علمی : بررسی پیوند اسکنه چهار رقم گل رز (Rosa sp.) بر روی پایه نسترن وحشی …

فهرست شکلها
عنوان صفحه

چکیده
برای بررسی اثر پایه نسترن بر رشد رویشی و زایشی چهار رقم رز آزمایش بصورت فاکتوریل با دو فاکتور در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در ۳ تکرار انجام شد. فاکتور اول (A) شامل چهار رقم گل رز تابو(قرمز)، سوپر استار (نارنجی) ، دکتر بنجامین (صورتی) و اونینگ استار (زرد) و فاکتور دوم (B) زمان پیوند در دو تاریخ (۱۳ و ۲۵ اسفند) و با فاصله دو هفته بر روی پایههای نسترن کوهی انجام گرفت. نتایج نشان داد که اثر متقابل زمان و ارقام مختلف رز پیوندی مورد استفاده بر صفات ارتفاع پیوندک تعداد برگ، عمر گل و ارتفاع پایه در سطح احتمال ۱ و ۵ درصد معنی دار بوده است. با توجه به نتایج بیشترین میزان ارتفاع پیوندک، تعداد گلبرگ و تعداد گل؛ تعداد کل برگ در رقم دکتر بنجامین مشاهده شده است. ارقام دکتر بنجامین و سوپراستار بیشترین میزان عمر گل را داشته اند. رقم اونینگ استار بیشترین قطر گل و ارتفاع پایه و بیشترین رشد پیوندک و همچنین بیشترین اندازه برگ در رقم سوپر استار مشاهده شد. ارتفاع پیوندک ۳۰ روز پس از پیوند، بین ارقام مختلف اختلاف معنی داری نشان نداد.
کلمات کلیدی: گل رز، پیوند اسکنه، نسترن وحشی.
فصل اول
مقدمه
۱-۱- مقدمه
بسیاری از شواهد باستان شناسی نشان میدهد که سابقه آشنایی انسان با گل رز و خواص دارویی آن به حدود ۴۳۵۰ سال میرسد. لوحه های کشف شده در منطقه بابل (جنوب شرق عراق امروزی) بیانگر آن است که مارگون پادشاه سومریان اولین کسی بود که به رزها علاقه نشان میداد و دستور داد آنها را در مزارع خود بکارند. در یونان باستان حدود ۱۶۰۰ سال پیش از میلاد رزها بر دیوار قصر نقاشی میشدندو سپس این کار بعد از ۱۰۰ سال بر روی قبرها توسط مصریان انجام میشد. سافو شاعره معروف یونانی از گل رز به عنوان ملکه گلها یاد میکند و تئوفراستوس موسس گیاه شناسی بین سالهای ۳۸۲-۲۸۷ پیش از میلاد در مورد رز و هرس آن به تفصیل نوشته است(هاکسلی و همکاران، ۱۹۹۲). رومیان باستان باغهای وسیع رز داشتند و حتی در زمستان آنرا پستوم[۱] که نوعی گلخانهای شیشه ای بود پرورش می دادند. گلبرگهای گلسرخ بسترهای آنها را تشکیل میدادند و زیرانداز آنها هم نقوشی از گلسرخ بود و اشتیاق و علاقه زیاد رومیان به گلسرخ را پدید آورد که در حقیقت همان باغهای رز بودند(هاکسلی و همکاران، ۱۹۹۲؛ هسایون، ۱۹۹۸). برای ایرانیان باستان رز مایه خیر و برکت و بخشش بود و علاقه وافر آنها به گلسرخ خود دلیل بر این بوده است. اولین تصاویر مربوط به کشت و کار رزها در نوشتههای ایرانیان در قرن ۷ بعداز میلاد مسیح بدست آمده است (هاکسلی و همکاران، ۱۹۹۲). موطن رز داماسک[۲] از رزهای اولیه و یکی از اجداد رزهای امروزی ممکن است از ایران باشد(رایت، ۱۹۹۵). در خاورمیانه نیز شناخت و کشت و کار رز به پیش از تاریخ میرسد. زمانیکه تمدن غرب در حال شکلگیری بود باغهای رز در چین وجود داشت و از عطر و گلبرگهای آن برای تزیین و همچنین محافظت خود از ارواح شرور استفاده میکردند (هسایون، ۱۹۹۸). فسیلهائی که از شکوفههای گلسرخ در آرگونو کلرادو بدست آمده، احتملاً به ۳۵ تا ۷۰ میلیون سال قبل، مربوط بوده است. گلسرخ یکی از پنج پایه اصلی رز در دنیا است(چوالیر، ۱۹۹۶).در حال حاضر روزانه میلیونها نفر مجذوب زیبایی و عطر گل سرخ میگردند. هر روز در هر گوشه از جهان شاهد برپایی نمایشگاهها و باغهایی هستیم که زیبایی گلسرخ را عرضه میدارند. در بین گلهای بریدنی در حال تولید در سطح جهان گل رز همیشه ردههای اول جدول فروش را به خود اختصاص داده است(هاکسلی و همکاران، ۱۹۹۲). از جمله رزهای وحشی که مصرف دارویی داشته و به عنوان پایه اکثر رزهای زینتی به کار می رود که می توان به نسترن کوهی اشاره کرد. میوه این گیاه سرشار از ویتامین ث است. در برخی از کشورهای اروپایی از آن داروهایی تحت عنوان ویروما[۳] و دیریروما[۴] تهیه و به بازار دارویی عرضه میکنند. مواد موثره این گیاه سبب کاهش اسید اوریک و معالجه ناراحتیهای ناشی از نقرس میشود. همچنین از این مواد برای مداوای تورم کلیهها و مجاری ادرار استفاده میشود. روغن دانههای نسترن کوهی در صنایع آرایشی و بهداشتی موارد استعمال فراوانی دارد (امید بیگی، ۱۳۸۴). در بسیاری از گزارشات پژوهشگران عنوان شده است که میوههای گیاهان مختلف از جمله نسترن کوهی حاوی مقادیر مناسبی از ترکیبهای فنولیکی میباشد(کای و دینگ، ۱۹۹۵؛اوزمیناسکی و چومین، ۱۹۹۳). میوههای نسترن کوهی حاوی مقادیر نسبتاً زیادی از ترکیبهای فنولی بوده که اثر بسیار مفید بر سلامتی انسان دارند(بوهم و همکاران، ۲۰۰۳ ؛ سینار و کولاکوجیلو، ۲۰۰۵). در تحقیقی میزان ترکیبهای فنولی کل موجود در میوههای نسترن کوهی در ترکیه۹۶ میلیگرم گزارش شد(ارسیسلی، ۲۰۰۷). کاروتنوئیدها به دلیل داشتن خاصیت آنتیاکسیدان، بدن را در برابر بیماریها مصون میدارند. کاروتنوئیدها از تشکیل رادیکالهای آزاد در بدن انسان جلوگیری میکنند(کیراکوسیان و همکاران، ۲۰۰۴). میوههای نسترن کوهی حاوی میزان بالایی از کاروتنوئیدها میباشند (هودیسان و همکاران، ۱۹۹۷). میزان کاروتنوئیدها در گونههای مختلف رز بین ۱۱۹۲-۱۸۹ (میکروگرم بر گرم وزن خشک) متفاوت است و میانگین میزان کاروتنوئیدها در میوههای رز ۶۵۱ میکروگرم بر گرم وزن خشک است(اولسان و همکاران، ۲۰۰۵). در آمد سالانه ایران از صادرات گل و گیاه زینتی معادل ۸۶ میلیون یورو است. صادرات گل و گیاه زینتی در دنیا برابر ۸۶۰۰ میلیون یورو می باشد. سالانه بابت واردات پایهها و ارقام رز ۳ میلیون یورو ارز پرداخت می شود. با استفاده از روش های سریع تولید رز می توان به صادرات رز توجه زیادی مبذول داشت(آمارنامه کشاورزی ۱۳۸۹).
یکی از سادهترین روشهای تکثیر رز، پیوند جوانه است. زیرا می توان از گیاه مادری چندین گیاه جدید که بر روی پایه مناسب و مقاوم به شرایط محیطی پیوند شده است را تولید کرد. در نتیجه خصوصیات مطلوب گیاه مادری با عمل پیوند حفظ خواهد شد.گل های رز را که اصولاً دارای سیستم ریشهای ضعیف میباشد مانند برخی از ارقام دورگهای چای[۵] می توان بر روی پایهای که دارای سیستم ریشه قوی و گسترده داشته و جزء رزهای وحشی میباشد( مانند نسترن وحشی) قرار داده و با این روش بوتههای قدیمی را جوان کرد. حتی به عنوان تنوع میتوان چندین رنگ مختلف رز را بر روی یک پایه بوجود آورد. با توجه به ارزش چند گانه انواع رز و اهمیت پیوند در آنها تصمیم بر انجام این آزمایش جهت بررسی زمان پیوند ۴ رقم رز بر روی رایج ترین پایه آنها یعنی نسترن وحشی گرفته شد(ایزدی و همکاران،۱۳۹۰).
تولید گل و گیاهان زینتی در ایران در عین حال که توام با مزیتهای قابل توجهی میباشد، چالشها و نارساییهایی در ساختار بازار و بازاریابی این محصولات در بر دارد. سهم تولید کننده از قیمت فروش به مصرف کننده و راندمان بازاریابی پایین باشد. در عین حال در این نظام، به دلیل وجود ضایعات بالا، کارایی فنی پایین است. ولی، کارایی قیمتی به دلیل بالا بودن قیمت خرده فروشی نسبت به قیمت سر مزرعه بالا و در نتیجه کارایی کل نیز بالا میباشد. بنابراین، سهم سایر عوامل بازار یابی از این نسبت بالا بیشتر از تولید کنندهها است. بررسی ساختار این بازار نشان میدهد که کالاها غیرهمگن بوده و شرایط ورود به بازار سخت است. براین اساس نظام بازار رسانی گل و گیاه در ایران ناکارا و ساختار بازار، یک ساختار غیر رقابتی است. این شرایط غیر رقابتی که باعث وجود اطلاعات ناقص در بازارخواهد شد.
در سالهای اخیر تولید و تجارت گل و گیاهان زینتی در سطح جهانی توسعه زیادی یافته و از سال ۱۹۸۷ تاکنون سالیانه حدود ۹ تا ۱۵ درصد رشد داشته و ارزش معاملات تجاری آن در سال ۱۹۹۰ به بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار بالغ گشته است. نقاط قوت و پتانسیل ایران در تولید گل و گیاهان زینتی قابل توجه است. در ایران به دلیل برخورداری از تنوع آب و هوایی، آفتاب درخشان، سوخت و کارگر ارزان، نور کافی، منابع آب، رطوبت نسبی هوا، عدم بادهای شدید و خسارت زای موسمی و از همه مهمتر نیروی انسانی جوان و تحصیلکرده و فعال، امکان تولید گل و گیاهان زینتی با کیفیت صادراتی و توجیه اقتصادی، وجود دارد.
موقعیت ژئواستراتژیک عالی به دلیل نزدیکی به بازارهای پر مصرف حوزه خلیج فارس، آسیای میانه و اروپای شرقی امکان حمل زمینی محصولات به ترکیه، رومانی، بلغارستان و کشورهای آسیای میانه همپوشانی و اثر متقابل تقویتی گل و گیاه با صنعت توریسم، رشد سالانه ۸ تا ۱۵ درصد مبادلات تجاری گل و گیاهان زینتی به دلیل رشد فرهنگی و اقتصادی کشورهای مختلف و ماشینی شده زندگی، رشد احساس نیاز به بازگشت به طبیعت، نزدیکی ایران به امارات متحده عربی با داشتن بیش از ۵۰ پرواز هفتگی ایران به دبی و توسعه فرودگاه دبی با بیشس از ۱۰۰ خط هوایی به ۱۴۰ مقصد و آغاز به کار مراکز کل دبی (DFC) فرصتی برای صنعت گل و گیاه کشور می باشد.
با وجود پتانسیلها و مزیتهای موجود در تولید گل و گیاهان زینتی کشور، تاکنون به جایگاه شایسته خود در بازار جهانی دست نیافته ایم. هر چند که صادرات گل ایران از سال ۱۳۷۰ با ۵۰۰ هزار دلار شروع و تاکنون با یک روند صعودی به مرز ۴۰ میلیون دلار رسیده است. لیکن با جایگاه واقعی خود در بازار جهانی فاصله زیادی دارد و برای وارد شدن به بازارهای جهانی، افزایش سطح کیفی و کمی تولید و تطابق با استانداردهای بین المللی لازم میباشد.
یکی از بهترین ساختارهای مورد سنجش در خصوص بازار گل در کشورهای موفقی همچون آمریکا، ژاپن، ایتالیا و کلمبیا ایجاد بازار مبتنی بر سیستم حراج گل است. حراج تامین کننده و حافظ حقیق محصولات و از سویی دیگر، تنظیم کننده عرضه و تقاضا میباشد. مزیت دیگر حراج حفظ و صرفه جویی در زمان است. هزینههای تولید گل در ایران زیاد است. اما تغییرات قیمتها در این بخش همخوانی با تغییرات شاخص تورم ندارد به طوریکه در سال ۱۳۷۱، گل گلایول شاخه ای ۲۰۰۰ ریال فروخته میشد. در حالیکه بهای فروش آن در فروردین ۱۳۸۷ باقیمت ۱۲۰۰ ریال بوده است. به علت نوسانات شدید و ناگهانی قیمت های فروش محصول و بالارفتن هزینه، تاکنون بیش از ۳۰ درصد از تولید کنندگان با شکست مواجه شده اند و از عرصه این فعالیت خارج گردیده اند. سرمایه گذاری خارجی، تبلیغات و بازاریابی برای انواع گیاهان میتواند در رونق صادرات غیرنفتی و اقتصادی موثر باشد. عدم وجود تشکلهای منسجم در امر تجارت خارجی گل و گیاهان زینتی و سیستم مکانیزه بستهبندی از جمله مشکلات و موانع صادرات گیاهان زینتی است. شاهرگ حیات صنعت گل و گیاه کشور، نبود سیستم بازاررسانی و بازاریابی گل میباشد که از توسعه این صنعت جلوگیری نموده است. مرکزیت بازار گل ایران در تهران قرار دارد که فعالیت آن از سال ۱۳۵۰ با ۱۵ تولید کننده گل آغاز شده است. گل از محصولاتی است که فساد پذیری آن بالا است. با این وجود، به علت عدم وجود سردخانه و انبارهای پیشرفته در کشور، انبارداری به صورت موقت و غیر استاندارد صورت میپذیرد. براساس آنچه گفته شد، چالشها و نارساییهایی در مقابل وضعیت موجود اقتصادی و بازاریابی گل و گیاهان زینتی ایران وجود دارد که برای دستیابی به جایگاه واقعی ایران در بازار جهانی گل، بایستی این وضعیت را اصلاح کرد. در نظام بازاررسانی گل رز خدمات بازاریابی محدودی صورت میگیرد و بیشتر هزینهها مربوط به ضایعات و هزینههای خرده فروشی است. با توجه به اطلاعات ارایه شده هزینه انجام خدمات بازاریابی که برای هر شاخه گل رز در مسیرهای عرضه از طریق بنکداران غرفه دار و بدون غرفه (شامل فروش مستقیم از طریق تولید کنندگان یا ناقلان گل در بازار گل) محاسبه شده است، به ترتیب برابر ۱۲۷۲ و ۱۲۹۹ ریال است. همچنین با در نظر گرفتن درصد ضایعات گل این نمونه، هر دو مسیر یاد شده با ضایعاتی برابر ۲۱۰۰ ریال به ازای هر شاخه همراه خواهد بود.
بر اساس مسیرهای مختلف بازاررسانی براساس معیارهای مورد بررسی چند نکته را درخصوص ساختار بازار گل در ایران مشخص میکند که به شرح زیر است:
سهم خرده فروش از قیمت نهایی خرده فروشی از سهم سایر عوامل بازاریابی بسیار بالاتر است. بررسیهای صورت گرفته نشان داد که به دلیل نوسانات زیاد قیمت گل در بازار عمده فروشی که خود ناشی از عدم برنامه ریزی تولید مناسب و ضعف اطلاعات بازار است، به طور معمول قیمت در سطح خرده فروشی برای تحقیق یک حاشیه سود مطمئن با لحاظ حداکثر ضایعات ممکن، در سطح بالایی تنظیم میگردد و کاهش قیمت گل، کمتر به مصرف کننده منتقل میشود.
سهم تولیدکنندگان بسته به مسیر عرضه محصول آنها به بازار از حاشیه بازاریابی گل متفاوت است. در این حالت، اگر تولید کنندگان محصول تولید شده خود را به صورت مستقیم و یا توسط ناقلان گل به دلالان، وتوزیع کنندگان و یا خرده فروشان عرضه کنند، سهم بیشتری را از این حاشیه به خود اختصاص خواهند داد.
در نظام بازارسانی گل رز خدمات بازاریابی محدودی صورت میگیرد و بیشتر هزینهها مربوط به ضایعات و هزینههای خرده فروشی شامل مالیات، عوارض آب، برق،…. است.
به دلیل ضعف نظام بازار رسانی گلهای شاخهای در ایران از مرحله تولید تا مرحله مصرف و نارسایی در ساختار بازار، تشکیل قیمت بین خریداران عمده ی گل و تولیدکنندگان گل از وضعیت واقعی عرضه و تقاضا صورت میگیرد.

این مطلب را هم بخوانید :  پژوهش - نقش کیفیت گزارشگری در کاهش اثر محدودیت سیاست تقسیم سود روی تصمیمات سرمایه ...

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.