پایان نامه ها

امنیت، شاخص‌های، کالری، درآمد، ناامنی، خانوارهای

ه از دو شاخص تنوع غذایی و مقدار دریافت کالری توسط فرد استفاده شده است.
1-2- اهمیت مطالعه
اهمیت تنوع در رژیم غذایی طی مطالعات متعددی بدست آمده و بیانگر آن است که رژیم غذایی متنوع نتایج مثبتی بر سلامت غذایی دارد. در اغلب مقالات توزیع و مصرف غذاهای متنوع سالم مورد انتقاد قرار گرفته است چراکه بر حسب مقدار مصرف غذاهای مختلف می‌باشد. از آنجایی‌که این اندازه‌گیری‌ها معمولا سودمند نیستند تعدادی از متخصصین علم تغذیه خواستار تعریف صریح و دقیق برای نحوه‌ی مصرف رژیم غذایی شده‌اند (درشر و همکاران، 2011).
تفاوت‌های فردی در رفتار مصرف افراد در جهات مختلف اثر دارد. تعداد زیادی از مطالعات تجربی برروی بررسی رابطه بین مقدار مصرف یک محصول خاص و ویژگی‌های شخصیتی خانوارها تمرکز دارد (از جمله سن، درآمد اعضای خانواده و بعد خانوار). با این حال توجه به سایر ابعاد رفتار مصرف (از جمله گوناگونی محصول و تنوع در تولید که در دوره‌های خاصی به مصرف می‌رسند) به مراتب کمتر شده است (تیله و ویس، 2003).
تیله و ویس آگاهی از تنوع در مصرف مواد غذایی را از جهاتی مهم می‌دانند:
1- تنوع غذایی می‌تواند برای دریافت مواد مغذی و حفاظت در مقابل بیماریهای مزمن موثر باشد. کارشناسان تغذیه همچنین بر این عقیده هستند که کلید رسیدن به رژیم غذایی مناسب خوردن غذاهای گوناگون است. با این حساب تنوع در مصرف مواد غذایی شامل ترجیحات مصرف کننده است که به عنوان معیاری برای شاخص سلامتی غذایی توسط بخش کشاورزی ایالت متحده آمریکا ارائه شده است.
2- مطالعات تنوع مصرف مواد غذایی می‌تواند بیانگر الگوی مفیدی برای بازاریابی محصولات باشد. آگاهی از ترجیحات مصرف کننده به عنوان یکی از استراتژی‌های موثر بازاریابی نسبت به مصرف کنندگان به حساب می‌آید و موجب پیدایش نگرش جدیدی در رابطه با تجارت بین الملل و تنوع محصول می‌شود و در نهایت در اقتصاد کلان به یک نقطه نظر در گسترش تنوع مصرف خواهد رسید که به سوی رشد بلند مدت و توسعه هدایت خواهد شد.
برای تشخیص تنوع مصرف غذای افراد یک ارزیابی صحیح از تنوع غذایی مورد نیاز است. ارزیابی مقدار تنوع، اغلب به وسیله تعداد اقلام مصرفی و گروه‌های غذایی ثبت می‌شود اما این روش دارای معایبی است:
اولا: مشخص نمی‌شود که تنوع مشاهده شده نتیجه تفاوت بین محصولات سالم یا ناسالم است (میوه‌ها یا شیرینی جات بر حسب ترجیحات). مطالعات قبلی صرفا این مانع را مورد بحث قرار داده که عمدتاً بر اساس غذاهای باب میل محاسبه شده و غذاهای غیر از آن حذف شده است؛ نظر به اینکه طبقه‌بندی بعضی غذاها در زیرمجموعه‌ها سوال برانگیز است (مثل غلات شیرین شده در کدامیک از مجموعه‌های غلات یا شیرینی‌ها قرار گیرد) لذا این یک روش اصولی است.
دوما: ارزیابی مقدار مصرف فردی، میزان توزیع غذای با کیفیت را محاسبه نمی‌کند. افراد با سهم برابر از محصولات غذایی اختلاف بیشتری نسبت به کسانی که 90 درصد از یک محصول و 10 درصد از سایر محصولات استفاده می‌کنند، دارند (درشر و همکاران، 2011).
یک رژیم غذایی سالم باید شامل سه جنبه همزمان باشد: تعداد، توزیع و میزان سلامت سبد غذایی مصرفی. در نظریه‌های جدید بر اجرای یک روش جدید دستیابی به تغذیه سالم و همه جانبه تاکید شده است. دستوالعمل آلمانی‌ها برای تنوع غذایی این جمله است که: “از تنوع غذاها لذت ببرید، هیچ غذای سالم یا ناسالم و یا حتی قدغن شده ای وجود ندارد. این کیفیت، انتخاب و ترکیب غذاست که اهمیت دارد” (درشر و همکاران، 2011).
همانطور که مشاهده شد برای اندازه‌گیری وضعیت امنیت غذایی شاخص‌های متنوعی وجود دارد و یکی از روش‌های دریافت صحت این شاخص‌ها، بررسی همبستگی بین آنها می‌باشد. لذا در این تحقیق سعی بر این است که پس از اندازه‌گیری وضعیت امنیت غذایی با استفاده ازدو شاخص تنوع غذایی و کالری دریافتی توسط فرد در مناطق روستایی شهرستان گرگان نسبت به تعیین همبستگی بین این دو شاخص نیز اقدام کنیم.

1-3- اهداف اصلی مطالعه
1- محاسبه شاخص‌های مختلف امنیت غذایی در مناطق روستایی شهرستان گرگان
2- مقایسه کاربرد شاخص‌های مختلف امنیت غذایی در مناطق روستایی شهرستان گرگان
1-4- فرضیات تحقیق
1- ساکنان مناطق روستایی گرگان در وضعیت امنیت غذایی به سر می‌برند.
2- بین شاخص مقدار دریافت کالری و شاخص تنوع مواد غذایی همبستگی بالایی وجود دارد.
فصل دوم
بررسي منابع
2-1- بررسي پژوهش‌های انجام شده در داخل کشور
در مطالعات انجام شده، محققان از شاخص‌های مختلف برای بررسی وضعیت امنیت غذایی استفاده کرده‌اند. میان مطالعات داخلی مورد بررسی، مطالعاتی هستند که به محاسبه شاخص‌های امنیت غذایی در کشور و بررسی روند تغییر این شاخص‌ها در طول سالهای مختلف پرداخته‌اند.
خداداد کاشی و حیدری (1383)، در مقاله خود سعی داشتند بوسیله شاخص AHFSI ابعاد ناامنی غذایی را در خانوارهای ایرانی برآورد کنند. نتیجه یافته‌های آنان حاکی از آن است که در جامعه ایرانی در طی سال‌های 1364-1379 از لحاظ دسترسی به انرژی غذایی و امنیت غذایی خانوار شهری و روستایی روند صعودی داشته است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که درصد افراد فقیر از نظر دریافت پروتئین بین سال‌های 1365 تا 1373 افزایش یافته و پس از آن تا سال 1375 این درصد کاهش یافته است.
دینی ترکمانی (1383)، در مقاله خود، با استفاده از شاخصی که صندوق توسعه بین‌المللی کشاورزی ارائه کرده است، ابعاد ناامنی غذایی در سطح ملی را با استفاده از داده‌های فائو در دوره زمانی 1369-1380 برآورد کرد. این شاخص مبتنی بر شش متغیر شاخص خودکفایی، شاخص عرضه سرانه کالری نسبت به عرضه کالری مورد نیاز، میزان رشد سالانه مصرف غذا (کالری)، تغییرات در تولید غذا، تغییرات در مصرف غذا و شاخص تولید است. نتایج مطالعه او گویای واقعیت جدیدی بود. وی با توجه به مطالعات قبلی، بحث عدم توزیع درآمد را مطرح کرد. با اینکه شاخص امنیت غذایی ایران را بیش از واحد نشان می‌دهد اما نابرابری بسیار در توزیع درآمد و مصرف در جامعه وجود دارد بنابراین تامین امنیت غذایی بالا در سطح خانوار مستلزم سیاست باز توزیع درآمدی مناسب است.
شکوری (1383)، در مقاله‌ای تحت عنوان امنیت غذایی و دسترسی به آن در ایران، به بررسی رابطه بین سیاست‌های توسعه کشاورزی و امنیت غذایی پرداخته است تا میزان موفقیت این سیاست‌ها را در ایجاد امنیت غذایی در سطح کلان و خرد در یابد. این بررسی نشان می‌دهد که هرچند دولت در چارچوب سیاست‌های توسعه روستایی و کشاورزی، اقدامات قابل توجهی را آغاز کرده و این سیاست‌ها بویژه در سال‌های اخیر در افزایش میزان تولید بخش قابل توجهی از محصولات اساسی غذایی موثر بوده‌اند و حتی با اجرای طرح محوری گندم توانسته است به خودکفایی در این محصول راهبردی در سال (1383) برسد. ولی در فراهم کردن امکان دسترسی پایدار به امنیت غذایی برای تمام افراد جامعه چندان توفیقی حاصل نشده است و به این نتیجه دست یافته است که به علت وجود نابرابری‌های درآمد و ثروت، امکان دسترسی پایدار به امنیت غذایی برای تمام افراد جامعه چندان توفیقی حاصل نشده است.
خضری (1383)، مقاله‌ای با عنوان امنیت غذایی و امنیت ملی ارائه کرد که با مقایسه وضعیت عرضه سرانه انرژی و موادغذایی در کشور با کشورهای پیشرفته و درحال توسعه به این نتیجه رسیدند که امنیت غذایی در سطح کلان و ملی مطلوب است اما مشکل اصلی امنیت غذایی در کشور توزیع نابرابر غذا و دسترسی نابرابری و در مواردی فقدان دسترسی مردم کشور به غذا می‌باشد.
نجفی و شوشتریان (1383)، با هدف بررسی وضعیت امنیت غذایی و هزینه حذف ناامنی غذایی در ارسنجان استان فارس اقدام به محاسبه شاخص FGT نمودند و نتایج بدست آمده از محاسبات نشان داد چنانچه 2000 کالری بتواند نیازهای روزانه افراد را برطرف نماید در صورتی که هدفمندسازی صورت نگیرد و به تمامی افراد340 کالری مساعدت شود هزینه حذف ناامنی 1395200 ریال و در صورتی که هدفمند‌سازی کامل صورت گیرد 130100 ریال خواهد بود.
جعفری ثانی و بخشوده (1385)، در مقاله‌ای با عنوان مقایسه فقر و ناامنی غذایی خانوارهای روستایی و شهری در استان گلستان، شاخص FGT (جهت اندازه‌گیری فقر) نشان داد بین سال‌های 1375 تا 1382 ناامنی غذایی کاهش یافته است و علاوه بر این نتایج نشان داد که در مناطق روستایی ایران درصد فقرا کمتر از مناطق شهری است، در حالیکه وضعیت امنیت غذایی با توجه به سه شاخص محاسبه (برای کمبود کالری، پروتئین و کربوهیدرات مورد نیاز بدن)، در مناطق شهری وضعیت مناسبتری نسبت به مناطق روستایی دارد، لذا می‌توان گفت استان‌هایی که فقیرند، الزاما در ناامنی غذایی قرار ندارند. با توجه به محاسبه شاخص‌های مورد نظر برای ناامنی غذایی، شکاف کمبود کربوهیدرات نسبت به شکاف کمبود کالری و پروتئین بسیار کوچکتر و نشان‌دهنده مصرف زیاد و بالاتر از میزان حداقل نیاز روزانه است. شکاف کمبود پروتئین نیز نسبت به سایر شکاف‌ها بسیار بزرگتر و نشان‌دهنده مصرف کمتر از میزان حداقل نیاز روزانه است. این مسئله حاکی از پایین بودن قدرت خرید و نبود فرهنگ صحیح تغذیه و جایگزین شدن مواد خوراکی با ارزش غذایی پایین توسط خانوارهای مورد مطالعه می‌باشد.
مهرابی بشرآبادی و موسوی (1388)، به بررسی اثر آزاد سازی تجاری بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی ایران پرداختند و با استفاده از شاخص شدت تجاری و شاخص کلی امنیت غذایی در دوره زمانی 1362 تا 1385 با به‌کارگیری روش تصحیح خطای برداری به این نتایج دست یافتند که این اثر به میزان اندک است و در کوتاه مدت منفی، و در بلند مدت مثبت می‌باشد و هرچه سطح فقر روستایی افزایش یابد، به تدریج سهم غذا در سبد مصرفی خانوارها کم می‌شود و در نتیجه، امنیت غذایی آنها کاهش می‌یابد. از سوی دیگر، سطح فقر نیز در کوتاه مدت بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی اثر مثبت خواهد گذاشت، چراکه به دلیل خود معیشتی بودن و عادت خانوارهای روستایی به خرید کالاهای مصرفی طبق روند گذشته خود، این خانوارها اثر منفی سطح فقر بر امنیت غذایی خود را احساس نخواهند کرد.
احمدی (1390)، به مطالعه کاربرد استراتژی مقابله (CSI) در برآورد وضعیت امنیت غذایی شهرستان علی آباد کتول پرداخت و نتیجه گرفت که در دو بخش روستایی و شهری شهرستان علی‌آباد کتول، رابطه مستقیمی بین تعداد افراد و اعتیاد با مقدار عددی شاخص استراتژی و رابطه معکوس بین درآمد سرپرست خانوار ومقدار عددی شاخص استراتژی وجود دارد.
شیرانی و همکاران (1391)، به مطالعه کاربرد شاخص استراتژی مقابله (CSI) در برآورد وضعیت امنیت غذایی بین کارکنان خدماتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان پرداخته و نتیجه گرفتند که علی‌رغم دارابودن شغلی نسبتا ثابت برخی از افراد جامعه (کارکنان خدماتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی) از مشکل عدم امنیت غذایی رنج برده و نیازمند بکارگیری استراتژیهای مقابله با شدت مختلف می‌باشند که در این تحقیق 65 درصد از کارکنان حداقل از یکی از انواع استراتژیهای مقابله را استفاده کرده‌اند.
شیرانی و احمدی کلیجی (1392)، مقاله‌ای با عنوان کاربرد شاخص تنوع غذایی در بررسی وضعیت امنیت غذایی مناطق روستایی ایران را ارائه کردند. در این مطالعه برای بررسی وضعیت امنیت غذایی مناطق روستایی کشور، از سه شاخص “میانگین نسبت کفایت غذایی”، “بری” و “آنتروپی” در قالب شاخص‌های تنوع غذایی استفاده می‌شود. نتایج نشان می‌دهد که دهک‌های پایین درآمدی از تغذیه‌ای قابل قبول برخوردار نیستند و مواد مغذی به اندازه کافی به آنها نمی‌رسد. همچنین گروه‌های کم درآمد نسبت به گروه‌های پر درآمد از تنوع کمتری در مصرف اقلام خوراکی برخوردارند، که می‌توان آن را ناشی از درآمد اندک خانوارهای دهک‌های اولیه دانست.
تنهایی (1392)، در مطالعه‌ای با عنوان بررسی وضعیت امنیت غذایی با استفاده از شاخص تنوع غذایی در مناطق روستایی شهرستان مرودشت استان فارس، به بررسی وضعیت امنیت غذایی در مناطق روستایی شهرستان مرودشت استان فارس با استفاده از شاخص‌های تنوع غذایی کالری دریافتی، پروتئین دریافتی، کربوهیدرات دریافتی و چربی پرداختند. همچنین با استفاده از روش غیر پارامتری تاثیر عوامل اقتصادی- اجتماعی بر شاخص‌های تنوع غذایی برآورد شد و نتایج نشان داد که این عوامل تاثیر چندانی بر شاخص مذکور ندارند.
2-2- بررسي پژوهش‌های انجام شده در خارج از کشور
درونوسکی و همکاران (1996)، به بررسی سه شاخص کیفیت رژیم غذایی DQI و تنوع غذایی DVS و DDS میانسالان فرانسوی پرداخته و به این نتیجه رسیدند که با استانداردهای آمریکا زنان فرانسوی به لحاظ امنیت غذایی در سطح پایینی قرار دارند.
راماکریشنا و آصف (2002)، شاخص کلی امنیت غذایی خانوار را در شمال اتیوپی محاسبه کردند و نتیجه گرفتند که در این نواحی امنیت غذایی در سطح بالا (بیش از 85 درصد) قرار دارد و با بهره‌گیری از مدل لاجیت، میزان تولید را در امنیت غذایی موثر دانستند.
تیله و ویس (2003)، در مطالعه خود به برآورد مدلی برای تقاضای تنوع در مصرف مواد غذایی در آلمان پرداختند که از شاخص بری برای اندازه‌گیری تنوع در مصرف مواد غذایی استفاده نمودند. نتایج مطالعه آنها حاکی از



قیمت: 11200 تومان

متن کامل پایان نامه ها در 40y.ir

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *