می، کنجد، کنجد، کشت، روغن، کاشت

عملکرد
1 70-69 34200 17950 524
2 71-70 36708 19200 523
3 72-71 33347 16970 509
4 73-72 27376 18405 672
5 74-73 33097 15859 479
6 75-74 33997 18354 540
7 76-75 34619 19875 574
8 77-76 40671 11531 284
9 78-77 45000 24101 536
10 79-78 47814 30744 643
11 80-79 30467 20356 667
12 81-80 34712 25288 729
13 82-81 36461 26106 716
14 83-82 35549 26981 759
15 84-83 40421 32862 813
16 85-84 34804 28205 810
1-10- فرآوری و استخراج روغن از کنجد
پس از برداشت کنجد، نسبت به پاک کردن محصول از طریق جریان هوا اقدام می گردد. سپس مرحله خیساندن و پوست گیری از محصول صورت می گیرد. و توسط دستگاه الکترونیکی سورت و از نظر رنگ یک دست می گردد و دانه هایی که از نظر اندازه و رنگ متفاوت است، جدامی گردد. سپس توسط دستگاه ها و ماشین آلات فرآوری در درجه پایین حرارت داده شده و بعد به وسیله فشار فیزیکی و با استفاده از یک پرس هیدرولیک، پرس مارپیچی یا ترکیبی از این دو و یا به کمک یک حلال شیمیایی از درون بافت دانه کنجد، روغن آن استخراج می شود. از نظر تجاری، روغن کنجد به دو نوع تقسیم می گردد.
نوع اول: با رنگ زرد روشن و کم رنگ که دارای مزه مطبوع گیاهی می باشد که دارای چربی های غیر اشباع است و بعد از روغن آفتابگردان، سویا و ذرت در رتبه چهارم قرار دارد.
نوع دوم: دارای رنگ زرد کهربایی است که از پرس کردن دانه های بو داده شده کنجد بدست می آید که بعنوان یک چاشنی مطلوب جهت دیگر مواد غذایی مورد استفاده قرار می گیرد. استخراج روغن از کنجد به روش پرس مکانیکی صورت می گیرد و به دو روش سرد و گرم انجام پذیرفته و خلوص روغن استخراجی بین 50 تا 57 درصد می باشد که با توجه به ارقام مختلف کنجد و فصل کاشت آن متفاوت است. روغن حاصله از طریق روش گرم از کیفیت کمتری نسبت به روش سرد برخوردار است. درصورت نگهداری روغن کنجد در مکان های خنک تا 5/2 سال بدون آنکه کیفیت غذایی آن کاهش باید می توان استفاده نمود (بابایی ابرقویی، 1382).
منابع اصلی مصرف کننده کنجد در کشور:
کارخانجات حلوا سازی وارده: در حدود 15000 تن
صنف نانوایی: 10-8 هزار تن
صنف قنادی ها و آجیلی ها: 4-3 هزار تن
صنف روغن کشی: نامشخص در حدود 6-5 هزار تن
خود مصرفی: نامشخص
برآورد میزان مصرف کل کشور در حال حاضر: 30 تا 35 هزار تن (رشیدی، 1385).
1-11- خاک مناسب
کنجد را می توان مشروط بر آنکه از نظر زهکشی و تهویه محدودیتی وجود نداشته باشد در انواع خاکها کشت نمود . خاکهای دارای بافت متوسط شرایط مطلوب تری را فراهم می سازند. کنجد نسبت به شوری خاک حساس است و آن میزان از شوری که خسارت ناچیزی به زراعت گلرنگ و پنبه وارد میکند محصول کنجد را نابود می سازد. این گیاه در خاکهای اسیدی و قلیایی نتایج خوبی داده است . با این وجود خاکهایی را که واکنش خنثی دارندترجیح می دهد pH مناسب رشد کنجد حدود 8-7 می باشد (خدابنده، 1376) .
 
1-12- تاریخ مناسب کاشت
در تعیین تاریخ کاشت کنجد رعایت سه نکته اساسی ضروری است :
اول : درجه حرارت مناسب جهت سبز کردن .
دوم : پایداری دمای هوا به منظور اینکه پس از سبز کردن افت حرارت پدید نیاید . سوم : زمان گلدهی مصادف با گرمای بیش از حد نگردد زیرا منجر به عدم باروری گلها شده و تعداد کپسولهای تشکیل شده کاهش می یابد .
حداقل حرارت خاک برای جوانه زدن و سبز شدن کنجد حدود 20 درجه سانتیگراد است . در این حرارت کنجد 4 تا 7 روزه سبز می شود . کاشت می تواند هنگامی انجام شود که میانگین شبانه روزی حرارت هوا به 20 تا 25 درجه سانتیگراد رسیده باشد . با توجه به شرایط جوی مناطق کشت کنجد و نیازهای این گیاه  ، کنجد یکی از آ خرین زراعتهای بهاره است که کشت می گردد (شکوه فر، 1390).
در مناطق گرمسیر کشت کنجد اغلب بعد از برداشت گندم و جو انجام می شود.
 
در جدول 1-8- تاریخ مناسب کاشت در برخی مناطق ارائه گردیده است.
تاریخ منطقه
اوایل اردیبهشت تا اوایل خرداد ( ورامین ( گرمسیر مرکزی
اوایل تیرماه فارس – داراب
اوایل تیرماه هرمرگان
دهه دوم تیرماه خوزستان
اواخراردیبهشت تانیمه اول خرداد معتدل و گرمسیر شمالی – مغان
نیمه اردیبهشت به بعد مازندران
اواخر اردیبهشت به بعد کرج و نواحی مشابه
آخر اردیبهشت تا نیمه اول خرداد پس از آخرین بارندگیها خراسان ( کشت دیم )
اوایل خردادماه بعداز برداشت جو خراسان ( کشت آبی )
اواخر خرداد و اوایل تیرماه کرمان
 
1-13- میزان کود مصرفی
برای کنجد کمتر از سایر محصولات گرمسیری دیگر کود مصرف می شود. مقدار مورد نیاز در اراضی و نواحی مختلف متفاوت است . ولی بطور کلی می توان گفت احتیاجات کودی کنجد شبیه پنبه می باشد . این گیاه برای رشد مطلوب نیاز به نیتروژن ، فسفر و پتاس دارد (پاپری مقدم فرد، 1379).
1-13- اهمیت کودها در زراعت کنجد
کود فسفر  : برای افزایش عملکرد اهمیت زیادی در کنجد دارد . به خصوص در زراعت آبی .میزان توصیه کود فسفاته 200-150 کیلوگرم فسفات آمونیوم یا سوپر فسفات تریپل است که در صورت عدم استفاده در زمان کاشت می توان از فسفات مونو آمونیوم محلول در آب به میزان 10 کیلو گرم همراه آب استفاده کرد.
کود نیتروژن : مصرف کود نیتروژن باید در صورت در دسترس بودن فسفات انجام گیرد زیرا در صورت کمبود فسفر، نیتروژن تنها ممکن است بازدهی را کاهش دهد و بر مقدار روغن نیز تأثیر منفی داشته باشد. میزان توصیه کود نیتروژنه از منبع اوره 100 کیلو گرم در هکتار است. ضمناً نباید فراموش کرد که مقداری از نیتروژن را باید به صورت سرک و در زمانی که ارتفاع بوته ها به 20 سانتیمتر رسیده باشد مصرف نمود .
کود پتاسیم : تجزیه بوته های رشد کرده کنجد معمولاً نشان دهنده مقدار زیادی پتاسیم به خصوص در کپسول ها است ، اما در صورتی که در محل کمبود مشخصی از نظر پتاسیم وجود داشته باشد کاربرد آن به مقدار  100 کیلوگرم در هکتار سولفات پتاسیم نیز پیشنهاد می شود ضرورت می باشد که در صورت عدم استفاده در زمان کاشت می توان از سولو پتاس محلول در آب به میزان 10 کیلو گرم درهکتارهمراه آب استفاده کرد (پاپری مقدم فرد، 1379).

1-14- کاشت
بهعلت اینکه دانه کنجد در مراحل اولیه رشد و جوانه زدن خیلی حساس و ضعیف می باشد در آماده کردن زمین قبل از کاشت باید نهایت دقت را معمول داشت . زمین باید کاملا عاری از گیاهان هرز بوده گرم و مطلوب باشد . چنانچه کشت با آبیاری باشد زمین باید بخوبی تسطیح گردد. شیب طوری تعبیه گردد که آب در هیچ قسمتی از زمین روی بستر بذر را نگیرد و خطر سله بستن در مرحله جوانه زدن و رویش گیاه وجود نداشته باشد . بسته به نوع خاک عمق کاشت تغییر می کند و معمولا بین 2تا5 سانتیمتر متغییر است . عمق کاشت همچنین بسته به زمان کاشت و میزان رطوبت خاک تغییر می نماید . به منظور پیشگیری از شیوع امراض و آلودگیهای قارچی ضدعفونی بذر با قارچکشهای نظیر کاربندازیم ، کاپتان و کاربوکسین تیرام  مؤثر خواهد بود. دستگاههای بذر کاری که مخصوص ریز دانه ها نظیر سبزی و پیاز هستند در کشت مکانیزه کنجد کاربرد دارند . در تنظیم بذر پاش و تهیه بستر بذر باید دقت کافی صورت گیرد تا بذور بطور یکنواخت ریخته شده و نیاز به تنک های متوالی وجود نداشته باشد (پاپری مقدم فرد، 1379).
 عملیات مربوط به شخم و آماده نمودن زمین و اجرای دیسک جهت خرد کردن کلوخ با توجه به وضعیت آب و هوایی منطقه در اوایل فروردین توصیه می گردد. با اجرای دیسک دوم در اواخر فروردین که بعد از پاشیدن کود انجام می یابد، زمین مربوطه برای کاشت آماده می گردد.

1-15- میزان بذر ، تراکم بوته و فاصله کاشت
برای کاشت کنجد به علت متفاوت بودن تیپ شاخه بندی گیاه فاصله بین خطوط از 45 تا 70 سانتیمتر متغیر است . فاصله بوته ها در روی خطوط کمتر از 5 سانتیمتر و بیشتر از 15 سانتیمتر توصیه نمی شود. بر اساس تراکم های مختلف و وزن هزار دانه متفاوت میزان بذر مورد نیاز در هکتار متغیر می باشد لکن بطور کلی میزان بذر مصرفی جهت کشت یک هکتار از 4 تا 6 کیلوگرم نوسان دارد .
میزان اسیدیته خاک جهت کاشت این گیاه باید بین 6.5 تا 7.5 باشد و به علت حساسیت گیاه کنجد به خاک های شور، کشت این گیاه در زمین های شور مناسب نمی باشد. به هر حال بذرهای کنجد در زمین هایی که دارای کلوخ باشد یا عمق کاشت به دقت تنظیم نگردد و یا زمین سله بسته باشد، به خوبی و به طور یکنواخت سبز نمی گردد (گاردنر و همکاران، 1372).
1-16- تناوب زراعی
کنجد به عنوان تابستانه می تواند در تناوب زراعی جایگزین اکثر نباتات گردد ولی بهترین نباتات برای کاشت کنجد گیاهان وجینی هستند زیرا در زراعت گیاهان وجینی مبارزه مستمری با علفهای هرز صورت می گیرد که این امر زراعت کنجد را موفقیت آمیز می نماید. کنجد را میتوان در مناطق گرمسیری ایران مانند جنوب فارس ، کرمان و خوزستان بعد از گندم و جو کشت نمود . رعایت تناوب 4-2 ساله در کشت کنجد به منظور جلوگیری از شیوع امراض و افات ضروری است (گاردنر و همکاران، 1372).
1-17- آبیاری
کنجد به طور معمول در برابر خشکی مقاوم است . با این وجود گیاهچه کنجد در برابر کمبود آب بیش از حد حساس است . همچنین در زمان گلدهی و اوایل دانه بندی نیز به کم آبی حساس می گردد . آبیاری بسته به نوع زمین کشت بطریق کرتی ( غرقابی ) یا جوی و پشته صورت می گیرد . این نبات بویژه در مراحل اول گیاهچه ای در برابر پوسیدگی ریشه و سایر بیماریهای قارچی ناشی از مردابی شدن یا رطوبت اضافی حساس است . انجام کشت کنجد به صورت هیرم باعث افزایش درصد جوانه زنی و نیز تسریع در آن می شود .
هر چند که گیاه کنجد به عنوان یک گیاه مقاوم به خشکی و گرما شناخته شده می باشد با این وجود برای تولید و عملکرد بیشتر نیازمند رطوبت است، بنابراین در صورت مشاهده تشنگی گیاه باید به نسبت به انجام آبیاری حتی الامکان در هنگام شب اقدام نمود. البته آبیاری بیش از اندازه و پی در پی نیز برای کنجد زیان آور است، به دلیل آن که موجب شدت یافتن بیماری بوته میری و پوسیدگی ذغالی در این گیاه می گردد (گاردنر و همکاران، 1372).
 
1-18-  مبارزه با علف های هرز
الف – شیمیایی :
 جهت مبارزه و پیشگری ازشیوع علفهای هرز می توان از علف کش ترفلان به نسبت2 تا3 لیتردرهکتاراستفاده نمود. زمان استفاده قبل از احداث جوی و پشته بوده ، پس از مصرف لازم است بادودیسک عمودبرهم درعمق10 سانتیمتری با خاک مخلوط گرددتااثربخشی مناسبی داشته باشد.
بعد از سبز شدن مزرعه در صورت وجود علفهای هرز باریک برگ می توان از سم گالانت سوپر به میزان یک لیتر در هکتار استفاده کرد (ساکی حسینی، 1375).
ب- کنترل زراعی :
 این گیاه در مراحل رشد در مقابل علفهای هرز حساس و قادر به رقابت با آنها نیست و به دلیل در این مرحله عملیات وجین ضرورت دارد . در کشت ردیفی استفاده از پنچه غازی یا کولتیواتور سبک بهترین روش مبارزه با علفهای هرز می باشد. استفاده از برنامه تناوب صحیح نیز توصیه می گردد. همچنین انجام یک آبیاری در هنگام تهیه زمین باهدف سبز شدن علفهای هرز و مبارزه با آنها تاثیر قابل توجهی دارد .
چون رشد اولیه ی گیاهچه ی کنجد کمتر از علف های هرز سریع الرشد منطقه می باشد، بنابراین ایجاد یک بستر مناسب و عاری از علف های هرز برای برخورداری کنجد از رشد مناسب و مطلوب اهمیت فراوان دارد. ریشه های گیاه کنجد نازک و فیبری شکل می باشد و به آسانی آسیب پذیر است. به همین دلیل زیر و رو کردن خاک های اطراف گیاهچه ی این گیاه دشوار است. برای مبارزه علف های هرز می توان از روش های مکانیکی، شیمیایی و یا توام استفاده نمود (رشیدی، 1385).
اگر کشت به صورت سنتی و در هم انجام گرفته باشد، بایستی به وسیله کارگر و با دست، اقدام به وجین علف های هرز نمود. در کشت به صورت ردیفی نیز می توان از ادوات کشاورزی نظیر کولتیواتور نسبت به از بین بردن علف های هرز موجود بین خطوط اقدام نمود. بدیهی است در این روش برای حذف علف های هرز روی خطوط بایستی از طریق وجین دستی عمل نمود.
1-19- آفات
آفات رایج گیاه کنجد شامل آگروتیس یا طوقه بر، شته و کرم برگ خوار می باشد که در مراحل اولیه یا در طول رشد این گیاه ایجاد خسارت می نمایند. در این ارتباط، لازم است با استفاده از ترکیب سم سوین با سبوس مبادرت به طعمه پاشی یا با استفاده از سموم مالاتیون، دیازینون مطابق با مقدار توصیه اقدام به محلول پاشی کرد (اینترنت).
1-20- بیماری ها
1-گل سبز (فیلودی) کنجد
این بیماری در بیشتر نقاط ایران وجود دارد. تشکیل کلروفیل در اجزای گل و سبز شدن گلبرگها و عدم تشکیل کپسولهای بذر از علایم مهم این بیماری می باشد. در موقع آلودگی اگر مقداری کپسول نارس در بوته تشکیل شده باشد ترک خورده و بذرشان روی زمین می ریزد ولی بیشتر بذرها در داخل کپسول جوانه زده و ایجاد حالت جارویی در بوته می نمایند. در مواردی این بوته ها ترشحات صمغ مانندی در روی برگها، ساقه ها و کپسولها تولید میکند که در ابتدا بیرنگ بوده ولی بعد سیاه میشوند.
عامل این بیماری یک فیتوپلاسما می باشد که سلولهای با قطر 500نانومتر به بالا دارند و محدود به آوند آبکشی هستند. این بیماری دامنه میزبانی نسبتاً محدودی دارد و از روی تعدادی دیگر از گیاهان از جمله کلزا نیز گزارش شده است. این فیتوپلاسما توسط زنجره Neoaliturus haematoceps منتقل میشود.
کنترل:- تنظیم تاریخ کاشت. اگر کنجد را زود بکاریم (اواخر خرداد) آلودگی زیاد است.
-ارقام مقاوم.
– مبارزه با ناقل بوسیله سموم سیستمیک
2- بوته میری کنجد
عواملی چون Phytorhthora nicotianae، Verticillium dahliae ، Fusarium oxysporum f.sp.sesame باعث ایجاد بیماری می شوند که به تمام این بیماریها بطور کلی بوته میری می گویند. البته ورتیسلیوم کمتر دیده شده است.
قارچ فیتوفترا وارد آوند نمی شود و باعث پوسیدگی ریشه و از پا افتادن بوته ها میشود، ولی فوزاریوم آوندی است و به ریشه صدمه ی زیادی نمی زند بلکه باعث قهوه ای شدن آوندها میشود. این بیماری آوندی شبیه پژمردگی های آوند

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *