ال-کارنیتین، لیزین، متیونین، غذا، اسیدآمینه، جوجههایگوشتی

ر عرضه پیشیگرفته است (سید مصطفوی، 1384).
کشورهای امریکا، چین و برزیل سه کشور عمده تولیدکننده گوشت مرغ هستند و کشورهای اروپایی از عمده واردکنندگان گوشت مرغ هستند، ولی حدود 69 درصد صادرات گوشت مرغ توسط کشورهای اروپایی صورت میگیرد و در واقع پس از واردات و عملآوری و بستهبندی متناسب با نیاز مصرفکنندگان کشورهای مختلف، اقدام به صادرات مجدد میکنند. به عنوان مثال مردم روسیه به رانِ مرغ و یا مردم ژاپن به گوشت مرغ بدون استخوان، مردم عربستان به سینه مرغ و مردم چین به پا و بالِ مرغ علاقهمند هستند (سید مصطفوی، 1384).

مقایسه پرورشطیور در ایران با سایر کشورها
امروزه در کشورهای توسعهیافته بخشهای مختلف صنعت پرورشطیور در هم ادغام شدهاند و با سیستمی تحت عنوان سیستم کاملپرورشی یا یکپارچه اداره میشوند. در این سیستم یک کُمپانی یا شرکت تمامی مراحل تولید را فرماندهی و کنترل میکند. این سیستم شامل دو بخش است:
الف) کمپانیها
ب)پرورشدهندهها
کمپانی میبایست جوجه یکروزه، خوراک، دارو، مکمل، تکنسینهای سرویسدهنده، تمهیدات تحویل جوجه و تخلیه جوجه از سالن را فراهم میکند. همچنین ریسک و خطرات نوسان در قیمت را بهعهده میگیرد. پرورشدهنده نیز ساختمانها و تجهیزات، نیرویکار، وسایل، بستر و تجهیزات محافظتکننده مزرعه را فراهم میکند و نسبت به نوسانات و یا اُفت قیمت محصولات مصّون میباشد و در پایان دوره بسته به معیارهایی نظیر افزایش وزن، تلفات، ضریبتبدیل غذا و رتبهای که بین سایر پرورشدهندگان کسب نموده و نیز بر اساس قرارداد تنظیمی مبلغی را به ازای هر قطعه پرنده تحت عنوان حق پرورش دریافت میکند که به طور مثال این مبلغ در حال حاضر در آمریکا 20 تا 22 سِنت به ازای هر قطعه مرغگوشتی میباشد. در این سیستمگسترش معمولاً تعداد کمپانیها کمتر امّا دارای تشکیلات بزرگتر هستند و لذا در این سیستم تنظیم بازار، کنترل بیماریها و …بسیار موفق است. ضمن اینکه معمولاً کمپانیها در هر ایالتی تمامی موسسات از لاین گرفته تا اجداد، مادر، جوجهکشی و … را ایجاد میکنند تا ضمن کاهش هزینههای حمل و نقل، قادر به کنترل بیماریها و ایجاد قرنطینه باشند. در کشور ما پرورشها کاملاً پراکنده و بدون متولی واحد صورت میگیرد و نه تنها سیستمها در هم ادغام نشدهاند بلکه در برخی مناطق حتی اتحادیههای صنفی فعّال و منسجم وجود ندارد (رمضانی، 1383).
جدول1-2- مقایسه برخی از استانداردهای تولید جوجهگوشتی ایران با ترکیه و امریکا (رمضانی، 1383).
ایران ترکیه امریکا
تلفات عادی(درصد)
سن کشتار(روز) 10
50 4
41 کمتر از 3
41
وزن کشتار(کیلوگرم)
ضریبتبدیل 3/2
3/2 1/2
7/1 35/2
9/1
با توجه به فاصله ایران از استانداردهای پرورشی بهطور مثال اختلاف در ضریبتبدیل سالانه رقمی حدود 300 تا 320 هزار تُن ضایعات دان داریم که انصافاً رقم بسیار چشمگیریست بنابراین توجّه به مقوله مدیریت پرورش طیور که بار اصلی آن تغذیهطیور میباشد و 75 درصد هزینه این صنعت را تحت تأثیر خود قرار میدهد امری مهم و اجتنابناپذیر است. صنعت پرورشطیور درکشور ما از شش فعّالیتاصلی پرورشمرغلاین، پرورشمرغاجداد، پرورش مرغ مادر، تولید جوجه یکروزه، پرورش مرغ تخمگذار، پرورش مرغگوشتی و یک فعّالیت جنبی پرورشپولت تشکیل شده است. از بین فعّالیتهای یاد شده، اطلاع از چگونگی نحوه فعّالیت‎های مرغداری‌های پرورش مرغگوشتی بسیار حائز اهمیت است زیرا محصول اصلی و تولید نهایی این دسته از مرغداری‎ها، گوشت مرغ است که به عنوان ماده پروتئینی مهم و مغذی در تأمین بخشی از پروتئینحیوانی مورد نیاز جامعه سهم به‌سزایی دارد (مرکز آمار ایران، 1388).
اهمیت مهندسیتغذیه در صنعتطیور
تغذیه علمی است که دانش بیوشیمی و فیزیولوژي را تواماً و با مفهومی مُرتبط یا یک ارگانسیم و تأمین موادمغذی آن بیان میکند که شامل مراحل آمادهسازی، خوردن، هضم و جذب مواد غذایی مصرف شده میباشد (رابینز و بیکر، 1980).
بهبود و افزايش پارامترهاي توليدي جوجه‌هايگوشتي يكي از مهمترين اهداف صنعت پرورشطيور در كل دنيا مي‌باشد. امروزه تكنيك‌هاي مختلف پرورشي و موادِ دارويي و مكمل‌هاي رشد طبيعي جهت رسيدن به اين هدف ارائه گرديده است (ذاکري و همکاران، 1389). اغلب مواد غذائی شامل ترکیبات مختلف و متعددی میباشند که وجود همه آنها برای زنده ماندن، رشد و تولیدمثل در طیورضروری است. امروزه برای بهبود راندمان تولید جوجههایگوشتی دستکاریهای متعددی از نظر تغذیهای صورت میگیرد و استفاده از مکملها، آنزیمها و دیگر مواد افزودنی برای رسیدن به حداکثر راندمان مورد توجه قرار گرفته است. علاوه بر کمیت امروزه مصرفکنندگان به دنبال کیفیت محصولات تولیدی نیز هستند به طوری که تولید جوجههایگوشتی با چربیبدنی بالا از مشکلات عمده صنعت طیور میباشد که متخصصین تغذیه با دستکاریهای تغذیهای مختلف در پی رفع این مشکل میباشند (ژو و ونگ،2003؛ رابی و سیلاقی، 1998).
اهمیت، نقاط قُوت و مزایای افزودنی ال-کارنیتین در تغذیهطیور
ال-کارنیتین به عنوان یک مکمل تجاری امروزه در تغذیهطیور مورد توجه قرار گرفته است (ژو و ونگ،2003؛ رابی و سیلاقی، 1998). ال-کارنیتین یک شبه ویتامین در بدن انسان و حیوانات است که با توجّه به نقشی که در متابولیسم انرژی به عهده دارد تأمین آن در بدن بسیار ضروریست. ال-کارنیتین برای اوّلین بار توسط گلوویچ و کیمبریدر در سال 1905 از بافت ماهیچه جدا و مشخص گردید که نقش مهمی در متابولیسم چربیها و کربوهیدراتها داشته و برای عملکرد مناسب قلب و ماهیچهها مورد نیاز است. با توجه به کشف ال-کارنیتین از طریق بافت ماهیچهای نام آن از واژه کارو از ریشه کاریس به معنای گوشت منشأ گرفته است. در انسان و حیوانات ال-کارنیتین اساساً در کبد سنتز و به ماهیچه منتقل میشود. حدود 98% از ذخائر ال-کارنیتین بدن در ماهیچه اسکلتی و قلبی قرار دارند. از طرف دیگر ال-کارنیتین از غذا نیز جذب میشود بنابراین ال-کارنیتین در بدن همیشه مخلوطی از هر دو منبع (منبع غذایی و سنتز شده در بدن) است. سنتز کارنیتین نیاز به اسیدآمینهضروری لیزین و متیونین و همچنین مواد غذایی کمنیاز مثل آهن، ویتامین C و ویتامین 6B دارد لذا کمبود مواد غذایی کمنیاز منجر به کاهش سنتز ال-کارنیتین و در نتیجه خستگی ماهیچهای میشود. به دلیل وابستگی به مواد غذایی کمنیاز ال-کارنیتین بهعنوان یک شبهویتامینِ شبهکولینآلفالیپولئیکاسید موردتوجّه قرارگرفتهاست (جیوسپ و همکاران، 1993؛ رابی و همکاران، 1997؛ کید، 2003؛ پائول، 2000؛ ارسلان و همکاران، 2004 ؛میاح و همکاران، 2004).
ال-کارنیتین از نظر طبقهبندی مواد آلی جزءِ آمینهای چهارگانه محلولدرآب میباشد (ماست و همکاران، 2000). کارنیتین ترکیبآلی با فرمولشیمیایی است که دارای 3 گروه متیل میباشد (بریمر، 1983). تأکید اصلی مطالعات اخیر روی نقش ال-کارنیتین در ماهیچه اسکلتی، قلب، شرایطآبستنی و متابولیسم لیپپدها است. مطالعات زیادی اثرات ال-کارنیتین روی بهبود سختی ماهیچهای ناشی از تمرین عضلانی و کنترل وزن بدن را در انسان نشان داده است (جیوسپ و همکاران، 1993؛ کید، 2003).
عملکرد بیولوژیکی ال-کارنیتین تا سال 1952 مشخص نبود تا اینکه 3 سال بعد با مطالعه روی غذای ساختهشده از کِرم و همچنین سلولهای جانوران خونگرم و انسان عملکرد بیولوژیکی آن شناخته شد. امروزه ال-کارنیتین بهعنوان عامل محرک ضروری در اکسیداسیون اسیدهایچرب بلندزنجیر در میتوکندری تشخیص داده شده است. این عمل توسط انتقال اسیدهایچرب فعّال از داخل سیتوپلاسم به میتوکندری صورت میگیرد. بنابراین کمبود ال-کارنیتین با مهار اکسیداسیون اسیدهایچرب در میتوکندری مشخص میگردد. کمبود ال-کارنیتین با مهاراکسیداسیون اسیدهایچرب در میتوکندری مشخص میگردد. فعّالیتهای متابولیک ال-کارنیتین در بسیاری از تحقیقات در دهههای 50 تا 80 روشن شده ولی همچنان تحقیقات بر روی خواصِّ متابولیک آن ادامه دارد (ربوچ و پالسون، 1986؛ رابی و همکاران، 1997؛ ارسلان و همکاران، 2004؛ میاح و همکاران، 2004).
اهمیت، نقاط قوت و مزایای اسیدهایآمینه
واحد ساختمانی پپتیدها و پروتئینها، اسیدهایآمینه میباشد. فقط 20 نوع اسیدآمینه در ساختمان پروتئینها شرکت میکند که دارای دو فرم D و L میباشد و فقط فرم L آنها از نظر بیولوژیک فعّال میباشند. بیشتر اسیدآمینههایضروری از متابولیزه شدن پروتئینها بهدست میآیند. پروتئین برای رشد متعادل در پرندگان در حال رشد و تخمگذار و حفظ نسبت ترکیب تخممرغ مورد نیاز است. بهطورکلی نیازمندی تغذیهای برای پروتئین، نیازمندی برای محتوای اسیدآمینهای آنهاست. کیفیت یک پروتئین در جیره به بالانس اسیدهایآمینهضروری آن وابسته است و نیز حضور اسیدآمینهغیرضروری در جیره لزوم سنتز آنها را از اسیدهایآمینهضروری کاهش میدهد (فرناندز و همکاران، 1994).
جیرههای جوجههایگوشتی حاوی مقادیر قابل توجهی ذرت وکنجالهسویا میباشند. اسیدهایآمینه محدودکننده ذرت وکنجالهسویا به ترتیب متیونین، لیزین، ترئونین، والین،آرژنین و تریپتوفان هستند. در جیرههای ذرت-کنجالهسویا، حدود 80 درصد پروتئین از کنجالهیسویا و حدود 30 درصد پروتئین از ذرت تأمین میشود. در این جیرهها متیونین و لیزین دو اسیدآمینه محدودکننده عمده هستند (هان وهمکاران، 1992).
عدهای بر این عقیدهاند که میزان پروتئین، مهمترین جزءِ تغذیهای جوجههایگوشتی محسوب نمیشود بلکه اسیدآمینه بسیار حائز اهمیت هستند. بنابراین اوّلین فاکتور محدودکننده این است که بازدارندههای رشد جوجههایگوشتی، به ناکارائی متیونین و لیزین در غذا مرتبط میشود. اطلاعاتی در خصوص تغذیه جوجههایگوشتی با کاهش محتوی پروتئینخام در غذا و افزایش میزان متیونین و لیزین قابلاستفاده، وجود دارد. احتمالاً ارتباط مزبور کارآمدی یکسان از طریق تغذیه با کاهش میزان پروتئینخام و وابستگی مکمل متیونین و لیزین قابل استفاده با محتوی پروتئین بهینه در غذا را تضمین میکند (بارون استین،1979).
1-7-1- نگاهی کلی به اهمیت لیزین
ساختمان مولکولی اسیدآمینه L – لیزین بهصورت زیر است :
352891816138100C6H14N2O2 H2N-CH2CH2CH2CH2CH-COOH
NH2
شكل 1-1- ساختمان مولكولي اسيد‌آمينه ليزين (هیئت استانداردهای ارگانیک ملی، 2001).
گروه R در ساختمان L- لیزین خاصّیت قلیایی داشته و بنابراین جزءِ اسیدآمینههای قلیایی در نظرگرفته میشود. نام سیستماتیک L– لیزین به صورت 2 و 6 دیآمینو هگزونوئیکاسید بوده، وزن مولکولی آن 19/146 و همانند سایر اسیدآمینهها پس از حل شدن در آب دارای دو گروه قابل راسمیزاسیون میباشد. در تولید تجاری، L- اسیدآمینهها از طریق تجزیه مخلوطهای راسمیک انجام میشود به این ترتیب که آنانتیومرهای نوع D موجود در محلولهایآبی که مورد نظر نیستند به کمک حرارت و یا توسط اسیدها و بازهای قوی راسمیزه میشود. این عمل توسط آسپارتاتآمینوترانسفراز کاتالیز میشود (آیدا، 1986).
آغاز مرحله تجزیه لیزین در بدن، حذف گروه آمینیاپسیلون میباشد. به این دلیل ساخت آلفاکتونی در مسیر اصلی تجزیه این اسیدآمینه در بدن تشکیل نمیشود. با این وجود مقدار کمی آلفاکِتولیزین از طریق ال–آمینواکسیداز در بدن تولید میشود. در این مسیر دِآمیناسیوناکسیداتیو باعث آزادسازی آمونیاک میگردد. آلفاکِتولیزین قادر نیست از طریق ترانس آمیناسیون به ال– لیزین تیدیل شود و بنابراین دی– لیزین و آلفاکتوآنالوگ لیزین فاقد اثرات زیستحیاتی برای حیوان هستند (ساگاهارا و همکاران، 1967).
لیزین در مقایسه با سایر اسیدهایآمینه، بیشترین تغییر را در مقابل حرارت نشان داده و این خاصیّت به واکنشدهندگی گروه آمینی اپسیلون آن مربوط میشود. بنابراین در صورت تماس گروه آمینآزاد با گروه کربونیلآزاد (نظیر قندهای احیا کنندهای چون گلوکز و لاکتوز) تحت شرایط رطوبت و حرارت بالا این گروهها با یکدیگر واکنش داده و محصولات اسیدامینه میلارد را بهوجود میآورند (کارپنتر و بوت، 1973).
در صورت کاملشدن واکنشهای میلارد، فروکتوزیل آمینواسید تشکیل و اسیدهایآمینهای که اتصالاتی از این نوع پیدا میکنند فعّالیت زیستحیاتی خود را از دست میدهند. فرایند حرارتدهی محصولات غذایی پروتئینی به خصوص در شرایط قلیایی منجر به تشکیل لیزین وآلانین میگردد که چنین ترکیبی، فعّالیت زیستحیاتی ال– لیزین را نخواهد داشت (کارپنتر و وایبل، 1972).
همچنین حرارتدهی غذا ممکن است منجر به تشکیل گاما– ال– گلوتامین ال– لیزین گردد که در این ترکیب، گروه آمینی اپسیلون لیزین از طریق پیوند پپتیدی به کربنگامایگلوتامین متّصل میشود (گروه آمیدی گاما در گلوتامین به صورت آمونیاک جدا میشود). آنزیمهای پپتیدی به طور غیراختصاصی در دستگاهگوارش عمل هیدرولیز را انجام میدهند و از اینرو لیزین موجود در این ترکیب از نظر زیستحیاتی کاملاً قابل استفاده است (کارپنتر و وایبل، 1972).
1-7-2- نگاهی کلی به اهمیت متیونین
متیونین از اسیدهایآمینه ضروری برای طیور است که مقدار آن در مواد خوراکی مصرفی طیور نسبتاً کم است. فرم مولکولی متیونین بهصورت زیر میباشد:
301189518986500H3C – S – CH2 –CH – COOH : متیونین
NH2
شکل 1 – 2– فرم مولکولی متیونین (هیئت استانداردهای ارگانیک ملی، 2001).
عامل مِتیل که روی گوگرد قرار دارد نقش مهمی در انتقال متیل در واکنشهای بیوشیمیایی به عهده دارد. متیونین سنتیک به صورت ورقههای سفید بَراق یا پودرسفید کریستاله بوده و اندکی خاصیّت آروماتیک دارد.
متیونین محلول در آب، محلولهای بازی و اسیدهای معدنی است و به طور جزئی در الکل حل شده امّا در سایر حلالها محلول نیست. این

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *