انار، al.,، که، می، پوست، (محسنی،

C h z t “جدول‌ها,1” شکل 3-2- منحنی استاندارد حاصل از غلظتهای مختلف گالیک اسید (nm 517λmax=). PAGEREF _Toc22749066 h 36 شکل 4-1- مقایسه اثر پوششهای خوراکی بر ماندگاری اناردانه-های رقم رباب نیریز در دمای 1 ±5 سلسیوس PAGEREF _Toc22749067 h 41
فصل اول
1- مقدمهانار رقم رباب نیریز که بیشترین سطح زیر کشت را در استان فارس دارد، از معروفترین رقمهای انار تجاری و برتر کشور است. این رقم دیررس بوده و میوههایی با پوست کلفت و قرمز رنگ با دانههای قرمز رنگ دارد که به دلیل کیفیت خوراکی مطلوب و قابلیت انباری مناسب در بازارهای داخلی و خارجی از اهمیت خاصی برخوردار است (محسنی، 1389). اناردانههای انار (قسمت خوراکی میوه) منبع غنی از قندها، پکتین، آسکوربیک اسید، اسیدهای آمینه، املاح معدنی، فیبرها، فیتواستروژن و فلاونوئیدها است (Gil et al., 2000; Fadavi et al., 2005; Palou et al., 2007; Ozgen et al., 2008 ). میوه انار به دلیل داشتن ترکیباتی با خواص ضداکسایشی نیز اهمیت دارد و مطالعات کلینیکی و اپیدیمولوژی نشان می دهد که مصرف آن به دلیل داشتن مقدار مواد فنولی زیاد در جلوگیری از بیماریهای قلبی و بعضی از انواع سرطان موثر است (Ricci et al., 2006; Tzulker et al., 2007). بنابراین میوه انار به دلیل دارا بودن مواد غذایی موثر در سلامتی محبوبیت زیادی پیدا کرده است (Gil et al., 2000; Ozgen et al., 2008). با توجه به ارزش و اهمیت اقتصادی این میوه برای کشاورزان استانهای حاشیه کویر و مطرح شدن میوه انار به عنوان کالای لوکس صادراتی و یک منبع درآمد ارزی، اهمیت آن بیش از پیش روشن میگردد. اما میوههای انار به دلیل داشتن آب و مواد قندی فراوان و بافت نرم و حساس، پس از برداشت به راحتی در معرض صدمات مکانیکی، کاهش وزن و حمله ریز سازوارهها قرار میگیرند (بهادران باغبادرانی، 1379؛ Westwood, 1993).
1-1- موطن و تاریخچه کشت اناراهلی شدن انار از دوران نئولیتیک آغاز شده است (Hayes, 1957). این گیاه بومی ایران و برخی از نواحی اطراف آن است که از 2000 سال قبل از میلاد مسیح مورد کشت و کار قرار گرفته است و به مرور زمان به مناطق دیگر آسیا (ترکمنستان، افغانستان، هند، چین و غیره)، آفریقای شمالی و اروپای مدیترانه ای گسترش پیدا کرده است (Zukovskij, 1950). از آن جا که انار به خاطر مقاومتش به شرایط خشکی، درخت بسیار مناسبی برای پرورش در مناطق خشک است، امروزه به طور گسترده ای این درخت میوه در مناطق مدیترانه ای، نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری کشت میگردد (Mars and Meljario, 1997).
1-2- رده بندیانار با نام علمی Punica granatum L. درختچهای بزرگ با شاخه های نامنظم، کم و بیش خاردار و متعلق به تیره انارسانان می باشد (بهزادی شهر بابکی، 1377). این گیاه از شاخه گیاهان گلدار، رده نهاندانگان و زیر رده دولپه ای ها، راسته Myrtales، تیره Punicaceae و جنس Punica است. جنس Punica دارای دو گونه است :
1-گونه Punica granatum L. که تخمدان آن شامل یک یا دو ردیف برچه است و بومی ایران و نواحی مدیترانه ای است.
2-گونه P. protopunica BALF. که تخمدان آن یک ردیف برچه دارد و بومی جزیره سوکوترا (یمن) است.
1-3- گیاه شناسی
انار با نام علمی Punica granatum L. درختچه ای بزرگ با شاخه های نامنظم، کم و بیش خاردار و متعلق به تیره انارسانان می باشد (بهزادی شهر بابکی، 1377). درخت انار در مناطق گرمسیری همیشه سبز است و در سراسر سال گل می دهد، در حالی که در مناطق نیمه گرمسیر خزاندار است و یک بار در سال گل میدهد (Gur, 1986). انار به عنوان یک گیاه یک پایه در نظر گرفته می شود و دو نوع گل بر روی یک پایه تولید می کند:
1-گل های نر (عقیم) با خامههای کوتاه و تخمدان لاغر حاوی تخمکها بسیار کم که بطور معمول زنگولهای شکل هستند.
2-گل های هرمافرودیت با تخمدانهای طبیعی که بطور معمول بطری شکلاند (Chaodhari and Desai, 1993; Shulman et al., 2000).
میوه انار یک سته نسبتا کروی با کاسبرگهای برجسته و پوست چرمی سفت است. برگها کامل، با دمبرگ کوتاه، بدون کرک و فاقد گوشوارهاند (محسنی، 1389).
1-4- ارزش غذایی انار انار توجه بسیاری از مصرف کنندگانی که علاقمند به غذای مغذی با طعم عالی هستند را به خود جلب کرده است (Patil, 1976). میوه انار بیشتر به صورت تازه یا فرآوری شده (رب انار، آب انار، شربت انار و اناردانه) مصرف یا صادر می گردد (Al-Maiman and Ahmad, 2002). بخش خوراکی میوه که اناردانه نام دارد حدود 52 درصد وزن میوه را تشکیل می دهد، که شامل 78 درصد آب میوه و 22 درصد بذر می باشد. آب میوه حاوی مقادیر قابل توجهی از مواد جامد محلول، قند های احیاء، قند کل، آنتوسیانین، ترکیبات فنلی، اسید آسکوربیک4 و پروتئین ها می باشد (Talaei et al., 2004; Anand et al., 2005). مکمل های رژیمی حاوی انار اثرات ضد توموری، ضد ویروسی و ضد باکتری در ممانعت از تورم لثه را دارا می باشند. این اثرات سودمند مربوط به خاصیت آنتیاکسیدانی بالای انار می باشد (Gil et al., 2000). تمامی فعالیتهای آنتیاکسیدانی انار به حضور ترکیبات فنولی متعدد نظیر ایزومرهای پونیکالاژین5، مشتقات الاژیکاسید6 و آنتوسیانینهای تریگلیکوزیدهای7 و 3و 5 دیگلیکوزید، دلفینیدین2، سیانیدین3 و پلارگونیدین و فلاونوییدها4 (کوئرسیتین5 و کامپفرول6) مرتبط است، که این ترکیبات به دلیل خاصیت آنها در جذب رادیکالهای آزاد و ممانعت از اکسیداسیون درون شیشهای7 لیپیدها شناخته شدهاند (Aviram et al., 2002). خصوصیات فیزیکی و شیمیایی در میوهها به شدت به فصل، نمو و رسیدگی بستگی دارد (Raffo et al., 2006).
1-5- شرایط آب و هوایی مورد نیاز اناراین درخت به انواع خاکها سازگاری نشان میدهد ولی به خاکهای که دارای زهکشی کمی باشند حساس میباشد. بهترین خاک جهت کشت انار خاک ها رسیشنی با pH 5/7 تا 5/8 است. رشد درخت انار در خاکهای رسی سنگین بسیار کند بوده و درختان در این نوع خاکها ضعیف، زرد و پژمرده به نظر رسیده و اکثرا مبتلا به پوسیدگی طوقه میگردند (میر جلیلی، 1381).
محدوده کاشت درخت انار بین عرض 41 درجه شمالی تا 41 درجه جنوبی است. حداقل و حداکثر ارتفاع کشت انار از چند متر پایین تر از سطح دریا تا ارتفاع 2000 متر میباشد که بهترین محصول را در ارتفاع 1200 متری از سطح دریا تولید میکنند (محسنی، 1389).
انار میوه مناطق نیمهگرمسیری است و دمای بین 5- تا 40+ درجه سلسیوس را تحمل می کند. اما درجه حرارت های بالا سبب سوختگی و سرمای زیاد باعث ترکیدگی میوه گشته و از لطافت پوست و مرغوبیت آن میکاهد (محسنی، 1389). در مناطق نیمه گرمسیری برای شکستن دوره خواب به 200 تا 400 ساعت درجه حرارت زیر 7 درجه سلسیوس نیاز دارد (محسنی، 1389).
1-6- زمان برداشت و شاخصهای کیفیت میوه انار میوه انار 5/4 تا 6 ماه پس از گلدهی، بسته به شرایط اقلیمی و رقم به بلوغ کامل میرسد. گلهای سری اول، میوههای درشتتری در هنگام بلوغ تولید میکنند (Seeram et al., 2006). میوه ای نافرازگرا است که بعد از برداشت از درخت، حتی در اثر تیمار با اتیلن نیز نمیرسد، لذا میوه انار برای اینکه بهترین طعم و کیفیت را داشته باشد باید زمانی که کاملا رسیده است برداشت شود (Gil et al., 1996). بنابراین میوه انار زمانی که به مرحله رسیدگی کامل رسیده باشد قابل برداشت و نگهداری است. در چنین شرایطی میوه به اندازه کافی رشد کرده و مواد غذایی کافی در آن ذخیره گشته و کلیه ی فعل و انفعالات آن در جهت رسیدگی انجام شده است. این میوه پس از رسیدگی کامل درصورتی که یک یا دو هفته روی درخت باقی بماند رنگ پوست آن بهتر میشود و البته به ویژه اگر در این مرحله هوای شبها سرد و روز ها گرم و خشک باشد کیفیت محصول بهتر میگردد (شرافتیان، 1378). برداشت میوهها باید قبل از رسیدگی بیش از حد و ظاهر شدن ترک (به ویژه در شرایط بارندگی) انجام شود (Seeram et al., 2006).
شاخصهای رسیدن میوه انار به رقم وابسته هستند. برای تعیین زمان مناسب برداشت میوه نشانههایی مانند رنگ پوست بیرونی، رنگ آبمیوه، اسیدیته، میزان مواد جامد محلول و شاخص بلوغ میتوانند مورد استفاده قرار گیرند (Legua et al., 2000). برای تعیین رسیدگی میوه انار، شاخص بلوغ به صورت نسبت قند به اسید قابل تیتراسیون بیان میشود، که مهمترین شاخص تعیین کنندهی رسیدگی در میوه انار است (وارسته اکبر پور، 1385). میزان مواد جامد قابل حل باید بالاتر از 17 درصد و میزان تانن پایین تر از 25/0 درصد باشد (محسنی، 1382).
1-7- مشکلات پس از برداشتبه دلیل اینکه پوست میوه انار حالت چرمی دارد. عموما تصور میشود این پوست مستحکم است و مراقبت های لازم در هنگام چیدن و جابجایی آن انجام نمیشود. ضایعات ناشی از کاربرد روشهای سنتی و اعمال بیدقتی از مرحله برداشت تا عرضه به مصرف کننده بسیار زیاد می باشد. از مشکلاتی که در رابطه با نگهداری انار وجود دارد کاهش وزن در اثر از دست دادن رطوبت و بیماریهای انباری است (محسنی، 1389). قارچ های آسپرژیلوس و پنی سیلیوم بیشتر به انارهایی که در اثر کرم گلوگاه و یا ضربه های مکانیکی صدمه دیده است حمله کرده و محصول را آلوده میکند. عارضهی دیگر، نرمی داخلی نسوج است که دانههای انار از داخل نرم شده، سلول ها از داخل از بین رفته و در قسمتهای آلوده رنگ دانه سفید و طعم آن ترشیده و
1-8- اهمیت موضوعآمار متفاوتی از میزان ضایعات محصولات کشاورزی در ایران ارائه میشود که تاثیر منفی آن بر بخشهای تولید و بازرگانی انکار ناپذیر است. به طور میانگین 17% از محصولات کشاورزی ضایع میشود که سهم محصولات باغی نسبت به محصولات زراعی بیشتر است.
محصولات گیاهی پس از برداشت سیستم زیستی زنده هستند که به تعرق و تنفس ادامه می دهند، پس در اثر این واکنش ها آب و مواد غذایی خود را از دست میدهند. در نهایت به زوال و نابودی آن میانجامد. هم اکنون متخصصان توصیه میکنند به جای بالا بردن تولید فراورده ها به نگه داری، انبارداری و کاهش ضایعات طی جابهجایی توجه شود و میوه با کیفیت بهتر به دست مصرف کننده برسد (راحمی، 1387).
تولید و مصرف میوه انار در جهان در حال افزایش است و افزون بر مصرف میوه انار به صورت تازه خوری، روز به روز بر مصرف آن در صنایع تبدیلی مختلف مانند تولید آب میوه، سرکه، رب، ژله، مربا، مارمالاد، اناردانه خشک و غیره افزوده می شود. این میوه سرشار از ویتامینها و مواد معدنی مختلفی است. از نظر پزشکی خواص دارویی زیادی هم دارد و به دلیل این که در، پیشگیری بسیاری از بیماری ها مفید واقع شده است، در سودمندی رژیم غذایی انسان نقش به سزایی دارد (Melgarejo and Salazar, 2002). به دلیل این که ایران یکی از منشأهای اصلی انار است، منابع ژنتیکی غنی از انار را داراست و یکی از مهمترین کشورهای تولید کننده انار در دنیاست که روز به روز بر میزان سطح زیر کشت، تولید و صادرات این محصول در ایران افزوده میشود (بهزادی شهر بابکی، 1377). طبق آمار منتشر شده از سوی سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد، میزان تولید انار در جهان از 21 مارس 2005 تا 21 مارس 2006 به طور تقریبی 1500000 تن بوده است که ایران در همان دوره زمانی با تو لید 705166 تن حدود 47% کل انار تولیدی جهان را تشکیل داده است و در سال 2008-2007 ایران با تولید 870161 تن و صادرات 32951 تن انار، در دنیا رتبه نخست را در زمینه میزان تولید و صادرات انار داشته است.
در چند سال اخیر تحقیق روی نگهداری و پس از برداشت انار برای جستجوی تیمارهای فیزیکی جدید جهت افزایش عمر تجاری انار متمرکز شده است. گزارش شده است که واکس زدن میوهها به تنهایی یا در ترکیب با قارچکشها، عمر انباری میوه انار را افزایش میدهد. این تیمارها باید کیفیت اصلی میوه را حفظ کند، از نمو قارچها، کاهش صفات کیفی (رنگ، طعم و بافت) و خصوصیات تغذیهای (ویتامینها، ضد اکسایندهها، عوامل محرک سلامتی) جلوگیری کند. این تیمارها شرایط محیطی برای نگهداری انار را تغییر میدهند و بر فیزیولوژی و بیوشیمی میوه و توسعه موجودات ریز که سطح میوه را آلوده میکنند تاثیر دارند (Eris and Turk, 2000; Nanda et al., 2001).
امروزه تقاضای عمومی برای محصول تازه و بدون باقیمانده سموم و تمایل جهانی برای کشف جایگزینهای جدید جهت افزایش عمر انباری میوهها، بدون اثر جانبی برای انسان وجود دارد. تحقیق درمورد پوششهای خوراکی در سالهای اخیر افزایش یافته و برای کاهش ضایعات و نگهداری کیفیت میوهها تلاشهایی صورت گرفته است (Bautista-Banos et al., 2006; Ribeiro et al.,2007).
دورهی رسیدن میوه انار بسیار کوتاه است و میزان مصرف انار با مدت زمان کوتاه برداشت آن متناسب نیست. تامین غذا برای جمعیت رو به رشد روز به روز در حال افزایش است. یکی از مهمترین راهکارهایی که کمتر مورد توجه قرار گرفته است کاهش ضایعات پس از برداشت محصولات کشاورزی است. یکی از رهیافتهای نوین در بهبود عمر پس از برداشت میوهها و سبزیها استفاده از تیمارهای فیزیکی و زیستی در دوره پس از برداشت فراورده میباشد.
استفاده از پوشش های خوراکی روی میوههای تازه به عنوان روشی جدید برای حفظ کیفیت میوههای برداشت شده و افزایش عمر انباری مطرح است. بررسی تاثیر پوشش های خوراکی بر میوه انار مشخص می کند که کدام پوشش، ماندگاری میوه را بیشتر افزایش میدهد و اگر امکان کاربرد تجاری پوششها فراهم گردد می توان میزان بالای انار تولید شده که با وجود افزایش روز افزون جمعیت به دلیل بازه زمانی کوتاه برداشت میوه بیشتر از نیاز مصرف است را مدیریت کرد و کاربرد تجاری پوشش ها میوه انار را افزایش داد. همین امر باعث افزایش درآمد باغداران و تعادل قیمت میوه انار در بازار شده و بستر مناسب برای صادرات این میوه را به وجود خواهد آورد.
1-9- اهداف پژوهش با توجه به اهمیت موضوع، اهداف کلی این پژوهش، بررسی تاثیر پوششهای خوراکی کیتوزان، نانو کیتوزان، متیل سلولز و پکتین بر عمر پس از برداشت و ویژگیهای

این نوشته در پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *