تلفیقی، آفات، زیتون، زیتون، کشاورزی، این

اختصاصی
– بررسی ویژگیهای فردی، زراعی، اقتصادی و اجتماعی پاسخگویان.
– تعیین سهم هر یک از عوامل موثر در عدم پذیرش مدیریت تلفیقی مگس زیتون.
– بررسی میزان دانش (آگاهی) باغداران زیتون مورد مطالعه در مورد مدیریت تلفیقی مگس زیتون.
1-4-2- سوالات
– چه تفاوتی بین گروههای پذیرنده مدیریت تلفیقی مگس زیتون از نظر ویژگیهای فردی، زراعی و اجتماعی وجود دارد؟
– چه عواملی در تبیین رفتار باغداران در پذیرش یا عدم پذیرش فناوریهای مدیریت تلفیقی تاثیرگذار است؟
1-5- محدوده تحقیقمحدوده تحقیق، شامل باغداران زیتون مناطق مختلف شهرستان رودبار در شهرهای رستمآباد، رحمتآباد، لوشان، منجیل و حومه مرکزی رودبار که دارای باغات زیتون بارده هستند میباشد و زمان اجرای طرح از بهمن سال1391 لغایت تیرماه 1392 در نظر گرفته شده است.
1-6- محدودیت تحقیق
از مهمترین محدودیتهای تحقیق میتوان به عدم وجود آمار دقیق سطح زیر کشت و همچنین تعداد بهره برداران باغات زیتون بارده شهرستان رودبار و نیز سطح سواد پایین اکثر باغداران زیتون شهرستان رودبار و عدم آشنایی آنان به پاسخگویی به پرسشنامهها اشاره نمود.
1-7- واژههای کلیدیآفت، مدیریت تلفیقی آفات، مگس زیتون ، زیتون، پذیرش.
آفت: آفت به کلیه جانورانی گفته میشود که به گیاه و اندامهای گیاهی و محصولات کشاورزی خسارت اقتصادی میزنند، مانند حشرات، کنهها، نماتدها، جوندگان، پرندگان، حلزونها و . . . (زمردی، 1370).
مدیریت تلفیقی آفات:  مدیریت تلفیقی آفات یک رهیافت موثر و حساس از نظر محیط زیست برای مدیریت آفات است که بر ترکیبی از روشهای معمول تکیه دارد. برنامههای مدیریت تلفیقی آفات از اطلاعات جامع و جاری درباره چرخه زندگی آفات و تعاملات آنها با محیطزیست استفاده میکند (Ofuoku at al, 2009). این رهیافت به دنبال بیشینهسازی عوامل کنترل بیولوژیک و زراعی بوده و از کنترل شیمیایی تنها به هنگام ضرورت و با شرط حداقل خسارت محیطی استفاده مینماید (رسولیآذر و همکاران، 1387).
مگس زیتون: مگس زیتون (Bactrocera oleae) که در سال 1788 توسط گملین نامگذارى شده، مهمترین آفت میوه زیتون در اکثر کشورهاى حوضه مدیترانه است. لارو این حشره تنها به یک نوع غذا وابسته است و منحصراً از میوه زیتون تغذیه مى کند. مگسهاى بالغ از شهد و شیره گیاهان و نیز سایر منابع غذایى مایع یا نیمه مایع استفاده مى کنند. آسیب ناشى از سوراخ شدن و خورده شدن میوه زیتون توسط لارو در حدود ۳۰ درصد از محصول زیتون کشورهاى حوضه مدیترانه بهویژه یونان و ایتالیا که عمده تولیدکنندگان این محصول هستند را از بین مى برد. مگس زیتون آفت جدى درختان زیتون در سرتاسر محدوده کشت آنها است و علاوه بر حوضه مدیترانه، شمال، شرق و جنوب آفریقا، جزایر قنارى، هند، غرب آسیا و ظاهراً هر جایى از نیمکرهشرقى که در آن زیتون (جنس olea) کاشته مى شود را در برمى گیرد.
زیتون: زیتون یکی از درختان همیشه سبز است که در مناطق اطراف دریای مدیترانه به خوبی رشد میکند و در مناطقی که دارای شرایط اقلیمی مناسب باشند سازگاری خوبی نشان میدهد، محصول اقتصادی زیتون در نقاط گرم و نیمه گرمسیری، جایی که خطر یخبندانهای شدید زمستانه وجود نداشته باشد بهدست میآید (مسچی و همکاران، 1381).
پذیرش: پذیرش عبارت است از، تصمیمگیری برای استفاده کامل از ایده جدید به بهترین شیوه ممکن (Rogers, 2000).
فصل دوم
مبانی نظری تحقیق2-1- مقدمه
امروزه بشر با مشکل بزرگی بهنام رشد جمعیت مواجه است که یکی از پیامدهای آن کمبود غذا میباشد و تأمین غذای این جمعیت رو به رشد به بخش کشاورزی مربوط میشود. افزایش جمعیت سبب شده است تا کودهای شیمیایی، سموم دفع آفات نباتی، فراوردههای هورمونی و سایر عوامل خطرزا برای محیطزیست به صورت کنترل نشده و بیرویه به بخش کشاورزی وارد شوند تا این بخش بتواند به تقاضای رو به رشد موادغذایی پاسخ دهد. اما این افزایش تولید همواره مشکلات زیستمحیطی و اجتماعی گوناگونی همچون آلودگی منابع آب، تداوم فشارهای اقتصادی بر کشاورزان، نبود اطمینان از وجود بازارهای مناسب، نگرانی مصرفکنندگان از سلامت و کیفیت مواد غذایی و به خطر افتادن سلامت و محیطزیست را به دنبال داشته است. از اینرو در دهههای اخیر با افزایش نگرانیهای کیفیت غذا و سلامت غذا و سلامت افراد جامعه و همچنین تخریب منابع طبیعی، کشاورزی پایدار مورد توجه واقع شده است. کشاورزی پایدار نوعی کشاورزی است که در جهت منافع انسان بوده، کارایی بیشتری در استفاده از منابع دارد و با محیط در توازن است. در کشاورزی پایدار بر ثبات عملکرد در طولانی مدت با حداقل تاثیر بر محیط تأکید میشود. کشاورزی پایدار با حفاظت از خاک، آب و ذخایر ژنتیکی گیاهی و جانوری همراه بوده، تخریب زیستمحیطی به همراه نداشته، از فنآوری مناسب و سازگار با محیطزیست استفاده کرده، از نظر اقتصادی سودآور بوده و از نظر اجتماعی مطلوب است. یکی از اهداف مهم نظامهای کشاورزی پایدار، کاهش مصرف نهادهها در تولید محصولات و در نهایت، بهبود کیفیت مواد غذایی است. در این راستا یکی از روشهایی که از طریق آن میتوان به این هدف دست یافت؛ مدیریت تلفیقی آفات میباشد. از مدیریت تلفیقی آفات، تعاریف متفاوتی ارائه شده است ولی تمامی این تعاریف دو مشخصه اصلی یعنی علاوه بر اقتصادی بودن روش مدیریت تلفیقی آفات، به حداقل رساندن خطرات زیستمحیطی و امنیت غذایی، در آن دیده میشود. در این فصل، مفاهیم مرتبط با موضوع تحقیق در چهار بخش مورد بررسی قرار میگیرد. در بخش اول، تعریف پذیرش، پذیرش فنآوری و در بخش دوم، تعاریفی از منشاء آفات، تاریخچه کنترل آفات، مدیریت تلفیقی آفات و مزایای آن و همچنین شیوههایی که در مدیریت تلفیقی آفات از آنها استفاده میشود بیان و ضمناً در زمینه مدیریت تلفیقی مگس زیتون در جهان و ایران توضیحاتی داده میشود و سپس در بخش سوم تحقیقات و پژوهشهای صورت گرفته در داخل و خارج کشور که بیشترین ارتباط را با موضوع تحقیق دارند تحت عنوان پیشنگاشتهها آورده شده است. در بخش چهارم هم بر اساس مرور منابع صورت گرفته، چهارچوب نظری تحقیق در قالب شکل ارائه گردیده است که بیان کننده متغیرها و روابط موجود بین آنها در این پژوهش میباشد.
بخشاول
2-2- پذیرش
2-2-1- تعریف پذیرش: پذیرش عبارت است از، تصمیمگیری برای استفاده کامل از ایده جدید به بهترین شیوه ممکن (Rogers, 2000).
2-2-2- پذیرش فنآوری
معرفی و تسهیل فنآوریها یکی از وظایف اصلی بخش ترویج به عنوان مسئول توسعه و رشد کشاورزی است که اخیراً به علت نیاز به دانش و اطلاعات در پذیرش فنآوریهای کشاورزی پایدار، اهمیت فزایندهای یافته و مطالعات زیادی با تأکید بر ابعاد مختلف پذیرش فنآوریهای کشاورزی پایدار انجام شده است. یکی از این ابعاد مهم، موانع پذیرش میباشد. احمدوند(2008)، موفقیت در فرآیند تشویق کشاورزان را برای پذیرش کشاورزی پایدار تا حد زیادی منوط به حل مشکلات و رفع موانع کشاورزی پایدار میداند. علت اصلی چنین ادعایی تضاد ذاتی موجود در فرآیند توسعه پایدار (Jabareen, 2005) و به تبع آن، کشاورزی پایدار است که با وجود کمک به حفظ محیطزیست، سبب کاهش تولید و درآمد میگردد (Ahmadvand and Karami, 2008. Marra et al., 2001) که پرتی (1995) آن را هزینه دوره گذار مینامد. یکی از مثالهای این تضاد ذاتی، تعارض اهداف اکولوژیک و اقتصادی است، به نحوی که در مواردی تولید بیشتر محصولات کشاورزی و افزایش درآمد کشاورز به تخلیه منابع پایه و آسیب به محیطزیست منجر میشود و از آن سو، حفظ منابع موجب کاهش تولید و درآمد کشاورز در نظامهای رایج کشاورزی میگردد.
مطالعات بسیاری در زمینه پذیرش و بهکارگیری نوآوریها و تکنولوژیهای مختلف صورت گرفته که بسیاری از این مطالعات در قالب الگوهای نظامیافتهای فرآیند پذیرش را توضیح دادهاند. این مطالعات را میتوان به سهدسته تئوریهای جامعهشناسی، تئوریهای اقتصادی و مدلهای تجربی تقسیم کرد. تئوریهای جامعهشناسی پذیرش نوآوری از مدل راجرز و شوماخر نشأت گرفته است. این تئوریها بر این فرض استوار است که افراد برای پذیرش نوآوری چهار مرحله را طی میکنند، آگاهی، ارزشیابی، آزمایش و پذیرش. دسترسی به اطلاعات درون و بیرون مزرعه یکی از مهمترین شاخصها در این مدل است. برنامههای آموزشی، خدمات ترویج، ارتباطات اجتماعی با همسایگان و دوستان بهعنوان منابع کلیدی اطلاعات شناسایی شدهاند. ویژگیهای فردی مانند سن، جنسیت و آموزش نیز بر روی زمانی که افراد برای طی دوره پذیرش باید طی کنند موثر است. این دسته تئوریها در مورد پذیرش در میان محققان پذیرش نوآوری گسترش فوقالعادهای یافته است (قربانی کلاهی و همکاران، 1388).
در زمینه پذیرش و بهکارگیری نوآوریها و فنآوریهای مختلف، تا پیش از دهه 1970 دیدگاهی که بر پذیرش نوآوری حاکم بود به طور عمده برگرفته از الگوی نشر نوآوریها توسط راجرز در دهه 1960 بود. این دیدگاه بیشتر برنقش ارتباطات میان فرد و دیگر افراد جامعه که به تصمیمهای فردی و جمعی پذیرش نوآوری منجر میگردد، تأکید دارد و همچنین نشاندهنده ماهیت پیچیده فرآیند تصمیمگیری و مفاهیم رفتارهای پذیرش میباشد ( Semaglaws and Folmer, 2000). در الگوی نشر تمرکز بر روی رابطه بین آگاهی و پذیرش میباشد. فرض این الگو این است که آگاه نمودن مردم از فنآوریها، منجر به شکلگیری نگرش در مورد فنآوری و در نهایت پذیرش آن میگردد (توحیدیانفر، 1391 به نقل از ابراهیمی، 1997).
2-2-3- موانع پذیرش فنآوری
با وجود اهمیت موانع پذیرش فنآوریها در توسعه کشاورزی پایدار، شناخت این عوامل کمتر به صورت مجزا مورد مطالعه قرار گرفته و بیشتر به صورت یک موضوع فرعی و درچارچوب شناخت عوامل موثر بر پذیرش در مطالعات پیشین به آن پرداخته شده است. به همین دلیل، نمیتوان چارچوب مشخصی برای شناخت موانع اصلی یافت. نکته شایان توجه دیگر، وابسته بودن موانع پذیرش به زمینه اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی منطقهای است که فنآوریها در آنجا معرفی شده است که به احتمال زیاد علت اصلی آن، خلاء و نبود یک چارچوب مشخص است.
فنآوریهای حفاظتی کشاورزی شامل طیف وسیعی از فعالیتهایی نظیر مدیریت تلفیقی آفات، شخم حفاظتی، مبارزه بیولوژیک، و تغذیه تلفیقی خاک، یکی از ارکان اساسی تحقق کشاورزی پایدار هستند (Pretty, 1997). از میان این فنآوریها، مدیریت تلفیقی آفات به علت تاثیرگذاری بالا بر سلامت اکوسیستمهای زراعی و تولید محصولات سالمتر جایگاه خاصی در فعالیتها و برنامههای کشاورزی پایدار (Zehnder, 1997) و به تبع آن مطالعات صورت گرفته در این زمینه دارد. بخشی از این مطالعات وضعیت پذیرش فعالیتهای IPM را بررسی کردهاند (Shennan et al., 2001. MacDonald, 2003) به طوری که چهار سطح پذیرش شامل عدم اجراء، اجرای کم، متوسط و زیاد را برای تبیین وضعیت اجرای IPM در مزارع و اکوسیستمهای مختلف زراعی در نظر گرفتهاند. بهطوری که در سطح اول فعالیتهای IPM اجرا نمیشود. در سطح کم نیز تنها به فعالیتهای بهزراعی پیشگیرانه (مانند شخم صحیح و بهموقع، رعایت تناوب زراعی) پرداخته میشود. در حالی که در سطح متوسط فعالیتهای مکانیکی و فیزیکی (مانند از بین بردن محل تکثیر حشرات)، انجام میشودو در سطح بالا فعالیتهای کنترل بیولوژیکی (نظیر استفاده از زنبور تریکوگراما، استفاده از گیاهان تله، کشت گیاهانی با خاصیت آللوپاتیو غیره) در اکوسیستمهای زراعی اجرای میشوند (Sharifi et al., 2006).
– بخشدوم
2-3- منشاء آفات
به نظر میرسد تکامل حشرات دارای ارتباط نزدیکی با تکامل گیاهان خشکیزی بوده است. اولین گیاهان خشکیزی در دوره دونین ظاهر شدند و مسلماً اولین حشرات گیاهخوار از دوره کربونیفر میباشند. اولین فسیل به ثبت رسیده حشرات بالدار با ثبت درختان بلند جنگلی در دوره کربونیفر فوقانی تقریباً مقارن بوده است. بالپولکداران آخرین گروه از حشراتی بودند که همزمان با ظهور نهاندانگان در دوره کرتاسه پدیدار شدند. البته چند گروه مهم دیگر بعد از ظهور نهاندانگان پا به عرصه هستی نهادند. و همچنین تعدادی از گروههای حشرات اولیه منقرض شدند (سرایلو و قلیپور، 1386).
2-3- 1- تاریخچه کنترل آفات
تاریخچه کنترل آفات کشاورزی دارای سه دوره مشخص میباشد که عبارتند از: دوره روشهای سنتی، دوره آفتکشها و دوره مدیریت تلفیقی آفات.
2-3-1- 1- دوره روشهای سنتی (از عهد باستان تا 1938)
در این دوره عملیات زراعی و مکانیکی از قبیل تناوب، بهداشت زراعی، شخم عمیق، جمعآوری و نابودی حشرات زیانآور یا اندامهای گیاهی آلوده به آنها و غیره بر اساس تجربیات کشاورزان تکوین یافتند که قدیمیترین روشهای کاهش خسارت آفات محسوب میشدند. بهدنبال آن، برخی از فرآوردههای گیاهی مانند روغن چریش، پیرترین، نیکوتین و رتنون در نقاط مختلف جهان مورد استفاده قرار گرفتند.
2-3-1-2- دوره آفتکشها (1939-1975)
حشرهکشهای سنتزی معدنی، ترکیبات زندهکش طیف وسیعی بودند که برای تمام جانداران سمیت زیادی داشتند. بهدنبال آنها حشرهکشهای سنتزی آلی از قبیل آلکیلتیوسیانات، لتان و غیره تولید شدند. به هر حال، دوره آفتکشها با کشف خواص حشرهکشی د. د. ت توسط پاولمولر در سال 1939 شروع شد. کارایی د. د. ت در کنترل آفات شاید با هیچ ماده سنتزی دیگر قابل مقایسه نبود و مولر در سال 1948 به خاطر این کار جایزه نوبل دریافت نمود.
2-3-1-3- دوره مدیریت تلفیقی آفات (IPM) (1976 به بعد)
در دهه 1950 با مقاوم شدن گونههایی از آفات مانند شته خالدار یونجه در ایالت کالیفرنیا و شته سبز هلو در بریتانیا، نشانههای شکست روش کنترل شیمیایی با آفات پدیدارگردید. متعاقب این وضع، مفهوم مبارزه تلفیقی که تلفیقی از کنترل بیولوژیکی و شیمیایی بود، توسط استرن و همکارانش (1959) بهعنوان شیوهای کاربردی مطرح گردید. در این شیوه، کنترل شیمیایی فقط در موارد بسیار ضروری و با وارد شدن کمترین آسیب به عوامل کنترل بیولوژیکی مورد استفاده قرار میگرفت.
2 -4- مدیریت تلفیقی

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *