پایان نامه ها

گندم، هاي، مي، كاهش، هكتار، ميزان

بيش از حد منابع آب زيرزميني در چند دهه اخير منجر به كاهش قابل ملاحظه سطح ايستابي شده است. ايران با ميانگين بارندگي250 ميليمتر در سال ومتوسط نزولات سالانه 413 ميليارد متر مکعب، در منطقه اي خشك و نيمه خشك واقع گرديده است . اين ميزان بارندگي 40 درصد كمتر از متوسط سالانه آسيا و يك سوم متوسط بارندگي سالانه جهان است. بيش از 70% نزولات تبخير و به جو باز می گردد. ميزان کل آب کشور پس از تبخير (و با احتساب 8 ميليارد متر مکعب ورودی) 130 ميليارد متر مکعب است(سایت آبفا استان فارس). با توجه به محدوديت ها و شرايط جغرافيايی، حداکثر 80% از پتانسيل فوق، قابل استفاده می باشد. مصرف سالانه آب در بخشهای شرب، کشاورزی و صنعت 93 ميليارد متر مکعب است که حدود 86 میلیارد متر مکعب به بخش کشاورزی و 7 میلیارد مترمکعب به بخش شرب و صنایع اختصاص دارد. این درحالی است که کشورایران با حدود 3/7 میلیون هکتار کشت آبی پس از کشورهای هند، چین، آمریکا و پاکستان دارای بیشترین مساحت زیرکشت آبی درجهان است.
استان فارس يكي از استان هايي است كه در مقايسه با ساير استان هاي كشور با مشكل بيلان منفي دشت ها روبرو است. در 67 دشت از مجموع 90 دشت كشاورزي استان فارس، بيلان آب زيرزميني منفي است (فتحی وزیبایی، 1390). ميانگين بارندگی در استان فارس در يک دوره 20 ساله بالغ بر 320 ميليمتر در سال می باشد. متوسط حداقل بارندگی آباده 150 و حداکثر بارندگی سرچشمه قره آغاج1200 ميليمتر می باشد. ميزان متوسط نزولات سالانه در استان فارس ( مساحت 124000 کيلومتر مربع) حدود 40 ميليارد متر مکعب است. منابع کارستی، منبع اصلی آبهای زير زمينی استان را تشکيل می دهد.
کارست از نظر زمین شناسی سیمای پیچیده ای دارد و دارای ویژگی های مخصوص بخود است. هر چنددر اصطلاح فنی به پدیده خوردگی و انحلال توده سنگ های کربناته ( آهک و دولومیت ) کارست گفته می شود، ولی می توان تعریف زیر را برای کارست پذیرفت که کارست پدیده ای در پوسته زمین است که آثار آن به صورت اشکال مختلف از قبیل حفرات و غارها در سطح و در زیر سطح وجود دارد . علت ایجاد چنین پدیده ای به وجود شکستگی ها و قابلیت انحلال توده سنگ مربوط می شود که در نتیجه آن یک سیستم آبزیر زمینی می تواند شکل بگیرد.
ميزان برداشت ساليانه از آبهای سطحی 2/2 ميليارد متر مکعب است. نفوذی به سفره ها ناشی از آب برگشتی کشاورزی و ساير موارد 8/2 ميليارد متر مکعب است اما ميزان برداشت از منابع آبهای زير زمينی (کارست و آبرفت) 7/11 ميليارد متر مکعب است که تقریبا حدود 84 درصد آب مصرفی کشاورزی راشامل می شود. استان فارس هفت درصد خاك و جمعيت كشور را داراست و بيش از 13 درصد از محصولات كشاورزي كشور را تأمين مي كند و جايگاه مهمي در كشاورزي ايران به خود اختصاص داده است. (سایت آبفا فارس) استان فارس در توليد برخي از محصولات استراتژيك از جمله گندم در سال هاي متمادي مقام نخست را به خود اختصاص داده است و با توليد حدود دو ميليون تن گندم در سال، 15 درصد از محصول مورد نياز كشور را توليد مي كند، اما كاهش نزولات آسماني، تداوم خشكسالي سال هاي اخير، برداشت بي رويه از سفره هاي آب زيرزميني ازجمله مواردي است كه بخش آب در استان فارس را با چالش جدي مواجه كرده است. كاهش سطح سفره هاي زيرزميني مشكلاتي همچون خشك شدن چاه هاي آب، كاهش دبي رودخانه و آب چا ه ها،تنزيل كيفيت آب، افزايش هزينه پمپاژ و استحصال آب و نشست زمين را به دنبال دارد كه اين به نوبه خود منجر به كاهش دسترسي به آب و كاهش توليد براي كشاورزان مي شود. از آنجايي كه اقتصاد روستا بر پايه كشاورزي است و كشاورزي نيز وابسته به آب است اين اثرات كاهش سطح آب هاي زيرزميني رفاه كشاورزان را تحت تاثیر قرار مي دهد (محسن پور،1378). متناسب با جايگاه استان فارس و اهميت موضوع لازم است تا به بخش كشاورزي و منابع آب توجه شده و مطالعاتي در اين زمينه صورت گيرد.
این پژوهش تلاش می کندهزینه تخریب منابع آب های زیر زمینی ناشی از اضافه برداشت رادرمورد محصول گندم درشهرستان ارسنجان براورد سازد.

1-2- اهمیت تحقیق
باتوجه به خشکسالی های اخیر وبهره برداری بی رویه از منابع آب زیر زمینی، در صدد آن هستم تا تاثیر آن برشوری آب ودرنتیجه اثرشوری آب برتولید محصولات کشاورزی ورفاه کشاورزان را مورد مطالعه قراردهم.
1-3- اهداف تحقیقبررسی تاثیر اضافه برداشت آب زیر زمینی بر تولید محصولات کشاورزی
بررسی تاثیر اضافه برداشت آب زیر زمینی بر رفاه اقتصادی کشاورزان
بررسی روندتغییرات سطح آب زیرزمینی
بررسی تاثیر اضافه برداشت آب زیر زمینی بر شوری آب
1-4- فرضیات تحقیق- میزان آب برداشتی از چاه ها بیش از آب ورودی به سفره ها است.
– تخلیه بیش از حد از منابع زیرزمینی به افزایش شوری آب های زیر زمینی می انجامد.
– تخلیه بیش از حد از چاه های کشاورزی باعث کاهش تولید محصول گندم می گردد.
– افزایش شوری آب های زیر زمینی سبب کاهش برداشت محصول می گردد.
– اضافه برداشت از آب های زیر زمینی باعث کاهش رفاه اقتصادی گندم کاران می گردد.
– اضافه برداشت از آب های زیر زمینی باعث افت سطح ایستابی می گردد.
– برداشت از منابع آب زیر زمینی در حالت رقابت آزاد بیشتر از حالت اعمال مدیریت است.
– اضافه برداشت از آب های زیر زمینی باعث افزایش هزینه ی استحصال آب می گردد.

1-5- تعاریف1-5-1- گندمگندم با نام علمی Triticum spp گياهي استراتژيك و يكي از مهمترين گياهان زراعي كه 10 – 15 هزار سال قبل از ميلاد حضرت مسيح (ع) در آسيا وجود داشته و مبداء اوليه آن را آسياي غربي (سوريه، فلسطين، مصر، ايران و هند و افغانستان و …) مي دانند. گياهي است جزء گروه غلات سردسيري ، تك لپه، نورپسند، علفي، يكساله، پائيزه يا بهاره، داراي ريشه ي افشان ،ساقه بند بند و توخالي، گره ها توپر و مغزدار ، برگ ها دراز و كشيده و بدون دمبرگ كه بصورت متناوب در دو رديف به ساقه اتصال دارند در قسمت مياني برگ در محل اتصال به غلاف به ساقه زبانك و در طرفين غلاف در محل زبانك زائده هاي كوچكي بنام گوشوارك وجود دارد و طوقه داراي بافتهاي ريستمي كه ريشه و برگها را توليد مي كند و مهمترين قسمت براي غلات پائيزه است ، گل آذين سنبله و خودگشن (گل داراي سه پرچم، دو كلاله و يك تخمدان) و درصد كمي حداكثر 4 درصد دگر گشني داشته و ميوه آن فندقه و از تيره غلات Poaceae وجنس Triticum است.
1-5-2- اقليم مناسب :سازگاري با شرايط مختلف آب و هوائي از جمله آب و هواي گرم و مرطوب، گرم و خشك، معتدل، سرد و گياه از نزديك تا خط استوا تا حدود 60 درجه عرض شمالي و 40 درجه جنوبي رشد نموده و در برابر گرما، سرما، مقاومت نسبي از خود نشان داده و باران كافي در مراحل اوليه رشد و هواي گرم و خشك در آخر مرحله رشد سبب افزايش پروتئين دانه و سرما، خشكي و گرماي شديد و هواي گرم و آفتابي سبب كاهش پروتئين دانه مي شود و در مناطق خشك داراي سرعت دوره رشد بيشتري است و در مناطقي ابري و مرطوب به خوبي رشد نكرده و در هواي معتدل و خنك در طول رشد وهواي گرم و خشك طي رسيدن دانه بهترين شرايط براي گندم است .
1-5-3- ميزان حرارت و رطوبت مورد نياز رشد :
حداقل درجه حرارت جهت جوانه زني بذر 2 – 5 درجه سانتي گراد و در 10 – 20 درجه سانتي گراد بهتر جوانه زده و در تیپ های پاييزه در ابتداي رشد هر گاه درجه حرارت محيط به حدود 4- تا 5- درجه سانتي گراد كاهش يابد رشد متوقف شده و در مراحل بعدي رشد حد متوسط تحمل در برابر سرما از 10- تا 17- را تحمل مي نمايد. تیپ های پاييزه، در مناطق سرد تا 35- درجه سانتي گراد و در مناطق گرم 50 – 55 درجه سانتي گراد گرما را بخوبي تحمل و طي رشد گندم هاي پائيزه 2300 درجه- روز رشد (كاشت تا جوانه زني 120 – 150 ، جوانه زني تا پنجه 500 ، پنجه زني تا گلدهي 850 ، گل دادن تا رسيدن دانه 800 كالري حرارت نياز دارد ) و گندم هاي بهاره به كمتر از 1265 – 1550 درجه- روز رشد نياز است.
1-5-4- زمان كاشت :كشت پاییز در مناطق سرد مانندكوهرنگ اوايل تا اواخر مهرماه، در نواحي معتدل ماننداصفهان اواسط آبان ماه تا اواسط آذرماه،درنواحي گرم مانندكاشان اوايل مهرماه تا اواخر آبان ماه می باشد.
در كشت بهاره از نيمه اول اسفندماه تا نيمه اول فروردين ماه کشت صورت می گیرد.
طول دوره رشد و نمو210-235 روز با توجه به نوع رقم متغير است .
1-5-5- تناوب زراعي :
کشت گندم بهتر است بعد از گياهان وجيني يا جاليزي مانند سيب زميني ، چغندرقند ، ذرت، حبوبات، سبزيجات و نباتات روغني يا پس از آيش (بطور مثال سال اول چغندرقند، ذرت، سيب زميني و ساير گياهان وجيني مناسب با آب و هواي منطقه،سال دوم گندم وسال سوم آيش) صورت گیرد.

1-5-6- ارقام مناسب كاشت:در مناطق معتدل مانند اصفهان وفارس رقم هاي قدس، روشن، بك كراس روشن، مهدوي، الموت، الوند، نيك نژاد، كوير ، سرخه، بركت، شيراز (10 – 75M )، پيشتاز (7 – 75M ) ، مرودشت ، چمران استفاده می شوند.
متحمل ترين ارقام به خشكي 7 – 75M و 18 – 730M و رقم هاي متحمل به شوري روشن، 10 – 75M و كوير می باشند.
1-5-7- ميزان بذر مورد نياز در هكتار :کشت گندم به دو صورت ماشینی و دستی انجام می گردد.
کاشت ماشيني به دو صورت رديفكاروخطی کار صورت می گیرد. در کاشت با ردیفکار 110 – 140 كيلوگرم در هكتارو خطي كار 120 – 200 كيلوگرم در هكتاربذر مورد استفاده قرار می گیرد. در کاشت دستپاش 200 – 250 كيلوگرم در هكتارمعمولا بذر ریخته می شود.
در صورت عدم آماده بودن بستر بذر از نظر وجود كلوخه تا تسطيح ، بذر سالم ، قوه ناميه (كاشت دير هنگام ميزان بذر افزايش مي يابد بطور مثال با رديفكار (150 – 180 كيلوگرم در هكتار ) .
1-5-8- ارتفاع گياه :
بطور متوسط با توجه به رقم ارتفاع گندم از 60 – 110 سانتي متر متغير است.
1-5-9- خاك مناسب :كشت گندم در هر خاكي امكان پذير بوده مشروط بر اينكه خاك شور و باتلاقي و زياد نرم و پودر شده نباشد.
1-5-10- نياز كودي :براساس آزمون خاكشناسي باید نیاز کودی گیاه را مشخص نمود، اما بطور متوسط مي توان از كود حيواني از جمله کود اسب، گاو، الاغ و شتر 30 – 40 تن در هكتار (نبايد بطور مستقيم داده شود زيرا طوقه به اين امر حساس است)، فسفر 100 – 150 كيلوگرم در هكتار و پتاس 50 – 100 كيلوگرم در هكتار كه هر دو قبل از شخم در پائيز در صورت عدم جذب كود پتاسه مي توان 2 – 4 تن آهك در هكتار هر 2 سال يكبار استفاده نمود. كود پتاسه باعث افزايش مقاومت گياه در برابر عوامل مختلف از جمله سرما، آفات و بيماريها و … شده و كود ازته 150 – 300 كيلوگرم در مراحل (جوانه زني 25 – 50 و پنجه دهي 30 – 100 ، ساقه دهي 30 – 50 ، گل دهي 30 – 50 و خوشه دهي)
مصرف زياد كود ازته باعث افزايش رشد رويشي و حساس شدن گياه در برابر عوامل مختلف مانند سرما، آفات و بيماريها و … مي شود و محلول پاش اوره در زمان ساقه رفتن و ظهور (قبل از گلدهي و گرده افشاني به نسبت 5 در هزار + كود ميكرو) و ساير عناصر مانند كلسيم، گوگرد ، منيزيم، آهن، بر، مس ، سديم و يد مي باشد.
1-5-11-تعداد بوته در يك هكتار :بطور متوسط 2000000 بوته در هكتار يعني در هر متر مربع 200 بوته و يا 200 – 400 بوته در هر متر مربع می روید.
1-5-12- طريقه آبياري :كرتي ، مكانيزه (نشتي يا جوي و پشته) ، باراني (در زمان گرده افشاني باعث كاهش عملكرد دانه مي شود).

1-5-13- ميزان آب مصرفي در هكتار و دور آبیاری :با توجه به درجه حرارت محيط، روش كاشت ، ميزان ريزش باران، جنس زمين، رقم كاشت و ساير عوامل 4000 – 5800 متر مكعب و در گندمهاي پائيزه و در مناطق خشك تا 8000 متر مكعب مورد استفاده قرار می گیرد.
دور آبياري 5 – 11 روز (ارقام زودرس 7 – 8 روز يكبار و ديررس 8 – 10 روز يكبار) و با توجه به نوع رقم می باشد.
زمانهاي حساس به آبياري (جوانه زني بذر در صورت عدم آبياري قبل از كاشت و يا عدم بارندگي، ساقه دهي (ساقاب) ، (خوشاب) سنبله رفتن ، گل دهي (گل آب) و تشكيل دانه (دان آب) و حساسترين مرحله خوشاب كه 15 روز قبل از خوشه بندي است .
1-5-14- علف هاي هرز مزارع گندم :سلمه تره ، تلخه ، گل گندم، شنگ، گل قاصد، فرفيون، يولاف ، خارشتر ، شيرين بيان، كلاغك، هفت بند، ترشك بي تي راخ، سيلن، جغجغه، بومادران، گلرنگ وحشي، كاسني، خُلر، بي برگ، يونجه، پيچك صحرايي، زيرك، سياهدانه، خردل وحشي، خاكشير، كنگر وحشي، تربچه وحشي، ماشك، اُزمك (تره تيزك) ، شقايق، منداب، فالاريس (خوني واش)، دم روباهي ، چچم، چاودار وحشي، جودره، جوخودرو و … علفهای هرز گندم محسوب می شوند.
1-5-15- آفات و بيماريها :
سوسك سياه گندم، سوسك قهوه اي گندم، برگ خوار غلات، مگس گندم، زنبور ساقه خوار گندم، سن هاي زيان آورگندم، شته هاي گندم (شته سبز يا شته سمي گندم) ، تريپس گندم، پروانه هاي زيان آور (مينوزبرگ گندم ، پروانه ساقه خوار و گندم و جو) ، راست بالان زيان آور گندم آفات گندم می باشند.
زنگها (زرد – قهوه اي و …) ، سياهك هاي گندم (پنهان ، آشكار ، برگي گندم) ، سفيدك سطحي غلات، سپتوريوزبرگ گندم، نماتد كلزاي گندم ، سفيدك داخلي گندم، ويروس موزائيك نواري گندم، ويروس كوتولگي زرد، آجري شدن برگهاي گندم ، بيماري لكه قهوه اي گندم و … از بیماری های معروف گندم می باشند.
1-5-16- كنترل علفهاي هرز :قبل از كاشت بذر كنترل فيزيكي علفهاي هرز از جمله بوجاري نمودن بذر، حذف علفهاي هرز حاشيه مزارع، مصرف صحيح كودهاي دامي (كاملا پوسيده و عاري از بذر علفهاي هرز) رعايت تناوب، شخم، جمع آوري كاه كش مزارع و مبارزه شيميائي جهت پهن برگها توسط علف كش هاي شامل توفوردي Li/ha 1 – 5/1 ، گراستار 15 – 20 گرم در هكتار ، بروموكسيل 5/2 ليتر در هكتار و جهت باريك برگها از سافيكس Li/ha8/0 ، تاپيك ، پوماسوپر، گراسپ Li/ha 1، ايلوكسان Li/ha 5/3 استفاده مي شود.
1-5-17- عوامل سوء بر گندم :
1- پرندگان كه بعداز كاشت با خوردن دانه ها و جوانه هاي سبز شده باعث كاهش تراكم شد

متن کامل پایان نامه ها در 40y.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *