می‌باشد.، حیوانات، احتیاجات، حیوان، دامی، کشور

نمود.
بسیاری از کشورهای در حال توسعه با مشکلاتی در تأمین غذای کافی برای حیوانات پرورشی مواجه هستند. قیمت مواد خوراکی مورد استفاده در تغذیه حیوانات بالا بوده و در سال‌های اخیر قیمت مواد خوراکی که اساس تغذیه حیوانات را تشکیل می‌دهند، افزایش یافته است.
در کشور ما نیز تأمین خوراک دام یکی از مشکلات عمده تولیدکنندگان محصولات دامی است. در طی سال‌های گذشته در ایران صنایع و کارخانجات تبدیلی کشاورزی در حال ایجاد و گسترش بوده‏اند. تأمین مواد مغذی برای حیوان، از طریق مواد خوراکی فراهم می‌گردد. خوراک‌ها از نظر کیفیت (فیزیکی و مغذی) و تنوع بسیار متفاوت هستند، حتی ارزش غذایی یک ماده خوراکی بخصوص از منطقه‌ای به منطقه دیگر بسیار متغیر می‌باشد.
وجود تفاوت و تغییرات دامنه‌دار در ترکیبات مغذی و ارزش غذایی خوراک‌ها از یک طرف و لزوم بهبود بازدهی غذایی (در پی برنامه‌های اصلاحی افزایش تولید در حیوانات مزرعه ای) از طرف دیگر نیاز به تعادل و توازن مناسبتری در میزان و نسبت مواد مغذی جیره‌های دام‌ها را می‌طلبد، چرا که در این شرایط تغذیه دام‌ها دیگر نبایستی فقط به جنبه کمی خوراک دادن محدود گردد. بلکه توجه به ابعاد کیفی خوراک ها و خوراک دادن امری ضروری می‌باشد. برای تأمین احتیاجات غذایی حیوانات مزرعه‌ای در درجه اول نیاز به شناخت احتیاجات مغذی حیوان (در وضعیت‌های مختلف نگهداری، تولید و غیره) می‌باشد و در درجه بعد نیاز به شناخت مواد خوراکی و ترکیبات مغذی موجود در آنها خواهد بود. در این صورت است که امکان تأمین جیره‌های متعادل فراهم خواهد شد، لذا توجه به افزایش راندمان تولید حیوانات مزرعه‌ای زمینه‌های پژوهشی و تحقیق در امر شناخت و تعیین احتیاجات غذایی دام‌ها و نیز شناخت خوراک‌ها و ارزش غذایی آنها را فراهم ساخت.
از‌ ‌اواسط قرن اخیر، در پی افزایش نقش تغذیه در اقتصاد دامپروری، شناسایی ارزش غذایی خوراک‌ ها، تعیین احتیاجات غذایی حیوانات مزرعه‌ای و جنبه‌های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی تغذیه و بخصوص ارتباط غذا و تولید انرژی در بدن حیوان، توجه متخصصین علوم دامی (بخصوص متخصصین تغذیه دام و طیور) و حتی بعضی از سازمان‌های بین المللی را به خود معطوف داشته است که منجر به انجام تحقیقات بیشماری در این باره شده است. با توجه به اختلاف ترکیبات شیمیایی و ارزش غذایی منابع خوراک در اقلیم های مختلف که تحت تأثیر شرایط آب و هوایی، واریته گیاه، نوع و بافت خاک و … تغییر می‌کند، لذا ضرورت جمع‌آوری، دسته‌بندی و پالایش داده‌های موجود در کشور در رابطه با ارزش غذایی منابع خوراک دام و طیور مورد توجه قرار گرفته تا به عنوان اولین جداول ارزش غذایی منابع خوراک دام و طیور ایران تدوین و ارائه گردد. از حدود 20 سال قبل عملاً تعیین ارزش غذایی منابع خوراک دام و طیور در مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور شروع شده اما به علت کم بودن تعداد داده‌ها، تدوین این جداول امکانپذیر نبوده است. در سال‌های اخیر با توجه به احساس نیاز در کشور و تعداد نسبتا زیاد داده ‌های تولید شده، تهیه و تدوین جداول مربوطه در دستور کار تحقیقات علوم دامی کشور قرار گرفته است.
در نتیجه اهداف کلی این طرح را می‌توان بصورت ذیل عنوان داشت :
1- شناخت مواد خوراکی و کم و کیف ترکیبات شیمیای وخصوصیات فیزیکی آنها و تهیه جداول استاندارد خوراک های داخلی.
2- استفاده از جداول استاندارد خوراک داخلی در متعادل ساختن جیره‌های غذایی و بهره‌گیری بهتر با توجه به تطبیق داشتن استانداردها با منابع مصرفی خوراکها.
3- توصیه برنامه‌های تولیدی خوراک دام بخصوص در هر منطقه با توجه به ارزش ترکیبات شیمیایی، پتانسیل مساعد منطقه و پارامترهای الگوی کشت.
4-ارائه برنامه‌های توسعه‌ای در تولید خوراک دام جهت سیاست‌گذاری ها و برنامه‌ریزی های دولت.
2 بررسی منابع
1-2- نقش تغذیه
نقش تغذیه در موجودات زنده بر هیچ کس پوشیده نیست. هر موجود جاندار دارای ویژگی دریافت انرژی از محیط اطراف خود و تغییر و تبدیل و مصرف انرژی می‌باشد. چگونگی دریافت انرژی و مواد مغذی مورد نیاز جهت مصرف انرژی و ادامه حیات موضوع علم تغذیه می‌باشد. علم تغذیه ترکیبی از دانش بیوشیمی و فیزیولوژی در جهت بررسی ویژگی‌های مواد خوراکی و چگونگی استفاده از آنها توسط دستگاه گوارش موجود زنده می‌باشد.
تغذیه فرآیندی است که در طی آن سلول‌های بدن حیوان قابلیت استفاده از مواد شیمیایی مورد نیاز خود را جهت انجام مطلوب واکنش‌های متابولیکی و شیمیایی برای رشد، نگهداری، کار و تولید دریافت می‌نماید. شناخت روابط بین مواد موجود در خوراک‌ها و نیاز سلول‌های موجود زنده قبل از استفاده عملی و خوراک دادن، ضروری می‌باشد. در آغاز بررسی علم تغذیه نیاز به شناخت کلیه این روابط از نظر بیوشیمی و فیزیولوژی دارد.
بطور کلی مواد مغذی تشکیل دهندۀ خوراک هستند و خوراک یا غذا ماده‌ای است که موجود زنده قادر به خوردن آن و سپس انجام مراحل هضم و جذب بر روی آن باشد. در اغلب غذاها یا خوراک ها، کلیه مواد شیمیایی موجود در آن جهت موجود زنده قابل استفاده نیستند و مقداری از آن از طریق دستگاه گوارش دفع می‌گردد. در علوم دامی ‌با توجه به هدف از پرورش دام‌ها که ایجاد منابع غذایی با کیفیت جهت انسان می‌باشد و دیدگاه‌های اقتصادی نیز در آن حائز اهمیت می‌باشند، ضرورت شناخت فرآیندهای غذایی آشکار می‌باشد. در پرورش حیوانات اهلی قسمت اعظم هزینه تولید مربوط به هزینه تغذیه می‌باشد که در برخی از شاخه‌های دامپروری تا 80 درصد از کل هزینه پرورش دام را هزینه تغذیه شامل می‌شود. بنابراین در شرایط متعارف مدیریت، تغذیه بالاترین اهمیت اقتصادی را در پرورش دام به خود اختصاص می‌دهد.
هدف ما در بخش دامپروری تکمیل مواد موجود در خوراک جهت پاسخگویی دقیق به مجموع احتیاجات غذایی بدن دام می‌باشد. امروزه علاوه بر خوراک‌های طبیعی جهت تکمیل جیره‌ها، به آنها مواد مصنوعی افزودنی مانند ویتامین‌ها، نمک و اسیدهای آمینه مصنوعی نیز اضافه می‌شود اما هیچکس نمی‌تواند اطمینان داشته باشد که خوراکی کاملاً مطابق با نیاز حیوان تهیه نموده است، بنابراین تلاش جهت نزدیک کردن هرچه بیشتر ترکیب خوراک به نیاز دام می‌باشد. ویژگی یک متخصص تغذیه موفق، شناخت دقیق مواد خوراکی و اثرات متقابل بین مواد خوراکی و نیز شناخت دقیق ساختار فیزیولوژیک و آناتومیک دستگاه گوارش دام می‌باشد. پس از شناخت مواد خوراکی و نحوۀ پاسخ دام به مادۀ خوراکی، متخصص تغذیه باید قادر باشد خوراکی با کاملترین ترکیب و با حداقل هزینه جهت تولید با کیفیت و اقتصادی، تهیه نماید.
در سال 2030 میزان تقاضا برای مواد غذایی در جهان احتمالاً نزدیک به دو برابر سطح فعلی خواهد رسید. این در حالی است که میزان اراضی جدید جهت توسعه سطح زیر کشت بسیار محدود است با توجه به هزینه‌های پایین تولید علوفه‌ها از طریق به کارگیری اراضی آیش، دیمزارهای کم بازده و اصلاح و احیاء مراتع مرده هزینه‌های تولید را به میزان قابل توجهی کاهش داد. از سویی مهمترین عامل محدود- کننده در بخش دام و طیور، کمبود منابع علوفه و عدم امکان توسعه تولید علوفه در کشور می‌باشد (ترک نژاد، 1378).
به علت اینکه مواد مغذی ضروری برای حیوان از طریق منابع مختلف تأمین می‌شود و ارزش‌گذاری هر منبع خوراکی در درجه اول به قابلیت هضم و ترکیب شیمیایی آن وابسته می‌باشد، لذا جهت بهبود سیستم تغذیه ای دام در هر منطقه، شناخت خصوصیات کمی و کیفی مواد خوراکی در ارتباط با ارزش تغذیه‌ای خوراک مصرفی و همچنین تامین احتیاجات حیوان برای اهداف مختلف پرورشی امری انکار ناپذیر می‌باشد. بنابراین برای تغذیه صحیح و مدیریت تغذیه‌ای کارآمد در وهله اول بایستی ترکیب شیمیایی و اجزای مواد مغذی خوراک را شناخت، و در وهله دوم قابلیت هضم و یا میزان استفاده از مواد مغذی خوراک را مشخص کرد. چون استفاده از مقادیر قابلیت هضم یا ارزش غذایی خوراک در جیره نویسی فاکتور بسیار مهمی بوده و این فاکتور علاوه بر این که با مصرف اختیاری خوراک در ارتباط می‌باشد، ارتباط بین میزان مواد مغذی و انرژی در دسترس نشخوار کنندگان را نیز مشخص می کند (جوان، 1383).
2-2- اهمیت شناسائی مواد مغذی در تغذیه حیوانی
با افزایش روز افزون مایحتاج جوامع انسانی و از جمله ایران، نیاز به افزایش تولیدات دامی امری اجتناب ناپذیر است. پاسخگویی به این نیازها در گرو توسعه دامپروری می‌باشد، در شرایط کنونی ایران، جمعیت دامی نسبتاً زیادی وجود دارد و با توجه به این شرایط، افزایش جمعیت دامی به هیچ وجه منطقی نمی‌باشد، چرا که با افزایش تعداد دام، فشار بر منابع خوراکی تشدید می‌گردد و بازده تولید و حتی مقدار کل تولید کاهش خواهد یافت. لذا برای دستیابی به تولید بالاتر چاره‌ای جز افزایش میزان بازده تولید باقی نخواهد ماند. وقتی به جمعیت و بازده تولیدات دامی بعضی از کشورهای پیشرفته توجه شود، این موضوع بیشتر مورد توجه قرار می گیرد بعنوان مثال، مجموع گله‌های گاو در آلمان غربی در 1990، 6/14 میلیون رأس با تولید شیر 6/24 میلیون تن بوده است در حالیکه مجموع جمعیت گاو در ایران در همان سال اندکی بیش از 7 میلیون رأس با تولید شیر حدود 4/3 میلیون تن بوده است (مزینی، 1369).
بازده بیولوژیکی و تغذیه‌ای از اهداف اصلی پرورش حیوانات مزرعه‌ای بشمار می‌رود به نحویکه با مصرف مواد خوراکی (بخصوص موادیکه قابل مصرف مستقیم انسان نیست) در تغذیه حیوان بیشترین تولید ممکن بدست آید. لذا شناخت خوراک‌ها و تأمین احتیاجات غذایی حیوان بوسیله آنها از اصلی ترین فعالیت‌های دامپروری محسوب می‌گردد. امروزه کمبود منابع خوراکی (انرژی‌زا و پروتئینی) به عنوان مهمترین عامل محدود کننده در توسعه دامپروری، بسیاری از کشورها و از جمله ایران، به شمار می‌رود اما اختلالات تغذیه‌ای و عدم تعادل بین مواد مغذی در خوراک مصرفی دامها نیز نقش بسیار مهم و تعیین کننده ای دارد. نه تنها بالا بودن یک یا چند عنصر در منابع علوفه ای یک منطقه ممکن است به میزان زیادی در پایین نگهداشتن تولید دخیل باشد لیکن از کم و کیف آن اطلاعاتی در دسترس نباشد. برای پی بردن به چنین پدیده‌هایی نیاز به شناخت ارزش غذایی و ترکیبات مغذی انواع خوراک ها می‌باشد، به نحوی که هر دو جنبه کیفی و کمی خوراک را شامل گردد. لذا ارزشیابی مواد خوراکی قابل استفاده در تغذیه حیوانی، به عنوان یک رشته اساسی، نقش بسیار مهم در توسعه دامپروری دارد چرا که با وجود چنین اطلاعاتی، امکان تهیه و تنظیم جیره‌های غذایی مناسب تر و همچنین استفاده بهینه از منابع بالقوه و فرآورده‌های فرعی کشاورزی در تولید فرآورده‌های حیوانی فراهم خواهد شد .(B–ford, 1989)
خوراک های دام و طیور، از نظر کیفیت، ناهمگن ترین محصولات کشاورزی محسوب می‌گردد. گستردگی تنوع در این منابع خوراکی بر این ناهمگنی می‌افزاید. قدر مسلم چنین تغییرات وسیعی در کیفیت و ترکیبات مغذی خوراک



قیمت: 11200 تومان

  • 2
این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *