پایان نامه ها

تجهیز، نوسازی، کشاورزان، زراعی، سنتی، شفت

ولی کشاورزان دارای اراضی سنتی فقط 1/13 درصد کشت دوم در اراضی شالیکاری انجام دادهاند. در زمینه استفاده از کنترل بیولوژیک با استفاده از زنبور تریکوگراما علیه کرم ساقهخوار برنج، 17 درصد کشاورزان دارای اراضی تجهیز شده بیشتر از کشاورزان دارای اراضی سنتی از این روش استفاده نمودهاند. 14 درصد از کشاورزان دارای اراضی سنتی در اراضی شالیکاری خود تغییرکاربری انجام دادهاند ولی کشاورزان دارای اراضی تجهیز شده پس از اجرای طرح تجهیز و نوسازی اراضی، فقط 5/3 درصد آنان در اراضی خود تغییرکاربری انجام دادهاند و از این طریق آسیب کمتری بهواسطه تغییر کاربریها به محیط زیست وارد نمودهاند.
کلمات کلیدی: تجهیز و نوسازی اراضی، کشاورزی پایدار، اراضی تجهیز شده، اراضی سنتی.

فصل اول:کلیات تحقیقمقدمهپراکندگی و کوچک بودن اراضی، یکی از عناصر ساختاری سنتی کشاورزی کشور است که امروزه بهعنوان یکی از موانع اصلی توسعه کشاورزی تبدیل شده است. پایین بودن میزان بهرهوری، بالا بودن هزینههای تولید، جلوگیری از الگوی مناسب زراعی، غیر کارآ کردن مدیریت مزرعه، عدم استفاده موثر از ماشینآلات، اختلاف میان کشاورزان و تضعیف همبستگیهای اجتماعی در جامعه روستایی و سرانجام فقر و مهاجرت روستایی بهعنوان شاخصهای توسعه نیافتگی، همگی به نوعی در ارتباط با پراکندگی اراضی قرار دارد (شیرزاد، 1376). در نظامهای جدید تولید در بخش کشاورزی و بکارگیری فناوری و مکانیزه شدن مراحل مختلف فرآیند تولید کشاورزی، پراکندگی نامنظم قطعات یک عامل بازدارنده قلمداد میشود که کاهش بهرهوری و افزایش هزینههای تولید را به همراه خواهد داشت (توسلی، 1378).
در کشور ما کشت برنج، یکی از پرهزینهترین و مشکلترین کارهای زراعی میباشد. بالا بودن هزینه تولید، عدم دسترسی بهموقع به نهادههای کشاورزی (کود، سم، آب و . . . ) پایین بودن سطح فنآوری و در نتیجه بالا بودن هزینهها و قیمتهای ماشینهای کشاورزی از دلایل عمده عدم پیشرفت کشت برنج در کشور میباشد. با توجه به اینکه برنج بعد از گندم، مهمترین منبع غذایی در کشور ماست، اهتمام و توجه بیشتر به این محصول با ارزش، امری ضروری است. در نتیجه برای افزایش تولید این ماده غذایی چارهای جز افزایش عملکرد در واحد سطح یا افزایش سطح زیر کشت نخواهیم داشت. در هر دو صورت، بهتر است کشت برنج بصورت مکانیزه انجام گیرد. قبل از مکانیزه نمودن کشت برنج، کارهای بنیادین و اساسی باید صورت گیرد که یکی از آنها تسطیح و یکپارچه سازی اراضی شالیزاری میباشد. تسطیح و یکپارچهسازی اراضی شالیزاری نه تنها بر جنبههای مختلف زندگی کشاورزان آن منطقه تاثیر دارد، بلکه در بازده ماشینها در این اراضی، نقش بهسزایی دارد که در اثر آن، بازده و عملکرد ماشینهای مختلف کشاورزی، همچون: نشاکارها، ماشینهای داشت و برداشت، بسیار افزایش مییابد (افتخاری، 1375).
در تولید محصولات کشاورزی و توسعه روستایی در ایران، پراکندگی اراضی زراعی روستایی مانعی اساسی بهشمار میرود (عبدالهزاده و کلانتری، 1385). با توجه به مسائل و مشکلات پراکندگی اراضی زراعی، برای رفع مشکلات و عوارض ناشی از آن، برنامهریزان و سیاستگذاران کشاورزی راه حل منطقی و قابل اجرای یکپارچهسازی اراضی را توصیه میکنند که سیاستی در ارتباط با تغییر اندازه زمین برای بهبود و افزایش تولید محصولات کشاورزی، عقلانی کردن بهرهبرداریها، استفاده از ماشینآلات و فناوری جدید زراعی و سرانجام، دستیابی به توسعه روستایی و کشاورزی است (امیرنژاد و رفیعی، 1388). به عبارت دیگر، این فرآیند و ساماندهی اراضی ضرورتی اساسی برای توسعه پایدار روستایی و کشاورزی است (کلانتری و همکاران، 1384).
1-2- بیان مسئله
امروزه همه معتقدند که برای کشاورزی متعارف به سبب زیانها و صدماتی که به محیط زیست و منابع پایه وارد میکند باید جایگزین مناسبی یافت که همان کشاورزی پایدار است (علایی و همکاران، 1387). در واقع، کشاورزی زمانی پایدار است که از نظر اکولوژیکی بیخطر، از لحاظ اقتصادی بادوام، از دیدگاه اجتماعی مقتضی، و از جنبهی زراعی مناسب بوده و بر اساس یک رهیافت علمی و کلینگر پایهریزی شود (گلد، 2001). انسان نیازمند دستیابی به نظامهایی است که ضمن برخورداری از پویایی اقتصادی، بتواند موجب بهبود وضعیت محیط زیست و استفاده بهینه از منابع موجود شده و همچنین در تامین نیازهای غذایی انسان و در ارتقاء کیفیت زندگی جوامع بشری نقش بسزایی داشته باشد (عادلی ساردوئی و همکاران،1390). یکی از محورهای اصلی توسعه اقتصادی کشور، توسعه بخش کشاورزی و استفاده مطلوب از منابع آب و خاک با هدف ایجاد امنیت غذایی برای جمعیت رو به افزایش کشور است. بخش کشاورزی با توجه به تجربه توسعهی کشورهای صنعتی و به دلایل اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و همچنین به دلیل شاغل بودن بخش چشمگیری از جمعیت در این حوزه چه بطور مستقیم و چه غیر مستقیم مورد توجه قرار گرفته است. بررسیها تا آنجا که به ایران مربوط میشود نشان میدهد به رغم اجرای برنامههای مختلف توسعه کشاورزی و روستایی طی دهههای گذشته توسط این بخش نسبت به سایر بخشها، رشد مناسبی نداشته و در مواردی نیز دارای سیر نزولی بوده است (شکوری، 1382). در راه توسعه و بهرهبرداری از منابع آب و خاک و افزایش بهرهوری از آب با توجه به تنوع شرایط آب و هوایی موانع و مشکلات گوناگونی وجود دارد که رفع آنها در نقاط مختلف کشور راهکارهای مختلفی را میطلبد. در این راستا ایجاد زیر بنای لازم و آرایش مهندسی کرتهای شالیزاری از اهمیت خاص برخوردار بوده و یکی از پیچیدهترین و اساسیترین گامها در ارتقای تولید کیفی و کمی این محصول میباشد (عادلینوری، 1381). مهمترین نکته در این مسیر این است که، بستر اصلی عملیات تجهیز و نوسازی و به طور یقین کشاورزان صاحبان اصلی این طرحها میباشند. بنابراین هر فعالیتی که در این بستر انجام میشود باید لزوماً منافع و نظرات کشاورزان را تامین نماید، به همین دلیل مسایل و استانداردهای فنی و همارز آن نظرات کشاورزان، شاخصهای مهم ارزیابی محسوب میشوند (یزدانی، 1383). امروزه زمان آن فرا رسیده که با نگاهی به آنچه انجام گرفته و توجه به نقاط قوت و ضعف، به ارزیابی آن پرداخته و با اصلاح روشها، راه آینده را با جدیت و توان بیشتر دنبال نماییم. در این تحقیق دنبال آن هستیم که اثرات اجرای طرح تجهیز و نوسازی اراضی بر روی ابعاد زیست محیطی کشاورزی پایدار در شهرستان شفت را بررسی نمائیم.
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق
با توجه به اهمیت محصول برنج در تامین نیاز غذایی کشور و با عنایت به شرایط اراضی شالیزاری، تجهیز و نوسازی و یکپارچهسازی این اراضی در راستای ایجاد زمینههای مناسب جهت افزایش میزان بهرهوری از منابع آب و خاک اجتنابناپذیر است. تجهیز و نوسازی اراضی شالیزاری، مانند هر فعالیت زیربنایی دیگر در صورتی نتایج و اهداف مورد انتظار را خواهد داشت که از ضوابط و معیارهای فنی از جمله بررسی و تهیه نقشه خاک و مسائل آن، مطالعه نقشههای توپوگرافی و بررسی مالکیت و مشخصات آنها، شیب تقریبی اراضی و . . . در تمام مراحل مطالعات، طراحی و اجرا پیروی نماید. در حال حاضر با توجه به گذشت چند سال از شروع فعالیتهای اجرایی در این زمینه و با عنایت به شرایط خاص عملیات مورد نیاز و وجود مشکلات فنی، حقوقی و قراردادی، شایسته است جهت تهیه و تدوین مجموعه ضوابط و معیارهای مربوطه اقدام گردد. یکی از مشکلات عملیات اجرایی، راندمان بسیار پایین ماشینهای سنگین در این اراضی میباشد (پارهکار و پورمحسنی، 1384).
بنابراین، با توجه به نقشی که تجهیز و نوسازی اراضی شالیزاری در توسعه پایدار محیطی دارد و با توجه به اینکه یکی از مهمترین این نقشها، نقش زیستمحیطی آنهاست، ضرورت دارد که نقشهای این بعد مورد بررسی قرار گیرد تا با شناخت نقاط قوت و ضعف، راه حلهای کاربردی ارائه گردد.
1-4- اهداف تحقیق1 -4 -1- هدف کلیهدف کلی این تحقیق بررسی اثرات اجرای طرح تجهیز و نوسازی اراضی بر روی ابعاد زیست محیطی کشاورزی پایدار در شهرستان شفت میباشد.
1- 4 –2- اهداف اختصاصیدر این تحقیق اهداف زیر مدنظر است:
– بررسی ابعاد زیستمحیطی کشاورزی پایدار اراضی تجهیز شده در مقایسه با اراضی سنتی در شهرستان شفت در زمینه استفاده از نهادههای کشاورزی (کود، سم و . . .) و همچنین تغییرکاربری میباشد.
1 – 5- سوالات تحقیقمطالعه حاضر به دنبال پاسخگویی به سوال زیر است :
1- اثرات اجرای طرح تجهیز و نوسازی اراضی بر روی ابعاد زیست محیطی کشاورزی پایدار در شهرستان شفت چیست؟
1 – 6- محدوده تحقیقمحدودههای تحقیق تعیینکننده حیطههای تحقیق میباشند که به شفافتر شدن تحقیق برای محقق و خوانندگان کمک مینماید. به طور کلی محدودههای تحقیق را از سه بعد مورد بررسی قرار میدهیم که عبارتند از: محدوده مکانی، محدوده زمانی و محدوده موضوعی.
1– 6 -1- محدوده زمانیاین پژوهش در پائیز و زمستان 1392 انجام گرفته است.
1– 6 -2- محدوده مکانیتحقیق حاضر در استان گیلان و در محدوده شهرستان شفت انجام پذیرفته که نظام زراعی شالیکاری این شهرستان را مورد مطالعه قرار میدهد.
1– 6 -3- محدوده موضوعیاین تحقیق از نظر موضوعی و زمینه تخصصی محدود به بررسی اثرات اجرای طرح تجهیز و نوسازی اراضی بر روی ابعاد زیست محیطی کشاورزی پایدار در شهرستان شفت میباشد.
1-7- محدودیت تحقیقاز مهمترین محدودیتهای تحقیق میتوان به عدم وجود آمار دقیق تعداد بهره برداران اراضی تجهیز شده و همچنین سنتی برنج در شهرستان شفت و نیز سطح سواد پایین اکثر شالیکاران شهرستان و عدم آشنایی آنان به پاسخگویی به پرسشنامهها اشاره نمود.
1-8- واژگان کلیدی- توسعه پایدار:: توسعه پایدار در تعریف سازمان خواربار و کشاورزی جهانی، فائو، مدیریت و نگهداری منابع طبیعی و جهت بخشی فناوری و ساختار اداری ست، به طوری که تامین مداوم نیازهای بشری و رضایتمندی نسل حاضر و نسلهای آینده را تضمین نماید. به عبارت دیگر، زیستن در حد ظرفیت محیط زیست و فراهم آوردن فرصت زیست برای همه و برای همیشه بر روی کره زمین است.
– کشاورزی پایدار: کشاورزی پایدار، طرحی از یک سازمان اجتماعی و اقتصادی بر پایهی یک پندار منصفانه و مشارکتی از توسعه است که منابع محیطی و طبیعی را به عنوان پایهی فعالیتهای اقتصادی قلمداد مینماید. در واقع، کشاورزی زمانی پایدار است که از نظر اکولوژیکی بیخطر، از لحاظ اقتصادی بادوام، از دیدگاه اجتماعی مقتضی، و از جنبهی زراعی مناسب بوده و بر اساس یک رهیافت علمی و کلینگر پایهریزی شود (گلد، 2001).
– تجهیز و نوسازی اراضی کشاورزی: به کلیه فعالیتهای زیربنایی اطلاق میشود که با هدف استفاده بهینه از منابع آب و خاک و اقتصادی نمودن تولید در اراضی کشاورزی آبی به اجرا گذاشته میشود (عظیمی، 1386).
– تسطیح اراضی: تسطیح اراضی عبارت از صاف کردن و ایجاد شیب مناسب در زمین با درنظر گرفتن ضریب نفوذپذیری و بافت خاک، برای جلوگیری از ایجاد روانآب و فرسایش سطحی و بوجود آوردن شرایط یکسان و هماهنگ توزیع آب در سراسر مزرعه است (دواتگر و همکاران، 1391).
– یکپارچهسازی: یکپارچهسازی اراضی فرآیندی از اصلاحات ارضی است که با تغییر در ساخت فضایی اراضی زراعی از طریق اصلاح مدیریت مزرعه، ضمن تحرک بخشی به اقتصاد روستایی، تحرک در ساختار نواحی روستایی و توسعه روستایی را تسهیل میکند (افتخاری، 1385).
– ابعاد زیست محیطی کشاورزی پایدار: شامل مدیریت و برنامهریزی جهت حفاظت از محیط زیست میباشد که زیرمجموعهای از عناصر و عوامل دیگررا جهت رسیدن به این اهداف دربر میگیرد و شامل موارد: حفظ تعادل اکوسیستم طبیعی، تلفیق امور توسعه با محیط زیست، برنامهریزی و مدیریت منابع طبیعی، استفاده بهینه از منابع آب، خاک و انرژی، جایگزینی منابع تجدیدپذیر، برنامهریزی و مدیریت حوادث غیرمترغبه و کنترل آلودگیهای زیستمحیطی میباشد.
فصل دوم
مبانی نظری تحقیق2-1- مقدمه
زمین و اندازه آن به عنوان یکی از مهمترین عوامل تولید در بخش کشاورزی حائز اهمیت است. غیر کارآ بودن بودن مدیریت مزرعه، عدم استفاده موثر از تکنولوژی و ماشینآلات کشاورزی و پائین بودن بهرهوری عوامل تولید، همگی به نوعی در ارتباط با پراکندگی اراضی هستند. از این رو، متخصصین برای رفع مشکلات و عوارض ناشی از پراکندگی اراضی، راه حل منطقی و قابل اجرای فرآیند یکپارچهسازی اراضی را که یک استراتژی بنیادی در ارتباط با اندازه زمین است، توصیه میکنند (امیرنژاد و رفیعی، 1388).
پراکندگی و قطعه قطعه بودن اراضی کشاورزی یکی از مسائل و مشکلاتی است که کشورهای مختلف جهان، حتی کشورهای پیشرفته و توسعه یافته نیز با آن مواجه میباشند و یکی از موانع جدی توسعهی کشاورزی محسوب میشود، بهطوری که کوچکی و پراکندگی اراضی، مانعی در استفادهی بهینه آب، زمین، نیروی انسانی، مکانیزاسیون و دیگر عوامل موثر در تولید کشاورزی میباشند. این وضعیت که در بیشتر مناطق ایران مشاهده میشود یکی از اساسیترین و بنیاددیترین مسایل توسعهی کشاورزی است (حیدری، 1375). استفاده بهینه از اراضی زراعی جهت خودکفایی در تولید محصولات استراتژیک از اهم اهداف توسعه اقتصادی در کشورمان بهشمار میرود و افزایش تولیدات کشاورزی با توجه به محدودیت سطح زیرکشت در گرو افزایش تولید در واحد سطح با بکارگیری فناوریهای نوین میباشد (ارسلان، 1379). امروزه یکپارچگی اراضی یکی از سازههای عمده توسعه در بخش کشاورزی بهشمار میرود به نحوی که کشورهای توسعه یافته با توجه درست به این مهم توانستهاند بیشترین سهم تولید فرآوردههای کشاورزی را به خود اختصاص داده و بالندگی را در دیگر بخشهای اقتصادی ایجاد نمایند (شیرزاد، 1386). در این رابطه عمدهترین مانعی که بخش کشاورزی ایران در برنامههای توسعه کشاورزی پیشرو دارد، تعدد و تنوع نظام بهرهبرداری با غلبه ساختار سنتی در قالب نظام بهرهبرداری دهقانی یا خردهمالکی است (نوری زمانآبادی، 1386).
مهمترین اهدافی که اجرای طرح تجهیز و نوسازی اراضی شالیزاری دنبال میکند را میتوان د

متن کامل پایان نامه ها در 40y.ir

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *