نانو، آهن، کود، زینتی، NAA، غلظتهای

جوان، میوههای کامل و بذور به مقدار زیاد وجود دارند. به احتمال قوی سایتوکنینهادر ریشهها سنتز شده و به ساقه فرستاده میشوند، زیرا گزارشهای زیادی مبنی بر اینکه سایتوکنینها در شیره آوندهای چوبی وجود دارند، منتشر شده است با این حال وفور سایتوکنین در میوه و بذر نیز احتمال سنتز سایتوکنین در این اندامها را تقویت میکند (آرتکا، 1379).
امروزه بیش از 200 نوع سایتوکنین طبیعی و مصنوعی شناخته شده است (ماتسوبارا، 1990)، معروف‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از Kin،BA، BPA، ZIP،TDZ (آرتکا، 1379).
فهرست واکنشهای بیولوژیکی که توسط سایتوکنینها فعال میشوند به قرار زیراست :
تقسیم سلولی، اندامزایی، بزرگ شدن سلولها و اندامها و جوانهزنی بذور، نمو جوانه و ساقه، جلوگیری از تخریب کلروفیل، تکامل کلروپلاست، به تعویق انداختن پیری، باز و بسته شدن روزنهها، تکامل جوانهها و شاخهها، انتقال انتخابی مواد غذایی و مواد آلی به بافتهای تیمار شده (آرتکا، 1379، مدفورد و همکاران، 1989 ، ون استادن و همکاران، 1998).
1-2-7-2 کاربرد اکسینها در ریزازدیادی
در کشتهای درونشیشهای، ‌اکسینها معمولا به منظور تحریک تقسیم سلولی و تمایز ریشهها به کار میروند. در ریزازدیادی، اغلب از اکسینهای ایندولاستیکاسید (IAA)، ایندولبوتیریکاسید (IBA)، توفوردی (-D2,4) و تری-کلروفنوکسیاستیکاسید (-T2,4,5) استفاده میشود (کومار و همکاران، 2004). اکسینهای NAA و IAA اغلب به منظور ریشهزایی و یا همراه با یک سیتوکینین برای پرآوری شاخهها استفاده می‌شود. -T2,4,5 و -D4‚2 برای آغازش و رشد کالوس در شرایط درونشیشهای بسیار موثر هستند. -D4‚2 همچنین در جنینزایی سوماتیکی از عوامل مهم به شمار میرود (به جوانی و رازدان، 1996).
اکسین طبیعی (IAA) معمولاً با غلظت 10-01/0 میلیگرم در لیتر و اکسینهای مصنوعی و نسبتاً فعالتر (-D2,4، IBA و NAA) با غلظت 10-001/0 میلیگرم در لیتر در محیطهای کشت به کار میروند (باقری و صفاری، 1388). به طور کلی اکسینها در غلظتهای کم، تشکیل ریشههای نابجا و در غلظتهای زیاد تشکیل کالوس را تحریک میکنند (زیدی و همکاران، 2000؛ کومار و همکاران، 2005).
گزارشات متعددی از کاربرد اکسینها در شرایط درونشیشهای برای اهداف متفاوت وجود دارد. برای مثال سانیوسکی و همکاران (1974) بیان کردند در کشت درونشیشهای سنبل (Hyacinthus sp.) NAA به تنهایی القای ریشه و کالوس را تحریک کرد. به طور کلی،‌ غلظتهای کمتر اکسین در مقایسه با غلظت زیاد سیتوکنینها باعث آغازش و تشکیل شاخساره شده و در حالت عکس باعث تشکیل کالوس و پرآوری سلولها میگردد. اکسینها به تنهایی یا همراه با مقادیر کم و جزئی سیتوکینینها باعث آغازش ریشهها میشوند. اکسین های -D4‚2، NAA، IBA، IAA و پیکلورام جنینزایی سوماتیکی را در گیاهان مختلف باعث میشوند (زیدی و همکاران، ‌2000). سیموندز و کامینگ (1976) با ترکیب BA و NAA موجب انگیزش گیاهکهایی از فلس سوخ شدند. لین و همکاران (1997) به منظور ارزیابی پتانسیل باززایی درونشیشهای گل آلسترومریا (Alestroemeria hybrida) اندامهای مختلف آن را تحت تاثیر تیمارهای مختلف هورمونی شامل NAA و BA قرار دادند. نتایج نشان داد که محیط کشت حاوی 5/2 میلیگرم در لیتر NAA و 5/1 میلیگرم در لیتر BA بیش‌ترین شاخه را تولید نمودند.رحمان و همکاران(2009 ) در بررسی ریزازدیادی ارکید رقم Vanda Tessellata L. به این نتیجه رسیدند که بین غلظت‌های مختلف هورمون‌های گیاهی، هورمون‌های NAA 1.5mgl-1 با BAP1mgl-1 فرمول بهتری را برای طویل شدن شاخه نشان دادند و طویل شدن شاخه‌ها بیشر از 90 درصد مشاهده شده بود به علاوه بیش‌ترین میانگین طول شاخه بعد 28 روز تلقیح 3.9cm و بعد 35 روز تلقیح، 5.9cm بود. موهانتی و همکاران (2012 ) در بررسی ریزازدیادی ارکیده رقم Cymbidium mastersii در شمال شرقی هندوستان در 4 محیط کشت به این نتیجه رسیدند که بهترین نتیجه در استفاده از محیط کشت MS با ترکیب‌ها و غلظت‌های متفاوتی از سیتوکینین ها(BAP و KN ) و اکسین ها (NAA و IBA ) فراهم شده بود، و لازم به ذکر است که منبع اکسین برای تولید ریشه در غلظت‌های پایین خیلی موثر بود. همچنین کونگ و همکاران(2007 ) در بررسی یک روش قابل اطمینان و ساده برای تکثیر درون شیشهای ارکیده رقم Dendrobium Strongylanthum Rchb.f. با افزودن موز له شده و NAA 0.5mgl-1 به محیط2/1 MS نتیجه گرفتند که این ترکیب باعث افزایش تشکیل ریشه و رشد ریشه می‌شود. مونیتوس و به ون (2000) تاثیر مثبت تنظیمکنندههای رشد اکسینی را بر ریزافزایی آکاسیا (Acacia sp.) نشان دادند. اخیرا روش نوینی بر اساس فناوری نانو در حال توسعه و به کارگیریست، در این روش ، نانو ذرات خاصی طراحی و ساخته می‌شوند که تمایل زیادی برای اتصال به ترکیبات مضر موجود در آب یا خاک دارند. از جمله محصولاتی که با موفقیت به تولید انبوه رسیده نانو ذرات لانتانوم بوده است. این نانو ذرات تمایل زیادی برای جذب ترکیبات فسفاتی موجود در آب دارند. با کاربرد این محصول فناوری نانو در مخازن آب کشاورزی به دلیل حذف فسفات، از رشد ناخواسته جلبک‌ها جلوگیری به عمل می‌آید (آلتایر نانو 2005). در همین راستا تحقیقات متعددی در دانشگاه لایت آمریکا در حال انجام می‌باشد. در همین راستا مشخص شده است که نانو ذرات آهن به خاک‌های شدیدا آلوده به ترکیبات سمی باعث کاهش چشم گیر غلظت این آلاینده‌ها می‌گردد. نانو ذرات آهن در این گونه خاک‌ها به دلیل افزایش اکسیداسیون موجب شکسته شدن ترکیبات آلی آلاینده به اجزای کوچک‌تر و ساده تری می‌گردد که به مراتب سمیت کمتری داشته و زودتر تجزیه می‌شوند.(جوزف و همکاران 2006: یو و همکاران 2007). نایوا،2000:دیکسون 1999 در آزمایشی بیان کردن که بیکره هر ویروس از تعداد معینی زیر واحدهای بروتین، پوششی تشکیل شده است. محققان به کمک روش‌های زیست شناسی مولکولی توانستند آنزیم لیباز و بروتین بوششی یک ویروس گیاهی را به یکدیگر متصل نموده و یک بروتین بزرگ‌تر تشکیل دادند این روش به خوبی در شرایط درون شیشه ایی به صورت خود به خودی و منتاژ نانو ذرات نیاز به اعمال انرژی نداشته و به راحتی صورت می پزیرد.
1-2-8- اثر نانوکودها در گیاهان زینتی
صنعت استفاده از گیاهان زینتی از گذشتههای دور بهعنوان یک صنعت سودآور مطرح بوده است. درحال حاضر، اکثر تلاشها و تحقیقات بهسوی افزایش کیفیت گلها و گیاهان زینتی سوق دارد. استفاده از تنظیمکنندههای رشد گیاهی و بسترهای مختلف کشت در ارتقای ویژگیهای کمی و کیفی گیاهان از دیرباز رایج بوده است. در حال حاضر، برخی فناوریهای جدید از جمله بیوتکنولوژی و نانوتکنولوژی به فناوریهای قدیمی افزوده شده یا جایگزین آن‌ها گردیده است. طی سالهای آینده، اغلب جنبههای زندگی انسان، از دستاوردهای فناوری نانو متاثر خواهد شد. بازار جهانی محصولات فناوری نانو در سال 2003، حدود 45 میلیارد دلار بوده است (کازما و ورهاگ، 2006). اولین مجموعه از محصولات نانو در بخش کشاورزی شامل آفتکشها، نسل جدید کودها برای کنترل آفات، بیماریها و علفهای هرز و رساندن دقیق نهادههای کشاورزی به محصول هدف بوده است (پوررحیم و همکاران، 1387).
اثر نامطلوب کودهای شیمیایی بر محیط زیست بر کسی پوشیده نیست. آگاهی از مصرف بهینهی عناصر ضروری (پرمصرف و کممصرف) نقش موثری بر افزایش ویژگیهای کمی و کیفی گیاهان، بهویژه گیاهان زینتی دارد. گیاه ارکید از جمله گیاهان زینتی است که مطالعهای بر روی اثر کودهای نانو بر روی آن انجام نشده است. کاربرد موفقیتآمیز الگوهای گوناگون مرتبط با فناوری نانو در پزشکی و مطالعات آزمایشگاهی، انگیزههای زیادی را در راستای استفاده از فناوری نانو در صنعت کشاورزی (باغبانی) بهوجود آورده است. این فناوریها، امکان آزادسازی کنترلشدهی مواد شیمیایی مورد نیاز را در صنعت کشاورزی فراهم کرده است.
به دلیل اثر مضری که کودهای شیمیایی مرسوم بر محیط زیست و کیفیت محصولات ایجاد میکنند، مدتهاست که استفاده از آن‌ها کاهش یافته است. با بهکارگیری نانوکودها بهعنوان جایگزین کودهای مرسوم، عناصر غذایی نانوکودها بهتدریج و بهصورت کنترلشده در خاک آزاد میشوند. درواقع، فناوری نانو فرصتهای جدیدی را بهمنظور افزایش راندمان مصرف عناصر غذایی و بهحداقل رساندن هزینههای حفاظت از محیط زیست گشوده است (نادری و دانش شهرکی،1390). همچنین بهکمک این فناوری، امکان تولید محصولات با ارزش افزودهی بالاتر و حذف مسمومیت محیطی وجود دارد (گاردتودسدی و همکاران، 2002). دستآوردهای فناوری جدید از جمله نانوتکنولوژی دریچهی جدیدی را بهروی علوم مختلف کشاورزی از جمله زراعت و باغبانی گشوده است. با استفاده از فناوری نانو، درک مناسبتری از زیستشناسی گیاهان حاصل میشود که میتوان با اعمال تغییرات اصلاحی، بر ویژگیهای کمی، کیفی و ارزش غذایی گیاهان زراعی و باغی افزود. بهمنظور تدوین و توسعهی برنامهی فناوری نانو، بهعنوان یکی از اولویتهای کشور، ستاد ویژهای در این ارتباط تشکیل گردید.
گیاه ارکید از جمله گیاهان زینتی است که بهصورت گلدانی و شاخهبریده استفاده میشود. مطالعهای بر روی اثر کودهای نانو بر روی این گیاه زینتی انجام نشده است. نسبت کاربرد کودها با توجه به ویژگیهای هر عنصر و بستر مناسب کشت برای افزایش کیفیت گیاهان زینتی، باید مدنظر قرار گیرد (محبوب خمامی، 1388).
گیاه ارکید از خانوادهی فرفیون است، که اهمیت زیادی در صنعت گیاهان زینتی بهعنوان گیاه گلدانی و شاخهبریده دارد. یکی از عومل موثر بر کیفیت گلهای شاخه بریده و گلدانی، مدیریت تغذیهی گیاه میباشد. دستیابی منابع کودی داخلی در دسترس، ارزان و با کارآیی بیشتر، با استفاده از فناوریهای جدید که بتواند ضمن اقتصادیتر نمودن تولید، منجر به کاهش تلفات کودی و کاهش آلودکی محیط زیست شوند، میتواند از اهمیت خاصی بر خوردار باشد. یکی از مهمترین مزایای این کودها، تقویت گیاه از طریق تامین عناصر ضروری بهویژه عناصر میکرو و افزایش حاصلخیزی خاک است. بهعلاوه، از طریق فناوری نانو، عناصر کممصرف، شرایطی را برای تقویت محیط رشد میکروارگانیسمها و همچنین شرایط مناسب برای رشد گیاه را فراهم میکنند. چنانچه کودهای نانوی داخلی موجب جایگزینی و یا کاهش مصرف کودهای متداول گرانقیمت آهن وارداتی با عدم امکان ساخت در داخل کشور شوند، از جنبهی اقتصادی حایز اهمیت میباشد که نیاز به بررسی دارد. با توجه به ارزش گیاه ارکید، لازم است بهمنظور تعیین بهترین بستر کشت از چند بستر استفاده کرد.
از مزایای کودهای نانو بر کودهای شیمیایی مرسوم میتوان به موارد زیر اشاره کرد: 1) افزایش جذب عناصر غذایی در کودهای نانو و هچنین کودهای با مواد پوششی نانو با خواص رهاکردن کند عناصر، 2) کاهش هزینهی کاربرد و پخش کود در نانوکودهای کندرها، که تنها با یک بار توزیع کود انجام میشود، 3) جلوگیری از تجمع غلظتهای بالای نمکهای محلول در محیط ریشه و جلوگیری از صدمات وارده به گیاه مانند تنش اسمزی، ورس و شکستگی ساقه، سوختگی گیاه، هجوم آفات و بیماریها، بهبود جوانهزنی بذور و کاهش کیفیت محصول، 4) کاهش تبدیل شکل قابل استفاده بهشکل نامطلوب یا غیرقابلاستفاده عناصر در اثر واکنشهای معمول در خاک و 5) کاهش تلفات ناشی از شستشوی عناصر غذایی در محیط ریشه و متعاقبا کاهش آلودگی محیط زیست. فناوری نانو یکی از فناوریهای نوین است که به تازگی وارد عرصهی کشاورزی شده است. اثر مثبت کودهای نانو در افزایش کمیت و کیفیت تعدادی از گیاهان زراعی و باغی مشاهده شده است (لو و همکاران، 2010؛ راکوچیو و سرینگا، 2007؛ بصیری و همکاران، 2011). مصطفی و همکاران (1997) با بررسی تاثیر غلظتهای مختلف آهن بر روی گل داودی نشان دادند که برخی غلظتهای این عنصر موجب بهبود رشد و کیفیت داودی شد.
افزایش بیرویهی مصرف کودهای شیمیایی بهمنظور افزایش میزان محصولات باغی و زراعی، در کنار صنعتیشدن کشورها، دنیا را با خطر آلودگی هر چه بیشتر محیط زیست، روبهرو کرده است. کودهای پرمصرفی مانند نیتروژن و فسفر، سایر عناصر غذایی گیاه را از طرق پوششدارنمودن با مواد متخلخل طبیعی مانند نانورسها، نانوزئولیتها و مواد مصنوعی مانند لایههای پلیمری نازک از جمله نانوکمپوزیتها، موجب توانایی رهاسازی آرام عناصر غذایی در محیط خاک شده و بهعنوان منبعی از عناصر غذایی در پاسخ به نیاز گیاه، بهتدریج و با سرعتی متناسب با نیاز گیاه، آزاد مینمایند. استفاده از ذره یا امولسیونی در ابعاد نانو نیز میتواند موجب افزایش جذب عناصری مانند آهن، منگنز و روی در گیاهان شود (نادری و دانششهرکی، 1390). در بررسی و مقایسه دو کود کلات آهن و نانو کود کلات آهن در غلظتهای مختلف بر روی برخی پاسخهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه ریحان، تأثیر این کودها بر پارامترهای رشد، مقدار رنگیزههای فتوسنتزی برگ، مقدار پروتئین و تغییرات فعالیت برخی آنزیمهای آنتیاکسیدان در برگ مشخص شد (پیوندی و همکاران، 1390). نتایج این تحقیق نشان داد که جایگزینی کود آهن تهیهشده با فناوری نانو در مقایسه با کودهای آهن رایج، در غلظت مناسب یا کمتر نسبت به کود آهن میتواند سبب افزایش ارتقای کمی و کیفی گیاه ریحان شود (پیوندی و همکاران، 1390). در بررسی اثر محلولپاشی کود نانوی کلات آهن بر خصوصیات کمی و کیفی گندم مشخص شد که بسیاری از صفات از جمله تعداد سنبله، تعداد، وزن و عملکرد دانه، ارتفاع بوته و مقدار آهن، کلسیم و روی تحت تاثیر کود نانوی آهن قرار گرفتند (کشاورز و همکاران، 1390). بررسی نانوکود کلات آهن بر عملکرد برنج رقم شیرودی بر صفاتی مانند ارتفاع بوته، تعداد خوشه در بوته، تعداد دانه در خوشه، طول خوشه، وزن خشک، وزن هزار دانه، عملکرد دانه و همچنین صفات کیفی شامل خصوصیات پخت و عملآوری، میزان کلسیم، آهن و روی اثر معنی داشته است (بقایی و همکاران،1390). بررسی فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی در مرزه نشان داد که اعمال تیمارهای مختلف کود کلات آهن و نانو کود کلات آهن، سبب افزایش

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *