جدید - ارشددانلود

متن کامل پایان نامه را در سایت منبع fuka.ir می توانید ببینید

آیا عمل تلقیح در تاریخ های کاشت دیر هنگام به علت برخورد گرده‌افشانی با دمای بالا، و کچلی بلال در مزرعه را افزایش می‌دهد؟
اهداف اصلی
بررسی امکان جایگزین نمودن هیبریدهای جدید به جای هیبرید 704 در منطقه خوزستان در کشت بهاره
بررسی اثر تاریخ کاشت بر مراحل رشد وخصوصیات فنولوژیکی از جمله مراحل زایشی، گرده افشانی و تلقیح ارقام مورد بررسی در شرایط آب وهوایی خوزستان
تعیین بهترین تاریخ کاشت برای هیبریدهای مورد بررسی
بررسی سطوح مختلف تاریخ کاشت بر روند گرده افشانی، تلقیح، رشد دانه، عملکرد واجزای عملکرد گیاه ذرت در شرایط آب و هوایی اهواز
فصل دوم
مروری بر پژوهش ها
فصل دوم
بررسی منابع
1-2 کلیات ذرت
1-1-2 اهمیت ذرت
ذرت با نام علمی (Zea mayz L.) از جمله مهم ترین غلات میباشد و سطح زیر کشت زیادی را به دلیل تطابق آن با شرایط گوناگون اقلیمی به خود اختصاص داده است و به همین جهت جزء عمدهترین محصولات زراعی مناطق معتدلهی گرم و نیمهگرمسیری بهشمار میرود. هیبریدهای ذرت مورد استفاده در کشاورزی شامل هیبریدهای سینگل کراس1 یا هیبریدهای ساده که از تلاقی دو لاین به دست میآیند و هیبریدهای مضاعف2 که از تلاقی دو هیبرید سینگل کراس به دست میآید و همچنین هیبریدهای تری وی کراس که از تلاقی یک لاین خالص و یک سینگل کراس به دست میآید.
هیبریدهای سینگل کراس نسبت به سایر هیبریدها پروتئین بارورتر و یکنواخت تر و در نتیجه عملکرد بیشتری دارند (نورمحمدی و همکاران،1380) . با این وجود برتری هیبریدها از نظر تولید بالقوه زمانی صادق است که شرایط محیطی مناسب باشد.
اگر گیاه ذرت در شرایط نامساعد کشت شود، هیبریدها از واریته های سازگار معمولی، کم تولیدتر و سینگل کراسها و دابلکراسها نامطلوبتر خواهند بود، زیرا اگر گردهافشانی با شرایط نامساعد محیطی مثل بادهای گرم و کمبود رطوبت خاک مقارن گردد یکنواختی سینگل کراسها و دابل کراسها یک نقطه ضعف خواهد بود (بلونس و ادمیدز1،1993).
2-2-2 بوم شناسی ذرت
ذرت دانهای در محدوده 42 درجهی عرض جنوبی تا 53 درجه عرض شمالی کشت می شود درعین حال تولید ذرت علوفهای در خارج از این محدوده امکان پذیر است. این گیاه تا ارتفاع 3000 متری از سطح دریا رشد میکند و دمای محیط عامل محدود کننده رشد آن محسوب میشود (سیادت 1386). دمای محیط در زمان رشد گرده، عامل تعیین کنندهی تلقیح مادگی ذرت بوده و در صورتی که دما بالاتر از 35 درجهی سانتیگراد باشد، دانه های گرده ذرت در مدت زمان کوتاهی (1-2ساعت) قدرت حیات خود را از دست میدهند. مجموع نیاز حرارتی در ارقام ذرت با یکدیگر متفاوت است به نحوی که در ارقام زودرس که دوره رشد آنها کوتاهتر است بین 1500 تا 1800 درجه- روز رشد تجمعی و در مورد ارقام دیررس و خیلی دیررس حدود 2240 تا 2300 درجه- روز رشد تجمعی می باشد. به طور کلی نیاز حرارت تجمعی ذرت دانهای رقم 704SC در منطقه شمال خوزستان جهت رسیدن به مراحل هشت برگی، دوازده برگی، ظهور ابریشم،ظهور کاکل گلهای نر، گردهافشانی، شروع رشد خطی دانه و رسیدگی فیزیولوژیک به ترتیب 385،743، 1039،1200،1411،1956، درجه روز رشد از زمان کاشت نیاز میباشد.
2-2 اثر درجه حرارت بر مراحل رشد ذرت
معمولاً در یک دامنه مطلوب دمایی با افزایش دما رشد گیاهان بیشتر می‎شود به شرطی که دیگر عوامل محیطی مانند نور، آب و مواد غذایی محدود کننده نباشد. مناسبترین درجه حرارت در طول دوره رشد ذرت حدود 35-20 درجه سانتی‎گراد است . الیس و سومرفیلد1 (1985) با بررسی تغییرات درجه حرارت از زمان کاشت تا ظهور گل‎تاجی در ذرت، گزارش نمودند که عکس العمل ارقام ذرت با تغیرات درجه حرارت در مراحل مختلف رشد، متفاوت است. ویلهلم2 و همکاران (1999) گزارش نمودند که واکنش ارقام مختلف ذرت به درجه حرارت بالا در مرحله پر شدن دانه ‎یکسان نیست.
لافیت و ادمیز3 (1997) در یک آزمایش مقایسه‎ای تحمل هیبریدهای جدید ذرت را در دمای 13تا 28 درجه سانتی‎گراد ارزیابی کردند. براساس گزارش ایشان تفاوت بین ارقام اصلاح شده برای مناطق گرم با سایر ارقام به خوبی محرز بود و هیبریدهای ذرت از نظر اثرات مستقیم درجه حرارت بر روی تقسیم ماده خشک، تعداد دانه در بلال و وزن هزار دانه تفاوتهای قابل ملاحظه‎ای با هم داشتند.
تولنار4 (2000) مشاهده کرد که منحنی تجمعی ماده خشک ذرت در مرحله 12 برگی نسبت به حرارت به صورت خطی می‎شود و دمای مطلوب تقریباً 19 درجه سانتیگراد می‎باشد. چیک و جونز5 (1994) گزارش نمودند اپتیمم درجه حرارت برای پر شدن دانه در ذرت حدود 5/22 تا 27 درجه سانتی‎گراد است. دانکن و هسکت6 (1968) مشاهده کردند، میزان فتوسنتز برگ ذرت در حد فاصل دمای 15 تا 31 درجه سانتی‎گراد به میزان زیادی افزایش می‎یابد.
بونهم و همکاران1 (1991) اظهار داشتند که پاسخ ذرت به فتوپریود در مناطق گرمسیری بیشتر از مناطق معتدل است. بطور طبیعی در صورتی که درجه حرارت در زمان گرده‎افشانی از 35 درجه سانتی‎گراد بالاتر برود، عمل لقاح به خوبی انجام نخواهد شد. هاشمی دزفولی و هربرت (1996) گزارش نمودند که علت کاهش تعداد دانه در بلال و تعداد دانه در هر ردیف بلال، مربوط به طولانی شدن فاصله بین گرده‎دهی و ظهور کاکل ذرت است.به نظر شوپر و همکاران2 (2000)، دمای بالا در روز قبل از شکوفایی، توانایی زیست دانه‎های گرده را به شدت کاهش می‎دهد و ژنوتیپ‎ها از نظر پاسخ به شرایط محیطی از جمله دما متفاوت بوده و برخی تحمل بیشتری نسبت به تنش‎های دمایی نشان می‎دهند.
فراوانی (1373) آنالیزهای رشد ارقام ذرت را بر اساس شاخص حرارتی درجه روز (GDD) گزارش نمود مناسب‎ترین درجه حرارت در طول دوره رشد ذرت حدود 20 تا 30 درجه سانتی‎گراد می‎باشد.
کوماری و جونیز3 (2001) با بررسی اثر درجه حرارت بالا در دوره تقسیم سلولی بر ارقام ذرت دریافتند که در مرحله پر شدن دانه بعضی از ارقام نسبت به دیگر ارقام ذرت تحمل بیشتری به درجه حرارت بالا دارند. این محققین نتیجه گرفتند که تحمل ذرت به افزایش درجه حرارت مبنای فیزیولوژیک دارد. چیک و جونز 4(1994) گزارش نمودند، محدوده حرارتی حداقل، مطلوب و حداکثر برای فتوسنتز و رشد گیاهانC4 به ترتیب 5 تا 10 ، 35 تا 45 و 45 تا 60 درجه سانتی‎گراد است ، افزایش درجه حرارت به بیش از 35 درجه سانتی‎گراد موجب افزایش معنی‎دار سقط دانه‎ها بعد از لقاح می‎شود و تعداد دانه رشد یافته 35 تا 40 درصد کاهش می‎یابد.
برزگری به نقل از وسیتونکوس (1981) گزارش داد که درجه حرارت زیاد و رطوبت نسبی کم در هنگام گرده‎افشانی اثرات سوئی بر لقاح و تشکیل دانه ذرت دارد. داش5 (1992) گزارش نمود، اگر در مرحله لقاح درجه
حرارت به مدت 5 روز متوالی 32 درجه سانتی‎گراد باشد، عملکرد دانه براساس شرایط منطقه 10 تا 60 درصد کاهش می‎یابد.
3-2 تأثیر تنش خشکی ناشی از گرما بر عملکرد و اجزای عملکرد
اثرات زیان آور خشکی، به طور کلی در سلول‎ها و بافت‎هایی که در مراحل رشد و توسعه سریع هستند بیشتر مشخص است. از نظر مقدار و کیفیت محصول قابل برداشت، بعضی از دوره‎های رشد گیاهان، بیشترین حساسیت را نسبت به تنش آب دارند. به عنوان مثال، تنش آب در زمان گرده‎افشانی ذرت باعث لقاح مقدار کمی از تخمک‎ها شده و یا هیچ یک از آن‎ها تلقیح نمی‎شوند و در نتیجه بلال ذرت بدون دانه می‎ماند (سرمدنیا 1368). به طوری که تنش آب در زمانی که 50 درصد ابریشم‎ها ظاهر شده‎اند عملکرد را به میزان 80 درصد کاهش داده و همچنین بر روی اندازه بذر نیز تأثیر گذار بود (ماکوس1 و همکاران1980).
تنش ناشی از خشکی در دوره گل‎دهی منجر به کاهش 40 تا 85 درصد عملکرد دانه، افزایش فاصله بین 50 درصد گرده‎دهی تا 50 درصد کاکل‎دهی2 ، ناقص شدن بلال، سقط دانه، پیچش برگ و تشدید پیری برگ شده است. موس و دانوی3 (1972) معتقدند که تنش خشکی قبل از کاکل‎دهی می‎تواند تعداد دانه را به دلیل زیاد شدن تعداد گامتوفیت‎های عقیم، ناشی از کمبود هیدرات کربن، کاهش دهد. با این حال، به نظر ‎نسمیت و ریچی4 (1992) در ذرت دانه‎ای مرحله قبل از گرده‎افشانی حساسترین مرحله نسبت به کمبود رطوبت می‎باشد.
کلاسن و شاو5 (1970) عقیده دارند که رژیم رطوبت مناسب در دوره قبل از ظهور کاکل، نه تنها برای رشد ساختارهای رویشی، که بعداً ظرفیت تولید ماده خشک گیاه را تعیین می‎کنند بلکه برای نمو اندام‎های زایشی، نیز حائز اهمیت است.

آنها همچنین معتقدند که در گیاه ذرت مرحله گرده‎افشانی و دو هفته پس از آن حساسترین دوره این گیاه نسبت به تنش آب می‎باشد. در طی این مدت در بین اجزاء عملکرد تعداد دانه‎ها در بلال به شدت کاهش می‎یابد. سه هفته پس از گرده‎افشانی، تنش آب دیگر تأثیری بر تعداد دانه‎های هر بلال نمی‎گذارد لیکن وزن دانه‎ها را کاهش می‎دهد.
شوسلر و وستگیت 1(1991) معتقدند که تنش خشکی در طی گل‎دهی اوایل نمو دانه، تعداد دانه در بلال ذرت را کاهش می‎دهد، تلفات دانه می‎تواند ناشی از عدم همزمانی نمو گلها، نمو غیر عادی کیسه جنینی قبل از ظهور کاکل و عدم نمو دانه پس از گرده‎افشانی و باروری باشد.
معمولاً حداکثر کاهش در تعداد دانه هنگام بروز تنش رطوبتی در زمان گرده‎افشانی و مرحله پر شدن دانه اتفاق می‎افتد کلاسن و شاو 2(1970). این نتیجه توسط موس3 (1971) و جانسون و همکاران 4(1982)تایید شد.
شوسلر و وستگیت5 (1991) اظهار داشتند تنش خشکی در مرحله گرده‎افشانی باعث کاهش آهنگ تجمع ماده خشک در برگها، ساقه و بلال شده و تجمع ماده خشک در بلال با شدت بیشتری باز داشته‎اند. اکثر تحقیقات حاکی از آن است که کمبود آب در زمان ظهور گل‎تاجی و کاکل‎دهی باعث بیشترین کاهش در عملکرد می‎شود. تنش آب تا قبل از ظهور گل‎تاجی عملکرد دانه را تا 25 درصد، در زمان کاکل 0 تا 50 و بعد از کاکل‎دهی تا 21 درصد کاهش می‎دهد. البته طول دوره تنش نیز اهمیت دارد. زمانی که تنش خشکی از زمان کاکل‎دهی تا سه هفته بعد از گرده‎افشانی ادامه یافت فتوسنتز برای تیمار تنش متوسط 50 درصد و در تنش شدید خشکی 100 کاهش یافت. همچنین تحت شرایط متوسط تعداد دانه در هر بلال در مقایسه با تیمار شاهد به ترتیب به میزان 48 و در تنش شدید 99 درصد کاهش یافت وستگیت و بویر6،1985گزارش دادند پتانسیل کم آب در زمان ظهور کاکل در اوایل یا اواسط پر شدن دانه باعث کاهش وزن اندام های هوائی شد. تنش خشکی در مراحل اولیه رشد دانه با کاهش تعداد دانه در هر بلال باعث کاهش پتانسیل عملکرد دانه ذرت می‎گردد(شوسلر و وسگیت7،1991).

دنمید و شاو1 (1962) در آزمایشی برای بررسی تنش رطوبتی خاک در مراحل مختلف رشد بر روی نمو و عملکرد ذرت، چنین نتیجه گرفتند که تنش رطوبتی قبل از کاکل‎ها در حدود 25% در مراحل ظهور کاکل 50 درصد و بعد از ظهور کاکل 21 درصد از عملکرد دانه را کاهش می‎دهد.کمبود آب در طول دوره گل‎دهی به طور عمده تعداد دانه را تحت تأثیر قرار می‎دهد در صورتی که کمبود آب بعد از گرده‎افشانی عمدتاً اندازه دانه را کاهش می‎دهد. این کاهش ممکن است به دلیل کاهش در تعداد سلولهای آندوسپرم می‎باشد. زیرا که کمبود آب ممکن است از تقسیم سلول‎های آندوسپرم ممانعت نموده و باعث کاهش ظرفیت مخزن شود (جونز و همکاران2، 1985).
برخی مطالعات نشان دادهاند که کاهش پتانسیل آب در ذرت در مراحل قبل از گرده‎افشانی ممکن است به تشکیل گل‎های عقیم منجر شود و یا ظهور ابریشم‎ها را به تعویق انداخته و از تولید گل‎های بارور جلوگیری شود. فرآیند رشد و نمو در ذرت نسبت به کمبود آب در طول گرده‎افشانی حساس است اما با پیشرفت مراحل تولید این حساسیت کاهش می‎یابد (وستگیت3، 1985). تحقیقات انجام شده بیانگر این امر است که کمبود آب در طول مرحله گرده‎افشانی، بر روند اولیه تکامل گل‎های مادگی اثر می‎گذارد. زمانی که گرده‎افشانی در پتانسیل آب پایین اتفاق میافتد، سلول‎های تخمک تشکیل می‎شوند، اما روند توسعه آن‎ها بعد از مدت کوتاهی متوقف می‎شود. کاهش توسعه و نمو نتیجه اثر مستقیم کاهش پتانسیل آب ابریشم نیست، چرا که از دست دادن آب بافت‎های قبل از گرده‎افشانی اتفاق افتاده است (وستگیت4، 1986).
ادمیدز5و همکاران (1993) بیان کردند که اگر کمبود سبب آسیب به گل‎دهی گردد، عموماً پدیده تأخیر کاکل‎دهی در ذرت مشاهده می‎شود و فاصله زمانی بین ظهور گل آذین نر و ماده را افزایش می‎دهد به علاوه کمبود آب به شدت از طویل شدن کاکل در گیاه جلوگیری می‎کند و این ممانعت می‎تواند به کاهش شدید عملکرد دانه منجر شود.هر چه تنشی در مرحله اول کاکل و بعد از آن افزایش یابد به همان میزان تشکیل دانه کاهش مییابد
زیرا با کاهش پتانسیل آب، رشد لوله گرده در تارهای ابریشمی با مشکل مواجه شده و دیرتر به تخمک میرسد و این سبب عدم باروری کلی یا جزیی تخمدان ها در بلال میشود (باستی و وستگیت1، 1993).
وستگیت2 (1986) و گرانت3 و همکاران (1989) معتقدند، زمانی که ذرت در معرض کمبود آب قرار می‎گیرد اگر این کمبود در مرحله روشی اعمال شود گیاه سعی می‎کند دوره رویشی را کوتاه‎تر نماید. در این شرایط گل آذین نر زودتر ولی ابریشم دیرتر از حالت معمولی ظاهر می‎شود. به علاوه دانه گرده به علت کمی رطوبت در ابریشم‎ها نمی‎تواند به خوبی تندش نموده و یا با رشد آن در طول متوقف شده و باروری کامل نمی‎شود. به طوری که بلال‎هایی با نوک عاری از دانه‎بندی و غیر یکنواخت به وجود می‎آید. اگر کمبود آب شدید باشد هیچ یک از دانه‎های گرده به تخمک نرسیده و بلال بدون تشکیل دانه باقی می‎ماند.
4-2- سازگاری و تحمل به تنش گرما
یکی از صفات مهم برای گزینش لاین‎ها و یا هیبریدهای ذرت در شرایط تنش، کوتاه بودن فاصله زمانی بین ظهور اندام‎های زایشی، گل تاجی و ابریشم مادگی‌می‎باشد و هر چه این فاصله کوتاهتر باشد، مطلوبتر است (نورمحمدی و همکاران،1380).
کامارا 4و همکاران (2001) با مقایسه هیبریدهای جدید اصلاح شده و جمعیت‎های آزاد گردهافشان اصلاح شده از نظر تحمل به تنش خشکی ملاحظه نمودند هیبریدها و جمعیت‎ها از نظر تحمل به تنش خشکی در مورد کلیه اجزا عملکرد اختلاف بسیاری داشتند ولی هیبریدهای اصلاح شده تحمل بیشتری داشتند. آب غالباً ‌رشد و نمو گیاه را کنترل می‎کند. لویت(1988) اظهار داشت عکس العمل گیاه در برابر تنش آب با فعالیت متابولیکی، ‌مورفولوژی، مرحله‎ی رشد و عملکرد بالقوه‎ی گیاه در ارتباط ‌می‎باشد. مقاومت به خشکی به توان تولید مثلی، زندهماندن و عملکرد اقتصادی یک گونه گیاهی در شرایط محدودیت آبی گفته می‎شود..
در حالت گریز از خشکی گیاه با داشتن خصوصیات رشدی خاصی از خشکی می‎گریزد و دوره‎ی زندگی خود را در زمانی که آب به اندازه مطلوب در دسترس آن است تکمیل می‎کند در این رابطه میتوان با تنظیم تاریخ کاشت اجازه گریز از خشکی را برای ژنوتیپهای زودرس فراهم نمود (لویت،1998).
مکانیسم‎های سازگاری و تحمل به خشکی را می توان به سه گروه زیر تقسیم کرد:
الف؛ تحمل: 1- تحمل زیاد به صدمات متابولیک، صدمات شکلپذیر و تحمل اجزاء مختلف سلولی (کاهش تولید آنزیم و غیره) ، 2-تخفیف تنش از طریق حفظ پتانسیل زیاد آب، مقاومت به آب زدایی و ذخیره، انتقال و تقسیم بهتر کربوهیدرات ها
ب؛ فرار : 1-ارقام زودرس ، 2- مراحل رشدی کوتاه‎تر
ج؛ اجتناب : 1- بهبود جذب آب از طریق ایجاد ریشه‎های عمیق، نسبت زیاد ریشه به تاج و افزایش پتانسیل اسمزی گیاه، 2- ذخیره کردن آب از طریق زود بستن روزنه ها، افزایش کارایی فتوسنتز، کاهش تعرق کوتیکول، تشکیل یک لایه چربی روی برگ، کاهش سطح برگ، تغییر مورفولوژی برگ.
5-2 تأثیر تاریخ کاشت بر عملکرد ذرت
هاشمی دزفولی (1373) گزارش نمود که کاشت نابهنگام ذرت، در مراحل قبل یا حین گل‎دهی ذرت می‎تواند بدون آنکه ماده خشک کل را تغییر دهد، با مختل کردن گرده‎افشانی و در نتیجه تولید بلال‎های عقیم باعث کاهش شاخص برداشت شود. سیادت و شایگان (1373) گزارش کردند که کاشت ذرت در خوزستان در دو فصل زمستان و تابستان انجام می‎گیرد. زمان مناسب کشت زمستان دهه اول اسفند ماه جهت ارقام زودرس و در تابستان از 25 مرداد ماه بسته به نوع هیبرید می‎باشد. کریمی و عزیزی (1373) گزارش کرد که تاریخ کاشت مناسب باعث حداکثر بهره‎برداری از فصل زراعی و در نهایت رسیدن به رشد مطلوب و حداکثر عملکرد خواهد شد که برای هر رقم با توجه به فصل و هدف کاشت تعیین می‎شود.

متن کامل در سایت امید فایل 

به اظهار بسیاری از محققین تغییر در تاریخ کاشت، فنولوژی و درجه روز رشد را تحت تأثیر قرار داده و میزان تولید ماده‎ی خشک را نیز تغییر می‎دهد.
سیادت (1369) گزارش داد که مهمترین عوامل موثر حداکثر تولید عملکرد دانه در زراعت ذرت انتخاب تاریخ مناسب کاشت و تراکم مطلوب با توجه به شرایط اقلیمی هر منطقه است.
برودان و اگلی1 (2003) تنش در مرحله پر شدن دانه می‎تواند از طریق کاهش وزن دانه باعث افت شدید عملکرد گردد. سیادت و شایگان (1372) آزمایشی به منظور بررسی و تعیین تاریخ کاشت بر روی هیبریدهای 370، A46 و Sc704 در کشت تابستانهی خوزستان اجراء و گزارش نمودند که هیبرید دیرس Sc704 در کلیه تاریخ‎های کاشت نسبت به هیبریدهای زودرس 370 و A 46 برتری معنی‎داری داشته است.
کوچکی و همکاران (1375) گزارش دادند که ذرت در بهار دیرتر از غلات دانه ریز کشت می‎شود زیرا این گیاه به یخبندان حساس است و در هوای سرد رشد نمی‎کند. به طور کلی زمانی که درجه حرارت در عمق 5 سانتی متری به 10 درجه سانتیگراد می‎رسد بهترین زمان کاشت می‎باشد. مودب شبستری و مجتهدی (1369) اظهار داشتند که در شش رقم با سه تاریخ کاشت، دوره پر شدن دانه به طور متوسط برای دیرترین تاریخ کاشت ب که بالاترین میانگین دما طی پر شدن دانه را داشت شش روز بیشتر بود.
کامارا و همکاران2(2009) در تحقیقی که اثر تاریخ کاشت را بر روی سه رقم ذرت مورد بررسی قرار دادند گزارش نمودند که تأخیر در کشت باعث افزایش روز تا گل‎دهی و فاصله بین ظهور گل آذین نر و ماده می‎گردد. هم چنین باعث کاهش در ماده خشک تولیدی، عملکرد و اجزای عملکرد می‎شود.
مختارپور و فیض بخش (1388) اظهار داشتند که ارتفاع بوته، قطر ساقه، عملکرد سیلویی، وزن بلال، درجه روز رشد (GDD) تا بلال دهی و تا برداشت تحت تأثیر معنی‎دار تاریخ کاشت قرار دارد. همچنین عنوان نمودند که طول و قطر بلال تحت تأثیر معنی‎دار تاریخ کاشت قرار ندارند.
دانگان3(1975) ضمن بررسی اثر تاریخ کاشت بر عملکرد و سایر خصوصیات ارقام زودرس، متوسطرس و دیررس ذرت به این نتیجه رسید که ارقام زودرس و متوسطرس در تاریخ کاشت اول (نیمه فروردین ماه) به دلیل عدم همزمانی مراحل گل‎دهی با درجه حرارت زیاد بالاترین عملکرد را داشتند.
گوپتا1 (1985) با بررسی اثر تاریخ کاشت بر روی عملکرد ذرت گزارش نمود که در مناطق گرمسیر تاریخ کاشت بر میزان بحرانی محصول موثر است به طوری که یک روز تأخیر باعث کاهش 190 کیلوگرم ذرت در هکتار می‎شود.جش و آرچر2(2005) گزارش نمودند که یکی از تکنیک‎هایی که در کاشت زود هنگام ذرت در بهار مورد استفاده قرار می‎گیرد، استفاده از بذور دارای پوشش پلیمری می‎باشد. که میتوان 2 تا 4 هفته ذرت را زودتر از موقع کاشت و خطر کاهش عملکرد را در تاریخ‎های کاشت دیر، جبران نمود. به علاوه اینکه گیاه دارای انعطاف پذیری بیشتری برای دریافت نهاده‎ها دارد و باید دقت شود در کاشت زود هنگام بهاره رطوبت خاک خیلی بالا نباشد که باعث خرابی ساختمان خاک می‎شود.
خان3 و همکاران (2002) از پاکستان گزارش نمودند که تعداد روزهای بعد از کاشت ذرت در تاریخ 2 ماه می (12 فروردین) تا رسیدن به 50 درصد کاکل‎دهی 94 روز بود. و این در حالی که با تأخیر در کاشت 13 ژوئن (23 خرداد) تعداد روز تا کاکل‎دهی 71 روز بود. تعداد روز از تاریخ کاشت اول تا رسیدگی 132 روز و در تاریخ آخر به 105 روز تقلیل پیدا کرد. با تأخیر در تاریخ کاشت تعداد ردیف در بلال و تعداد دانه در ردیف کاهش یافت به طوری که 16 ردیف در بلال، 36 دانه در ردیف و 24 گرم وزن صد دانه از تاریخ کاشت اول به 14 ردیف در بلال، 28 دانه در ردیف و 12 گرم وزن صد دانه در تاریخ کاشت آخر تقلیل پیدا کرد.
کانتارو4 و همکاران (2000) گزارش کردند که با تأخیر در تاریخ کاشت تعداد بلال در گیاه و تعداد دانه در بلال در کاهش و نهایتاً عملکرد تقلیل پیدا می‎کند. عبدالرحمن و همکاران (2001) از شمال سودان، بیشترین عملکرد دانه را 4492 کیلوگرم در هکتار از رقم هادیبیدر تاریخ کاشت 10 مهر و کمترین عملکرد دانه ذرت را از رقم موجتاماس -45در تاریخ کاشت دهم آذر به میزان 2348 کیلوگرم در هکتار گزارش کردند.
نجفی نیا (1381) گزارش نمود در منطقه گرمسیر ارزوئیه که در بین تاریخ‎های کاشت از 14 بهمن تا 26 اسفند اختلافی از نظر آماری در عملکرد ذرت دیده نشد، ولی بین ارقام مورد مقایسه اختلاف مشاهده گردید به طوری که بالاترین عملکرد دانه از رقم 720 به میزان 5/11 تن در هکتار که نسبت به هیبرید 704 و تری وی کراس 647 برتری نشان داد.
استخر (1381) از منطقه فارس گزارش نمود بالاترین عملکرد دانه ذرت هیبرید کرج 700 با تولید 51/14 تن در هکتار نسبت به سایر هیبریدهای مورد مقایسه برتری نشان داد.
همچنین افشارمنش (1383) در یک مقایسه ارقام هیبریدهای دیررس در کشت تابستانه بالاترین عملکرد ذرت را از ارقام 720 و کرج 700 گزارش نمود.
تمدن رستگار (1386) گزارش نمود که تاریخهای کاشت‎ مختلف اثر معنی‎داری از نظر آماری روی عملکرد دانه که بهترین تاریخ کاشت با عملکرد 2/12 تن در هکتار در تاریخ کاشت 5 اردیبهشت بدست آمده و در تاریخ‎های 20 اردیبهشت، 4 خرداد و 19 خرداد به ترتیب 2/10، 1/37 و 38 درصد کمتر از آن تولید کردند. همچنین تاریخ‎های کاشت مختلف از نظر تعداد دانه در ردیف، تعداد کل دانه در بلال، طول بلال، وزن هزار دانه، وزن چوب بلال و قطر ساقه از نظر آماری اختلاف معنی داری داشتند ولی تعداد ردیف بلال، ارتفاع گیاه و طول میانگره و قطر چوب بلال از نظر آماری معنی‎دار نشدند و تحت تأثیر تاریخ کاشت قرار نگرفتند. مطالعات ابراهیمی (1376) در منطقه کوهدشت لرستان نشان داد که تعداد دانه در ردیف، تعداد دانه در بلال و عملکرد تحت تأثیر تاریخ کاشت قرار دارند ولی تعداد ردیف دانه در بلال و وزن هزار دانه تحت تأثیر قرار نمیگیرند.
استخر و چوگان (1385) در آزمایشی نشان دادند که تاریخ کاشت اثر معنی‎داری بر تعداد ردیف دانه در بلال، تعداد دانه در ردیف بلال، وزن هزار دانه و عمق دانه دارد.سپهری و همکاران (1373) نشان دادند که تاریخ کاشت بر تعداد دانه در بلال تأثیر می‎گذارد.
هانوی 1(1979) گزارش نموده است که به تأخیر افتادن تاریخ کاشت هیبریدهای ذرت در نبراسکا باعث کاهش عملکرد می‎گردد. کاشت زود هنگام موجب وقوع رسیدگی فیزیولوژیک گیاه قبل از فرا رسیدن سرما و یخبندان می‎شود.

پندلتون و اگلی1 (1969) می‎نوسیند که تأخیر در کاشت موجب کاهش عملکرد به طور خطی شد زیرا دانه‎ها در دوره‎ای با طول روز کوتاهتر به مرحله رسیدگی می‎رسند و همچنین گیاهان، سطح برگ کمتری داشته و در نتیجه مجموع تولید ماده خشک کمتر خواهد بود. کاشت زود هنگام بهاره به دلیل تعادل مرحله تشکیل و پر شدن دانه‎ها با روزهای بلند و وجود انرژی تابشی بیشتر برای انجام فرآیند فتوسنتز، از عملکرد بیشتری نسبت به تاریخ‎های دیر هنگام برخوردار است.
شانوی2(1992) نتیجه گرفت که تأخیر در کاشت ذرت، عملکرد دانه را به طور متوسط 2/15 درصد، میانگین وزن دانه‎ها 8/6 درصد و پروتئین دانه را به میزان 5 درصد کاهش می‎دهد.
کرم زاده و کاشانی (1373) اعلام داشتند که تأخیر در کاشت ذرت در منطقه خوزستان تا تاریخ 5 مرداد ماه باعث افزایش عملکرد دانه می‎شود زیرا تجمع و انتقال مواد غذایی به سمت دانه‎ها سریعتر و بهتر صورت می‎گیرد. از سوی دیگر مطیعی و همکاران (1372) تأخیر در کاشت تابستانه بر عملکرد دانه و ماده خشک کل را معنی‎دار تشخیص ندادند اما نتیجه گرفتند با به تأخیر افتادن کاشت ذرت در منطقه خوزستان در ارقام میان‎رس، شاخص برداشت به دلیل فرصت کم انتقال مواد فتوسنتزی به دانه‎ها کاهش می‎یابد.
صادقی و چوگان (1387) اظهار داشتند که اثر تاریخ کاشت (25،15،5، اردیبهشت ماه) بر بیشتر صفات اجزای عملکرد در سطح آماری 5 درصد معنی‎دار بود. با بررسی در مورد 9 رقم رود و یوکوم (1997) اظهار داشت که با تأخیر در زمان کاشت، مقدار درجه روز رشد کاهش می‎یابد.
یانگ3 و همکاران (1978) طی آزمایش دو ساله‎ای که بر روی ارقام مختلف ذرت در تاریخهای کاشت‎ مختلف انجام دادند، دریافتند که همبستگی مثبتی بین طول دوره رسیدگی و عملکرد دانه وجود دارد. افزایش طول روز باعث طولانی شدن زمان کاشت تا ظهور گل‎تاجی و زمان ظهور گل‎تاجی تا باز شدن گل‎های ٱن می‎شود (وراینگتون و کانماسن4 1983).
فتحی (1384) اظهار داشت که در بهارکاشت دیر هنگام باعث کاهش عملکرد دانه ذرت خواهد شد با این حال کاشت زود هنگام ذرت هم با هدف استفاده بیشتر از انرژی تابشی ممکن است گیاهچه‎ها را با خطر سرمای اول فصل روبرو کند. چنانچه در اول فصل هوا سرد و مرطوب باشد رشد اولیه گیاهچه بسیار کند خواهد بود و ممکن است سبز شدن بذرها تا یک ماه به طول انجامد ولی در خاک‎های گرم و مرطوب ممکن است ذرت 4 تا 5 روز سبز شود.
خواجه پور (1378) اظهار داشت که اصولاٌ بهترین تاریخ کاشت منجر به حصول عملکرد بیشتری در مقایسه با سایر تاریخ‎های کاشت می‎گردد.
یانگ1 و همکارانش (1998) اظهار داشتند که در مناطق گرمسیر اگر چه درجه حرارت عمق خاک در زمان کاشت از اهمیت چندانی برخوردار نیست، اما رعایت تاریخ کاشت مناسب در میزان محصول تولیدی تأثیر فراوان دارد به طوری که یک روز تأخیر در کاشت باعث کاهش تولید به میزان 170 کیلوگرم در هکتار خواهد شد. گری بیل وکوکس2 (1991) طی آزمایشی که در آمریکا بر روی گیاه ذرت انجام دادند، مشخص کردند که بین ماده‎ی خشک حاصل از تاریخهای کاشت‎ مختلف تفاوت معنی‎دار وجود دارد.
. چوگان ومساوات (1379) اظهار داشتند که تعداد دانه در ردیف و عملکرد بلال تحت تأثیر تاریخ کاشت قرار می‎گیرد ولی تعداد ردیف در بلال و وزن هزار دانه تحت تأثیر تاریخ کاشت قرار نمی‎گیرد.
دهقان (1373) با انجام یک مطالعه گزارش نمود از میان ارقام گروه دیررس، رقم SC721 با عملکرد 81/6 تن در هکتار و رقم شاهد SC704 با عملکرد 51/6 تن در هکتار و تاریخ‎های کاشت، یک و پانزدهم مرداد برتر بودند، لیکن به علت مصادف بودن زمان برداشت در تاریخ کاشت پانزدهم مرداد با بارندگی پاییزه و کشت گندم، بهترین تاریخ کاشت، یکم مرداد و بهترین رقم SC721 با عمکرد 05/10 تن در هکتار و بعد از آن رقم Sc704 با عملکرد 94/7 تن در هکتار بوده است.
در گروه میان رس بهترین رقم SC647 عملکرد 11/7 تن در هکتار و بهترین تاریخ کاشت پانزدهم مرداد با عملکرد 95/9 تن در هکتار که در سطح یک درصد دارای برتری بودند. خلیلی (1381) اظهار داشت که بر آورد مجموع نیاز حرارتی (GDD)
یکی از عوامل مهم تعیین تاریخ کاشت یک رقم و در نتیجه حصول حداکثر عملکرد در یک منطقه می‎باشد. عوامل مختلفی از جمله درجه حرارت و طول روز، مراحل رویشی و زایشی ذرت را تحت تأثیر قرار می‎دهند. از بین تمام جنبه های مدیریت کاشت غلات، (گزینش رقم، میزان بذر، مقدار و زمان کود دادن و غیره) برآورد نیاز حرارتی (GDD) و در نتیجه فاصله زمانی بین کاشت تا برداشت یک محصول بیشتر از همه در معرض تغییر است، چون بین فصول حتی در محدوده‎ی اقلیم‎های مساعد کشاورزی به هنگام کاشت اختلاف زیادی در آب و هوا وجود دارد. به طور اصولی تأخیر در کاشت بیش از یک تاریخ معین منجر به کاهش عملکرد گیاه می‎شود. انتخاب مناسب‎ترین تاریخ کاشت از نظر سبز شدن بوته های ذرت، با توجه به اینکه درجه حرارت پایه برای این گیاه 10 درجه سانتیگراد می‎باشد، بسیار حائز اهمیت است (نورمحمدی و همکاران 1384).
استوین1 (2002) اظهار داشت که چهار جنبه مهم تحمل به گرما در گیاهان زراعی عبارتند از:
وابستگی حرارتی در سطوح متابولیکی و بیوشیمیایی
مقاومت و تحمل به گرما با غشای گیاه
افزایش تولید پروتئینها در نتیجه شوک حرارتی و در نتیجه تحمل حرارت با افزایش تدریجی گرما
حفظ فتوسنتز و تولید عملکرد اقتصادی در مدت تنش گرما.
5-2- فاکتورهای تأثیرگذار بر مانده‎گاری دانه گرده ذرت
آیلور2(2004) اظهار داشت آزمایشهای درون شیشهای نشان می‎دهد که اشعه ماوراءبنفش خورشید تأثیری بر روی جوانه‎زنی گرده و پیشرفت و توسعه آن ندارد، اما در گل‎دهی (تأخیر در گلدهی) و رسیدگی بساک و ساختمان دانه گرده تأثیر گذار است. دانه گرده ذرت مقاومت نسبی بالایی به اشعه ماوراءبنفش دارد. به خاطر این که جوانه‎زنی دانه گرده حساسیت نسبی به اشعه‎های خورشید ندارد نتیجه گرفت که آب‎دهی اصلی‎ترین فاکتور در مرگ و میر دانه گرده می‎باشد.
طبق گزارش وی بررسیها روی حساسیت دانه گرده را به آب‎دهی نشان می‎دهد میزان آب از دست رفته یک دانه گرده به شرایطی همچون قابلیت هدایت دیواره دانه گرده و توان خشکی اتمسفر دارد، که هر کدام از این عوامل تحت تأثیر انرژی خورشید و فشار بخار هوا می‎باشد .تحمل گرده ذرت به از دست دادن آب بالاست و تا بالای 80 درصد آب‎دهی را متحمل می‎شود ریزش دانه گرده در مرحله شکوفایی یک حالت نسبتاً پرآب یعنی زمانی که گنجایش آب دانه گرده در حدود 57 تا 58 درصد می باشد انجام می‎گیرد .گرده ذرت می‎تواند در مقابل خشکی تا وقتی که محتوی آب آن به 28 % درصد برسد تحمل کند.
زندهمانی گرده ممکن است در مراحل مختلف توسعه آن از اوایل در بساک تا اواخر روی کلاله تحت تأثیر عوامل گوناگون قرار گیرند. بیشترین عکس‎العمل مستقیم دانه‎های گرده به محیط، بعد از آزاد شدن آنها از بساک اتفاق میافتد. همان‎طور که انتظار میرود، بیشتر فاکتورهایی که بر ماندگاری گرده تأثیر می‎گذارند در این مرحله انجام می‎شود. اما در بعضی موارد وقوع تنش‎های مختلف در طول توسعه گرده درون بساک ممکن است به طور قوی برماند‎گاری آن تأثیر بگذارد.
6-2- روشهای ارزیابی مانده‎گاری دانه گرده
سریعترین راه تجزیه و تحلیل ماند‎گاری دانه گرده استفاده از آزمون زندهمانی که نشاندهنده محتویات درون سلول می‎باشد. یکی از مواردی که بیشتر در این آزمون استفاده می‎شود تترازیلیوم می‎باشد. این تست در آزمایشگاه صورت می‎گیرد و خیلی زود مانده‎گاری دانه گرده را تشخیص میدهد (شیوانا1 1981).
روش‎ دیگری که اغلب صورت می‎گیرد جوانه‎ی دانه گرده روی در محیط کشت‎هایی که حاوی معمولا اسیدبوریک می‎باشند استفاده می‎شود، چون دانه‎های گرده به راحتی در این محیط هایی جوانه می‎زنند (تایلور2 1997).
8-2- چگونگی دمای بالا وتاثیر استرس آن بر گرده‎افشانی ذرت
(جونز 1و همکاران 1985).گرده‎افشانی یک دوره بحرانی برای توسعه و عملکرد ذرت ‌می‎باشد. رها سازی گرده ذرت در یک دوره دو هفته‎ای اتفاق می‎افتد. برای توسعه دانه، باید ابریشم ظاهر شده و لقاح توسط گرده بارور (قابل زیست) صورت گیرد. ابریشم‎ها در روز 5/2 سانتیمتر تا 5/3 سانتیمتر رشد می‎کنند و افزایش طول آنها تا موقع لقاح ادامه دارد.دماهای بالا تا 35 درجه سانتی‎گراد با رطوبت نسبی پایین ابریشم‎های ظاهر شده را خشک میکند، اما تأثیری روی سرعت افزایش طول ابریشم‎ها ندارد. عمر دانه گرده وقتی درجه حرارت به 35 درجه سانتی‎گراد یا بیشتر برسد و همچنین نیز رطوبت نسبی نیز کم باشدزیاد نمیباشد. ریزش دانه گرده معمولآ خیلی زود در اوایل صبح وقتی که دما پایین است رخ می‎دهد. استرس خشکی افزایش طول ابریشم‎ها را کند میکند اما ریزش دانه گرده را تسریع می‎بخشد. این پی‎آمد می‎تواندسبب ریزش دانه‎ی گرده قبل از ظهور ابریشم بشود. هر استرسی از قبیل کمبود آب، کاهش حاصلخیزی خاک، یا همچنین تراکم بیش از حد می‎تواند ابریشم‎دهی را به مدت دو هفته یا بیشتربه تاخیر اندازد در نتیجه اگر دانه گرده زیاد موجود نباشد مجموعه دانه کاهش پیدا می‎کند گرده های بارور یک گیاه برای ده گیاه کافی است که این فرصتی برای عمل لقاح در استرسهای محیطی میباشد، برای دستیابی به حداکثر عملکرد دانه وجود درجه حرارت مناسب در دوره گرده افشانی ضروری است.
کیلینگ2 و همکاران (1994) اگر در طول 3 تا 4 هفته اول بعد از گردهافشانی، درجه حرارت بیشتر از 32 درجه سانتیگراد شود، عملکرد ذرت روزانه بیش از 4درصد کاهش خواهد یافت. به طور متوسط، افزایش 6 درجه سانتیگراد دما از22 تا 28 درجه سانتیگراد در طول پرشدن دانه منجر به کاهش عملکرد ذرت در منطقه کمربند ذرت گردید(تاپسون3،1986).
مطالعات انجام شده توسط جونز1 و همکاران (1986) در محیط گلخانه نشان می‎دهد، زمانی که درمرحله تقسیم سلولی اندوسپرم درجه حرارت به مدت 4 روز بیش از 35 درجه سانتیگرادباشد، وزن هزاردانه از 35 تا 40درصد کاهش یافت و افزایش چشمگیر و قابل توجهی در سقط دانه‎ها مشاهده گردید درک مکانیسم‎هایی که بوسیله آن اثرات محیطی مانند درجه حرارت بالا رشد دانه یک گیاه زراعی را مختل می‎کند، مهم می‎باشد. تحقیقات قبلی، نشان دادند که درجه حرارتهای بالا (35درجه سانتیگراد بمدت 6-4 روز) باعث کاهش در عملکرد دانه شده و سقط دانه‎ها را افزایش داد. القاء تنش درجه حرارت بالا، موجب اختلال در رشد دانه ها و نهایتا منجر به کاهش گنجایش مخزن دانه گردید. لازم به توضیح است که ظرفیت مخزن ویژگی ژنتیکی دانه‎ها برای جذب و ذخیره شیره پرورده می‎باشد. گنجایش مخزن دانه ها در ذرت، اساسا تابعی از تعدادسلول های آندوسپرم و دانه های نشاسته تشکیل شده در طول 10 تا 14 روز بعد از گردهافشانی میباشد بنابراین کاهش‎های ایجاد شده در اثر درجه حرارتهای بالا در ظرفیت مخزن دانه و کاهش متوالی در رشد دانه‎ها منجر به ناتوانی دانه‎ها در بالا بردن درصد ساکروز نمی‎شود همچنین سیتوکنین‎ها نقش مهمی برای تنظیم سلول و تقسیم پلاستید در بافت گیاه به عهده دارند و در نتیجه هورمونها اثرات هورمون‎ها و نقش مهمی در رشد دانه و تنظیم ظرفیت مخزن دانه دارند.
ویلهم2 و همکارانش (1999)، واکنش هفت اینبرد لاین ذرت (گروه های هتروتیک مختلف) را نسبت به درجه حرارت‎های بالا در طول مرحله پرشدن دانه مورد مطالعه قراردادند و آنها دریافتند که درجه حرارت‎های بالا درمرحله پایانی پرشدن دانه فقط کمی عملکرد دانه را تحت کاهش میدهد.
جانسون3 و همکارانش (1982) اینبرد لاینهای B73 وMO17 را برای تحمل گرما در طول رشد اندام‎های رویشی مقایسه کرده و دریافتند که لاین ذرت MO17 ، تحمل بیشتری در برابر تنش‎های گرما نسبت به لاین B73 (براساس مطالعات نشت الکترولیت) دارد.
9-2- عوامل موثر بر روند رشد دانه از لقاح تا رسیدگی
در گیاه زراعی ذرت وزن دانه‎ها از مهمترین مولفه‎های موثر بر عملکرد دانه می‎باشد. اصولاً وزن نهایی دانه‎ها به دو عامل میزان کربوهیدرات‎های موجود در منبع به ویژه در زمان‎های اولیه رشد دانه و توانایی و ظرفیت دانه در حال رشد (مخزن) بستگی دارد. در نتیجه هم سرعت و هم مدت دوره پر شدن دانه در تعیین حداکثر وزن خشک دانه موثر است.
در مطالعاتی که توسط گادین1 و همکاران (2001) انجام شد، مشخص شد که مدت پر شدن دانه در هیبریدهای ذرت دیررس بیشتر می‎باشد. مقایسه خصوصیات مختلف یک هیبرید جدید با ارقام قدیمی‎تر نشان داد هر دو از نظر طول دوره پر شدن دانه مشابه بودند ولی در هیبرید جدید دوام سطح برگ، سرعت گردید در نتیجه عملکرد هیبریدهای جدید 56 درصد بیشتر از هیبریدهای قدیمی‎تر بود. کروس2 (1995) گزارش نمود، هیبریدهایی که دوره پر شدن دانه آنها بیشتر بود، معمولاً دارای سطح برگ بیشتری بوده و در نتیجه شاخص سطح برگ بالاتری دارند. صادقی و همکاران (1379) گزارش دادند، در گیاه ذرت صفت تعداد ردیف دانه در بلال بیشترین اثر مستقیم را روی عملکرد دانه دارد اما این صفت ژنتیکی است. به نقل از سرمدنیا افزایش عملکرد دانه در 3 رقم ذرت را ناشی از افزایش عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت دانستند.
پال3 و همکاران (1996) با آزمایشی روی 15 ژنوتیپ ذرت گزارش دادند، بالاترین اثر مستقیم روی عملکرد مربوط به ارتفاع بلال، وزن هزار دانه و صفاتی چون تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی بوته بوده و ارتفاع بوته از طریق ارتفاع بلال به طور غیر مستقیم روی عملکرد دانه اثر گذار است .
یزدانی دوست، همدانی و همکاران (1379) گزارش دادند که تعداد دانه در بلال، بالاترین اثر مستقیم را روی عملکرد دانه ذرت دارد. پزشکپور و خزایی (1381) گزارش نمودند صفت تعداد دانه در ردیف بین هیبریدهای مختلف ذرت متفاوت است. چرا که صفت تعداد دانه در بلال بیشتر تحت تأثیر عوامل ژنتیکی است و عوامل محیطی کمترین تأثیر را روی صفت دارند.
دانیارد1و همکاران (1971)، 70 تا 80 درصد اختلاف عملکرد هیبریدهای ذرت را به طور دوره پر شدن دانه نسبت دادند. مانینو2 و ژراردین (1994) با انجام یک مطالعه در ارتباط با روند پر شدن دانه ذرت مشاهده کردند، وزن خشک دانه از پایین به طرف بالای بلال کاهش یافت به طوری که وزن دانه در بالای بلال دو سوم وزن دانه در قسمت پایین بود.
اصولاً نمو مناسب ذرت قبل از شروع گرده‎افشانی باعث تشکیل تعداد تخمدان بیشتری بر روی محور چوب بلال شده و در صورت ایجاد شرایط مطلوب برای لقاح، تعداد دانه در بلال افزایش خواهد یافت. هانتر3 و همکاران (1977) ، دریافتند که با افزایش درجه حرارت پس از گل‎دهی طول دورهی پر شدن دانه کاهش یافته که در نتیجه با کاهش عملکرد همراه بود.تیتوکاگو4و همکارانش (1988) عنوان کردند که در هیبریدهای پر محصول ذرت، ثابت بودن شاخص برداشت حاکی از وجود آلومتری بالا بین دانه و سایر اندامهای گیاهی است. به عبارت دیگر، همراه با افزایش رشد دانه، رشد بقیه قسمتهای گیاه نیز زیاد شده و در نهایت شاخص برداشت تغییر چندانی پیدا نمی‎کند.

10-2 جمع بندی
با توجه به مطالب بیان شده می توان این گونه بیان کرد که ذرت در دامنه دمایی 35-20 بهترین رشد را داراست و دماهای بالاتر از 35 باعث میشود عمل لقاح به خوبی صورت نگیرد و عملکرد ذرت را تحت تاثیر قرار دهد. هیبریدهای ذرت عکس العمل متفاوتی در برابر حرارت از خود نشان میدهند. یکی از اثرات تنش گرما تنش خشکی است که این تنش عملکرد گیاه را به خصوص در مراحل بحرانی رشد گیاه تحت تاثیر قرار میدهد و می توان هیبریدهایی را پیدا کرد که نسبت به تنش خشکی تحمل نسبی از خود نشان دهند. تاریخ کاشت نابهنگام ذرت در زمستان در زمان گردهافشانی این گیاه را با گرما مواجه کرده و با مرگ دانههای گرده در اثر گرمای بیش از حد گردهفشانی مختل گشته و عملکرد گیاه کاهش پیدا میکند بنابراین ضروری است که با کاشت هیبریدهای جدید در تاریخ مناسب به حداکثر عملکرد بهاره دست پیدا کرد.

فصل سوم
مواد و روش ها
فصل سوم
مواد و روشها
بهمنظور بررسی تأثیر تنش گرما بر زنده مانی دانههای گرده شش هیبرید ذرت در کشت بهاره در شرایط آب و هوایی اهواز آزمایش مزرعهای یک ساله طراحی و اجرا گردید.
1-3زمان و محل اجرای آزمایش
این پژوهش در سال زراعی 93-1392 در مزرعه پژوهشی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان واقع در ملاثانی، 35 کیلومتری شمالشرقی اهواز و در حاشیه شرقی رودخانه کارون با عرض جغرافیایی 31 درجه و 34 دقیقه و طول جغرافیایی 48 درجه و 52 دقیقه، با ارتفاع 20 متر از سطح دریا به اجرا شد.
2-3 مشخصات اقلیمی محل اجرای آزمایش
براساس آمار هواشناسی بلند مدت، شهر ملاثانی با دمای حداقل5/9، متوسط 2/23 درجه سانتیگراد و حداکثر 36 درجه سانتیگراد و متوسط بارندگی سالیانه 269میلیمتر، از نظر شرایط اقلیمی جزء مناطق خشک و نیمه خشک محسوب میشودبه طوری که متوسط تبخیر و تعرق در طول آزمایش 1/18 برابر بارندگی در این دوره بوده است. میانگین ماهیانه برخی از پارامترهای هواشناسی منطقه ملاثانی دوره رشد گیاه برای سال زراعی 93-1392 در جدول 1-3 ارائه شده است.
جدول 1-3 آمار هواشناسی ایستگاه دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان طی مدت اجرای آزمایش (سال 93-1392)
ماههای
سال حداقل دما(c)
حداکثر 74295205105
میانگین بارندگی
(میلیمتر) مجموع تبخیر
(میلیمتر)
بهمن 6/8 4/19 14 7/4 9/77
اسفند 4/13 2/26 8/19 3/35 6/139
فروردین 2/24 7/38 5/31 5/32 239
اردیبهشت 7/16 4/30 6/23 1/0 4/362
خرداد 9/27 7/43 8/35 2/0 2/482
91440238125جمع8/711/1301
3-3 خصوصیات فیزیکی و شیمیایی مزرعه آزمایشی
به منظور بررسی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه آزمایشی، قبل از کاشت و شروع آزمایش از 5 قسمت از خاک مزرعه در دو عمق 30-0 و 60-30 سانتیمتر به طور جداگانه نمونهبرداری به عمل آمد و پس از خرد کردن کلوخهها، نمونهها از الک 2 میلیمتری عبور داده شد. در نهایت برای هر عمق یک نمونه مرکب تهیه شد. سپس نمونهها در آزمایشگاه از لحاظ برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی مورد ارزیابی قرار گرفتند (جدول 2-3) . از آنجایی که آستانه تحمل شوری ذرت 7/1 دسیزیمنس بر متر است و تا 1/4 دسیزیمنس بر متر برای آن قابل تحمل است، در مزرعه آزمایشی ذرت از تنش شوری متوسطی برخورد داشته ولی اسیدیته خاک مناسب بوده است.
جدول 2-3 خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه در زمان شروع آزمایش (سال 93-1392)
خصوصیات خاک عمق خاک زراعی (سانتیمتر)
30 - 0 60 - 30
هدایت الکتریکی (دسی زیمنس بر متر) 6/3 8/2
اسیدیته خاک (pH) 4/7 7/7
نیتروژن کل 05/0 04/0
فسفر قابل جذب (میلیگرم بر کیلوگرم) 2/7 4/6
پتاسیم قابل جذب (میلیگرم بر کیلوگرم) 214 167
مواد آلی O.M (درصد) 76/0 52/0
وزن مخصوص ظاهری (Mg.m-3)
وزن مخصوص واقعی Mg.m-3)) 21/1
31/1
بافت خاک (رسیسیلتی)
رس (درصد) 44 48
سیلت (درصد) 40 39
شن (درصد) 16 13
4-3 روش اجرای آزمایش
1-4-3 طرح و نقشه آزمایش
آزمایش به ‎صورت کرت‎های خرد شده در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی در 3 تکرار اجرا گردید. در این آزمایش سه تاریخ کاشت به فاصله هر 15 روز یکبار (24 بهمن، 10 اسفند و 24) اسفند در کرت‎های اصلی و پنج هیبرید ذرت کارون، مبین، NS، AS،H و هیبرید SC704 به عنوان شاهد در کرت‎های فرعی می‎باشد که به صورت تصادفی در جهت ردیف‎های کاشت قرار گرفتند.نقشه طرح به دلیل طویل شدن بلوک تاریخ کاشتها زیر هم کشیده شده است. هر کرت فرعی شامل 10 ردیف کاشت به فاصله 75 سانتیمتر به طول 8 متر یعنی ابعاد هر کرتچه 8×5/7 متر بود. فاصله بین کرت های اصلی 5 متر و فاصله بین کرت‎های فرعی 5/1 متر بود.
-165735310515
814722381860 AS NS K SC704 H M
AS H NS M K SC704
81472229004 H K NS M AS SC704
D1
-4381538752-5828030155575R1
00R1

D2
D3
-162560334010
822960793750 AS K AS SC704 M NS
AS NS H M K SC704
81472227460 AS H NS SC704 K M
D2
-5651545720-5828030155575R2
00R2

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *