پایان نامه ها

کنجد، روغن، ساقه، كنجد، برگها، اندام

مقدار کرک روی ساقه با مقاومت در برابر خشکی مربوط می باشد. رنگ ساقه از سبز روشن تا ارغوانی متغیر و معمولاً سبز تیره است. بر روی ساقه اصلی شاخه های فرعی به وجود  میآیند.در بعضی واریته از پائین ترین گره یک تا سه عدد شاخه فرعی به موازات شاخه اصلی رشد میکند که به آنها اصطلاحا تک شاخه میگویند ولی در برخی ارقام از گرههای مختلف تعداد بیشتری شاخه فرعی بوجود میآیند که آنها را چند شاخه میگویند(رستگار،1384).
بوته ممکن است تک ساقه و یا داری انشعابات جانبی باشد. محل پیدایش شاخه های به تیپ رشدی رقم بستگی دارد. ساقه دهی ممکن است از ناحیه پائینی و یا بالائی ساقه اصلی باشد. انواع تک ساقه معمولا زودرس بوده و از لحاظ یکنواختی رسیدگی، کمتر بودن ریزش دانه (در انواع دارای کپسول شکوفا)، سهولت عملیات برداشت و حملونقل مطلوب تر از انواع منشعب میباشند. بیشتر ارقام زراعی از نوع تک ساقه هستند(خواجه پور،1386).
1-4-3- برگ
برگ ها در یک بوته یا در بین ارقام از نظر شکل و اندازه بسیار متنوع است. به طور کلی برگ های پائین بوته معمولا پهن، گاه خمیده و اغلب حاشیه آنها به آشکار دندانهدار است. برگ های میانی بدون بریدگی نوک تیز، و گاهی کمی دندانه دار است. برگ های بالایی، باریک تر و نوک تیزتر است. در واریته های مختلف برگ ها ممکن است متقابل و برگ های بالایی متناوب هستند. ترتیب برگها دارای اهمیت است زیرا این ویژگی تعیین کننده تعداد گلهایی است که از کنار برگها می رویند و از این رو بر عملکرد مطلوب بذر در هر بوته اثر می گذارد. ترتیب متقابل برگها موجب چند برابر شدن گلدهی می شود. رنگ برگها از سبز کم رنگ تا سبز تیره در ارقام مختلف متغیر است در همه واریته ها برگها چسبناک و تا حدی کرکدار هستند(افکاری، 1388).
1-4-4-گل آذین
گل ها در قسمت انتهایی ساقه اصلی و شاخه ها و به صورت منفرد ظاهر میشوند. حداکثر تعداد، هشت عدد گل نیز در محل اتصال برگ به ساقه گزارش شده است. رنگ گلبرگ ها سفید و ارغوانی بوده و داخل گلبرگ ها لکه های تیره وجود دارد. گل ها دارای یک یا دو شهدگاه دائمی و فنجانی شکل در قاعده است. گلبرگ کوتاه و کشیده که از قاعده دمگل درست از زیر شهدگاه بوجود می آیند، گل های جوان را در بر میگیرند. این برگها در موقع رسیدن گلها می افتند. گل های کنجد متقارن بوده و دارای دو لوله جام. گل پنج قسمتی است که رنگ سفید و درون لوله لکه های قرمز رنگی وجود دارند. بخش های کاسه گل کوتاه از قاعده به هم پیوسته و باریک، نوک تیز و کرک دار می باشند. لوله جام گل بخصوص در سطح فوقانی پوشیده از کرک است. اندام های نر (پرچم ها) 4 عدد هستند، که به طور جفت در مقابل لبه جام گل قرار گرفته و یک جفت آن کوتاه تر از جفت دیگر می باشد، اندام های نر دارای رنگ سفید مایل به سبز می باشند و بساک ها به وسیله میله بلندی به یک شکل منقار مانند کوتاه و متورمی منتهی میگردند. کنجد دارای تخمدان فوقانی بوده و هر تخمدان از دو حفره بهم پیوسته تشکیل شده است که گاهی حاوی چهارحفره نیز می باشند(چود و همکاران،1977).
1-4-5- میوه
میوه کنجد کپسولی است که مقطع آن مستطیل شکل و بسیار شیاردار است و نوک مثلثی شکل کوتاه دارد. اندازه کپسول بسیار متغیر و در شکل اصلی آن که استوانه ای و دارای کناره های صاف است که انواع بسیار مختلفی دارد. روی یک بوته ممکن است کپسول به چند شکل دیده شود که علت آن ژنتیکی و محیطی است. طول کپسول می تواند از 5/2 تا 8 سانتیمتر و تعداد حفره ها از 4 تا 12 عدد تغییر کند و کپسول ها تا حدی کرک دارند(لازمی،1385).
1-4-6- دانه
دانه های کنجد بیضوی و کمی صافند و در قسمت ناف دانه نسبت به انتهای مقابل آن باریک ترند. وزن هزار دانه 4-2 گرم است و پوسته خارجی بذر نرم یا مضرس بوده و رنگ آن سیاه، سفید، زرد و قهوهای مایل به خاکستری می باشد. کیفیت روغن دانه سیاه از دانه روشن بیشتر است(قائمی، 1365).
1-5- خصوصیات اکولوژیکی و سازگاری
Sesamum indicumاساساً یک محصول خاص مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری تلقی می شود، اما با اصلاح واریته های مناسب گسترش آن به مناطق معتدلتر امکان پذیر است (ناصری،1375).گیاهی است گرمادوست و روز کوتاه که به هوای گرم و نور زیاد احتیاج دارد و ارقام زودرس و دیررس آن طول دوره ی رشدی بین 80 تا150 روز دارند و از نظر ارتفاع از سطح دریا معمولا در ارتفاع کمتر از 1250 متری می رویند وتا ارتفاع 1500 متری نیز ممکن است سازگار شود (رستگار،1384).
نیاز حرارتی آن بین 25 تا 27 درجه سسانتی گراد متغیر است. دمای کمتر از 20 درجه سانتیگراد رشد را کند و کمتر از 10 درجه سانتیگراد باعث توقف رشد این گیاه می شود. دمای کم در زمان گل دهی موجب عقیم شدن گرده ها گردیده و ریزش گل ها را موجب می شود. در حالی که دمای بیش از 40 درجه سانتیگراد باروری و دانه بندی را کاهش می دهد (لازمی، 1385).
خاک های دارای بافت متوسط شامل لوم، لوم شنی ریز و لوم سیلتی با ساختمان خوب و باروری متوسط برای کنجد ایده آل بشمار می روند. اما گیاه در طیف وسیعی از خاک ها رشد می کند و خاک های نیمه سنگین و فقیر را تحمل می کند. خاک های کم عمق، اسیدی و دارای محدودیت نفوذپذیری سطحی و زیر سطحی برای کنجد نامطلوب به شمار می روند.کنجد اسیدیته حدود خنثی را ترجیح می دهد، اما اسیدیته 5/5 تا 8 را تحمل می کند.حساس به بور محسوب محسوب می شود. علائم مسمومیت ناشی از فراوانی بور به صورت سوختگی حاشیه و رأس برگها مشاهده می شود(خواجه پور، 1386).
تبخیر و تعرق حقیقی در کنجد معمولا کمتر از تبخیر و تعرق پتانسیل است، زیرا در حالت طبیعی عرضه آب به گیاه محدود بوده و در نتیجه گیاه از طریق بستن روزنه ها با تعریق زیاده از حد مقابله می کند. درباره میزان نیاز کنجد به آب اطلاعات منتشر شده کمی وجود دارد و علت آن این است که کشت کنجد تجارتی بندرت فاریاب است. کاشت آبی کنجد در مناطق خشک که آب و هوای آفتابی خشک بسیار مناسب دارند بیشترین بازدهی را داراشت و کم بودن رطوبت بروز بیماری های قارچی را کاهش می دهد (برار و آیوجا، 1979).در صورتی که میزان بارندگی معادل 500-650 میلی متر باشد کنجد محصولی عالی به بار می آورد اما با بارندگی 300 میلی متر نیز محصول تولید می کند. اگر میزان بارندگی کمتر از 300 میلی متر باشد محصول خوبی بدست نخواهد آمد (سبک روی فومنی، 1389).کنجد از لحاظ مقاومت به شوری در سطح پایینی بوده و جزء گیاهان حساس به شوری محسوب می شود (امام و نیک نژاد،1373).
1-6- اهمیت غذائی کنجد
دانه های سفید تا زرد کنجد بصورت کامل در تهیه نان، کیک و شیرینی مورد استفاده قرار می گیرند. دانه و برگ کنجد بعنوان داروی گیاهی در طب سنتی کاربرد دارند. دانه کنجد از لحاظ پروتئین، چربی، کلسیم و فسفر غنی بوده و منبع خوبی از ویتامین های Aو B( شامل تیامین، ریبوفلاوین و نیاسین) محسوب می شود. مقدار پروتئین دانه کنجد به مقدار نیتروژن خاک بستگی داشته و غالبا بین 19 تا 27 درصد متغیر می باشد. میزان روغن دانه کنجد از 45 تا بیش از 60 درصد متغیر است و وجود بیش از 50 درصد روغن در دانه مطلوب بشمار می رود. تولید ارده، حلوا ارده و حلوا شکری از دانه کنجد از کاربرد های مهم دانه کنجد می باشند. این محصولات به دلیل داشتن مقدار زیادی پروتئین و روغن پر کیفیت، غذائی مقوی به شمار می روند(خواجه پور،1386).
1-7- خصوصیات روغن کنجد
به دلیل کیفیت عالی بذر کنجد، این بذر را ملکه دانه های روغنی می نامند. روغن کنجد در گروه روغن های غیر خشک شونده(not drying oil) با ضریب یدی 118-104 قرار دارد.
ترکیب اسید های چرب روغن کنجد عبارتند از:
اسید چرب اولئیک 8/49-3/45%
اسید چرب لینو لئیک 2/41-7/37%
اسید چرب پالمیتیک1/9-8/7%
اسید چرب استئاریک 7/4-6-3%
اسید چرب آراشیدیک 1/1-4/0%
روغن کنجد تصفیه نشده میتواند از رنگ پر رنگ تا کم رنگ تغییر کند و هر جا که تولید می شود مستقیما در آشپزی مصرف می شود.این روغن معمولا مطبوع بوده و طعم آجیلی آن مورد علاقه مردم است. کنجاله کنجد 40% پروتئین داشته ، بادوام و بسیار مطلوب دام است. ثبات و پایداری روغن کنجد زیاد است و اکسید نمی شود این خاصیت به خاطر وجود نوعی روغن به نام سزامولین(Sesamolin) است که در اثر تجزیه به یک ماده ضد اکسید شدن به نام سزامول تبدیل می شود که مانع اکسید شدن روغن دانه کنجد می شود. به همین دلیل از روغن کنجد می توان چندین بار برای سرخ کردن استفاده نمود(افکاری،1388).
1-8- خواص دارو یی :
 از نظر طب قديم ايران كنجد گرم و تر است. كنجد بسيار مغذي است و در اكثر كشورهاي فقير بعنوان جانشين  گوشت بكار مي رود.
براي چاق شدن و تقويت نيروي جنسي موثر است.
براي رفع قولنج، كنجد را آسياب كرده و با سركه مخلوط كنيد و به مقدر نصف وزن كنجد، مغز بادام پوست كنده را بآن اضافه كنيد آنها را پودر كنيد و هر روز به مقدر يك قاشق سوپخوري از آن بخوريد.
كنجد گرفتگي صدا را از بين مي برد .
نرم كننده معده و روده است.
كره كنجد كه در كانادا بنام تاهيتي معروف است، غذاي خوبي براي رشد بچه هاست.
برگ كنجد را اگر به سر بماليد باعث رشد و سياهي موي سر مي شود.
دره نرم كننده معده و روده هاست.
كنجد فشار خون را كاهش مي دهد.
كنجد ضد رماتيسم است.
براي رفع ناراحتي كيسه صفرا مفيد است.
دم كرده برگ كنجد اسهال خوني را برطرف مي كند.
روغن كنجد براي رفع تنگي نفس و سرفه خشك و زخم ريه مفيد است.
روغن كنجد سوز ش ادرار را رفع مي كند.
از روغن كنجد بجاي روغن زيتون در سالاد استفاده كنيد.
كنجد با همه خواصي كه درد براي معده اي ضعيف مناسب نيست زيرا ثقيل الهضم است . اينگونه اشخاص بايد آنرا با عسل وسركه بخورند .(بی نام، 2008).
1-9- تأثیر عناصر غذایی بر رشد و نمو گیاهان
عناصر اصلی و ضروری معدنی نقش بسیار مهم، اما متفاوتی در رشد و نمو گیاهان و عملکرد محصولات زراعی دارند. بطورکلی، نقش عمده عناصر غذائی در گیاهان عبارتند از:
الف) بخش ساختمانی و ترکیب سلولی گیاه را تشکیل می دهند، و در فعالیت های متابولیسمی آن موثر هستند.
ب) در حفظ و نگهداری سازمان و نظم سلول های گیاهی دخالت دارند.
ج) در انتقال و تولید انرژی گیاه موثرند، و بالاخره
د) در فعالیت های آنزیمی نقش بسزایی دارند.
هر یک از عناصر غذایی به تنهائی تعداد وظایفی را در گیاه طی مراحل مختلف رشد و نمو به عهده دارندکه بر حسب طبیعت آنها، دسترسی گیاه به آنها، مقدار یا ترکیب شان در اجزاء گیاه مثل ریشه، ساقه، برگ ها، گل ها، میوه ها و بذور این نقش ها متفاوت می باشند. کمبود هر یکی از عناصر اصلی یا فرعی در تبادل مواد و فرآیند های فیزیولوژیکی گیاه اختلال به وجود آورده و موجب کاهش رشد و نمو آنها و در نتیجه افت میزان محصول می شوند(مظاهری و مجنون حسینی، 1389).
1-10- نیتروژن
نیتروژن بطورکلی، عنصری است که بیش از سایر عناصر، تولید گیاهان زراعی و عملکرد را تعیین می کند. باستثنای بقولاتی که از نظر تثبیت ازت هوا کارآمد هستند. آب و ذخیره ازت عوامل عمده تعیین کننده سطح تولیدات کشاورزی در جهان هستند. ازت و فسفر هر دو در گیاه متحرک هستند و از اندام های پیرتر به اندام های جوانتر انتقال می یابند. لذا نشانه های کمبود، ابتدا در اندام های پیرتر گیاه ظاهر می شود( کوچکی و سرمد نیا، 1388).
بیشترین مقدار ازت بصورت تثبیت شده در پوسته ی خاک و رسوبات موجود است. منبع اصلی نیتروژن که به وسیله گیاهان استفاده می شود، گاز N2 است که 78 درصد هوا را تشکیل می دهد. نیتروژن عنصری پویا است که بین هوای خاک و موجودات زنده در گردش می باشد(ملکوتی و همایی،1383).
این عنصر در ترکیب شیمیائی گیاهان مثل پروتئین، اسید نوکلئیک، کلروفیل، آنزیم ها، ویتامین ها و غیره اهمیت بسزایی دارد. وقتی نقصان نیتروژن در گیاه رخ می دهد، رشد اندام های رویشی متوقف شده، برگ ها رنگ سبز مایل به زرد به خود گرفته و در عمل فتوسنتز اختلال بوجود می آید( مظاهری و مجنون حسینی، 1389).
نیتروژن عمدتا بصورت نیترات(NO3) و در شرایط احیایی مقداری نیز به شکل آمونیوم(NH4) جذب گیاه می شود. نیترات ورودی به درون گیاه با مصرف انرژی حاصل از فتوسنتز و با دخالت آنزیم های احیا کننده به نیتروژن آمونیاکی تبدیل می گردد. نیتروژن آمونیاکی با کربن پایه ای ترکیب و اسید گلوتامیک را می سازد واین اسید نیز به نوبه ی خود به بیش از 100 نوع اسیدآمینه تبدیل می شود(واتسون و کیلپارتریک،1991).
سایر محققین نیز اظهار داشتند که کمبود نیتروژن رشد برگها را کاهش می دهد و باعث کم رنگ تر شدن برگ ها می شود، زیرا میزان کلروفیل در برگ ها کاهش می یابد، پیری برگ تسریع می گردد، بنابراین مقدار دریافت تشعشع خورشیدی کاهش می یابد و درنهایت باعث کاهش تجمع ماده خشک در گیاهان می شود( مالنو و همکاران، 2008).
کود نیتروژن روی تجمع ماده خشک و تجمع نیتروژن و تخصیص آن در بخش های مختلف گیاهان تاثیر می گذارد. اطلاعات در این زمینه برای فهم مکانیسم های رشد و نمو گیاه ضروری است. اختلاف در تجمع ماده خشک در پاسخ به نیتروژن از اختلاف در مقدار میزان دریافت تشعشع فعال خورشیدی توسط کانوپی گیاهی و کارایی گیاه در استفاده از تابش خورشیدی ناشی می شود(دورداس و سیولاس،2009).
در ارتباط با مقدار نیتروژن و تجمع ماده خشک و دو جزء آن، یعنی میزان نور دریافتی و کارایی مصرف انرژی، مطالعات زیادی نشان دهنده آن است که میزان بیوماس در اثر کاهش میزان نیتروژن در خاک، کاهش می یابد. در این ارتباط در صد افت عمدتا در اثر کاهش سطح برگ اتفاق می افتد(ماسیگام و همکاران، 2009).
1-11- عناصر کم مصرف
در سال های اخیر با پیشرفت علم تغذیه گیاهان در تشخیص موارد کمبود عناصر کم مصرف، اهمیت این عناصر غذایی در تغذیه، رشد و نمو و عملکرد محصولات زراعی آشکارتر شده است. وجه مشترک این عناصر آن است که به مقدار خیلی کم مورد نیاز گیاهان هستند و در صورت وجود به مقدار زیاد و به شکل قابل جذب در خاک، می توانند تولید مسمومیت در گیاها

متن کامل پایان نامه ها در 40y.ir

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *