درختان، شوری، برگها، صدمات، ریزش، معابر

و کوتاه شدن درخت، ریزش گلها و ضعف درخت نیز از عوارض ناشی از کمبود پتاسیم در درخت است. درختانی که در خاکهای سبک و اسیدی کاشته شدهاند، بیشتر علائم ناشی از کمبود پتاسیم را نشان میدهند که کوددهی با سولفات پتاسیم، نیترات پتاسیم و کلرور پتاسیم در دو تا سه نوبت میتواند این کمبود را رفع کند. نوبت اول موقع کاشت یا کمی قبل از آن و نوبت های بعدی درحین رشد است. در مورد درختان، افشاندن کود پتاسی در سطح خاک و مخلوط کردن آن با خاک (یا دفن کردن درحدود منطقه فعالیت ریشهها) از جمله روشهای مناسب به شمار میرود.
وجود عناصر به میزان بیش از حد مورد نیاز نیز میتواند همانند کمبودها مسمومیتهایی را در درخت به وجود آورد و باعث بروز خسارت شود. مثلا زیادی نیتروژن در خاک و یا روی سطح شاخ و برگ درختان موجب سوختگی و ایجاد نقاط نکروزه میگردد. آزمایش تجزیه خاک و بافتهای درختی گام موثری جهت شناسایی وضعیت بستر رشد از نظر عناصر غذایی و اتخاذ تمهیدات لازم جهت کاهش خسارات ناشی از کمبود در درختان میباشد.
2-5- گرمازدگی
گرمازدگی ناشی از افزایش بیش از حد درجه حرارت هوا از دیگر بیماریهای فیزیولوژیک درختان است که خشکی هوا و کم آبی درخت به علت افزایش میزان تعرق، تشدید کننده صدمات ناشی از افزایش بیش از حد دمای هوا است . زردی و سوختگی نوک و پهنک برگها، ریزش زود هنگام برگها، سوختگی پوست درختان (بویژه نهالها)، ایجاد شانکر در درختچهها و تنه درختان از علائم گرمازدگی در درختان میباشد. همچنین گزارشاتی از ترشح شیرابه از برگ درختان کاج، سدر، بید، افرا و بدنبال آن جذب قارچ های فوماژین نیز در اثر افزایش درجه حرارت هوا ارائه شده است (خداشناس و اطهری پور، 1389).
درختان معمولا بالاتر از دمای قابل تحمل برای درخت، در مقایسه با دمای پایین تر از دمای کمینه، متحمل صدمات بیشتر و سریعتری میشوند. اثر دمای بالا بر درختان همراه با اثر سایر عوامل محیطی به ویژه نور زیاد، خشکی، کمبود اکسیژن، یا باد شدید توام با خشکی است آفتاب سوختگی مربوط به دمای بالا است.
باید توجه داشت که در زمستان نیز سلولهایی از تنه درختان که در طول روز تحت تابش نور خورشید هستند، تحمل کمتری در برابر سرمای شبانه داشته و در اثر اختلاف دمای شب و روز، این سلولها یخ زده و میترکند. چنین عارضهای در افرا و زبان گنجشک دیده شده است . در چنین حالتی پوشاندن تنه درختان از سطح خاک تا پایینترین شاخه با کاغذی مخصوص میتواند از صدمات وارده جلوگیری نماید. البته باید دقت کرد که کاغذهای بکار رفته جهت پوشاندن تنه درخت در فصول رویشی برداشته شود. در صورت عدم دسترسی به کاغذهای مخصوص، میتوان از گونی یا پارچه های نرم که به تنه درخت آسیب وارد نکنند، استفاده کرد.
2-6- سرمازدگی
سرمازدگی یکی از اختلالات فیزیولوژیکی درخت در اثر کاهش شدید درجه حرارت هوا میباشد. گونههای مختلف درختان در سنین مختلف با توجه به طول دوره سرما، عکس العملهای متفاوتی به کاهش درجه حرارت هوا نشان میدهند که این واکنشها در مراحل اولیه به صورت کلروز و ایجاد لکه بر روی برگها، خشکیدگی برگها و ریزش آنها، مرگ و ریزش جوانهها، نکروز گلها، خشکیدگی سرشاخههای درخت، ترک خوردن پوست شاخهها و سپس خشکیدگی تنه و ریشه نمایان شده و در نهایت منجر به مرگ درخت میگردد خسارتی که دمای پایین به درخت وارد میکند بسیار بیشتر از دمای بالا است دمای زیر صفر درجهی سانتیگراد خسارتهای مختلفی به درخت وارد میکند این خسارتها شامل یخزدگی دیر هنگام به برگهای جوان و قسمت انتهایی مریستمی و شاخه سبز و غیر خشبی است. نوارهای سرمازدگی مانند بافت چوبپنبهایی تغییر رنگ یافته وبه صورت نوار یا بخشی وسیع روی شاخهها پس از سرمای دیررس تولید میشود. کاشت درختان مقاوم به سرما، پرورش درختان بلند و استفاده از پوشش نایلون در هوای سرد برای درختان ارزشمند از روشهای پیشنهادی کنترل سرمازدگی درختان میباشد.
2-7- تنش نوریدرختان کاشته شده دربین ساختمانهای بلند ممکن است سطح نسبتا پایینی از نور را در بخشی از روز و یا تمام روز دریافت کنند. در درجه حرارتها و میزان تبخیر بالا، شدت نسبتا پایین نور یک عامل تنشزای شدید است. گونههای سایهپسند با نقطهی جبران فتوسنتزی پایین میتوانند در این گونه شرایط استفاده شوند اما در شرایطی با سایهی شدیدتر درختان کمی برای کاشت وجود دارد. روشناییهای خیابان ها و معابر عمومی ساختمانها ممکن است فرآیندهای طبیعی واکنشهای فتوپریودی درختان را مختل کنند. تاخیر ریزش برگها در پاییز و زودتر باز شدن جوانهها در بهار در کنار تیرهای چراغ برق را معمولا میتوان مشاهده کرد. در اکوسیستم های شهری نرخ زنده مانی درختان پایین و رشد آنها محدود است (باسوک و وایتلاو، 1987، جیم، 1992؛ هوگ و باسول، 1993). شرایط نوری در مناطق شهری زمانی که نور به وسیلهی ساختمانهای مجاور دریافت میشود ممکن است برای درختان ناکافی باشد (اّراکه و ترجانگ، 1981) در نتیجه درختان نسبت به شرایط سایه سازش پیدا میکنند یعنی میزان حداکثر فتوسنتز و نقطهی جبران نوری کاهش مییابد و برگها ضخیمتر میشوند (کلگرن و کلارک، 1992).
نور ناکافی، باعث کاهش تشکیل کلروفیل در درخت و موجب رشد ضعیف ساقه و طویل شدن میانگرهها می شود در نتیجه برگها سبز رنگ پریده و دوکی شکل خواهند شد و گلها و برگها قبل از موعد میریزند. این حالت، بی رنگی یا تاریک روشنی نامیده میشود. درختان با رنگ سبز روشن در اکوسیستمهایی طبیعی بیشتر در مناطقی دیده میشوند که به صورت متراکم رشد میکنند یا در زیر لایهای از تاج درختان بلندتر قرار دارند. بیرنگی با درجات مختلف در مناطق شهری در درختانی که در سایه ساختمانهای مرتفع قرار دارند دیده میشود. کمبود نور باعث تغییر رنگ برگها، رشد دوکی شکل، ریزش برگ، کاهش گلدهی و ریزش گلها میشود. بالا بودن نور در درختانی که به نور کم نیاز دارند موجب ظهور لکههای زرد قهوهای یا نقرهای در برگها میشود (بلانچارد وتاتار، 1981؛ خداشناس، 1389).
2-8- بیماریهای ناشی از فعالیت های عمرانی انسان
آسیبهایی که دراثر فعالیت نادرست انسان به هنگام انجام عملیات ساختمانی، عمرانی و حفاری به درختان در فضای سبز وارد میشود، گروه دیگری از بیماریهای فیزیولوژیک هستند که از اهمیت بالایی برخوردارند و در ادامه به شرح آنها پرداخته میشود (ایزدپناه، 1389).
2-8-1- صدمات ناشی از عملیات حفاریحفاریهایی که جهت کابل کشیها، لوله کشیها، ایجاد انشعابات فاضلاب شهری وغیره صورت میگیرد ممکن است سبب آسیب به تاج، طوقه و ریشه درختان مستقر درآن محدوده عملیاتی گردد که این صدمات میتواند خساراتی چون ضعف درخت، خشکیدگی بخشی از درخت و حتی خشکیدگی کامل آن را به همراه داشته باشد. لذا برای جلوگیری از بروز چنین خساراتی میباید با رعایت فاصله مناسب در اطراف درختان به خصوص درختان تنومند و با ارزش، آنها را از گزند صدمات مصون داشت.
2-8-2- عملیات ساختمانی و عمرانی
فعالیتهایی مانند احداث بنا، تعریض و احداث راهها و پیادهروها در فضای سبز شهری میتواند صدماتی همچون آسیب به طوقه و تاج درختان در اثر برخورد با ماشین آلات، آسیب به ریشه در حین خاک برداری، خفگی ریشه به علت فشردگی خاک ناشی از تردد ماشین آلات سنگین و مسمومیت درخت در اثر کاربرد مواد شیمیایی مانند گازوئیل، قیر، رنگ و سیمان را به دنبال داشته باشد لذا جهت حفظ درختان از گزند چنین خطراتی باید مراقبتهای لازم از درختان حین عملیات ساختمانی به عمل آید. این مراقبتها میتواند شامل ایجاد حفاظ اطراف درختان و توجه و دقت کافی هنگام استفاده از مواد شیمیایی باشد. شاخههای گونههایی با تاجهای بزرگ مانند نمدار و افرا که معمولا برای کاشت در حاشیه معابر استفاده می شوند ممکن است برای عبور و مرور مشکلساز شوند. راه حل این مشکل هرس شدید است که زیبایی طبیعی درخت را از بین برده و آن را مستعد هجوم بیماری ها میکند. لازم به ذکر است که جهت جبران آسیبهای وارده به ریشه درختان در اثر عملیات حفاری و ساختمانی، باید ضمن برقراری توازن ریشه و تاج از طریق انجام هرسهای مناسب، آنها را از طریق کوددهی تقویت کرد. همچنین تنشهای حرارتی و رطوبتی که در فصول گرم و سرد سال به درخت وارد میشود، هوشمندانه مدیریت نمود (بلانچارد و تاتار، 1981؛ خداشناس و اطهریپور، 1389).
2-8-3- آسیبهای ناشی از شوری خاک
تجمع بیش از حد املاح موجود در خاک منجر به شوری خاک میگردد که این امر باعث برهم خوردن تعادل بین عناصر موجود در بستر کاشت شده و اختلالات فیزیولوژیک درختان را به همراه خواهد داشت (کولینس و همکاران، 2001). شوری خاک در اثر عواملی مانند زیادی املاح موجود در آب آبیاری، استفاده بیرویه از کودهای شیمیایی و کاربرد نمک جهت یخ زدایی در سطح شهرها، تشدید میگردد که مشکلاتی را برای درخت به همراه دارد، زیرا به علت افزایش غلظت یونهای ناشی از افزایش نمک به خاک و متعاقباً افزایش فشار اسمزی محلول خاک، شیب هیدرولیکی جریان آب تغییر نموده و در نتیجه درخت با خشکی فیزیولوژیک مواجه میگردد. در این شرایط پلاسمولیز در سلولهای درخت رخ میدهد (خداشناس و اطهریپور، 1389). از طرف دیگر به دنبال تغییر شیب هیدرولیکی آب و مصرف آب ذخیره شده در اندامهای هوایی درخت و عدم جذب آب، درخت سریعاً دچار کم آبی شده که علائم آن ابتدا در جوانهها و برگهای در حال باز شدن روی سرشاخهها به صورت سرخشکیدگی نمایان شده و به تدریج خشکیدگی در شاخههای قطورتر نیز گسترش مییابد و نهایتاً منجر به مرگ درخت میگردد. این اتفاق در درختانی مانند چنار که به شوری حساسند به ویژه در سالهایی که میزان مصرف نمک جهت یخ زدایی معابر بالاست، مکرراً دیده شده است. نمکی که برای جلوگیری از یخزدگی معابر و خیابانها استفاده میشود مشکلات زیادی در بسیاری از شهرها از جمله شهرکرد، اردبیل و غیره بوجود آورد (هاواس، 1985؛ پدرسون و فوستد، 1996؛ پدرسون و همکاران، 2000). مقاوت درختان در برابر خسارت نمک از طریق مقاومت یا اجتناب است. گونههای درختی از طریق دفع یونهای Na+ و Cl– از طریق ریشهها و جلوگیری از رسیدن یونها به قسمتهای آسیبپذیر انجام میشوند (آلن و همکاران، 1991). تفاوتهای اساسی بین مقاومت کلونهای مختلف صنوبر نسبت به شوری گزارش شده است (فانگ و همکاران، 1998؛ جانسون، 1999). مقاومت به شوری یک صفت کمی توارث پذیر است و بهنظر میرسد مکانسیم آن مشابه مقاومت به خشکی، سرما و قرغاب شدن است (وینیکو، 1998).
از علائم مشخص عارضه شوری در چنار، جمع شدن پنجه برگها در قسمت میانی شاخهها و ظهور برگهای بزرگتر از حد طبیعی درپاجوشها و تنه جوشهاست که ظهور برگهای بزرگ در این قسمتها احتمالاً به علت اختلال در حرکت شیره نباتی و تجمع آن در بخش تحتانی درخت میباشد قابل ذکر است که غلظت زیاد یونهایی مانند سدیم و کلر میتواند بطور مستقیم موجب اختلال در باز و بسته شدن روزنههای درخت گردد و بدین شکل صدمات شوری را بصورت سوختگی برگها نمایان سازد (خداشناس و اطهریپور، 1389).
2-8-3-1- کنترل و مدیریت
عدم استفاده از آبهای شور جهت آبیاری؛ استفاده از ماسه یا مخلوط ماسه و نمک به جای نمک جهت یخ زدایی معابر؛شایان ذکر است که یکی از روشهای رایج جهت برف زدایی معابر در زمستان، استفاده از نمک میباشد که اگر چه باعث کاهش نقطه انجماد یخ و برف و ذوب سریع آنها وحل مشکلات تردد وسایل نقلیه وعابرین میگردد ولی به علت جاری شدن محلول آب نمک حاصل به بستر درختان، شوری خاک را به همراه دارد. به همین علت توصیه میشود که برای برف زدایی به جای نمک از مخلوط شن و نمک استفاده گردد تا علاوه بر کاهش مصرف نمک از اصطکاک ایجاد شده توسط شن نیز بهره برداری شود.
جمعآوری لایه سطحی خاک باغچهها پس از یخ زدایی معابر با نمک و جایگزینی لایه سطحی خاک.
آبشویی مکرر خاک از طریق غرقاب کردن زمین و یا استفاده از سیستم آبیاری بارانی جهت شستشوی املاح اضافی موجود در خاک.
استفاده از سولفات کلسیم (گچ) و کلرور کلسیم در خاک جهت جایگزینی یون کلسیم با سدیم و کاهش شوری خاک.
حذف سرشاخهها و شاخههای خشکیده در اثر شوری و فرم دهی تاج درختان پس ازقطع شاخههای خشک.
کاشت درختان مقاوم به شوری در معابر و حاشیه جاده ها.
1-9- آلودگی خاکاگرچه درختان مختلف با شرایط خاکهای مختلف بهطور کم و بیش سازگاری یافتهاند اما خاکهای مناطق شهری شرایط بسیار متفاوتی دارند (کارول، 1992). برخی از مواد شیمیایی استفاده شده در مناطق شهری در خاک انباشته میشوند و به درختان صدمه می زنند نمک ها، علفکشها و گازهای طبیعی مهمترین عوامل ایجاد کننده این بیماریها هستند. در برخی مناطق نمک های استفاده شده برای ذوب کردن یخ در بزرگراهها تودههای سمی در آبراهه ها را وجود میآورند (بلانچارد وتاتار، 1981). علف کش هایی که بطور وسیع برای از بین بردن علف های هرز چمن ها استفاده می شوند صدمات قابل توجهی به درختان و دیگر درختان چوبی وارد می کنند. این مشکلات زمانی که از کودها و علف کش ها بهطور همزمان استفاده می شود دو چندان می شود.
خاکهای اسیدی اغلب حاوی مقادیر اضافی برخی از عناصر ضروری و غیر ضروری هستند که هر یک در غلظتهای بالا ممکن است به درختان آسیب وارد کنند (ملکوتی و همکاران، 1384). از عناصر ضروری که به میزان زیادی مورد نیاز درختان است مانند نیتروژن و پتاسیم، معمولا اگر به مقدار بالای وجود داشته باشند سمیت کمتری نسبت به عناصر ضروری کم مصرف مانند روی، منگنز و بر دارند. برخی عناصر ضروری کم مصرف مانند منگنز و منیزیم دامنهی وسیعیتری نسبت به بر و روی دارند. نه تنها عناصر در دامنهی سمیت اختلاف دارند بلکه درختان مختلف حساسیت مختلفی به سطوحی معینی از سمیت برخی از عناصر دارند. غلظتی که در آن عناصر غیرضروری برای درختان سمی هستند (بننت، 1993)، بین عناصر متفاوت مختلف است و درختان نیز نسبت به آنها حساسیت متفاوتی دارند به عنوان مثال، برخی از درختان با میزان خیلی ناچیز نیکل آسیب میبینند. اما میتوانند غلظتهای

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *