ذرت، آمار، (راشدمحصل، زراعی، قاره، گندم

ز سایر گونه ها به وجود نیامده است. به علاوه روشن گردید که مبدأ آن آمریکای مرکزی بوده است. این نتایج از یافته های باستان شناسی روی بقایای اولیه ذرت، و نیز انواع ذرت توسط سایر محققین از جمله منگلزدورف و همکاران (سال 1974) ، ودرواکس (سال 1954)، گالینات (سال 1971) و فینان (سال 1950) مورد بحث قرار گرفته است.
تکامل، پیدایش و کشف ذرت در دنیای جدید (قاره آمریکا) احتمالا به بیش از 8000 سال پیش مربوز می شود. انتشار آن از مکزیک و از طرف شمال به کانادا و از طرف جنوب به آرژانتین انجام گرفته است و مرکز دوم ذرت، آمریکای جنوبی می باشد (وارن، 1981). امروز مبدأ ذرت شناخته شده و به صورت جامع مورد مطالعه قرار گرفته است، اما اجداد زراعی آن هنوز دقیقا مشخص نشده است. در جنس Zea، گونه مایز تنها گونه زراعی می باشد (واتسون و رامستند، 1987).
1-2- علت توسعه کشت ذرت
با توجه به اینکه سطح زیر کشت و تولید ذرت در جوان و ایران همه ساله در حال افزایش است، دلایل آن را می توان به شرح زیر خلاصه کرد:
1-2-1- قدرت سازش پذیری ذرت با شرایط گوناگون اقلیمی
ذرت در محدوده فوق العاده وسیعی از شرایظ محیطی و اقلیمی رشد می کند (اسپاراگو و دادلی، 1988). اگرچه آب و هوای سرد سبب محدودیت رشد این گیاه می شود. ذرا در شمال کانادا در عرض 50 درجه و در قسمت اعظم ایالات متحده، مکزیک و آمریکای مرکزی و همچنین در نقاط جنوبی مانند مرکز آرژانتین و شیلی (حدود عرض 35 درجه جنوبی) در آمریکای جنوبی کشت می شود. ذرت با شرایط آفریقا، مرکز اروپا و آسیا و همچنین در سطح وسیعی از مناطق مرتفع و عرض های جغرافیایی بالا کشت می شود. کشت دیم ذرت در مناطق با متوسط بارندگی سالیانه حداقل 250 میلیمتر و حداکثر 500 میلیمتر، و در ارتفاعات 3960 متری کوههای آند صورت می گیرد (مؤدب شبستری و مجتهدی، 1369). در ایران کشت دیم ذرت در استان های گیلان، مازندران و گرگان که متوسط بارندگی سالیانه بالایی دارد صورت می گیرد.
1-2-2- تنوع ارقام
ذرت بیشترین تنوع فنوتیپی را نسبت به سایر غلات دارا می باشد (راشدمحصل و همکاران، 1376). ذرت از نظر تیپ، نوع و اندازه بذر و عادت رشد متنوع می باشد (مؤدب شبستری و مجتهدی، 1369.، اسپارگو و دادلی، 1988.، پیتر و همکاران، 1988).
1-2-3- پتاسیل عملکرد
این گیاه نسبت به اکثر محصولات زراعی پتانسیل عملکرد بیشتری داشته و دارای قدرت زیاد تثبیت انرژی است. به طوری که امکان می دهد از هر هکتار زمین حداکثر انرژی برداشت گردد (خدابنده، 1374.، رپکا و دانک، 1991). در ذرت تا حد امکان در تمام طول فصل زراعی در جهت تبدیل انرژی خورشیدی به انرژی ذخیره شده استفاده می شود (راشدمحصل و همکاران، 1376).
1-2-4- مسیر فتوسنتزی
ذرت گیاهی با مسیر فتوسنتزی چهار کربنه (C4) است (راشدمحصل و همکاران، 1376). که کارایی و سازگاری آن تحت شرایطی مانند درجه حرارت بالا به طور قابل توجهی بیشتر از گیاهان سه کربنه (C3) می باشد (راشدمحصل و همکاران, 1376). بنابراین فاقد تنفس نوری بوده و میزان فتوسنتز در واحد سطح برگ آن تقریبا دو برابر گیاهان سه کربنه می باشد. با در نظر گرفتن طول فصل رشد، گیاه ذرت از عملکرد و شاخص سطح برگ مناسبی در بین گیاهان زراعی برخوردار است (راشدمحصل و همکاران، 1376.، فاجریا، 1992).
1-2-5- ساختار گیاهی
ذرت تقریبا مطلوب ترین گیاه از نظر ساختار گیاهی به شمار می رود (دونالد، 1986). هر یک از برگ ها باز زاویه ای به ساقه متصل بوده و بر روی ساقه به خوبی از هم فاصله دارند که این حالت منجر به ترکیب برگ به گونه ای می شود که می توانند به طور مطلوبی در معرض نور خورشید قرار گیرند و حداکثر نور خورشید را جذب و حداقل سایه را بر روی هم داشته باشند (راشدمحصل و همکاران، 1376.، دانکن، 1971)، بدین ترتیب باعث می شود جریان آزادانه هوا و تبادل دی اکسید کربن در درون اشکوب گیاهی به خوبی صورت گیرد (راشدمحصل و همکاران، 1376).
1-2-6- تأمین مواد غذایی (انسان، دام و طیور)
سهم عمده ذرت در تأمین مواد غذایی مورد نیاز انسان، دام و طیور و مصارف صنعتی را می توان به عنوان عامل دیگری در توسعه کشت این گیاه ذکر نمود (فائو، 1982.، آرنون، 1975).
1-3- اهمیت و موارد مصرف ذرت
ذرت بعد از گندم و برنج، سومین گیاه زراعی مهم دنیا است. دانه آن مستقیماً به مصرف تغذیه انسان و حیوان می رسد. اهمیت ذرت هم به علت پر محصولی و هم به علت قابل کشت بودن آن در محدوده وسیعی از شرایط محیطی است. سهم عمده و نقش روز افزون ذرت در تأمین مواد غذایی مورد نیاز انسان، دام، طیور و مصارف صنعتی عامل مهم دیگری در توسعه کشت این محصول می باشد. دانه ذرت در صورتیکه به مصرف خوراک انسان برسد فوق الهاده سهل الهضم بوده و بافت های غیرقابل هضم آن کمتر می باشد (بی نام، 1372).
1-4- سطح زیر کشت، عملکرد و تولید جهانی ذرت
در حال حاضر گیاه ذرت با توجه به موارد مصرف زیاد، کیفیت و ارزش غذایی بالا، قدرت سازش با آب و هوای مختلف (بخصوی با تولید هیبریدهای جدید) در اکثر نقاط جهان کشت می شود. به طوری که طی دو دهه گذشته (از سال 1984 به بعد) از لحاظ سطح زیر کشت و میزان کل تولید بعد از گندم و برنج مقام سوم را داشته ولی از سال 1984 به بعد اگر چه از نظر سطح زیر کشت همچنان بعد از گندم و برنج در مقام سوم قرار داشت ولی به علت افزایش سطح زیر کشت (از 129628 هزار هکتار در سال 1984 به 138720 هزار هکتار در سال 1998 و 7/142714 هزار هکتار در سال 2005) و نیز افزایش متوسط در هکتار (از 3466 کیلوگرم در سال 1984 به 20/4079 کیلوگرم در سال 2005)، از لحاظ میزان کلی تولید جهانی مقام اول را به دست آورد به طوری که برابر آمار سازمان خوار و بار کشاورزی (فائو، 2007) در سال 1998 و 2005 به ترتیب 7/608052 و 8/703413 هزار تن گزارش شده است. به نظر می رسد کاهش سطح زیر کشت گندم باعث افزایش سطح زیر کشت ذرت شده باشد. به عبارت دیگر در طی این سال ها، علاقه مندی به کشت ذرت افزایش یافته و کشت ذرت به تدریج جایگزین کشت گندم شده است.
ذرت در پنج قاره جهان کشت می شود. از لحاظ وسعت سطح زیر کشت و میزان کل تولید این گیاه، قاره آمریکا مقام اول را داشته و پس از آن قاره های آسیا، آفریقا، اروپا و اقیانوسیه به ترتیب مقام های بعدی را بدست آورد که قاره اروپا با سطح زیر کشت حدود نصف آفریقا تولیدی نزدیک به دو برابر این قاره دارد که عملکرد بالا در اروپا را نشان می دهد. آمار نشان می دهد که طی سال ها به تدریج سطح زیر کشت تولید رد هکتار و نتیجه مقدار کل تولید در کلیه قاره ها افزایش داشته است که این افزایش، حجم عظیم فعالیت های تحقیقاتی برای دستیابی به تولید با کیفیت و کمیت بیشتر و نیز درجه اهمیت ذرت را نشان می دهد.
در سال 2004 و 2005 ایالات متحده آمریکا، چین، برزیل، هندوستان و مکزیک، نسبت به سایر کشورهای تولید کننده ذرت در جهان، سطح بیشتری از زمین های خود را به کشت این گیاه اختصاص دادند و به ترتیب بیشترین تولید را در جهان داشتند و جزء کشورهای مهم تولید کننده ذرت بودند. کشور فرانسه با آنکه نسبت به کشور نیجریه سطح زیر کشت کمتری (حدود یک سوم) دارد اما به علت بالا بودن عملکرد در هکتار (با متوسط تولید 90/8370 کیلوگرم) از لحاظ میزان کل تولید حدود سه برابر جلوتر هستند.
براساس گزارشات سازمان خوار و بار کشاورزی در سال 2005 سطح زیر کشت ذرت در جهان بالغ بر 7/142714 هزار هکتار بوده است که از این نظر در بین غلات پس از گندم و برنج در رتبه سوم قرار گرفته است. در بین کشورهای تولید کننده ذرت در جهان در سال 2005، ایالات متحده آمریکا با سطح زیر کشت برابر 30399 هزار هکتار، 3/21 درصد از سطح زیر کشت جهانی ذرت را به خود اختصاص داده و از این نظر در رتبه نخست جای دارد و پس از آن کشور چین با سطح زیرکشت 50/26379 هزار هکتار و 5/18 درصد در رتبه دوم، برزیل با سطح زیر کشت 43/11549 هزار و 1/8 درصد در جایگاه سوم قرار گرفتند. ضمن اینکه سهم کشور ایران با 28/276 هزار هکتار سطح زیر کشت، 2/0 درصد جهان بوده است (فائو، 2007).
در سال 1349 سطح زیر کشت ذرت در ایران 10 هزار هکتار و سال 1363، 21 هزار هکتار بوده است. برابر آمار فائو در سال 2005 (1384 هجری شمسی)، سطح زیر کشت ذرت در ایران 28/276 هزار هکتار با متوسط تولید 9/7221 کیلوگرم و مقدار کل تولید 25/1995 هزار تن اعلام شده است. روند افزایش سطح زیر کشت و افزایش عملکرد در ایران کاملا مشهود است و این خود نشانگر شناخت بیشتر و اهمیت این گیاه است که باعث تشویق کشاورزان و ترویج کاشت روزافزون شده است (میرهادی، 1380).
1-5- میزان تولید ذرت در جهان و ایران
براساس آمار منتشر شده از سوی سازمان خوار و بار کشاورزی (فائو) تولید ذرت در سال 2005 در جهان 8/703413 هزار تن بوده است. ایالات متحده آمریکا با تولید 282311 هزار تن و یا 1/40 درصد از تولید جهانی، در بین کشورهای تولید کننده، رتبه نخست را به خود اختصاص داده است. کشور چین با تولید 47/139498 هزار تن و 8/19 درصد در رتبه دوم و برزیل با تولید 31/35113 هزار تن و 5 درصد تولید جهانی، رتبه سوم را به خود اختصاص داده اند. سایر کشورها نیز هر کدام سهم کمی در تولید داشته اند و ایران با 25/1995 هزار تن تولید، فقط 3/0 درصد از تولید جهانی را دارا می باشد.
طبق آمار سایت فائو به روز شده در تاریخ 17 می 2011 تولید ذرت در ایران طبق نمودار(1-1) زیر نمایش داده می شود که همانطور که مشهود است تا تاریخ 2007 تولید ذرت در کشور روند افزایشی داشته و بعد از آن در سال های 2008 و 2009 روند نزولی به خود گرفته است.

نمودار1-1- میزان تولید سالانه ذرت در ایران
طبق آمار منتشر شده از مدیریت تولیدات گیاهی وزارت کشاورزی تولید ذرت طبق جدول(1-1) زیر می باشد که تناقضی بین داده های این سازمان و آمار منتشر شده از سازمان فائو دیده می شود.
سال سطح (هکتار) تولید (تن) عملکرد (کیلوگرم)
1374 33338 1387138 41608
1375 49291 1995847 40491
1376 62329 2584433 41464
1377 54636 2399169 43912
1378 50625 2229440 44015
1379 59109 2517389 42589
1380 68157 2956639 43380
1381 66366 2950189 44453
1382 75200 2970400 39500
1383 100970 4567925 45240
متوسط ده ساله 62005 2655857 42833
جدول 1-1- میزان تولید سالانه ذرت در ایران
در ادامه ما به آمار منتشر شده از سازمان جهاد کشاورزی استناد می کنیم و همانطور که اعداد جدول 1 نشان می دهند در ده ساله مذکور سطح زیر کشت ذرت علوفه ای روند صعودی داشته و از 33 هزار هکتار به 100 هزار هکتار افزایش یافته است که بیش از سه برابر می باشد (220 درصد) و به موازات آن تولید از 1387 هزار تن به 4567 هزار تن افزایش یافته که 299 درصد رشد نشان می دهد.
در استان کرمانشاه نیز بنا به گفته های مدیریت زراعی سازمان جهاد کشاورزی استان، تا کنون 41 هزار هکتار از اراضی استان زیر کشت ذرت رفته است و پیش بینی می شود از این سطح 384 هزار تن ذرت تولید شود. استان کرمانشاه از لحاظ سطح زیر کشت ذرت بعد از استان خوزستان رتبه دوم کشور را دارد. همچنین از نظر تولید رتبه دوم کشور و از نظر عملکرد ذرت در واحد سطح رتبه اول را دارد، به نحوی که در سال گذشته متوسط عملکرد در هکتار 9200 کیلوگرم بوده است (روزنامه باختر شماره 1524).
بیشترین سطح زیر کشت ذرت در شهرستان کرمانشاه و کمترین سطح در شهرستان دلاهو می باشد و بیشترین رقمی که مورد کشت قرار گرفته است، رقم 704 می باشد. گفتنی است که در سال گذشته 35 هزار هکتار ذرت کشت گردیده مه از این سطح بیشتر از 323 هزار تن ذرت تولید شده است (روزنامه باختر شماره 1524).
1-6- انواع گونه های جنس Zea
دارای چهار گونه بومی مکزیک و آمریکای مرکزی است که این گونه ها عبارتند از:
1-6-1- گونه اول: زیدیپلوپرنیس
این گونه همانطور که از نامش برمی آید دیپلوئید N=10 و دائمی است. توزیع جغرافیایی بسیار کمی دارد و در ناحیه کوچکی از سیرآ در شمال غربی جالیسکو مکزیک و در ارتفاع 1400 تا 2400 متر از سطح دریا وجود دارد. در محیط طبیعی زندگی خود تقریباً 2 الی 5/2 متر ارتفاع دارد. نام انگلیسی آن دیپلوپرنیال نئوسنیت است. نئوسنیت قرابت نزدیکی با ذرت دارد. با اینکه از نظر شکل و گل آذین ماده یا بلال با هم تفاوت دارند، اما چندین مطالعه دلالت بر آن دارد که نئوسنیت از نظر سیتولوژیکی غیر قابل جدا شدن از ذرت است.
1-6-2- گونه دوم: زی پرنیس
این گونه تتراپلوئید است (N=2x=20)، اولین و تنها پلی پلوئید جنس zea است و توزیع جغرافیایی بسیار کمی دارد. در شیب های شمالی ولکاندکولیما در ایالات جالیسکو در ارتفاع 1500 تا 2000 متری از سطح دریا وجود دارد. در محل های زندگی خود ارتفاع آن به 5/1 تا 2 متر می رسد.
1-6-3- گونه سوم: زی لوکسی ریانس
کاملا شبیه گونه ی ذی دیپلوپرنیس است. اما از طریق تتراپلوئید بودن ریزوم ایتوانه ای بلند و تاسل (گل تاجی) 8-2 انشعابی از آن قابل تشخیص است. این گونه یک گونه یکساله بومی شمالی شرقی گواتمالا هندوراس و نیکاراگوئه است. در محدوده ای از سطح دریا تا ارتفاع 1100 متری وجود دارد و فاقد ریزوم است. این گونه به طور کلی شباهت های ظاهری خیلی زیادی با دو گونه دائمی دارد. نام انگلیسی آن دیپلوپرنیال نئوسنیت است (دوبلی، 2003).
1-6-4- گونه چهارم: زی میس لینائوس
این گونه چهار زیر گونه دارد که عبارتند از:
1-6-4-1- انواح زیر گونه های Zea mays linnaeus
زیر گونه اول زیدپیلوپرنیس: این گونه از طریق داشتن چرخه زندگی طولانی که مدت 7 الی 8 ماه از جوانه زنی تا بلوغ طول می کشد. از دیگر گونه ها قابل تشخیص است و در نتیجه ارتفاع آن بیشتر از دیگر گونه هاست و تاسل (گل تاجی) های آن ممکن است تا بیست یا بیشتر انشعاب داشته باشد. نام انگلیسی آن هیو هیو تناگو است (دوبلی، 2003).
1-6-4-2- زیر گونه دوم (زی میس مکسیکن)
زیر گونه در ارتفاع 1700 الی 2600 متر از سطح دریا در مرکز شمال مکزیک یافت می شود. به علت اینکه محیط

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *