های، لایزوزیم، این، ایمنی، گیاهان، ماهی

مستقیما توسط لایزوزیم آسیب نمی‌بینند؛ هرگاه دیواره سلولی باکتریهای گرم منفی در اثر عملکرد کمپلمان، تخریب گردد و آنزیمهای دیگر به لایه پپتیدوگلیکان باکتری دسترسی یابند، لایزوزیم نیز بعلت دسترسی به پپتیدوگلیکان غشاء، به طور موثری، فعالیت می‌نماید. علاوه بر عملکرد ضد باکتریایی، این آنزیم باعث افزایش بیگانه خواری توسط سلولهای بیگانه خوار، به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم( بوسیله اثر اپسونین ها)، می‌گردد(Wang & Zhang, 2010).
این آنزیم همچنین به ساختارهای حاوی مورامیک اسید حمله کرده و گلیکوکیتین را هیدرولیز می‌نماید. لایزوزیم اثر تخریبی محدودی نیز روی کیتین (یک پلیمر خطی از ان- استیلگلوکوزامین) که جزء مهمی از دیواره سلولی قارچها و اسکلت خارجی بعضی بیمهرگان است دارد. حداکثر فعالیت لایزوزیم در pH حدود 6-7می‌باشد. نقطه ایزوالکتریک آن بین pH 10/5-11 و وزن مولکولی آن حدود14/400 دالتون میباشد. فعالیت بالای این آنزیم در برابر میکروکوکوس لیزودایکتیکوس در بافتهای لمفوئیدی الاسموبرانشها و پلاسمای ماهیان استخوانی یافت شده است. البته فعالیت این آنزیم در طحال کمتر است. تولید لایزوزیم در ماهی، همانند پستانداران به طور عمده در نوتروفیلها، منوسیتها و مقدار کمتری در ماکروفاژها انجام میگیرد(Magnadottir, 2006). لایزوزیم دارای خصوصیات زیر می‌باشد:
سلول میکروکوکوس لیزودایکتیکوس را لیز نماید.
توسط سلولز پوشیده شده با کیتین جذب گردد.
پروتئینی با وزن مولکولی پایین باشد.
در pH اسیدی و دماهای بالا پایدار بوده و در شرایط قلیایی غیرفعال گردد.
چون اطلاعات اولیه در مورد لایزوزیم پرندگان حاصل گردیده است، خانواده این آنزیم کلاسیک به تیپ C(تیپ مرغی) معروف گردیده است. بافتهای غنی از لایزوزیم ماهی شامل کلیه قدامی، پوست، آبششها، لوله گوارش و تخم میباشند. افزایش همزمان لایزوزیم سرم با افزایش تعداد نوتروفیلها و منوسیتهای موجود در گردش خون گویای ترشح لایزوزیم توسط این سلولها میباشد. دو نوع لایزوزیم (تیپ 1 و تیپ 2) که از کلیه ماهی قزلآلای رنگینکمان جداسازی گردیده است، فعالیت ضدباکتریایی دارند. تیپ 1 لایزوزیم قزل آلا در برابر 7 باکتری گرم منفی مؤثر می‌باشد، در صورتیکه لایزوزیم سفیده تخممرغ استاندارد فقط در برابر برخی باکتریهای غیربیماریزا مؤثر می‌باشد. لایزوزیم ماهی خاصیت ضدباکتریایی طبیعی بیشتری در مقایسه با لایزوزیم پستانداران دارد، و نه تنها در برابر باکتریهای گرم مثبت بلکه در برابر باکتریهای گرم منفی (در فقدان کمپلمان) نیز مؤثر است. فصل، جنسیت، بلوغ جنسی، دمای آب، استرس و عفونت، سطح لایزوزیم سرم ماهیها را تحت تأثیر قرار میدهند. سطح لایزوزیم سرم ماهی در فصل تابستان بالاتر از زمستان بوده که میتواند به علت پیشگیری از عفونتهای آئروموناسی باشد. به همین صورت نرها و مولدین در حال تخمریزی بالاترین فعالیت لایزوزیم را دارند(علیشاهی، 1388).
ایمنسازی ماهی با آنتیژنها، باعث افزایش تیتر آنتیبادی و لایزوزیم میگردد، تیتر آنتیبادی و فعالیت لایزوزیم نسبت مستقیمی با هم دارند. چنین افزایشی در سطح آنزیم میتواند تحت تأثیر افزایش جمعیت گلبولهای سفید در طی تکوین پاسخ ایمنی باشد؛ بنابراین عفونت باعث افزایش تعداد لوکوسیتها شده و میتواند لایزوزیم سرم را افزایش دهد، از اینرو میزان لایزوزیم سرم میتواند ارزش تشخیصی برای تعیین وضعیت بیماری در ماهی داشته باشد(Iwama et al., 1996; Magnadottir, 2006).
1-2-2-1-5.کمپلمان
کمپلمان یک فاکتور هومورال ایمنی ذاتی بوده و نقش مهمی در حفظ کارایی سیستم ایمنی و حذف عوامل بیماریزای مهاجم ماهی دارد. کمپلمان بیش از 20جزء دارد که برخی از اجزای کمپلمان در ماهی هنوز گزارش نشده است. ولی شباهتهای زیادی بین سیستم کمپلمان در ماهی و حیوانات خونگرم وجود دارد. فعالسازی کمپلمان از طریق یکی از مسیرهای سهگانه زیر انجام میگیرد.
مسیر کلاسیک وابسته به آنتیبادی (CCP)
مسیر آلترناتیو مستقل از آنتیبادی (ACP)
مسیر لکتین
در ماهیان استخوانی حضور هر سه مسیر تایید شده است ولی نکته جالب اینجاست که در ماهیها فعال سازی کمپلمان از طریق مسیر آلترناتیو بسیار بیشتر از مسیر کلاسیک انجام می‌گردد. به عبارت دیگر فعالیت کمپلمان در ماهی کمتر تحت تاثیر واکنش مستقیم بین آنتی ژن و آنتی بادی است و به همین خاطر هر چند تولید پادتن در ماهی کمتر از حیوانات خونگرم انجام می‌گیرد ولی فعالیت کمپلمان بیشتر از حیوانات خونگرم است. بطور کل سیستم ایمنی اختصاصی در ماهی ضعیف بوده و بیشتر بار دفاعی بدن در ماهی بعهده سیستم دفاع غیر اختصاصی است(Boshra et al., 2006).
-283845177800کمپلکس آنتی ژن آنتی بادی
لکتین متصل شده به سطح پاتوژن
سطوح عوامل پاتوژن
راه کلاسیک
راه لکتین
راه جانبی
فعال سازی
مسیر کمپلمان
به کارگیری سلولهای التهابی
اپسونیزاسیون عوامل پاتوژن
کشتن عوامل پاتوژن(لیز،….)
شکل 1-3 تصویر شماتیک از مسیر کمپلمان
00کمپلکس آنتی ژن آنتی بادی
لکتین متصل شده به سطح پاتوژن
سطوح عوامل پاتوژن
راه کلاسیک
راه لکتین
راه جانبی
فعال سازی
مسیر کمپلمان
به کارگیری سلولهای التهابی
اپسونیزاسیون عوامل پاتوژن
کشتن عوامل پاتوژن(لیز،….)
شکل 1-3 تصویر شماتیک از مسیر کمپلمان

1- 3. محرک های ایمنی در آبزیان
جدول1- 1 تقسیم بندی محرک های ایمنی در آبزیان (; Sakai,1999علیشاهی، 1383)
نوع ماده نمونه محرک ایمنی در آبزیان
مواد شیمیایی ساختگی لوامیزول
FK-565 حاصل از محیط کشت ساکارومیسز
مورامیل دی پپتید MDPمشتقات باکتریایی بتا گلوکان
پپتیدوگلیکان Brevibacterium lactofermentum، گونه های ویبریو
EF230
لیپوپلی ساکارید باکتریهای گرم منفی
ادجوان کامل فروند
سلول باکتری ویبریو آنگوایلاروم (واکسن ویبریو)
پلی ساکاریدها کیتین
کیتوزان
لنتینانLentinan
شیزوفیلان Schizophyllan
عصاره های گیاهی و حیوانی عصاره تونیکت Ete(Tunicate)
عصاره آبالون (Abalone) Hde
Fire fly squid
Quillaja *onin (soap tree)
عصاره سیر Garlic extract
ادجوان ناقص فروند
افزودنی های غذایی ویتامین C و ویتامین E
برخی مواد معدنی
هورمونها، سایتوکاین ها و مواد دیگر هورمون رشد، لاکتوفرین، پرولاکتین
اینترفرون ها

مواد محرک ایمنی مقاومت در برابر بیماریهای عفونی را با تقویت سیستم ایمنی غیر اختصاصی ماهی افزایش می‌دهند. پس حافظه ایمنی در چنین مواردی بسیار کوتاه بوده و مدت کوتاهی بعد از قطع مصرف، اثر آن از بین می‌رود. تحقیقات در مورد محرکهای ایمنی ماهی در حال رشد روز افزون بوده و مواد بسیاری با این عنوان به صنعت آبزی پروری معرفی شده‌اند. استفاده از محرکهای ایمنی بعنوان جایگزین یا تقویت کننده داروهای شیمیائی و واکسنها شدیداً توسط آبزی پروران مورد توجه واقع شده است.
محرکهای ایمنی در تقویت ایمنی غیر اختصاصی بطور کلی نقش ایفا می‌نمایند. بدین معنی که بازوی غیر اختصاصی دفاع ایمنی در تمامی جهات از مرحله تشخیص و شناسایی آنتی ژن تا مراحل فاگوسیتوز و حذف آنتی ژن مورد نظر تقویت می‌گردد. اما این افزایش قدرت مقابله، اختصاص به آنتی ژن خاصی ندارد و حتی سیستم ایمنی در برابر شرایط نامساعد محیطی نیز تقویت می‌گردد. بطوریکه اثبات شده است که استفاده از محرک های ایمنی قدرت مقابله ماهی در برابر استرس های محیطی مانند دما، شوری، حمل ونقل، کمبود اکسیژن و استرس های تغذیه ای را نیز افزایش می‌دهد(Sakai, 1999).
در بین محرک های ایمنی انواع مشتق شده از گیاهان و حیوانات از نظر زیست محیطی جایگاه مناسب تری دارند. بخصوص اخیراً با پیشرفت در زمینه گیاهان دارویی بسیاری از گیاهان با اثرات درمانی به فارماکوپه کشورها معرفی شده اند. در کشور ما نیز اخیراً داروهای با منشاء گیاهی در درمان بیماریهای انسانی و دامی کاربرد یافته اند. از آنجا که صنعت آبزی پروری در کشور ما صنعتی جوان است، تا بحال بررسی در مورد نقش امکان استفاده از گیاهان دارویی در آبزیان خیلی مورد توجه واقع نشده است(Iwama et al., 1996; Sakai, 1999 ;علیشاهی، 1383).

1-4. عصاره های گیاهی
1-4-1. گیاهان دارویی و ارزش آنها
طی سالیان متمادی داروهای طبیعی، خصوصاً گیاهان دارویی تنها طریق درمان محسوب می‌شد و در عین حال مواد اولیه موجود در آنها در صنعت داروسازی مورد استفاده قرار می‌گرفت. بهم خوردن توازن جمعیت و احتیاجات از یک طرف و نا هماهنگی عرضه، تقاضا و گرانی از طرف دیگر موجب شد که بشر به این فکر بیفتد که آیا می‌تواند ازمنشا دیگری دارو وترکیبات مورد نیاز خود را تهیه کند بر این اساس شروع به ساخت ترکیبات شیمیایی نمود. با گذشت زمان بر تعداد گیاهان دارویی شناخته شده افزوده شده و زمینه های کاربرد آنها نیز گسترده تر شد.کشف گیاهان جدید از بین نمونه های آورده شده از سرزمینهای دور، دستیابی به کاربرد های جدید بعنوان داروهای کمکی در درمانهای شیمیایی یا آنتی بیوتیکی، پی بردن به ارزش بهداشتی گیاهان و بالاخره کشف مواد جدیدی نظیر ویتامین ها، هورمونها، مواد ضد میکروبی، ضد ویروسی، ضد توموری در میان گیاهان شناخته شده و یا گیاهانی که به تازگی کشف شده اند، کمک شایانی در پیشرفت طب کردند(قاسمی دهکردی و طالب، 1380).
در چند دهه اخیر استفاده از گیاهان دارویی با توجه به مزیت های متعدد، ازجمله خطرات جانبی کمتر بر موجود زنده و محیط زیست، عدم ایجاد مقاومت دارویی، ارزان، پایدار و در دسترس بودن، توجهات زیادی را در سطح جهان بویژه کشورهای پیشرفته به خود جلب نموده است(رجحان، 1387)، از این رو در بین آنها، محرکهای ایمنی با منشاء گیاهی دارای ارجحیت می‌باشد.(Iwama et al., 1996)
1-4-2. گیاهان مورد استفاده در تحقیق حاضر
1-4-2-1. مرزه خوزستان Satureja khuzestanica
یک گونه بومی بوده که به طور گسترده در جنوب ایران پراکنده شده است و استفاده های دارویی دارد. جنس Satureja به خانواده Lamiaceae، زیر خانواده Nepetoideae تعلق دارد. یکی از ویژگیهای زیر خانواده Nepetoideae آن است که نمونه های آن دارای بیش از 5/0% روغنهای ضروری می‌باشند. گزارش شده است که تفاوتهای مشخصی در بین زیر گونه های Satureja از لحاظ ترکیبات روغنهای ضروری وجود دارد. در طول سالهای اخیر اثرات ضد ویروسی، ضد التهاب، ضد باکتریایی، ضد قارچی، ضد تشنج، ضد اسهال و … برای زیر گونه های مختلف Satureja که در قسمتهای مختلف جهان می‌رویند گزارش شده است ولی مطالعات کمی در مورد روغنهای ضروری این گونهSKEO)) انجام شده است(Haeri et al., 2006).
Oliveria decumbens vent1-4-2-2. لعل کوهستان
از جمله گیاهان بومی ایران، می‌توان به گیاه لعل کوهستان اشاره نمود که گیاهی بوته ای و متعلق به خانواده چتریان (Umbelliferae) می‌باشد. در ایران یک گونه به نام O.decumbens وجود دارد که به زبان محلی به آن “دن”، “دنک” و “موشکورک” می‌گویند و در مناطق گرمسیری استانهای خوزستان، ایلام و کرمانشاه می‌روید. مردم این مناطق به طور گسترده ای از قسمتهای هوایی این گیاه در درمان بیماریهای عفونی استفاده می‌کنند. این گیاه علاوه بر ایران در جنوب شرق ترکیه، سوریه و عراق نیز پراکنده است(مظفریان، 1382). مطالعات مختلفی روی ترکیب شیمیایی اسانس حاصل از گلهای این گیاه انجام گرفته است(Amin et al., 2005; Sajadi & Hosseini, 2002; نجف پور نوایی و میرزا، 1381).
تا کنون دو مطالعه روی خاصیت ضد میکروبی آن انجام شده است; Amin et al., 2005)محبوبی و همکاران، 1381). بازده اسانس استخراج شده از این گیاه در مناطق مختلف ایران متفاوت بوده بطوریکه در شیراز 6% و در کرمانشاه 1/0% گزارش شده که شامل ترکیبات: تیمول، کارواکرول، گاما-تریپنن و پاراسیمن می‌باشد
(Sajadi & Hosseini, 2002; Amin et al, 2005).
اسانس حاصل از اندام هوایی گیاه لعل کوهستان به رنگ زرد و دارای بویی نافذ شبیه به بوی اسانس آویشن می‌باشد. اثرات مختلف دارویی عصاره و اسانس این گیاه بیشتر به کارواکرول و تیمول موجود این محصولات وابسته است. اثر ضد باکتریایی این ماده بیشتر به تغییر نفوذپذیری غشای سلولی باکتری است ولی نقش آن در تحریک ایمنی به خوبی مشخص نشده است(1999 ,., 1999; Ultee et al.Cosentino et al).
بطور کلی میکروارگانیسم ها بسته به اینکه چه ساختاری دارند، از نظر مقاوت یا حساسیت نسبت به یک اسانس خاص و یا اجزای آن با یکدیگر تفاوت دارند. باکتری های اسپوردار نسبت به سلولهای رویشی و باکتری های گرم منفی نسبت به باکتری های گرم مثبت نسبت به اسانس لعل کوهستان مقاوم ترند. اسانس لعل کوهستان برروی تعدادی از میکروارگانیسم ها اثر مهاری و تعدادی دیگر، اثر باکتری کشی دارد(محبوبی و همکاران، 1387).
1-4-3. مواد موثره گیاهان دارویی مورد استفاده (بیوشیمی گیاهان)
مقدار ماده موثره در هر گیاه ناچیز بوده و کمتر از 1% وزن خشک آن است. نوع و مقدار مواد موثره به گونه گیاه بستگی دارد. تاثیر آب و هوا و اقلیم بر میزان مواد موثره به اثبات رسیده است(عطایی عظیمی و همکاران، 1385).
بطور کلی در گیاهان دو گروه از مواد ساخته می‌شوند که شامل فرآورده ها ی اولیه و ثانویه می‌باشد. فرآورده های اولیه در همه گیاهان وجود داشته و برای زندگی گیاه ضروری می‌باشند و فرآورده های ثانویه حاصل فرآیند های جانبی و حاشیه ای در گیاهان بوده و برای زندگی گیاه ضروری نیستنند.40% داروهای دنیا از گیاهان ساخته می‌شوند.
1-4-4. استخراج ترکیبات شیمیایی موجود در گیاه
الف. جمع آوری گیاه: جمع آوری انواع گیاهان یک منطقه نیازمند شناخت محل مورد نظر است و باید توسط افراد مجرب و ترجیحا” گیاه شناس انجام شود. بی توجهی و عدم دقت در جمع آوری ممکن است سبب آلودگی گیاه مورد نظر باگیاهان دیگر شود(ذکاء، 1364).
ب. خشک کردن: گیاهان جمع آوری شده باید در محلی مناسب و دور از نور خورشید خشک شده که باعث خارج شدن مقدار زیادی رطوبت آنها و با عث وقفه اثر آنزیمها، تغییرات شیمیایی، رشد میکروبی و قارچی گردیده و گیاه تا مدتها قاب

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *