بررسی پیوند اسکنه چهار رقم گل رز (Rosa sp.) بر روی پایه …

بنابراین براساس نتایج به دست آمده و روند افزایشی تولیدات گل و گیاهان زینتی در کشور، اصلاح ساختار بازار گل و گیاه کشور از حالت سنتی به ساختارهای نوینی چون بازار حراج گل ضروری است.
لازم به ذکر است که با وجود این که ایران در زمینه تولید و کشت رز هلندی از پتانسیلهای بالقوه و بالفعلی برخوردار است ولی سهم ایران در زمینه تولید و تجارت جهانی این محصول بسیار ناچیز است. بر اساس آمار ارائه شده توسط سازمان جهاد کشاورزی در بهمن ماه ۱۳۸۵، در میان تمام شهرستانهایی که به تولید و پرورش گل رز هلندی مشغول هستند، اصفهان اولین مقام تولیدی و کیفی را داشته است. به طوری که نوروزی و همکارانش (۱۳۸۴) در مطالعه خود موانع تولید و بازار یابی گل و گیاه در استان مازندران را بررسی نمودند و نتایج نشان داد که با وجود مزیت نسبی تولید، به دلیل ضعف بازاریابی، میزان صادرات گل و گیاه چندان چشمگیر نمیباشد. کافی و همکارانش (۱۳۸۰) روند توسعه تولید و صادرات گل و گیاه زینتی کشور کلمبیا را با ایران مقایسه کردند.
۱-۲-بیان مساله:
خانواده رزها حدود ۱۴۰گونه دارد و در نتیجه دورگگیری ارقام بسیارزیادی از آنها حاصل شده است. این رزها از لحاظ خصوصیاتی از جمله: اندازه، ارتفاع، شکل، رنگ شاخسار و برگسار، فصل گلدهی، عطر و تعداد گلبرگ و … با هم تفاوت بسیار زیادی دارند. از مهمترین رزهای قدیمی می توان به نسترن کوهی اشاره کرد.
نسترن کوهی[۶]درختچهای چند ساله که به طور خودکار در مناطق خشک روی صخرهها و در بوته زارها میروید. عوامل محیطی در رویش نسترن وحشی بسیار دخیل است. نور، درجه حرارت، بارندگی، خصوصیات خاک و تغذیه از جمله این عوامل میباشد. نسترن وحشی یکی از مهمترین گیاهان دارویی است که حاوی ترکیبات دارویی با ارزشی میباشد. این گیاه دارویی به دلیل قابلیت سازگاری با شرایط محیطی مختلف و مقاومت به عوامل بیماری زای خاک به عنوان پایه برای سایر گیاهان این تیره کاربرد دارد( سعیدی و امید بیگی، ۱۳۸۸).به طور کلی دو نوع پیوند در گیاهان مختلف مورد استفاده قرار میگیرد: پیوند شاخه(Graftin) و پیوند جوانه(Budding) میباشد در پیوند شاخه پایه مورد نظر که بر روی آن پیوند زده میشود میتواند یکساله، دوساله و یا چند ساله باشد و پیوندک از شاخه های یکساله که حاوی ۳-۲ جوانه می باشد تهیه میگردد. پیوند اسکنه یکی از معمول ترین نوع پیوندهای شاخه میباشد که به ویژه در پایه های قطور نیز قابلیت اجرا را خواهد داشت. برای این منظور ابتدا در پایه یک برش صاف و افقی ایجاد نموده سپس توسط وسیله اسکنه یک شکاف عمودی به طول ۵-۸ سانتیمتر ایجاد کرده سپس پیوندک را در داخل آن قرار می دهیم( جلیلی مرندی، ۱۳۸۲).
۱-۳-اهداف تحقیق:
هدف اصلی در این تحقیق، ارزیابی پیوند اسکنه و زمان انجام پیوند در سازگاری و موفقیت پیوند چهار رقم رز بر روی نسترن وحشی می باشد.
از جنبه های مجهول و مبهم در این روش، تعیین سازگاری چهار رقم رز پیوندی در دو زمان مختلف بر روی نسترن وحشی و با هدف ارزیابی بهترین رقم پیوند شده گل رز می باشد.
آزمایش بصورت فاکتوریل با دو فاکتور (فاکتور اول زمان پیوند و فاکتور دوم ارقام رز) در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در ۳ تکرار انجام شد.
شکل۱-۱-چیدمان گلدان های آزمایش در محل آزمایش
فصل دوم
بررسی منابع
۲-۱- تاریخچه و منشاء پیدایش
طبق بررسی باستان شناسان و مشاهده شواهد تاریخی همانند فسیلهای سنگی که در ایالات کلرادو و ارگون آمریکا یافت شده است، رزها در دوره سوم تحولات زمین (حدود ۴۰ میلیون سال قبل) در نیمکره شمالی توسعه یافتند. این بدین معنی است که قبل از شروع تکامل بشر(۱۷ میلیون سال قبل) اجداد رز وجود داشته اند. این فسیلها شباهت بسیار زیادی با رزهای وحشی همانند Rosa nutkana و R.palustris دارند. از جمله اولین ردپاهایی که در مورد استفاده از رزها توسط انسان کشف و پیدا شده است، یک لوح رسی که درمنطقه بین النهرین (واقع در عراق کنونی) کشف شد، اشاره کرد در این لوح دستورالعملی در مورد تهیه گلاب به خط میخی آمده است(هاکسلی و همکاران، ۱۹۹۲).
در کشور مصر، ویلیام فلیندرز پتری که یک باستان شناس انگلیسی بوده در معبد هاوارا[۷]، تصویری از حلقههای تاج گل شبیه رزهای داماسک پیدا کرد. این رز که هنوز با عنوان رز مقدس[۸]از آن نام برده می شود، تاکنون در نواحی شرق آفریقا رشد میکند. یکی از پادشاهان آشوری به تیغلاث پسلور[۹]که در کتاب تورات هم نام او آورده شده است، در حدود سال ۷۴۵-۷۲۷ سال قبل از میلاد، به اطرافیان خود کشت و پرورش و نگهداری رزها را توصیه کرده است. در نقاشیهایی که به اصطلاح با نام فرسکو[۱۰] معروف هستند گلهای رز صورتی رنگ و ۵ گلبرگی، اکثراً برروی دیوار و سقف مکانهای عمومی و یا خانه اشراف وجود دارند، ترسیم شده است. در جزیره کرت[۱۱]یونان، آثاری از قدیمیترین این نوع نقاشی که مربوط به ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد بوده یافت شده است. رومیان و یونانیان گل رز را نشانه خدایان عشق و زیبایی (ونوس و افرودیت) میدانستند. هومر شاعر معروف یونانی (۸۸۰ سال قبل از میلاد) در کتاب معروف خود با نام ایلیاد که از جمله آثار فاخر ادبی جهان محسوب میشود، اشاره میکند که زره آسیل و کلاهخود هکتور(دو تن از قهرمانان افسانه ای یونان) در طول جنگ خونین تروا، مزین به گلهای رز بوده است(هاکسلی و همکاران، ۱۹۹۲).
تاریخ نویس معروف یونانی به نام هردوت[۱۲] نیز در دست نوشتههای خود به علاقه بسیار زیاد میداوس[۱۳] به گلهای رز اشاره کرده است. تئوفراست که یکی از شاگردان افلاطون و ارسطو (حدود ۳۰۰ سال قبل از میلاد)، به دلیل علاقه بسیار زیاد خود به رز، در کتابچهای انواع مختلف رز را که تا آن زمان شناخته شده بودند را به همراه نکات مفید و کلیدی در مورد شیوه پرورش آنان، ذکر کرده است. در زمان فراعنه مصر، این سرزمین محل پرورش گیاه رز برای رومیان بوده و شاخه های بریده این گیاه توسط کشتی به روم فرستاده میشد. در آن زمان گلهای رز آنچنان در مصر محبوب بودند که ملکه معروف مصر به نام کلئوپاترا (۶۰-۳۰ سال قبل از میلاد مسیح) در اتاقی مفرش با غنچه ها و گلبرگهای این گل، سردار معروف رومی به نام مارک آنتونی، را پذیرفت. رومیان به دلیل علاقه بسیار بالای خود به رزها، درجنوب ایتالیا در منطقهای که امروزه به نام سالمو[۱۴] معروف است، نهالستانهای بزرگی از رزها را تاسیس کردند. در قرون ۱۲ الی ۱۶ بعد از میلاد، که زمان اوجطراحی و ساخت کلیساهای عظیم و با شکوه بخصوص در اروپای شرقی میباشد، رزها وارد دنیای معماری شده و طرح آنان را در شیشههای رنگین این کلیساها، میتوان مشاهده کرد. طرحهایی از گل رز در بالاترین نشان ملکه ویکتوریا (۱۹۰۱-۱۸۱۹) که در مراسم بزرگداشت افراد، به آنان اهدا مینمود، بکار گرفته شد. در واقع نقش هایی از گل رز، حد بالایی از صفاتی ارزشمند مانند پاکدامنی و شجاعت را بیان میکند. در قرن ۱۵ انتخاب رزهای قرمز رنگ توسط خاندان لنکستر[۱۵] و رزهای سفید رنگ، توسط خاندان یورک[۱۶]به عنوان سمبلهای این دو خاندان سلطنتی در انگلستان، به معروفیت بیشتر این گیاه در آن مناطق منجر شد. رزهای قرمز رنگ در حقیقت از انواع damascene Rosa بودند به دلیل کاربردهای دارویی این گیاه در آن زمان، به عنوان رز دارویی نیز شناخته شد. در بین کشورهای مستعمره آمریکا و در طی دهه ۱۷۲۰، طرحهایی از گل رز بر روی سکهها ضرب شدند و درسال ۱۸۵۶، این طرحهای گل رز بر روی اسکناس ۳ دلاری که توسط بانک کنزاس آمریکا چاپ شد، تصویر فرشتگانی دیده میشود که حلقههایی از گلهای رز بر دوش خود قرار دادند(رشیدی، ۱۳۸۷).
در بسیاری از تابلوهای نقاشی که توسط هنرمندان هلندی در قرن ۱۶ ترسیم شدهاند، میتوان نوع جدیدی از رزها را مشاهده کرد که گلبرگهای بسیار فراوانی دارند و به این دلیل رزهای صد گلبرگ و رزهای کلمی (Rose Cauliflower) نام گرفتند. رزهای کلمی از نمونه رزهای سنتیفولیا[۱۷]بوده و نام علمی آنها Rosa centifolia میباشد. بسیاری از جهانگردان و سیاحان در طی قرن ۱۶ از سمت غربی قاره آسیا به اروپا، رزهای جدیدی را انتقال دادند. به عنوان مثال توماس کرامول، صدراعظم هنری ششم (۱۵۴۷-۱۴۹۱ میلادی) پادشاه انگلستان، انواعی از نسترنها (Rosa moschata) را با خود به انگلستان منتقل کرد و همچنین این احتمال وجود دارد که گروه داماسک پاییز[۱۸] از این نمونه منشاء گرفته باشد. رز زرد (Rosa foetida) رز دیگری بود که از مناطق غربی آسیاوارد اروپا شد، این رز با بهکارگیری آن در برنامههای دورگگیری، رزی بدست آمد که رنگهایش تا آن زمان بینظیر بود. این رز دارای گلبرگهای نارنجی روشن، در قسمت درونی قرمز و در قسمت بیرونی زرد رنگ[۱۹] است. در کشور چین کاشت و پرورش رز به ۵۰۰۰ سال قبل، یعنی در زمان حکومت سلسله هان[۲۰] بر میگردد. در قرن ۱۸، بعد از بهرهگیری از رزهای موجود در غرب آسیا، نوبت استفاده از رزهایی مانند (Rosa chinensis) بود که از شرق آسیا، ژاپن و چین وارد شده بودند. رزهای چینی علاوه بر رنگهای متفاوت، فرم های رشدی متفاوت همانند گل بهی و زرد آلویی داشتند که تا آن زمان در غرب مشاهده نشده بود. همچنین صفت بارز این نوع رزها (شرق آسیا)، قدرت مداوم گلدهی آن یعنی از اوایل تابستان تا اواخر پاییز بود، بر خلاف اکثر ارقام اروپایی که یک بار در سال گلدهی دارند. به دلیل علاقه بسیار بالای ژوزفین (۱۸۱۴-۱۷۷۳) همسر ناپلئون بناپارت، از آخرین امپراطوران فرانسه و حمایت او از برخی پرورشدهندگان، که سرآمد آنان آقایان دوپونت[۲۱] و دسمت[۲۲] بودند، سبب تولید صدها کولتیوار جدید شد. با توجه به آنچه اشاره شد، استفاده از رزهای شرق دور به معنی گام نهادن در جاده دستیابی به رزهای مدرن بود و اوج این موفقیت در ۱۸۶۸ بوده که با ارائه رزهای دورگه چای میباشد.
علاوه بر رزهای دورگه چای، رزهای فلوریبندا، رزهای کوتاه قامت، بوته ای و همچنین اندازههای متفاوتی از رزهای بوتهای و رونده بوجود آمد. زمان اوج تولید رزهای مدرن متنوع، اوایل ۱۹۵۰ بوده است، زیرا در آن سالها پرورش دهندگان و تولید کنندگان، شور و اشتیاق فراوانی برای تولید رزهایی با فرمهای متفاوت رشد و رنگهای مختلف و متفاوت داشتند.
در نهایت با تولید واریته معروف به صلح تحولی عظیم ایجاد شد و بسیاری از افراد آنرا به عنوان گیاهی زیبا و تحسین برانگیز در باغچه منازل خود کاشتند(هاکسلی و همکاران، ۱۹۹۲؛ رایت، ۱۹۹۵؛ رشیدی، ۱۳۸۷).
۲-۲- گیاه شناسی
رزها از خانواده رزاسه (Rosaceae) میباشند. ۱۰۷ جنس و ۳۱۰۰ گونه خزان دار، همیشه سبز به شکل بوتهای، ایستاده، افتاده و خزنده و رونده در این خانواده وجود دارد(هاکسلی و همکاران، ۱۹۹۲). خانواده رز به همراه ۲۴ خانواده دیگر در یک راسته قرار دارند و این راسته به نام راسته رز شناخته میشوند (جدول۱).
جدول ۱- ۱- جایگاه گیاهان رز در طبقه بندی گیاهان همراه با مثال خاص Rosa CaninaLuteiana

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.

Plantae (Kingdom)سلسله
Emberobionta (Sub-Kingdom)زیر سلسله
Tracheophyta (Phyllum)شاخه