ماهیان، افزایش، گیاه، فعالیت، این، عصاره

ه گیاه چریش، کافور و زردچوبه بر کپورماهی هندی مریگال (Cirrhina mrigala) تاثیر مثبت این گیاهان را بر فعالیت لیزوزیمی به اثبات رساند [31]. چن و همکاران (2003) با بررسی عملکرد چهار گیاه چینی ایساتیس ایندیگوتیکا (Isatis indigotica)، آندروگرافیس پانیکولاتا (Andrographis paniculata) ، رئوم اوفیسینال (Rheum officinale) و لونیسرا ژاپونیکا (Lonicera japonica) بر ماهی کاراس (Carassius auratus)، افزایش فعالیت فاگوسیتوزی سلول‌های سفید را گزارش کردند [24].
2-2-2- تیلاپیا
وو و همکاران (2010) افزایش راندمان تنفسی و افزایش فعالیت لیزوزیمی و افزایش فعالیت سلول‌های فاگوسیت در تیلاپیای موزامبیک که از گیاه چینی تونا سیننسیس (Toona sinensis) استفاده کرده بودند را گزارش کردند [73]. عصاره آبی گیاه هندی اوسیموم سانکتوم (Ocimum sanctum) باعث افزایش ایمنی اختصاصی و غیر اختصاصی در تیلاپیای موزامبیک شد [69]. آزادیراکتین که یک فرآورده تری‌ترپن از گیاه چریش (Azadirachta indica) است باعث افزایش راندمان تنفسی، افزایش تعداد گلبول‌های سفید و پاسخ اولیه و ثانویه آنتی‌بادی‌ها در تیلاپیا شد [46]. تعداد لوکوسیت، شاخص فاگوسیتوزی و فعالیت لیزوزیم در ماهیان تیلاپیای موزامبیکی که از گیاهان دارویی سینودون داکتیلون (Cynodon dactylon)، ایگل مارملوس (Aegle marmelos)، ویتانیا سامنیفرا (Withania somnifera) و زنجبیل (Zingiber officinale) تغذیه شده بودند، ‌افزایش نشان داد [38].
2-2-3- قزل‌آلای رنگین‌کمان
در ماهیان قزل‌آلای تغذیه شده با پروتئین سویا، فعالیت فاگوسیتوزی و آنتی‌باکتریایی سلول‌های لوکوسیت افزایش نشان داد [26]. پدیه و سکومبس (2003) گزارش دادند که مهاجرت لوکوسیت‌های صفاقی، میزان تنفس سلولی و فعالیت فاگوسیتوزی در قزل‌آلای رنگین‌کمانی که از ترکیب سه گیاه اکیناسه آنگویستیفولیا (Echinacea anguistifolia)، اوپاتوریوم پرفولیاتوم (Eupatorium perfoliatum) وباپتیستا تینکتوریا (Baptista tinctoria) استفاده کرده بود افزایش یافت [51]. دوگنسی و همکاران (2003) اثرات گیاهان متعددی نظیر ویسوم آلبوم (Viscum album)(دارواش)، گزنه (Urtica dioica) و زنجبیل (Zingiber afficinale) را در قزل‌آلای رنگین‌کمان مورد بررسی قرار دادند. استفاده از عصاره آبی پودر زنجبیل باعث افزایش معنی‌دار فعالیت فاگوسیتوزی و افزایش میزان تنفس سلولی سلول‌های سفید خون در قزل‌آلای رنگین‌کمان شد [29].
2-2-4- سایر ماهیان
در ماهیان گروپر Epinephelus bruneus تغذیه شده با عصاره اتانولی قارچ خوراکی فلینوس لینتئوس (Phellinus linteus)، فعالیت لیزوزیم سرم و همچنین فعالیت فاگوسیتی و شاخص فاگوسیتیک افزایش نشان داد [33]. هاریکریشنان و همکاران (b 2011) نتیجه گرفتند که استفاده از ترکیب چای سبز در ماهیان گروپر باعث افزایش ایمنی غیر اختصاصی خونی و سلولی می‌شود [34]. استفاده از عصاره متانولی برگ گیاه ویتانیا سامنیفرا (Withania somnifera) در ماهیان گروپر Epinephalus Tauvina سبب بهبود پارامترهای ایمنی نظیر فعالیت آنتی‌باکتریایی سرم، فعالیت فاگوسیتی و نسبت آلبومین به گلوبولین شد [66].
2-3- استفاده از گیاهان دارویی در درمان بیماری‌ها
با افزایش تولید ماهیان پرورشی، وقوع انواع گوناگون بیماری‌های عفونی افزایش یافت که منجر به ضررهای قابل توجه اقتصادی شد. داروهای شیمیایی گوناگونی برای درمان و پیشگیری از بیماری‌ها مورد استفاده قرار گرفت. اگرچه با توسعه عوامل بیماریزای مقاوم به دارو و تجمع ضایعات دارو در ماهی و محیط، استفاده از روش‌های جایگزین برای کنترل عوامل بیماریزا به طور قابل ملاحظه‌ای در سال‌های اخیر گسترش یافت [55]. در این زمینه، مواد ضد میکروبی گیاهی، منابع ناشناخته وسیعی از داروها با خاصیت‌های درمانی متعددی در پرورش ماهیان هستند. گیاهان متعدد یا محصولات آن‌ها نظیر فنول‌ها، پلی‌ساکاریدها، پروتئوگلیکان‌ها و فلاونوئیدها به علت خاصیت درمانی و پیشگیرانه آن‌ها در درمان انواع گوناگونی از بیماری‌های ماهیان مورد بررسی قرار گرفته‌اند [26]. عصاره‌های گیاهی باعث بهبود پارامترهای مختلف دفاعی نظیر لیزوزیم، سیستم کمپلمانت ، ضدپروتئاز، ROS، فاگوسیتوز، فعالیت تنفسی و آداپتاسیون پارامترهای ایمنی نظیر تقویت آنتی‌بادی‌ها، باکتری‌کشی، ایجاد لخته‌های خونی علیه باکتری‌ها، ویروس‌ها و قارچ‌ها و باکتری‌های انگلی در انواع مختلفی از گونه‌های ماهیان می‌شوند [22].
2-3-1- بیماری‌های باکتریایی
باکتری‌های گرم‌مثبت جنس استرپتوکوکوس مهم‌ترین عامل بیماری استرپتوکوکوزیس در انواع مختلفی از ماهیان آب شور و شیرین هستند [56،57]. گیاهان مختلف بعنوان جایگزینی مطمئن‌تر و ارزان‌تر نسبت به آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای شیمیایی برای کنترل استرپتوکوکوزیس در ماهی نیل مورد استفاده قرار گرفتند. ماهیانی که از جیره‌های حاوی پودر برگ و یا ماده خشک حاصل از عصاره گیاه آندروگرافیس پانیکولاتا (Andrographis paniculata ) که حاوی پروتئین آرابینوگالاکتان و آندروافولید هست استفاده کرده‌اند، میزان تلفات کمتری هنگام آلودگی با باکتری استرپتوکوکوس آگالاکتیا (Streptococcus agalactiae) نسبت به گروه شاهد داشتند [56]. نتایج مشابهی نیز هنگام استفاده از گیاه دارچین (Cinnamomum verum) که حاوی سینامالدهیدها به عنوان یک ماده شیمیایی گیاهی با خاصیت آنتی‌باکتریایی است در تیلاپیای آلوده شده به باکتری استرپتوکوکوس اینیا (Streptococcus iniae) مشاهده شد [57]. بیماری کلومناریس که عمدتا به وسیله فلاووباکتریوم کلومنار (Flavobacterium columnare) ایجاد می‌شود یکی دیگر از بیماری‌های باکتریایی معمول است که ماهیان آب شیرین را آلوده می‌کند. هیچ‌گونه مرگ و میری در ماهیان تیلاپیای آلوده به این باکتری که با جیره حاوی پیاز کوهی(Allium tuberosum) تغذیه شدند مشاهده نشد [55].
2-3-2- بیماری‌های ویروسی
مطالعات اندکی راجع به استفاده گیاهان دارویی در مورد عوامل بیماریزای ویروسی در ماهیان مورد بررسی قرار گرفته است. مایکول و همکاران (2005) توانستند رابدوویروس سالمونیدها و عفونت ویروسی خونی (VHSV) را توسط عصاره برگ درخت زیتون (Olea europaea) که حاوی ترکیبات اصلی نظیر اولئوروپئین است به خوبی کنترل کنند [48]. تزریق صفاقی عصاره برگ گیاه انار (Punica granatum) به ماهی پانائلوس اولیواسئوس (Panaeolus olivaceus) باعث افزایش قدرت سیستم ایمنی و ایجاد مقاومت در برابر بیماری ویروسی لیمفوسیستیس (LDV)شد [32].
2-3-3- بیماری‌های ایجاد شده توسط کرم‌های انگل
ترماتودهای تک‌جنسی کرم‌های هرمافرودیتی هستند که در پوست و آبشش ماهیان سکنی می‌گزینند. این انگل‌ها می‌توانند مشکلات جدی را برای ماهیان آلوده شده به وجود آورند. آن‌ها باعث هجوم عوامل بیماریزای ثانویه شده و کاهش اشتها، کاهش رشد و افزایش مرگ و میر را باعث می‌شوند. استفاده مکرر از مواد شیمیایی دارویی برای کنترل این انگل‌ها باعث ایجاد مقاومت دارویی انگل‌ها و آلودگی محیط می‌شود [71].
حمام دادن ماهیان گلدفیش مبتلا به انگل داکتیلوژیروس (Dactylogyrus intermedius) با عصاره اتانولی گیاه آنجلیکا پابسنتیس (Angelicae pubescentis) با غلظت 120 میلی‌گرم بر لیتر، باعث مقابله کامل با این انگل شد. استول (osthole) نیز که از اصلی‌ترین ضدانگل‌های گیاهی است، در غلظت 6/1 میلی‌گرم بر لیتر باعث از بین بردن 100 درصد انگل‌ها می‌شود. ژینکگولیک اسید که از عصاره اتری درخت ژینگو (Ginkgo biloba) می‌آید، برای از بین بردن انگل پسودو داکتیلوژیروس (Pseudodactylogyrus) در مارماهیان مبتلا به آن صددرصد موثر گزارش شده است [72].
2-4- عامل ضد استرس
در پرورش ماهی، استرس‌هایی که به اختلالات زیستی، فیزیکی و شیمیایی وابسته است، باعث ایجاد مرگ و میر و خسارات جبران‌ناپذیر اقتصادی می‌گردد. استرس را می‌توان به عنوان یک عامل موثر ایجادکننده تغییر در شرایط زیستی که باعث ایجاد اختلالات خونی و در نتیجه باعث تهدید سلامت ماهیان می‌شود در نظر گرفت. علاوه بر این حضور ترکیبات مضر خارجی در آب یا غذا باعث ایجاد اثرات مضر نظیر آسیب به کبد، تجمع زیستی در بافت، ایجاد جهش و سرطان و توقف عملکرد آنزیم‌های مختلفی نظیر آنزیم‌های خانواده سیتوکروم در ماهی می‌شود [70].
کپورمعمولی تغذیه شده با گیاه ریواس (Rheum officinale) به مدت 10 هفته که حاوی امودین، رئین و کریزوفانول به عنوان ترکیبات اصلی است، قادر به کاهش استرس تراکم است زیرا میزان کورتیزول خون، قند و مالون‌آلدئید کبد پایین‌تر، اما میزان فعالیت کاتالاز و SOD کبدی بالاتری را در هنگام مواجه با استرس تراکم به مدت 1 تا 7 روز نشان داد [75].
2-5- اثر ضد اکسیداسیونی و محافظت‌کنندگی گیاهان دارویی در برابر فلزات سنگین
اغلب گیاهان دارویی مولکول‌های فعال ردوکس هستند و ممکن است باعث جلوگیری از تولید آنیون‌های اکسیژن شوند و رادیکال‌های آزاد را از بین ببرند. این آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی رده وسیعی از ترکیبات هستند که پایه و اساس آن‌ها ادویه‌ها و گیاهان هستند. نشان داده شده است که اثرات آنتی‌اکسیدانی گیاهان تقریبا شبیه اثرات ممانعت‌کننده‌های SOD، M-IC و XO است [26]. اثر گیاهان دارویی بر استرس اکسیداتیو مزمن در ماهیان باعث تمرکز تحقیقات بر روی این موضوع شده است. رده‌های اصلی گیاهان دارویی که دارای اثرات آنتی‌اکسیدانی هستند، شامل ترپنوئیدها، فنول‌ها و ارگانوسولفیدها هستند. استفاده روزانه از آلیسین (10میلی‌گرم بر کیلوگرم بدن) که یک ارگانوسولفید است، باعث کاهش تجمع مواد در کبد، کلیه، مغز، استخوان و خون در کپورماهیان شده است [64]. مکانیسمی که باعث ایجاد چنین اثری می‌شود ممکن است قابلیت تشکیل پیوند آلیسین با اتم‌های آهن باشد که باعث کاهش میزان آن‌ها در بافت‌ها می‌شود. پالیپوچ و همکاران (2011) اثر محافظت‌کنندگی عصاره اتانولی برگ گیاه دارویی تانبرجیا لاریفولیا (Thunbergia laurifolia) را نسبت به سم در ماهی تیلاپیا O. niloticus مورد بررسی قرار دادند. ماهیانی که به مدت 28 روز از غذای حاوی عصاره این گیاه تغذیه کردند، کاهش چشمگیری را در میزان تجمع سم در کبد و ماهیچه خود نشان دادند و میزان فعالیت آنتی‌اکسیدانی ذاتی نظیر کاهش گلوتاتیون، کاتالاز، گلوتاتیون رداکتاز و گلوتاتیون پراکسیداز در آن‌ها افزایش یافت و اکسیداسیون چربی در آبشش، کلیه و کبد آن‌ها از بین رفت. علاوه‌براین، با استفاده از تصویر میکروسکوپ الکترونی، نویسنده بیان کرد که در ساختار بافت آبشش ماهیان تیمار شده با غذای حاوی عصاره این گیاه، هیچ‌گونه تغییرساختاری در مقایسه با ماهیان گروه شاهد مشاهده نشد [50].
اثر نگهدارندگی کلم بروکلی (Brassica oleracea) و ماده ارگانوسولفیدی گیاهی آن، سولفوروفان، در مقابل ماده آلوده‌کننده و سرطان‌زای بنزوآلفا پیرن و فنول در ماهی تیلاپیای نیل مورد بررسی قرار گرفت. ماهی تیلاپیای نیل Oreochromis niloticus تغذیه شده با جیره‌های حاوی کلم بروکلی و سولفوروفان، افزایشی را در میزان فعالیت آنزیم‌های سیتوکروم و حذف سریع بنزوآلفاپیرن نشان داد که باعث کاهش میزان خطر سمیت شد [70].
رن و همکاران (2006) اذعان کردند در ماهیان قزل‌آلای رنگین‌کمانی که از جیره‌ حاوی جعفری (Coriandrum sativum) استفاده کردند، 30-20 درصد از تجمع کادمیوم در کبد کاسته شد. ترکیبات متعدد بیولوژیکی موجود در جعفری باعث ایجاد ساختارهای ماکرومولکولی در هنگام ترکیب با کادمیوم در روده می‌شوند که این فرآیند باعث عدم جذب کادمیوم و حضور آن در خون می‌شود [60]. ماهیان تیلاپیا Oreochromis mossambicus تغذیه شده با جیره حاوی عصاره ریشه گیاه گلایسین تومنتلا (Glycine tomentella) به مدت 12 هفته که حاوی ایزوفلاونوئیدهای آزاد و ایزوفلاونوئید گلیکوزیدهایی نظیر دایدزین، جنیستین و مالونیلدایدزین‌ها هستند، میزان پایین‌تری از تری‌آسیل گلیسرول، کلسترول کل و کلسترول LDL و میزان بالاتری از آنتی‌اکسیدان‌های پلاسما را نسبت به گروه شاهد نشان دادند [24].

2-6- گیاه رزماری
گیاه رزماری که بطور گسترده‌ای به خاطر خواص روغن‌های ضروری‌اش مورد بررسی قرار گرفته، شامل پنج گونه در منطقه مدیترانه است.
1. Rosmarinus officinalis
2. Rosmarinus eriocalyx
3. Rosmarinus laxiflorus
4. Rosmarinus lavandulaceus
5. Rosmarinus tomentosus
Rosmarinus officinalis یک گیاه دیپلوئید و دوجنسی است که در حوضه‌های آبخیز مدیترانه رشد می‌کند. این گیاه، یک گونه برجسته بخاطر روغن‌های ضروری و فنول بیولوژیکی موجود در آن است. روغن رزماری تهیه شده از جمعیت‌های طبیعی تفاوت‌هایی را در فعالیت ضدمیکروبی و آنتی‌اکسیدانی نشان می‌دهد. تفاوت در ترکیبات شیمیایی روغن‌های ضروری این گونه‌ها بخاطر تفاوت در منطقه رشد آن‌ها، شرایط محیطی و کشاورزی، زمان برداشت محصول، مراحل رشد گیاه و روش‌های استخراج عصاره است [78].
مهم‌ترین ترکیب رزماری کافئیک اسید است که یکی از مشتقات رزمارینیک اسید (RA) می‌باشد. این ماده دارای خاصیت آنتی‌اکسیدانی است. رزمارینیک اسید، ترکیبی فنولی است که یکی از حلقه‌های خود را از فنیل‌آلانین موجود در کافئیک اسید و حلقه‌ی دیگر را از تیروزین موجود در دهیدروکسی‌فنیل‌لاکتیک اسید می‌گیرد. ساختار بیرونی رزمارینیک اسید به صورتی است که دارای پیوند با فنیل‌آلانین و تیروزین است و به همین دلیل دارای مشتقات زیادی است. رزمارینیک اسید به خوبی از دستگاه گوارش و پوست قابل جذب است. این ماده باعث افزایش تولید پروستاگلاندین E2 و کاهش تولید لوکوترین B4 در لوکوسیت‌های چندهسته‌ای انسان می‌شوند و فعالیت سیستم کمپلمانت را محدود می‌کند. در نتیجه ترکیبات رزماری بخصوص کافئیک اسید که از رزمارینیک اسید مشتق می‌شود، خاصیت دارویی برای درمان یا پیشگیری از آسم، گرفتگی ماهیچه‌ای، زخم معده، بیماری‌های التهابی، مسمومیت کبد، آرتروز، بیماری نارسائی قلب، آب مروارید،

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *