیشتر جنبه اجتماعی دارد و از طرفی وبلن معتقد است که مصرف و فراغت چشمگیر (و نمایشی)، راهی است برای نمایاندن منزلت و موقعیت اجتماعی برای اینکه انسانها در چشم دیگران برتر جلوه کنند و برای خودشان نیز ارزش بیشتری قائل شوند. آداب و روشهای زندگی طبقات بالا با فراغت و مصرف چشمگیر توأم است.
2-4-1- مدل مفهومی تحقیق

فصل سوم:
روششناسی تحقیق
246062598869500
240474533655000
1632585194310
مقدمهتحقیق تلاشی است در جهت حقیقتیابی و فهم مجهولات. پایه هر علمی روش شناخت آن است و اعتبار و ارزش قوانین هر علمی به روش شناختی مبتنی است که در آن علم بکار میرود بر این اساس استفاده از روش و شیوههای علمی و بهرهگیری از روشهای مناسب که بتواند گروه تحقیق را در تحقق اهداف یاری دهد، بسیار اهمیت دارد. هدف از انتخاب روش تحقیق آن است که محقق مشخص نماید، چه شیوه و روشی را اتخاذ نماید تا او را هرچه دقیقتر، سریعتر و ارزانتر در دستیابی به پاسخ یا پاسخهایی برای پرسش یا پرسشهای تحقیق مورد نظر کمک نماید.
در این فصل ابتدا به نوع و روش تحقیق، متغیرها، فرضیات، جامعه آماری، روش نمونهگیری، ابزار نمونهگیری، اعتبار و روایی وسیله تحقیق و روشهای پردازش و تجزیه و تحلیل دادهها پرداخته شده است.سپس به بررسی ویژگیهای طبیعی، جغرافیایی، اقتصادی و اجتماعی محدوده مورد مطالعه پرداخته میشود.
3-1- متدولوژی و روش تحقیق3-1-1- روش تحقیقروش به کار گرفته در این تحقیق پیمایشی میباشد زیرا تمرکز مساله تحقیق بر یکمحدوه وسیع است. در این روش، محقق شرایط فعلی را بررسی میکند تا مسائل جاری در پرتو آن روشن شود.. تعمیم پذیری نتایج، یکی از خصوصیات عمده و اصلی تحقیق پیمایشی است. در واقع هدف اصلی محقق در این قبیل تحقیقات،تعمیم نتایج نمونه کوچکتر به جامعه بزرگتر میباشد (صفریشالی، 1391 : 61).
3- 1- 2- متغیرهای پژوهش
متغییرها از مهمترین مباحث در تحقیقات اجتماعی و انسانی هستند. هدف، شناخت علت یا عوامل پیدایی یا تغییر موضوع پژوهش است و چون تغییر پذیرند و قاببل سنجش، آنان را متغییر میخوانیم (سارو خانی، 1373: 123).
1- متغیر مستقل: در پژوهش حاضر، با توجه به موضوع و فرضیههای پژوهش عوامل زمینهای (جنس، سن، سواد) و عوامل اجتماعی ( قومیت، چشم و هم چشمی، رسانه) متغیر مستقل میباشند.
2- متغیر وابسته: شاخصهای سنجش متغیر وابسته پژوهش حاضر عبارتند از:
– گردشگری زیارتی
– گردشگری اقتصادی
– گردشگری فرهنگی- تاریخی
– گردشگری قومی
– گردشگری تفریحی
– گردشگری ورزشی
3- 1- 3- جامعه آماریجامعه آماری این پژوهش را کلیه خانوارهای ساکن در قصرشیرین که به داخل و خارج از کشور سفر کردهاند تشکیل میدهد و تعداد آن 4756 خانوار میباشد.
3- 1- 3-1- روش نمونهگیریدر قسمت فوق گفته شد که جامعه آماری این پژوهش را کلیه افراد ساکن در قصرشیرین که به داخل و خارج از کشور سفر کردهاند تشکیل میدهد، به دلیل اینکه گردآوری فهرست کاملی از عنصرهایی که جمعیت را تشکیل میدهند ناممکن و غیرعملی میباشد و محقق نمی تواند نمونه مورد نیاز را به روشهای احتمالی ساده و یا طبقهبندی شده انتخاب کند ،روش نمونه گیری در این پژوهش به صورت خوشه ای چند مرحلهای است.
نمونهگیری خوشهای عبارت است یک نمونهگیری چند مرحلهای که در آن ابتدا گروههای طبیعی (خوشهها) نمونهگیری میشوند و سپس از شمار هر گروه برگزیده شده نمونهگیری دیگری صورت میگیرد.
در روش نمونهگیری خوشهای چند مرحلهای نمونهگیری با انتخاب نمونهای از خوشهها آغاز میشود. سپس، فهرستی از عناصر ایجاد و نمونهای از عناصر هر خوشه انتخاب شده برگزیده میشود (ببی،1390: 468).
3- 1- 3-2- حجم نمونه و روش محاسبهبرای محاسبه حجم نمونه از روش کوکران استفاده می شود که به صورت زیر محاسبه می شود:
4756×1/962×0/5×0/54756-1×0/52+1/962×0/5×0/5=357=n=Nz2pqN-1d2+z2pq=Nحجم نمونه آماری
=nحجم نمونه
=zمتغیر نرمال واحد استاندارد که در سطح اطمینان 95 درصد برابر با 96/1 است
=pمقدار نسبت صفت موجود در جامعه است و اگر در اختیار نباشد می توان آن را 5/0 در نظر گرفت.
=qدرصد افرادی که فاقد صفت موجود در جامعه هستندq=p-1 =dمقدار اشتباه مجاز می باشد که در اینجا 05/0 است.
3- 1- 5- ابزار گردآوری دادهها

متن کامل و مطالب مشابه در سایت هماتز

« (Previous Post)
(Next Post) »

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *