ویروس، سیب، سیبزمینی، ویروسی، كه، سيب‌زميني

ن خبره سيب‌زميني مي‌دانند كه مقدار كود و زمان مصرف آن با در نظر گرفتن منطقه كشت سيب‌زميني، طول دوره رشد و تقاضاي بازار تا چه اندازه حياتي است .. از آنجايي كه معمولاً سيب‌زميني در اراضي با بافت سبك و مواد آلي كم كشت مي‌گردد و خاك‌هاي سبك (شن لومي يا لوم شني) بطور طبيعي از نظر مواد غذايي فقير هستند بنابراين لازم است مقادير زيادي كود براي تأمين نياز غذايي سيب‌زميني مصرف شود. مصرف كود طي سال‌هاي متمادي باعث تغيير قابل ملاحظه در ميزان بعضي از عنصر غذايي در خاك مي‌شود و به اين دليل است كه برنامه كوددهي به سيب‌زميني بايستي بر اساس آزمون خاك، تجزيه بافت، عملكرد مورد انتظار و محصول سال قبل استوار و نوع محصول (زودرس ـ ديررس) استوار باشد معمولاً با دو برابر شدن محصول، جذب مواد غذايي نيز دو برابر مي‌شود. شاخ و برگ قسمتي از مواد غذايي مورد نياز توليد را جذب مي‌كنند و بقيه به هنگام برداشت، بوسيله غده از زمين خارج مي‌گردد.
1-1-5- اهمیت اقتصادی سیبزمینی
سيبزميني يكي از گياهان مهم در بين محصولات زراعي جهان است. جنبهي تغذيه اي،اجتماعي و اقتصادي اين گياه مهم طي سال هاي اخير اين گياه .(Paul, جالب و قابل توجه بوده است ( 1985) بيش از 200 سال است كه در ايران كشت مي گردد وروز به روز مصرف سرانه ي آن به صورت هاي مختلف افزايش يافته است . براساس آخرين آمار وزارت جهاد كشاورزي سطح زيركشت سيب زميني در ايران حدود 98 درصد آن به صورت / 189 هزار هكتار بوده كه 54.1 درصد آن ديم بوده است . ميزان توليدآبي و 4 / 6 5 ميليون سيب زميني كشور در سال 1386 حدود 2 تن بوده كه حدود 99 درصد آن از اراضي آبي و بقيهاز اراضي ديم حاصل شده است . متوسط عملكرد سيبزميني آبي كشور در سال زراعي 1386 حدود .(FAO, 25 تن در هكتار گزارش شده است ( 2008) كمتر از نيمي از كل سيب‌زميني توليد شده در جهان براي مصارف انساني مورد استفاده قرار مي‌گيرد و توليد نشاسته از سيب‌زميني در هلند، ژاپن و اروپاي شرقي رواج دارد . از نظر مكانيزاسيون و دانش فني كشت، كشورهاي ايالات متحده، هلند و سوئيس مقام‌هاي اول تا سوم را دارند صوصا با رشد جمعیت کشور روز به روز بر اهمیت آن افزوده می گردد براساس گزارش آمارنامه کشاورزی سال زراعی 85-84استان گلستان، سطح زیر کشت سیب زمینی در این استان 6448 هکتار و به صورت آبی بوده است. که میزا ن تولید این محصول در استان 109185 تن برآورد شده است بر اساس آمارنامه كشاورزي سال 80-1379، سطح زير كشت سيب‌زميني در ايران حدود 174562 هزار هكتار مي‌باشد كه 9/97 درصد آن آبي و بقيه ديم بوده است. بيشترين سطح زير كشت مربوط به استان اردبيل با 26203 است. استان‌هاي همدان، اصفهان و فارس به ترتيب در جايگاه دوم تا چهارم هستند. اين چهار استان 44 درصد سطح زير كشت سيب‌زميني كشور را دارا مي‌باشند. متوسط عملكرد در هكتار سيب‌زميني آبي در كل كشور 20190 كيلوگرم و متوسط عملكرد ديم 9584 كيلوگرم است. بالاترين عملكرد سيب‌زميني آبي 31559 كيلوگرم مربوط به استان كهكيلويه و بويراحمد و استان‌هاي همدان، چهارمحال و بختياري و كردستان به ترتيب با متوسط عملكردهاي 27765، 26821 و 24972 كيلوگرم در هكتار در رديف‌هاي دوم تا چهارم قرار دارند1-2-1- علایم بیماریهای ویروسی سیبزمینی آلوده شدن سیبزمینی به برخی از ویروسها بدون نشانههای مشهود است در حالی که ابتلای آن به برخی ویروسها به نکروز شدید و مرگ گیاه میانجامد. بسیاری از ویروسهای سیبزمینی، موزايیک سبز روشن و تیره، علايم ابلقی، چروکیدگی برگها و بدشکلی ساقهها و برگها را به وجود میآورند. همچنین، بسیاری از آلودگیهای ویروسی باعث ایجاد علايم لکه حلقوی و نقش برگ بلوطی در برگها میگردند (ديويس، 1999). علایم مزرعهای برای تشخیص دقیق بسیاری از بیماریهای ویروسی کافی خواهند بود به این شرط که در منطقهای که بیماری مورد نظر رخ میدهد، ویروسهای شناخته شدهای مشاهده شوند و به کمک روشهای تأییدی آزمایشگاهی، نوع علايم با هر ویروس ارتباط داده شود (دانش، 1379).
1-2-2- همهگیرشناسی و چرخهی بیماری
چرخهی بیماریهای ویروسی گیاهی در قیاس با دیگر بیماریهای گیاهی ساده است. از زمانی که ویروسها وارد گیاه میشوند، تنها از طریق ناقل یا انتقال مکانیکی به نسلهای بعدی گیاه میزبان بقا مییابند. حشرات، ناقلهای اصلی بیشتر ویروسهای سیبزمینی هستند. شتهها مهمترین گروه ناقلین ویروسهای گیاهی را تشکیل میدهند. شتهی سبز هلو و گونههای مهمی هستند که در سرتاسر جهان روی سیبزمینی کلنی تشکیل میدهند و ویروسهای سیبزمینی را در شرایط طبیعی منتقل مینمایند. انتقال بیشتر ویروسهای سیبزمینی که از طریق شتهها صورت میگیرد، به صورت ناپایا است. این ویروسها طی چند ثانیه از گیاهان بیمار کسب میشوند و طی چند ثانیه به گیاهان دیگر منتقل میشوند. شتهها فقط چند ساعت پس از گرفتن ویروس از گیاه آلوده، توانایی انتقال ویروس را دارند.
1-2-3- کنترل بیماریهای ویروسی سیب زمینی
درک صحیح مواردی همچون تشخیص دقیق ویروس بیمارگر، تشخیص منبع و یا منابع ویروس، شناخت دیگر گیاهان زراعی که در نزدیکی کشت میشوند، حساسیت سیبزمینی به ویروس و تأثیرشان بر جمعیت ناقل، شناخت اقدامهای متداولی که در منطقه خاصی برای تولید به کار گرفته میشوند و عوامل زیست محیطی مربوط به بقای مايه ‌تلقيح در بافت میزبان، امکان کنترل صحیح و کاهش زیانهای ناشی از بیماریهای ویروسی را در محصول فراهم میآورند. یک راه کارآمد برای کنترل ویروسهای سیبزمینی، کاشتن گیاه در ناحیهای است كه در آنجا ویروس وجود نداشته باشد (کشت بافت. یکی از عملیترین روش های کنترل بیماریهای ویروسی سیبزمینی در مواردی که محصول در معرض مايه‌تلقيح ویروس قرار داشته باشد، کاشت ارقام مقاوم است. یکی دیگر از روشهای کنترل بیماریهای ویروسی ، کنترل ناقلین ویروسی است. مایهکوبی یک گیاه با جدایه ضعیف یک ویروس میتواند آن گیاه را در برابر برخی از سویههای قوی همان ویروس محافظت کند (شیو و لوکاس، 1991).
1-3- فرضیه ها1. نژاد N ویروس وای سیب زمینی در مزارع بیشترین گسترش را دارد.
2.سه نوع نژاد اصلی ویروس Y سیب زمینی در مزارع منطقه وجود دارد.
1-4- اهداف1)ردیابی سرولوژیکی ویروس به وسیله آنتی بادی های پلی کلونال
2)تشخیص و تعیین نژادهای PVY از نمونه های آلوده جمع آوری شده سیب زمینی از استان گلستان(به وسیله روشها مولکولی )
فصل دومبررسی منابع

2-1- ویژگیهای گروه پوتیویروس‏ها ویژگی های گروه پوتی ویروس ها
پوتی ویروسها گروه بزرگی از ویروس های گیاهی می باشند که از نظر اقتصادی مهم و دارای دامنه میزبانی وسیعی هستند.این گروه تنها گروه شناخته شده ویروسی می باشد که فقط از راهبرد پلی پروتئین استفاده می کنند. این پروتئین ها عبارتند از: 1-اندامک ویژه سیتوپلاسمی و فرفره ای شکل پروتئینی با وزن مولکولی تقریبا 70 کیلودالتون که احتمالا در همانند سازی RNA دخالت دارد. 2- اندامک ویژه سیتوپلاسمی و بدون شکل معین پروتئینی که احتمالا یک پروتئین رمزگذاری شده ویروسی است و برای انتقال ویروس توسط ناقل ضروری می باشد. 3-اندامک های ویژه هسته ای پروتئینی با وزن مولکولی تقریباً 58 کیلو دالتون (پلیمراز) و 49 کیلو دالتون (پروتئیناز). این اندامک ویژه ی هسته در برخی از پوتی ویروس ها مشاهده شده است(پوررحیم وهمکاران).فوکت و همکاران (2005) بیان کردند که با توجه به نوع اندامک های ویژه سیتوپلاسمی ایجاد شده در سلول های آلوده، ویروسهایی مثل BCMV و PRSV-W اندامک های لوله ای 2 شکلی را تولید میکنند که به صورت لوله ها یا پیچک ایی دیده میشوند و یا BYMV لایه های مجتمع3 را تولید می کنند و WMV هر دو ن.ع اندامک فوق را تولید می نمایند.آنزیم های پروتئولیتیک پلی یروتئین ها را به 5 تا 6 پلی پپتید شامل پروتئین های پوششی (CP) و غیر ساختمانی (ازقبیل فاکتور کمک کننده و پروتئازها) تبدیل می کنند.
پوتی ویروس ها با ذرات رشته ای شکل هستند.در خانواده Potyviridae ذرات ویروس رشته ای انعطاف پذیر به طول 680 تا 900 و عرض 11 نانومتر می باشند و ژنوم حاوی RNA تک رشته ای است که حدوداً 10 کیلو باز طول دارد و توسط حدوداً 2000 کپی از واحد پوشش (CP) احاطه شده است(جعفر پور)1382؛ باپت، 2002). برخی دارای پروتئین های کمکی برای انتقال توسط حشرات می باشند. این ویروس ها به طریق مایه زنی عصاره و بوسیله شته ها به روش ناپایا منتقل می شوند. برخی ها از طریق بذر هم منتقل میگردند (جعفرپور، 1382).
2-1-1- ویروس وای سیبزمینی ویروس (PVY) Potato virus yاز خانوادهPotyviridae و از جنس Potyvirus بوده و دارای پیکره رشته ای خمش پذیر به طول 730-684 نانومتر و عرض حدودا 11 نانومتر با تقارن مارپیچی می باشد (دبوکس و هاتینگ، 1981). ژنوم ویروس از یک RNAی تک رشته ای مثبت (Ps-RNA) با 9704 نوکلئوتید(Kb9/7) و وزن مولکولی106× 1/3-2/3 دالتون تشکیل شده است(ریچمن و همکاران، 1992). ژنوم PVY در انتهای 5 خود دارای ساختمان VPg و یک دنباله پلی آدنین در انتهای 3 می باشد(ریچمن و همکاران، 1992).
ویروسY سیب زمینی به طریق ناپایا و غیر چرخشی توسط شته ها منتقل می شود. حداقل 25 گونه شته که قادر به انتقال PVY می باشند شناسایی شده اند که در این میان شته سبز هلو(Myzus persica) کاراترین آنها می باشد(واروی، 2000).علفهای هرز یک ساله مانند پیچک صحرایی Convulvulus، Agyranthemum و پنیرک Malva sp و علفهای هرز دو ساله مانند تاج ریزی سیاهSolanum nigrum نقش مهمی در بقاء و انتقال آلودگی در مناطقی با زمستانهای نه چندان سرد ایفا می کنند (اپسینو و همکاران، 1997. اسمیت، 1972) این ویروس براحتی از طریق تماس مکانیکی از گیاهی به گیاه دیگر نیز منتقل می شود(د بوکس و هاتینگا، 1981)از طرفی بیان شده است که این ویروس از طریق کنه عنکبوتی قرمز نیز منتقل می شود.(شوکلا و همکاران، 1998).در طبیعت دارای چند نژاد مشخص است. اگر با ویروس X سیب زمینی همراه باشد، PVY تولید موزاییک آژنگ (چین دار) می کند که در آن بوته ها کوتوله و غده ها کوچک می مانند (ایزدپناه و همکاران، 2007).ویروس PVY در توتون و دیگر گیاهان زراعی انتشار جهانی دارد و از لحاظ اقتصادی یکی از مهمترین ویروس های سیب زمینی است. PVY در طبیعت به صورت گروه های استرینی پیچیده دیده می شود (کاراسو و همکاران، 2009). در برخی موارد،با توجه به سویه ویروس،رقم سیب زمینی و شرایط آب و هوایی منطقه،ویروس Y سیب زمینی می تواند بین 40-70 درصد خسارت وارد نماید(Beemster&De Bokx. 1987).
20154901650365ب
00ب
43014901641475الف
00الف

شکل 2-1- الف- ساختار فیزیکی (رشتهای خمشپذیر) (بینام، 2009). ب- تصویر شماتیک از اجزاء ژنوم PVY
2-1-1-1- دامنه میزبانی و علایم ویروس وای سیبزمینی این ویروس بسیاری از گونه های خانواده سولاناسه را آلوده نموده که در این میان محصولاتی چون سیب زمینی، گوجه فرنگی، فلفل و توتون از خانواده بادمجانیان اهمیت بیشتری را دارا می باشند(موراوک و همکاران، 2003). به علاوه بیش از 60 گونه گیاهی مختلف دیگر از این خانواده و تعدادی از گونه های گیاهی خانواده هایChenopodiaceae ، Amarantaceae، Comopaceae، Fabaceae نیز میزبان این ویروس می باشند(مرتضوی بک، 1377).علائم ایجاد شده توسط PVY و دامنه میزبانی آن متنوع است. این ویژگی جهت طبقه بندی استرین های PVY استفاده میشود (خان و همکاران،2002). علائم اين ويروس برحسب سويه و رقم سيب زميني كاملاً متفاوت است. از نظر شدت، از علائم ضعيف تا نكروز برگي شديدو مرگ بوته هاي آلوده فرق ميكند. به طور كلي PVY داراي سه نژادPVYN, PVYC, PVYO ميباشد (16،29). شايع ترين آنها نژاد PVYN ميباشد. البته نژاد جديدي در سال 2000 در نواحي آند گزارش شد كه برخلاف ساير نژادهاي كه بر روي سيب زميني باعث بروز لكه موضعي ميشوند هيچ علائمي در آن ايجاد نميكند، ولي روي توتون مثل نژاد N موجب نكروز ميشود (74،7).
2-1-1-2- وضعیت ویروس وای سیبزمینی در ایران در سال 1365 دانش و همکاران ویروس های مختلفی از جمله PVY را از مزارع سیب زمینی اطراف اصفهان گزارش کردند(دانش و همکاران، 1365). تقوی در سال 1366 نژادهای N و O را در منطقه کرج شناسایی نمود(تقوی، 1366). در سال 1377 نژاد N توسط پوررحیم و همکاران از منطقه تجرک همدان گزارش گردید(پوررحیم و همکاران،.1377). در سال 1379 خاک ور و همکاران جدایه هایی مشابه نژاد C را در استان خوزستان و برای اولین بار در ایران شناسایی و گزارش نمودند(خاک ور و همکاران، 1379). در مزارع توتون ایران علائم ویروس وای سیب زمینی را درایران اولین بار طی یک بررسی در سال های 1341 و 1342 مشاهده گردید(عابدی، 1998). کریمی در سال 1345 ویروس Y سیب زمینی را همراه با چند ویروس دیگر از روی علائم شناسایی و گزارش نمود(کریمی، 1345). در سال 1353 روحانی از اطراف کرج،(روحانی، 1353). و نژاد تیپ معمولی ویروس وای سیب زمینی (pvy_o) در گیاهان مبتلا به عارضه سوختگی رگبرگ هاو تغییر شکل برگ_هایتوتون متعلق به رقم کوکر 347 در منطقه گیلان گزارش شد(شهرآیین و الهی نیا، 1378). در سال 1383 طوسی نژادNTNPVY را برای اولین بار از استانهای اصفهان، همدان و زنجان گزارش کردند (طوسی، 1383). سویه های O و N ویروس وای سیب زمینی از مزارع سیب زمینی استان خراسان رضوی و سویه O این ویروس از مزارع سیب زمینی استان های گیلان و مازندران گزارش شد (مقصودی و همکاران، 1383). طی مطالعه تنوع سرولوژیک و شناسایی نژاد غالب ویروس وای سیب زمینی در مزارع توتون استان های گلستان، مازندران، گیلان و آذربایجان غربی، هر سه سویه N، O و C از نمونه های مورد مطالعه گزارش شدند و سویه O (PVYO)به عنوان سویه غالب در مزارع توتون ایران معرفی گردید (معرف زاده و همکاران، 1387). در سال 1386 مجدآبادی و همکاران نژادNTNPVY را از استان خراسان

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *