پایان نامه ها

برنج، بلاست، بیماریهای، (اخوت،، (Sere,، al.,

ن ٦٠%-٥٠% کالری مردم تایلند، فیلیپین، چین و کره و ٥٠%-٤٠% کالری مردم هند و ژاپن را تامین میکند (.(Wasim, 2002 در پاکستان و آمریکا فقط ٣٠%-٢٠% کالری دریافتی را تامین میکند. مصرف برنج در بسیاری کشورها مثل آفریقا و آمریکایلاتین، در حال افزایش است (جدول 2- 1)(.(Wasim, 2002
تولید برنج طی سالهای ٢٠٠٠-١٩٩٩ به میزان ٥٨٦٧٨٧٠٠٠ تن برآورد شده است. برنج با ارزشترین و گرانترین محصول غذایی است که تاکنون کشت شده است. سادگی هضم برای کودکان، افراد مسن، بیمار و ضعیف نسبت به گندم، جو و ذرت باعث افزایش اهمیت آن شده است. دانههای برنج دارای پروتئین، نشاسته، روغن، نمک و فیبر هستند که نیازهای اساسی بدن را تامین میکنند. علاوه بر این برنج حاوی ویتامینها و عناصر حیاتی است. متاسفانه بسیاری از این ویتامینها به همراه پوستهی فیبری دانهی برنج از بین میروند .(Wasim, 2002)
در دهههای اخیر پایداری در کشاورزی مورد توجه زیادی قرار گرفته است. کشاورزی پایدار بر توانایی سیستمهای کشاورزی در دارابودن قدرت تولید در درازمدت تایید دارد. در این رابطه منابع اصلی کشاورزی شامل آب و زمین در اثر عوامل مختلف از جمله استفاده نامناسب از نهادهها در معرض نابودی قرار گرفتهاند. این امر میتواند منجر به کاهش عملکرد زمین و حتی افزایش بیابانزایی گردد (Williams, 1995). نظامهای پایدار از نظر محیطی غیرمخرب، از نظر فنی مناسب و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه هستند (Porter, 1974).
بیماریهای گیاهی تهدیدی برای محصولات زراعی و کشاورزی پایدار هستند. از لحاظ تاریخی، شیوع بیماریهای زراعی همراه با قحطی، درد و رنج و مرگ برای انسان بوده است .(Anonymous, 2013) شیوع بیماریهای گیاهی، امید و آرزوی بسیاری از کشاورزان را که برای امرار معاش وابسته به کشاورزی بودهاند، نابود میکرده است .(Anonymous, 2013) افزایش جمعیت به دلیل موفقیت کشاورزی مدرن در کنترل بیماریهای زراعی بوده است .(Anonymous, 2013) با این حال بیماریهای زراعی هنوز هم وجود دارند و خسارت سنگینی وارد میکنند. محصولات زراعی از زمان کشت دانه تا زمان برداشت محصول در معرض بیماریهای زراعی قرار دارند. حتی بذرهای برداشت شده در معرض خطر آلودگی با اسپورهای بیماریهای بذرزاد مانند زنگ، قرار دارند. در نتیجه، مهم این است که کشاورزان درک صحیحی از بیماری و روشهای مختلف کنترل جهت به حداقل رساندن خسارت و زیان اقتصادی ناشی از آن داشته باشند .(Anonymous, 2013)
(Wasim, 2002) جدول 2- 1. سرانه مصرف برنج در آفریقا و برخی کشورهای در حال توسعه
کیلوگرم در سال کشور
١٥٢ بنگلادش
١٤٠ میانمار
٣٩ برزیل
٩٢ چین
٩١ هند
٨٢ گویان
١٤٦ اندونزی
٢٤ عراق
٦٢ ژاپن
٨٧ مالزی
٩١ فیلیپین
١٦ پاکستان
٨٩ سریلانکا
٩٠ سیرالئون
١١٤ تایلند
١٦٢ ویتنام
2- 2- بیماریهای گیاهی
تعریف بیماری از نظر افراد مختلف به صورتهای متفاوت بیان میشود. از نظر یک کشاورز بیماری به صورت کاهش محصول و در نتیجه کاهش درآمد بیان میگردد. ولی از نظر یک پزشک، بیماری با علل و علائم آن سنجیده میشود. هر گونه فرآیند غیرعادی در گیاه را که در اثر تحریک مداوم به وجود آید و منجر به تغییرات در فعالیت متابولیکی و سبب ظهور علائم گردد میتوان بیماری نامید. برای ایجاد یک بیماری باید چند عامل تعیینکننده مانند پاتوژن، شرایط محیطی مساعد برای رشد پاتوژن، میزبان حساس و ناقل وجود داشته باشند به عوامل بیماریزای گیاهی اصطلاحا پاتوژن میگویند (الهینیا، 1384).
2-2-1- بیماریهای برنج
بیماریهای برنج در غالب مناطق کشت گیاه، عامل اصلی کاهش محصول است (اخوت، ١٣٨٣). بیماریهای انگلی در اثر قارچها، باکتریها، ویروسها، مایکوپلاسماها و نماتدها ایجاد میشوند. بیماریهای غیرانگلی در اثر عوامل نامساعد محیطی یا تغذیهای مانند کمی یا زیادی غذا و کمآبی، حرارت نامناسب، زیادی اسیدیتهی خاک یا قلیاییبودن آن، سموم و خسارت مکانیکی بوجود میآید (اخوت، ١٣٨٣). بوته برنج در تمامی مراحل رشد مبتلا به بیماریهایی شده که کمیت و کیفیت محصول را کاهش میدهد (اخوت، ١٣٨٣). شدت بیماریها بستگی به شدت بیماریزایی پاتوژن، عوامل محیطی و حساسیت رقم کشتشده دارد. در مورد بیماریهای ویروسی، میکوپلاسمایی و بعضی باکتریها وجود ناقل ضروری است (اخوت، ١٣٨٣).
برنج در والنسیا (اسپانیا) مساحتی بالغ بر ١٥٠٠٠ هکتار اطراف دریاچهی آلبوفرا را در بر میگیرد. در مزارع برنج با مشکلات مربوط به برنامه کود و برنامه کاربردی آفتکشها مواجهایم. مهمترین آفات برنج در این مناطق Chilo suppresalis و مهمترین بیماری ناشی از قارچ Magnaporthe grisea و Helminthosporium oryzae است .(Osca et al., 2004)
همچنین در روسیه بیش از ٣٠ بیماری قارچی روی برنج شناسایی شده که مهمترین آنها بیماری بلاست است. پس از ٧٠ سال از کشت برنج، ١٢-١٠ سال از شناسایی چرخه زندگی بیماری بلاست میگذرد (Kharitonov et al., 2004).
در بنگلادش علت اصلی کاهش عملکرد برنج را به بیماریها نسبت میدهند. در میان بیماریهای مختلف، سوختگی باکتریایی برگ، پوسیدگی غلاف، سوختگی غلاف، بلاست و لکهقهوهای از اهمیت بیشتری برخوردارند .(Biswas et al., 2011)
2-2-2- بلاست برنج
بیماری بلاست یکی از مهمترین بیماریهای برنج در سراسر جهان است. در اثر حمله عامل بیماری یعنی قارچ Pyricularia grisea، روی برگهای گیاهچه و بوتههای برنج در مراحل اولیهی رشد و پنجهزنی در شرایط مناسب لکههایی ظاهر شده و سبب برگسوزی میشود. آلودگی شدید روی دم خوشه و گرههای ساقه اغلب خسارت زیاد زده و تعداد خوشه تقلیل یافته، باعث کاهش وزن هزاردانه و کیفیت محصول میشود (اخوت و همکاران، 1369). این بیماری اولین بار در ژاپن به سال ١٧٠٤ شناسایی گردید. بیماری در ایتالیا Brusone و در عراق به نام Shara گزارش شده است ((Ou, 1985. بلاست برنج اولین بار در آفریقا در سال ١٩٣٠ مشاهده گردید و امروزه مخربترین بیماری در منطقه آفریقا است (Sere, 1999). در کشور بورکینافاسو، بلاست گردن مخربتر از بلاست برگ است (Sere, 1999). در مناطق کشت دیم در استان کومو در بورکینافاسو، کاهش عملکرد بین ١٧ تا ٥٩٩ کیلوگرم در هکتار (٢٢-١% از کل محصول) ثبت گردید. در مناطق کشت آبی استان کاریفیگولا ، کاهش عملکرد بیشتر بود و بین ١٣٤ تا ٨٦٧ کیلوگرم در هکتار معادل ٣/٤٥-٢/٤% از کل تولید ثبت گردید (Sere, 1999). بنابراین کشت برنج در این مناطق با افزایش بیماری بلاست همراه است. طبق تحقیقات انجام یافته احتمال بروز بیماری بلاست گردن در مناطقی که کود مصرف نشده، ٧/١ تا نصف میزان آن در زمینهایی است که کود مصرف شده است (Sere, 1999). بنابراین بلاست با افزایش مصرف کودهای شیمیایی افزایش مییابد (Sere, 1999). در غنا، بررسیهای انجام یافته روی ٢٦٤ زمین کشاورزی در سراسر کشور نشان داد که تنوع ژنتیکی پاتوژن در مناطق مورد آزمایش با میزان خسارت بیماری ارتباط دارد (Nutsugah et al., 2008). بلاست بیماری عمده در مناطق مرتفع و دشتهای گامبیا است. کاهش محصول با توجه به گونه و منطقهی آلودگی متفاوت است. اگر چه اهمیت اقتصادی بیماری در گامبیا ثبت نشده است اما در پارهای گزارشها خسارت آنرا ١٠٠% در شرایط تنش اعلام کردهاند (Jobe et al., 2003).
در سیرالئون کاهش عملکرد ٥/١٤-٢/٣% در زمینهای پست و بلند، در ارقام مختلف گزارش گردید (Fomba, 1984). در صحرا، خسارت ناشی از بلاست گردن ٩/٣٠-١٦% گزارش گردید (Fomba, 1984). در نیجریه در مناطق کشاورزی رو به رشد، بیماری ممکن است منجر به ٥٠-٣٥% کاهش عملکرد گردد و در زمان شیوع بیماری تا ١٠٠% خسارت نیز گزارش گردیده است (Sere, 1999). خسارت آن در هند در سالهای ٦١-١٩٦٠، ١٠-٥ % (Padmanabhan, 1965)، در ژاپن طی سالهای ٦٠-١٩٥٣ و در اپیدمی نیمه دههی ١٩٧٠ در کره ٣% و در فیلیپین ٦٠-٥٠% گزارش شده است (Sere, 1999). اپیدمی بلاست در ١٩٤١ در ژاپن باعث قحطی شده است (Ou, 1985).
تنها منطقهی دنیا که تاکنون بیماری مشاهده نشده، جنوب شرقی استرالیا است. در این منطقه از طریق پیشآگاهی و رعایت شرایط قرنطینه مانع از ورود کنیدی و میسلیوم عامل بیماری شدهاند. در شرایط خشک و در دمای محیط، کنیدیها بیش از یکسال و میسلیوم تا ٣ سال زنده میماند. با توجه به بقای طولانی، واردات و حمل و نقل توسط مسافران به همراه دانههای آلودهی برنج، علفهای هرز و محصولات ساختهشده از کاه برنج میتوانند باعث انتقال بیماری به مناطق جنوب شرقی استرالیا گردد. بلاست برنج در مناطق شمالی استرالیا گزارش شده بنابراین مسافران داخلی نیز میتوانند آنرا منتقل کنند (Phillips et al., 1992).
شریف ابتدا در سال ١٣٢٨، بیماری را در لاهیجان مشاهده نمود و سپس از سایر مناطق ساحل دریای خزر، اصفهان، قصر شیرین، گیلان غرب، میناب، رامهرمز و سایر نواحی گزارش شده است (ارشاد، ١٣74). فاطمی و رحیمیان در سال ١٩٧٥ در بررسی که روی انتشار بیماری در ایران انجام دادند، قارچ عامل بیماری را از روی ١٠ واریته از بین ١٥ واریتهای که مطالعه نمودند، جدا کردند. ارقام آلوده شامل طارم، رشتی، شصترس، مهران، سالاری، حسنطارم، دمسفید، دمسرخ، یک رقم صدری بینام میباشد که در بیشتر نواحی شمالی ایران کشت میشود (اخوت، ١٣٨٣). این بیماری معمولا به علت انتشار وسیع و مخرب در شرایط مناسب رطوبت نسبی، در حد اشباع، بیماری اصلی برنج بوده و گیاهچههای برنج را در مرحله پنجهزنی از بین میبرد. آلودگیهای سنگین روی دمخوشه، اغلب زیان میرسانند. در ایران خسارت بیماری در سال ١٣٥٣در بعضی نقاط رودسر، به طور متوسط ٢٠ % گزارش شده است (اخویزادگان، ١٣٥5). در سال ١٣٥٣ در استان گیلان تقریبا ١٠% از کل محصول را از بین برد (اخویزادگان، ١٣٥5). در مورد عوامل موثر محیطی روی بیماری، مشاهده شد که اولین علائم بیماری در منطقه گرگان، گنبد و ساری در اواخر اردیبهشت و در اوایل خرداد بیشتر در خزانههایی است که تراکم بوته در آنها بیشتر از سایر خزانهها میباشد (اسماعیلپور، ١٣٥٩). علائم بیماری بلاست در تمام اندامهای هوایی گیاه، به طور عمده در کلئوپتیل، غلاف برگ و سطح برگ، گردن خوشه، گره ساقه و سنبلچه ظاهر میشود. ضایعات سطح برگ باعث کاهش فتوسنتز میشود و در صورتی که در مراحل اولیه رشد ظاهر گردد، کل گیاه را از بین میبرد. بلاست گردن و گره خوشه باعث کاهش عملکرد و بلوغ زودرس دانهها میشوند و به ندرت از طریق ریختن دانهها در مزارع قابل شناساییاند. بلاست گردن نسبت به بلاست برگ مخربتراست (Zhu et al., 2005).
2-2-3- مطالعه بیولوژیکی قارچ عامل بیماری بلاست برنج
Pyricularia grisea عامل بیماری بلاست برنج است. مرحله جنسی این قارچ، Magnaporthe grisea در طبیعت دیده شده است. این قارچ یک آسکومیست از خانوادهی Physosporelleaceae بوده که آسکوسپورهای شفاف، دوکیشکل، با سه حجره در آسکهای دو لایه تولید میکند. تقریبا همه جدایههای مزرعه برنج نر بوده، قادر به آمیزش با یکدیگر نیستند، در حالی که بسیاری از جداشدهها از سایر گرامینهها هرمافرودیت هستند ( .(Webster and Gunnell, 1992
بعد از دوره کمون برگهای آلوده در اطاقک رشد، کنیدیوفورها حامل کنیدی شده و به صورت پوشش خاکستری نمدی در سطح لکهها رشد میکنند. کنیدیها در قسمت انتها، فضای پریپلاسم ژلهای دارند. وقتی که این لایه سطحی کنار رفت، به سطوح مرطوب میچسبند و یک مکانیسم اتصال کنیدی به سطح برگ به شمار میرود. کنیدیوفورها استوانهای شکل به طول ١٢٠-٦٠ میکرومتر که در قاعده کمی ضخیم میباشند، تعداد ٤-٢ دیواره عرضی در طول آنها وجود دارد و در قاعده مشخصتر است. کنیدیها گلابی شکل کشیدهاند که در قسمت نوک باریکاند و در قاعده به یک پایه یا زایده کوتاهی ختم میشوند (اخوت، ١٣٨٣).
عامل بیماری در بقایای آلوده گیاهی یا در بذر، در مناطق خشک دوام میآورد. در مناطق خشک مانند مصر این نوع آلودگی اهمیت دارد اما در مناطق مرطوب که سایر زراعتهای برنج و بقایای آن، منبع آلودگیاند، چندان مهم نیست (اخوت، ١٣٨٣). زاد و ذاکری (١٣٥٩)، در مطالعات خود نشان دادند که عامل بیماری، در قسمتهای مختلف پوستهی بذر متمرکز است و گاهی موجب آلودگی جنین میشود. آلودگی بذرها موجب کاهش قدرت تندش آنها و همچنین ایجاد گیاهچههای غیرطبیعی میشود. بیماری بلاست روی برنجهای کاشته شده در خاک مرطوب که با استرس خشکی مواجهاند، شایع است. مصرف زیاد کودهای ازته، وجود شبنم روی برگها، وزش کم باد در شب و حرارت شب بین ٢٤-١٧ درجه سانتیگراد باعث گسترش بیماری میشود. کنیدیها در شرایط رطوبت نسبی زیاد آزاد شده و معمولا در نیمههای شب و ساعت ٦ بامداد تولید میگردند (اخوت، ١٣83). در رطوبت نسبی زیر ٨٩% اسپورزایی انجام نمیشود ولی در رطوبت نسبی بالاتر از ٩٣% اسپورزایی افزایش مییابد. درجه حرارت مناسب ٢٨-٢٥ درجه سانتیگراد است. بیشترین اسپور ٨-٣ روز بعد از ظهور لکهها بوجود میآید و قدرت تولید اسپور روی لکهها در حرارت ٢٤-١٦ درجه بیشتر از درجه حرارت 28 درجه سانتیگراد میباشد. رطوبت برگی برای آلودگی ضروری است. حرارت در حدود ٢٨-٢٥ درجه سانتیگراد برای جوانهزنی و ٢٥- ١٦ درجه برای تولید چنگک مناسب است (اخوت، ١٣83).
در ٦/١٥ درجه سانتیگراد رطوبت برگی، به مدت ٢٠-١٦ ساعت برای آلودگی و در حرارت ٤/٢٤ درجه ١١-٨ ساعت، لازم است. در شرایط آزمایشی، عامل بیماری حدود ٦ ساعت در ٢٤ درجه میتواند ایجاد آلودگی کند. دوره کمون برای تولید لکه از ١٨-١٣ روز در حرارت ١١-٩ درجه سانتیگراد و ٥-٤ روز در حرارت ٢٨-٢٦ درجه سانتیگراد مورد نیاز است (اخوت، ١٣٨٣).
2-3- روشهای کنترل بیماریهای گیاهی
روشهای مختلفی برای کنترل بیماریهای گیاهی استفاده میشود از جمله کنترل زراعی، کنترل شیمیایی، کنترل بیولوژیک و کشت ارقام مقاوم که در این پژوهش در مورد کلیه روشهای مورد استفاده در کنترل بیماری بلاست برنج مطالبی ارائه میگردد.
2-3-1- روشهای کنترل بیماری بلاست برنج
2-3-1- 1- پیشآگاهی
با توجه به اینکه

متن کامل پایان نامه ها در 40y.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *