خاکی، کرم‌های، کلسیم، کرم‌ها، می‌توانند، خاک‌های

کرم‌های خاکی با نقب زدن در خاک و ایجاد کانالها و خلل و فرجها باعث افزایش جریان آب شده ونشست مواد غذایی را از ریشه گیاهان دور می‌کنند(ادلسون و همکاران، 2009).
1-2-2-6 ماده آلی
کرم‌های خاکی اجزای خاک را تغذیه و پس از گذراندن از لوله گوارشی، آنها را مجدداً به خاک تحویل می‌دهند. که یک نوع کمپلکس آلی معدنی هستند که روی حاصلخیزی خاکها تاثیر مثبت داشته و برای تمایز پروفیل‌ها و تشخیص تیپ خاک‌های هوموس دار نیز کلید مؤثری به شمار می‌آیند. همینطور در خاکهای که آثار فعالیت کرم خاکی مشاهده می‌شود، وجود هوموس‌های با ارزش حتمی است. مخصوصاًًً خاک‌های سیاه، قسمتی از وضع مناسب بیوشیمیایی و فیزیکی خود را مدیون وجود کرم‌های خاکی هستند(حق پرس تنها، 1372). به عنوان یک قانون کلی، وقتی که کربن آلی در خاک افزایش پیدا می‌کند جمعیت کرم‌های خاکی هم افزایش می‌یابد و در نتیجه در خاکهای بدون شخم که برگ زیادی باقی می‌ماند و خاک حداقل بهم خوردگی را دارد جمعیت کرم‌های خاکی بیشتر از خاک های بهم خورده است(لکزیان و همکاران، 1383).
1-2-2-7 ازت
در بین تمام عناصر غذا دهنده خاک تنها ازت است که در سنگ مادر وجود ندارد ولی درون خاک از مهمترین عناصر به شمار می‌آید. غده‌های اپیدرمی کرم‌های خاکی با ترشح مواد لزج موکوپروتئینی و سوراخهای تنفسی آن با بیرون دادن مایع دارای آمونیاک ، اوره و گاهی اسید اوریک می‌توانند ازت خاک را افزایش دهند. مواد ازت‌دار ترشح شده ازغده‌های اپیدرمی و سوراخهای تنفسی یا خود محلول هستند و یا آنکه میکروفلور خاک آنها را به شکل محلول در می‌آورد. همچنین 54 تا 72 % وزن خشک تن کرم‌های خاکی را پروتئین‌ها می‌سازند که پس از مرگ کرمها مواد ازت دار خوبی هستند که به خاک افزوده می‌شوند(جعفری و همکاران، 1388).
1-2-2-8 کلسیم
گونه‌های زیادی از کرم‌های خاکی غده‌های تولید کننده آهک دارند که منبع تولید کربنات کلسیم هستند و تأثیر زیادی برقابلیت دسترسی کلسیم در برخی خاک‌ها را دارند. علاوه بر این، کلسیم به عنوان یک عامل اتصال دهنده خاکدانه‌ها عمل می‌کند. مقدار کربنات کلسیم موجود در مواد دفعی کرم‌ها در مقایسه با خاک هضم نشده توسط کرم‌های خاکی ممکن است یک شاخص مفید برای ظرفیت گونه‌های مختلف در اتصال ذرات خاک و تشکیل مجدد خاکدانه‌های پایدارباشد.
1-3 عوامل موثر بر فعالیت کرم‌های خاکی
ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک بر شمار و عملکرد کرم‌های خاکی اثرات زیر را دارد:
1-3-1 نمناکی خاک
نزدیک 80 تا 90% تن تازه کرم‌های خاکی را آب می‌سازد. از این رو کرم‌های خاکی نیاز به آب فراوان داشته و در پی خشک شدن خاک بیشتر آنها می‌میرند. بهترین نم خاک برای زندگی کرم‌های خاکی گنجایش زراعی برخی از کرم‌های خاکی که توان فرو رفتن در خاک را دارند در هنگامی که خاک خشک می‌شود به دالانهای ژرف خود پناه می‌برند و در اتاقکهای ویژه خواب تابستانه خود به تنهایی یا گروهی به ریخت گلوله‌ای به دور خود گرد می‌شوند. انها بدون هیچ گونه کارکردی با پایان آوردن سوخت و ساز خود تا نمناک شدن دوباره خاک در انجا به حالت خواب به سر می‌برند. کرم‌های خفته می‌توانند تا حدود 50% آب تن خود و حتی برخی از گونه‌ها مانند لومبریکوس ترستریس تا نزدیک 70% ان را از دست بدهند. بدین گونه است که آنها می‌توانند ماه‌هایی پی در پی در خاکی خشک زنده بمانند. کرم‌های خاکی در خاک‌های نمناک آب فراوانی را از را پوست جذب می‌کنند، زیرا برای انجام تنفس پوستی باید پوست آنها کاملا خیس باشد. آب جذب شده کم کم از راه نفریدی‌ها یا روده‌ها بیرون داده می‌شود. اندازه آب بیرون داده شده از تن کرم‌های خاکی بسیار بالا و نزدیک 60% وزن تن کرم در یک روز است.
1-3-2 دمای خاک
کرم‌های خاکی که در خاک سرزمین‌های معتدل زندگی می‌کنند، تحمل گرما یا سرمای بالا را ندارند. دمای بهینه برای کرم‌های خاکی 10 تا 20 درجه سانتی گراد است. همه آنها در سرمای زیر صفر در زمان چند ساعت می‌میرند. بیشتر گونه‌های کرم‌های خاکی در دمای بیش از 25 درجه سانتی گراد در مدت چند روز می‌میرند. این جانوران برای دوری از دماهای نامناسب به سوراخ‌ها و دالان‌های زیرزمینی پناه می‌برند. کرم‌های غول آسا که در سرزمین‌های گرم و نمناک زندگی می‌کنند در برابر گرما بردبارتر هستند.
1-3-3 تهویه خاک
کرم‌های از راه سوراخ‌های پوستی خود تنفس می‌کنند ولی به کمبود اکسیژن زود رنج نیستند. آنها در زیستگاه با دی اکسید کربن فراوان و بی‌هوازی می‌توانند برای زمان کوتاهی زنده بمانند. اندازه مواد اسیدی در تن کرم‌ها در چنین زیستگاهی کم کم بالا می‌رود که پس از بهبود تهویه خاک آنها اکسیده می‌شود. بهرگونه کرم‌های خاکی با اکسیژن ( اگر چه به اندازه کم ) نیاز دارند و در خاک‌های سنگین با زهکشی نامناسب کمتر زیست می‌کنند و فراوانی کمی دارند. هنگامی که کلسیم قابل جذب و فراهم برای کرم‌های خاکی در زیستگاه آنها فراوان باشد، این کرم‌ها مقداری از کلسیم جذب شده را به کمک غده‌های ویژه آهک ساز خود به فرم کربنات کلسیم درآورده و از این راه مایه کاهش زیادی دی اکسید کربن پدید آمده در تن و در پی آن اتمسفر خاک می‌شوند.
1-3-4 اسیدیته خاک
فراوانی و کارکرد کرم‌های خاکی در خاک‌های خنثی و بازی بیش از خاک‌های اسیدی است. اسیدیته بالا در خاک کرم‌ها را می‌کشد. برخی از پژوهش‌گران شمار کم کرم‌ها در خاک‌های اسیدی را بیشتر وابسته به کمبود یون کلسیم در این خاک‌ها می‌دانند ولی دیده شده که بیشتر کرم‌ها از اسیدیته‌های بسیار اسیدی ( کمتر از 5/4) رنج می‌برند که این وابسته به تغذیه آنها نیست. به طور کلی کرم‌های خاکی سرزمین‌های معتدله در برابر اسیدیته 6 تا 8 بردباری می‌کنند و اسیدیته نزدیک 7 برای آنها بهینه است. در برخی سرزمینهای گرم و نمناک که اسیدیته خاک اسیدی است بیشتر جنس‌های مانند مگاسکولکس و مگاسکولیدس زندگی می‌کنند.
1-3-5 کلسیم خاک
کرم‌های خاکی نیاز به کلسیم فراوانی دارند که آن را به ریخت یون کلسیم جذب می‌کنند. کلسیم جذب شده به کمک غده‌هایی ویژه کربنات کلسیم دگرگون شده و به ریخت دانه‌های کلیست به لوله گوارش می‌ریزد. این غده‌ها گذشته از کلسیم، اندازه برخی عناصر دیگر را در خون هماهنگ می‌کنند. برخی از کرم‌ها مانند آلولوبوفورا کالیژینوزا در برابر کمبود کلسیم بسیار زود رنج هستند و فراوانی آنها به هنگام کمبود کلسیم در خاک کاهش می‌یابد. به هر گونه برخی از کرم‌ها می‌توانند در خاک‌های غیر آهکی و سیلیسی به خوبی زندگی کنند. پس نیاز به کلسیم گونه‌ها ناهمانند است.
1-3-6 کارهای کشاورزی و خاکورزی
به طور کلی کارهای کشاورزی مایه کاهش فراوانی کرم‌های خاکی در خاک می‌شود. کارهای خاکورزی شمار کرم‌های خاکی را به اندازه چشمگیری کاهش می‌دهد. گزارش شده است که انجام شخم سالانه و عمیق، برای پنج سال نزدیک 70% کرم‌های خاکی را نابود کرده است. کرم‌های درشت از این کارها بیشتر آسیب می‌بینند. کشت متراکم و نیز نابود کردن پوشش گیاهی در کشتزارها کاهش مواد غذایی کرم‌ها و شمار آنها را به دنبال دارد. در برابر آن کاربرد کود دامی، کود سبز و مالچ گیاهی در کشتزارها مایه بالا رفتن فراوانی کرم‌های خاکی می‌شود. کودهای شیمیایی با دگرگون کردن اسیدیته و پیامدی که در رشد گیاهان دارند، میتوان زیان آور و سودمند باشد. کودی مانند سولفات آمونیوم و یا سولفات پتاسیم و نیز فسفات آمونیوم با کاهش اسیدیته خاک که گاهی به 5/4 تا 5 می‌رسد، می‌توانند اثرات زیان بارتری بر جمعیت کرم خاکی داشته باشند، بویژه کود سولفات آمونیوم که می‌تواند مایه بسته شدن و انعقاد پروتئین‌ها شود.
1-3-7 مواد آلی مرده، لاشبرگ‌ها و مانده‌های گیاهی
کرم‌های خاکی بیشتر از مانده‌های گیاهی با نسبت کربن به ازت (C/N) کم تغذیه می‌کنند. آنها از مواد آلی با C/N بالا مانند بقایای گندمیان و مواد گیاهی تانن دار و اسانس دار مانند لاشبرگ سوزنی کمتر تغذیه می‌کنند.
1-3-8 کودهای دامی
کرم‌های خاکی به خوبی از کودهای دامی تغذیه می‌کنند و می‌توانند در پیدایش هوموس خاک کارایی داشته باشند.
1-3-9 ریزجانداران
کرم‌های خاکی با خوردن قارچ‌ها، جلبک‌ها، پروتوزوئرها و باکتری‌ها مایه تعادل بیولوژیک جمعیت آنها در خاک شده و از افزایش بی‌رویه شمار ریز جانداران در خاک می‌کاهند و از این راه مایه جوان ماندن جمعیت انها در خاک می‌شوند.
1-3-10 خاک
کرم‌های خاکی به هنگام تغذیه مقداری خاک را نیز درون دستگاه گوارش خود می‌کنند. دانه‌های خاک به کمک ماهیچه‌های گوارشی سنگدان کرم خرد شده و با آنزیم‌های گوارشی، میکروفلور دستگاه گوارش، کلیست و مواد آلی هوموسی شده، آمیخته می‌شود. دانه‌های خاک در اندازه‌های کوچکتر و با رنگی تیره‌تر به خاک پس داده می‌شوند.
1-3-11 تاثیر پوشش گیاهی
به طور کلی تاثیر درختان بر خاک بسیار کمتر از تاثیر خاک بر درختان می‌باشد، ولی در هر حال تاثیر درختان را به ویژه از نظر هوموس و نوع آن در تحولات خاک‌ها نمی توان نادیده گرفت. در هر حال گیاهان مهمترین و بزرگترین آثار پر ارزشی هستند که می‌توانند مشخصات محیط یک منطقه را تشکیل دهند. جنگل‌ها با اثرات پر ارزششان بر خاک و اقلیم عامل اصلی پایداری محیط زیست محسوب می‌گردند(زرین کفش، 1380).
ترکیب توده جنگلی و تراکم آن به طور مستقیم یا غیرمستقیم روی موجودات زنده جانوری خاک تاثیر گذارد. خاکزیان معدنی و هوموسی شدن ماده آلی را تحت تاثیر قرار میدهند و به میزان زیادی تعیین کننده وضعیت عناصرغذایی خاک می باشند. اثر مستقیم ترکیب و تراکم توده جنگلی روی فون خاک از طریق کیفیت لاشریزه می‌باشد و تاثیر غیرمستقیم آن ممکن است در تغییر وضعیت میکرواقلیم مانند دما، رطوبت و زیستگاه فیزیکی باشد(صیاد و همکاران، 1390).
کیفیت لاشبرگ وارد شده به خاک جنگل که در گونه‌های درختی مختلف متفاوت است، ممکن است روی جمعیت کرم خاکی تاثیر بگذارد(زو، 1993).
بینکلی و همکاران، (2004) با ارزیابی تاثیر افزایش کربن خاک زیرگونه‌های درختی تثبیت کننده نیتروژن به این نتیجه رسیدند که این افزایش در نتیجه تاثیر غیر مستقیم این گونه‌ها بر جوامع خاک حاصل شده نه بر اثر افزایش نیتروژن خاک، زیرا کرم خاکی موجود در زیرگونه‌های درختی تثبیت کننده نیتروژن چندین برابر زیر درخت اکالیپتوس بوده است. آنها معتقدند که تاثیر گونه‌های درختی تثبیت کننده نیتروژن بر بیولوژی خاک بیشتر از شیمی خاک است که باید با تحقیق بیشتر مشخص گردد.
همچنین بینکلی و گیاردینا، (1998) بیان می‌کنند که نقش موجودات خاک در توسعه و تغییر تاثیرات درختان روی خاک را باید مورد تحقیق بیشتر قرار داد.
1-4 جنگل
جنگل منطقه وسیعی پوشیده از درختان ، درختچه ها و گونه های علفی است که همراه با جانوران وحشی نوعی اشتراک حیاتی گیاهی و جانوری را تشکیل داده و تحت تاثیر عوامل اقلیمی و خاکی قادر است تعادل طبیعی خود را حفظ کند.جنگل بسته به نوع پیدایش آن و خصوصیات ساختاری به جنگل بکر ، جنگل طبیعی ، جنگل مصنوعی یا جنگل دست کاشت طبقه بندی میشود (مروی مهاجر).
1-4-1 جنگل طبیعی
جنگل طبیعی ، جنگلی است که بدون دخالت انسان به وجود آمده است ولی انسان به طور مستقیم یا غیر مستقیم در آن دخالت ( بهره برداری) کرده است .جنگلهای بکر دست خورده و بهرهبرداری شده تبدیل به جنگلهای طبیعی میشوند. بهعبارت دیگر جنگلهای طبیعی، جنگلهای بکر دست خورده هستند. ترکیب درختان و سن آنها و تنوع گونههای گیاهی و جانوری در یک جنگل طبیعی با جنگل بکر متفاوت است و عموماً جنگل طبیعی از نظر زیست محیطی فقیرتر از جنگل بکر است.با وجود این جنگلهای طبیعی قادرند چشم اندازهای طبیعی هر



قیمت: 11200 تومان

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *