say62

2446959-21844000
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد رشت
دانشکده مدیریت و حسابداری
گروه آموزشی مدیریت بازرگانی
پایاننامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد
رشته: مدیریت بازرگانی گرایش داخلی
عنوان:
عوامل موثر بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت
استاد راهنما:
دکترطهمورث حسنقلی پور
نگارش:
علیرضا ویرانی خلخالیانی
تابستان 1393
تقدیر و تشکربسی شایسته است از همدلی، همراهی و همگامی استاد عزیز دکتر طهمورث حسنقلی پورکه راهنمایی این پایان نامه را برعهده داشتند و با نکته های دقیق، راهگشای من در اتمام و اکمال این پایان نامه بوده اند، تشکر و قدردانی نمایم.
همچنین بر خود لازم می دانم از زحمات استاد بزرگوار و گرانقدرم، سرکار خانم دکتر فروغ رودگر نژاد که در انجام این پایان نامه زحمت فراوان کشیدند و دانش و بینش ایشان مساعدت های بی شماری را در راه تکمیل این پایان نامه نصیب من نمود، تشکر نمایم.
و نیز سپاس بیکران بر شکیبایی و بردباری استاد بزرگوارم آقای دکتر حمیدرضا رضایی کلیدبری که زحمت داوری این پایان نامه را بر عهده داشتند و زحمات فراوانی در مسیر تکمیل و دفاع از این پایان نامه را متحمل شدند.
تقدیم به
روح پاک مادر مهربانم
پشتیبان همیشگی ام، پدرم
سارای عزیز و زهرای خوبم
و تقدیم به همسرم که زیباترین آغاز را با او تجربه کردم و تا زیباترین پایان با او خواهم ماند…

فهرست مطالب
عنوان صفحه
TOC o “1-3” h z u چکیده1فصل اول: کلیات و مقدمه1-1- مقدمه PAGEREF _Toc401093436 h 31-2 – بیان مسئله PAGEREF _Toc401093437 h 31-3 – ضرورت و اهمیت تحقیق PAGEREF _Toc401093438 h 41-4- اهداف تحقیق PAGEREF _Toc401093439 h 61-4-1- هدف اصلی PAGEREF _Toc401093440 h 61-4-2- اهداف فرعی PAGEREF _Toc401093441 h 61-5- سوالات تحقیق PAGEREF _Toc401093442 h 71-5-1- سوال اصلی PAGEREF _Toc401093443 h 71-5-2- سوالات فرعی تحقیق PAGEREF _Toc401093444 h 71-6- تعاریف مفهومی و عملیاتی PAGEREF _Toc401093445 h 81-6-1- تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی PAGEREF _Toc401093446 h 81-6-2- عوامل موثر بر انتخاب راهبرد تجاری سازی: PAGEREF _Toc401093447 h 81-7- سازماندهی تحقیق PAGEREF _Toc401093448 h 81-8- قلمرو پژوهش (زمان، مکان، موضوع):‏ PAGEREF _Toc401093449 h 8فصل دوم: مروری بر مطالعات انجام شده2-1- مقدمه PAGEREF _Toc401093453 h 112-2 تعریف تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی PAGEREF _Toc401093454 h 142-3- تاریخچه تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی PAGEREF _Toc401093455 h 182-4 ذی نفعان فراگرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی PAGEREF _Toc401093456 h 212-5- مکانیزم ها و راهبرد های تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی PAGEREF _Toc401093457 h 232-6- عوامل موثر بر تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی PAGEREF _Toc401093458 h 39فصل سوم: روش تحقیق3-1 مقدمه PAGEREF _Toc401093461 h 423-2 روش انجام پژوهش PAGEREF _Toc401093462 h 423-2-1 مرحله کیفی PAGEREF _Toc401093463 h 423-2-2 مرحله کمی PAGEREF _Toc401093464 h 433-3 تعریف جامعه و نمونه آماری PAGEREF _Toc401093465 h 433-3-1 مرحله کیفی تحقیق PAGEREF _Toc401093466 h 433-3-2 مرحله کمی تحقیق PAGEREF _Toc401093467 h 433-4 روش نمونه گیری PAGEREF _Toc401093468 h 433-4-1 مرحله کیفی تحقیق PAGEREF _Toc401093469 h 433-4-2 مرحله کمی تحقیق PAGEREF _Toc401093470 h 443-5 روش‌های گردآوری اطلاعات PAGEREF _Toc401093471 h 453-5-1 منابع دادهها PAGEREF _Toc401093472 h 453-5-1-1 مرحله کیفی تحقیق PAGEREF _Toc401093473 h 453-5-1-2 مرحله کمی تحقیق PAGEREF _Toc401093474 h 453-5-2 روش گردآوری دادهها PAGEREF _Toc401093475 h 453-5-2-1 مرحله کیفی تحقیق PAGEREF _Toc401093476 h 453-5-2-2 مرحله کمی تحقیق PAGEREF _Toc401093477 h 463-6 روش سنجش پایایی سیستم PAGEREF _Toc401093478 h 463-6-1 مرحله کیفی تحقیق PAGEREF _Toc401093479 h 463-6-2 مرحله کمی تحقیق PAGEREF _Toc401093480 h 463-7 روش سنجش روایی سیستم PAGEREF _Toc401093481 h 473-7-1 مرحله کیفی تحقیق PAGEREF _Toc401093482 h 473-7-2 مرحله کمی تحقیق PAGEREF _Toc401093483 h 473-8 قلمرو پژوهش (زمان، مکان، موضوع) PAGEREF _Toc401093484 h 473-9 روش های تجزیه و تحلیل داده ها PAGEREF _Toc401093485 h 473-9-1 مرحله کیفی تحقیق PAGEREF _Toc401093486 h 473-9-1-1روش کدگذاری PAGEREF _Toc401093487 h 483-9-1-2 طبقه بندی PAGEREF _Toc401093488 h 483-9-2 مرحله کمی تحقیق PAGEREF _Toc401093489 h 48فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها4-1- مقدمه PAGEREF _Toc401093492 h 504-2- تحلیل داده‌های کیفی حاصل از مصاحبه PAGEREF _Toc401093493 h 504-3-1- تجزیه و تحلیل تم PAGEREF _Toc401093494 h 504-3-2- نحوه کدگذاری مصاحبه با خبرگان PAGEREF _Toc401093495 h 514-4- جمع آوری وکد گذاری داده های کیفی PAGEREF _Toc401093496 h 514-4- تجزیه تحلیل داده های کمی PAGEREF _Toc401093497 h 54فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1- مقدمه PAGEREF _Toc401093500 h 735-2- ارائه نتایج حاصل از بخش کیفی PAGEREF _Toc401093501 h 735-3- پاسخ به سوالات تحقیق PAGEREF _Toc401093502 h 765-3-1- سوال اصلی تحقیق PAGEREF _Toc401093503 h 765-3-2- سوالات فرعی تحقیق PAGEREF _Toc401093504 h 775-4- نتیجه گیری PAGEREF _Toc401093505 h 785-5- پیشنهادات PAGEREF _Toc401093506 h 795-5-1- پیشنهادات برای سیاستگذاران PAGEREF _Toc401093507 h 805-5-2- محدودیت های تحقیق PAGEREF _Toc401093508 h 805-5-3- پیشنهادات برای تحقیقات آتی PAGEREF _Toc401093509 h 80منابع و مأخذ PAGEREF _Toc401093510 h 81ضمایم و پیوست ها: PAGEREF _Toc401093511 h 83

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول(2-1). تحقیقات داخلی و خارجی مرتبط با تجاری سازی20
جدول(2-2). تحقیقات داخلی مرتبط با تجاری سازی21
جدول(2-3). راهبرد های تعاملات رسمی و غیررسمی انتقال فناوری دانشگاهی26
جدول(2-4). طبقه بندی جدید مکانیزم های انتقال تحقیق27
جدول(2-5): طبقه بندی جدید راهبرد های انتقال تحقیق28
جدول(4-1). کدگذاری داده های محتوای مصاحبه در مورد عوامل موثر در انتخاب راهبرد تجاری سازی در بخش عوامل محیطی52
جدول(4-2). کدگذاری داده های محتوای مصاحبه در مورد عوامل موثر در انتخاب راهبرد تجاری سازی در بخش عوامل فردی52
جدول(4-3). کدگذاری داده های محتوای مصاحبه در مورد عوامل موثر در انتخاب راهبرد تجاری سازی در بخش عوامل نهادی53
جدول(4-4). کدگذاری داده های محتوای مصاحبه در مورد عوامل موثر در انتخاب راهبرد تجاری سازی در بخش عوامل سازمانی53
جدول(4-5) توصیف سن پاسخ دهندگان54
جدول(4-6) توصیف مدرک تحصیلی پاسخ دهندگان55
جدول(4-7) توصیف متغیر عوامل محیطی 56
جدول4-8) توصیف متغیر عوامل فردی57
جدول4-9) توصیف متغیر عوامل نهادی 58
جدول4-10) توصیف متغیر عوامل سازمانی59
جدول4-11) آزمون کولموگروف- اسمیرنف برای متغیر های تحقیق60
جدول4-12) نتایج تحلیل عاملی اکتشافی متغیر عوامل موثر محیطی61
جدول4-13) نتایج تحلیل عاملی اکتشافی متغیر عوامل موثر فردی62
جدول4-14) نتایج تحلیل عاملی اکتشافی متغیر عوامل موثر نهادی63
جدول4-15) نتایج تحلیل عاملی اکتشافی متغیر عوامل موثر سازمانی64
جدول4-16) نتایج تحلیل عاملی تائیدی برای متغیر توانمند سازی67
جدول 4-17) شاخص های معنی داری و برازش مدل68
جدول4-18) آزمون تی متغیر عوامل فردی69
جدول4-19) آزمون تی متغیر عوامل نهادی69
جدول4-20) آزمون تی متغیر عوامل محیطی70
جدول4-21) آزمون تی متغیر عوامل سازمانی70
جدول4-22) آزمون فریدمن برای اولویت بندی عوامل اثرگذار بر انتخاب راهبرد تجاری سازی71

فهرست اشکال و نمودارها
عنوان صفحه
شکل(1-2). عوامل موثر بر تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی7
شکل(1-2). عوامل موثر بر تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی40
نمودار4-1) نمودار میله ای سن پاسخ دهندگان54
نمودار(4-2) نمودار میله ای مدرک تحصیلی پاسخ دهندگان55
نمودار(4-3) هیستوگرام متغیر عوامل محیطی 56
نمودار(4-4) هیستوگرام متغیر عوامل فردی 57
نمودار4-5) هیستوگرام متغیر عوامل نهادی 58
نمودار(4-6) هیستوگرام متغیر عوامل سازمانی 59
نمودار( 4-7) مدل اندازه گیری عوامل موثر در حالت استاندارد65
نمودار( 4-8) مدل اندازه گیری عوامل موثر در حالت اعداد معنی داری66
نمودار(4-90 عوامل اصلی اثرگذار بر انتخاب راهبردهای تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی71

چکیده
تا چندی پیش دانشمندان و پژوهشگران دانشگاه، از تجاری سازی پژوهش، امتناع می کردند و رسالت اصلی خود را صرفاً تولید دانش بدون عطف نظر به کاربرد آن در عرصه تولید، می دانستند. تا اینکه دانش به منشأ منحصر به فرد مزیت رقابتی تبدیل شد. امروزه دانشگاه ها تمایل فراوانی به تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی از خود نشان داده اند و مشاهده می شود که تجاری سازی دارایی های فکری به اهداف نهادی بسیاری از سیستم های دانشگاهی تبدیل شده است.
از این رو پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشگاه آزاد واحد رشت انجام پذیرفت که از منظر هدف کاربردی و از منظر گردآوری داده ها از نوع آمیخته است. روش تحقیق در بخش کمی از نوع توصیفی-پیمایشی و در بخش کیفی از نوع اکتشافی می باشد. جامعه آماری در این تحقیق کلیه اعضای هیات علمی دانشگاه آزاد رشت است. جهت گردآوری اطلاعات در مرحله کیفی، از مصاحبه نیمه ساختار یافته با خبرگان و در مرحله کمی، از پرسشنامه که یکی از ابزارهای رایج و روشی مستقیم برای کسب داده های تحقیق می باشد، استفاده شده است. بر اساس یافته های حاصل از این تحقیق 26 مولفه در چهار بعد عوامل محیطی، نهادی،سازمانی و عوامل فردی مشاهده شد که به ترتیب در بعد عوامل محیطی سیاست های مرتبط با دارایی های فکری،زیرساخت های محیطی و منطقه ای،در دسترس بودن سرمایه گذاران، محیط دانشگاه، تراکم شرکت ها در یک منطقه و انتخاب آنها، وجود منابع انسانی توانمند و متخصص،عوامل مرتبط با دولت،موجود بودن انکوباتور ها و موجود بودن قوانین حمایت کننده در بعد عوامل نهادی، فرهنگ دانشگاه ، دانشگاه و دپارتمان، مشوق ها،قوانین و مقررات حفاظت از محصولات و فناوریهای نوین و مصوبات حفاظت از دارایی‌های معنوی، ماموریت دانشگاه، اهداف دانشگاه، فعالیت های سابق و قراردادهای گذشته دانشگاه با صنعت و سیاست دانشگاه شناسایی شده. در بعد عوامل سازمانی، هزینه های مرتبط با انتقال دانش ،ساختار معیوب دانشگاه، بها دادن به تحقیقات غیر کاربردی، بها دادن به تحقیقات غیر کاربردی و منابع دانشگاه (درآمد های تخصیص داده شده و بودجه برای تجاری سازی تحقیقات، حمایت های فنی، زیر ساخت های فیزیکی، ارتباطات) و نیز در بعد عوامل فردی، شاخص های انگیزه های فردی محقق، ویژگی های جمعیت شناختی(مثل سن محقق)، ویژگی های روانشناختی، تجربیات شغلی و شبکه اجتماعی فرد مشاهده گردید.

واژگان کلیدی: تجاری سازی تحقیقات، عوامل موثر بر تجاری سازی، راهبرد های تجاری سازی
2413635198755
-148590519430فصل اولکلیات و مقدمه0فصل اولکلیات و مقدمه
centercenter00
2299335238760
1-1- مقدمهدر سالهای اخیر دانشگاه ها در نتیجه ی انتظارات ناشی از توسعه ی اقتصادی و فشارهای داخلی در راستای ایجاد منابع درآمدِ جدید، بیشتر و بیشتر به استفاده از ایجاد شرکت به عنوان ابزاری برای بهره گیری از نوآوری های دانشگاهی روی آورده اند(فلدمن و همکاران،2003). دانشگاه ها بطور روزافزونی با افزایش تجاری سازی تحقیقات جدید و کاهش فعالیت های قدیمی نظیر تدریس و تحقیقات مواجه شدند. گسترش تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی دروازه ای جدید به خصوصی سازی مشترکات علمی و پیشرفت های علمی منجر شده است(چانگ و همکاران،2009). مطالعه تجاری سازی تحقیق و تکنولوژی و ابعاد آن بسیار مهم است چرا که چنین تحلیل هایی فراهم کننده مدارک مهمی جهت تصمیم گیری کاراتر بیشتر مدیران و سیاستگذاران می باشد. حقیقتا موضوع تجاری سازی به عنوان یک فیلد جدید در حال حرکت به سمت جلو بوده و مورد توجه محققین قرار گرفته شده است(روزرمل و همکاران،2007)
از طرفی در اغلب کشورها، دولت ها در حال کاهش نقش خود در تامین بودجه دانشگاه ها هستند، بنابراین دانشگاه ها باید به سمت استقلال ملی و یافتن راههایی برای تامین بودجه مورد نیاز برای فعالیت های خود باشند به گونه ای که به رسالت، ماموریت ها، هنجارها و ارزش های آنها آسیبی وارد نگردد. تبدیل شدن دانش به مزیت رقابتی اصلی واساسی در دنیای امروز، کشورها را بر آن می دارد که توجه ویژه ای به مراکز تولید دانش و انتقال آن به سایر حوزه ها داشته و به اصلاحاتی اساسی در فراگردها، ماموریت ها و عملکردهای آنها دست بزنند (سیگل و همکاران،2004).
1-2 – بیان مسئلهدر سال های اخیر، در نتیجهی فشارهای اقتصادی و تمایل به مستقل شدن در بودجه های داخلی، دانشگاه‎ها تمایل فراوانی به تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی از خود نشان داده اند. به طوری که دانشگاه‎ها علاوه بر پژوهش و آموزش، به ایفای نقش در جهت ماموریت جدید مشارکت در توسعه اقتصادی جامعه نیز می‎پردازند. یافته های پژوهشی در ارتقای کیفیت زندگی بشر و توسعه سطح رفاه جامعه و تحولات اقتصادی و اجتماعی نقش بسزایی ایفا می کنند. اما این یافته ها تا زمانی که جنبه کاربردی پیدا نکنند و به بازار عرضه نشوند یا در دسترس متقاضیان قرار نگیرند، از اهمیت لازم برخوردار نخواهند بود و هزینه های تحقیق را جبران نخواهند کرد(زارع، یدالهی؛1391).
علی رغم پذیرش موضوع تجاری سازی از سوی محققان، شواهد متعدد از سراسر دنیا حاکی از آن است که هر چند تعداد کثیری از تحقیقات از نظر فنی موفق بوده اند، اما تنها درصد اندکی از آن ها در زمینه تجاری سازی به موفقیت دست یافته اند که این امر نشان دهنده پیچیدگی فرآیند تجاری سازی است. تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی به ضرورتی انکارناپذیر تبدیل شده است و ورود دانشگاه های ایران به تجارت دانش از یک مزیت به یک ضرورت تبدیل گشته است و این در حالی است که هنوز دانشگاه های ایران نتوانسته اند به طور مطلوب تحقیقات خود را تجاری نمایند و تعاملی موثر بین صنعت و دانشگاه برقرار سازند (زارع، یدالهی؛1391). تعیین علت واقعی این مسئله، مستلزم انجام مطالعات بنیادین در رابطه با عوامل موثر بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی می باشد که این مسئله خود تاکیدی بر ضرورت انجام تحقیق پیش رو است. عدم شناخت عوامل موثر بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در بخش های مختلف باعث هدر رفتن توان و سرمایه کشور و نیز تحمیل هزینه فرصت و زمان از دست رفته به کشور می شود. با شناسایی عوامل موثر بر تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی، پیچیدگی این فرآیند کاهش یافته و درصد موفقیت آن افزایش می یابد و دانشجویان و اعضای هیات علمی و سایر پژوهشگران می توانند مسیر های درست برای پژوهش را شناسایی کنند و از موفقیت های آن بهره کامل ببرند.
انتخاب راهبرد تجاری سازی قلب توسعهی نوآوری ومشخص کنندهی مسیری است که سازمان از یک نوآوری و محصولات به دست آمده ازآن درآمد و سود به دست می آورد(سروو،1998). محققان روش‎های متعددی که بوسیله آنها دانشگاه ها با بخش خصوصی در مورد فناوری تعامل دارند را پیشنهاد کرده اند (کوهن و همکاران،1998). افرادی نظیرسیگل(2004)، برکوویتز و فلدمن(2004)، به نقش ثبت پتنت و لیسانس دهی یافته ها در تجاری سازی پژوهش های دانشگاهی توجه کرده و افرادی مثل شین(2004) و اوشیا(2005) به اهمیت تشکیل شرکت های زایشی در تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی توجه کرده‎اند.
از این رو هدف ما از این کار، مروری جامع بر روش ها و راهبرد های انتقال دانش و تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی و شناسایی عوامل موثر بر آن است تا از این طریق بتوان راهبرد مناسبی برای تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت ارائه نمود.
1-3 – ضرورت و اهمیت تحقیقدر اقتصادِ دانش بنیان، بویژه در صنایع جدید که رشد سریعی دارند، علم تاثیری مهم تر و مستقیم تری بر نوآوری دارد. عواملی مانندِ جهانی سازی، به همراه عوامل دیگر به عنوان جزیی از روندِ کلی به سوی توسعهی سریع بازار دانش، رابطهی صنعت و دانشگاه را دچار تغییرات اساسی کرده است. دانشگاه نهادی است که درراس هرم نهادهای علمی جامعه قرار دارد. عملکرد صحیح دانشگاه از یک سو، توسعه و پیشرفت رابرای جامعه به ارمغان می آورد و از سوی دیگر، توسعه جامعه به عنوان بازخورد مثبت، دانشگاه را به مکان رفیع تر ومسئول تری انتقال می دهد. در بخش دانشگاهی کشور بهره گیری ازنتایج تحقیقات و تجاری سازی آن ها از اولویت های مهم محسوب می گردد، چرا که منافع ملی ایجاب می کند از صرف منابع مهم و قابل توجهی که در قالب نیروهای متخصص، اعتبارات و فرصت زمانی جهت انجام تحقیقات در این بخش صورت می گیرد، حداکثر بهره برداری به عمل آید و جامعه از نتایج حاصل ازاین تحقیقات در بخش های مختلف اجتماعی و اقتصادی بهره مند گردد (فکور, 1386). از طرفی نیز در حال حاضر در بیشتر کشورها تمرکز سیاست گذاری ها به سمتِ نقش رابطه ی صنعت و دانشگاه در تقویتِ کارآفرینی در صنایع جدید و سریع الرشد معطوف شده است (OECD, 2002). از این رو دانشگاه ها به عنوان مهم ترین بازیگر در اقتصاد دانش بنیان به حساب می آیند و تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی و نوآوری های مرتبط با تحقیق و توسعه، به عنوان مهمترین عوامل ثبات اقتصادی کشورها در نظر گرفته می شوند (آرورا و همکاران، 2001). تغیر نقش دانشگاه ها از تولید کننده دانش به ایجادکننده سرمایه از دانش، که با هدف بهبود عملکرد اقتصاد ملی یا منطقه ای و نیز مزیت های مالی حاصله برای دانشگاه و اساتید آن صورت می‎گیرد (اتزکوویتز و همکاران،2000). منجر به به افزایش فعالیت های مرتبط با تجاری سازی در دو دهه اخیر شده است. اما علی رغم اهمیت نوآوری، توجه کمی به تجاری سازی موفق تحقیقات دانشگاهی در کشورهای در حال توسعه، خصوصا در ایران شده است. با گسترش اهمیت موضوع تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی و با عنایت به این موضوع که انتخاب راهبرد تجاری سازی قلب توسعهی نوآوری و مشخص کنندهی مسیری است که سازمان از یک نوآوری و محصولات به دست آمده از آن درآمد و سود به دست می‎آورد (سروو،1998)، ضرورت توجه به تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی و انتخاب روش و مکانیزم درست آن و شناسایی عوامل موثر و تاثیر گذار آن برای برنامه ریزی های استراتژیک دانشگاهها بسیار ضروری می نماید.
1-4- اهداف تحقیقدر اجرای پژوهش های علمی، پس از بیان مسأله تحقیق، هدف پژوهش به صورتی که به شکل عملیاتی و از طریق مشاهده عینی قابل دسترس باشد ارائه می گردد(سرمد و همکاران،1385). براین اساس و با توجه به مدل مورد استفاده در این تحقیق، یعنی مدل(اومام و همکاران،2008) هدف اصلی و اهداف فرعی پژوهش حاضر به شرح زیر می باشد:
1-4-1- هدف اصلیسنجش عوامل موثر بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت
1-4-2- اهداف فرعیسنجش عوامل موثر فردی بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت
سنجش عوامل موثر نهادی بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت
سنجش عوامل موثر محیطی بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت
سنجش عوامل موثر سازمانی بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت
تعیین رتبه بندی عوامل چهارگانه

88201590170شکل(1-2). عوامل موثر بر تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی
منبع: (اومام و همکاران،2008)
00شکل(1-2). عوامل موثر بر تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی
منبع: (اومام و همکاران،2008)

1-5- سوالات تحقیق1-5-1- سوال اصلیعوامل موثر بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت کدامند؟
1-5-2- سوالات فرعی تحقیقعوامل موثر فردی بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت چه می باشند؟
عوامل موثر نهادی بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت چه می باشند ؟
عوامل موثر محیطی بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت چه می باشند ؟
عوامل موثر سازمانی بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت چه می باشند ؟
رتبه بندی عوامل اثرگذار بر انتخاب راهبرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت چگونه است؟
1-6- تعاریف مفهومی و عملیاتی1-6-1- تجاری سازی تحقیقات دانشگاهیتجاری سازی تحقیقات دانشگاهی یک فرآیند برای تبدیل یافته های جدید تحقیقاتی و توسعه ایده های جدید تحقیقاتی می باشد(ژائو،2004) که به منظور تولید محصولات جدید و یا بهبود یافته، خدمات، فرآیندها و فناوری های قابل عرضه به بازار برای ارزش آفرینی اقتصادی است (ماکوی و همکاران،2007).
1-6-2- عوامل موثر بر انتخاب راهبرد تجاری سازی:در این پژوهش براساس مدل(اومام و همکاران،2008) چهار عامل فردی، نهادی، محیطی و سازمانی در نظر گرفته می شود.
عامل فردی: عواملی که برای رسیدن فرد به اهداف خود تاثیرگذارند(جاهد و همکاران،1390)
عامل سازمانی: عواملی که درون سازمان در جهت رسیدن به اهداف به کار گرفته می شوند.
عامل محیطی: فاکتورهایی اند که خارج از کنترل افراد حاضر در سازمان می باشند و عملکرد سازمان را تحت تاثیر قرار می دهند(میکیمن،2003).
عامل نهادی: هنجارهای شکل گرفته که اصولا از گذشته به ارث می رسند (تارفینگ،2002).
1-7- سازماندهی تحقیقمطالعات ادبیات موضوع تحقیق، هماهنگی برای مصاحبه، جمع بندی مصاحبه و تدوین پرسشنامه، بررسی و انتخاب افراد برای مطالعه کمی، پی گیری پاسخ ها، تجزیه و تحلیل پاسخ ها، جمع بندی اطلاعات و تدوین پایان نامه، مراحل مختلف انجام این پژوهش را شامل می شوند.
1-8- قلمرو پژوهش (زمان، مکان، موضوع):‏موضوع تحقیق از نظر زمانی در سال 1392محدود شده است.
موضوع تحقیق از نظر مکانی دانشکده های دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت محدود شده است.
موضوع مورد بررسی این تحقیق در قلمرو عوامل موثر بر تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی دانشکده های دانشگاه آزاد واحد رشت است. بنابراین سایر انواع فرآیندهای دانشگاه از مشمولیت این پروژه خارج می‎باشند.

-148590519430فصل دوممروری بر مطالعات انجام شده0فصل دوممروری بر مطالعات انجام شده
centercenter00
2299335238760
2-1- مقدمهدر نتیجه فشارهای اقتصادی و تمایل به مستقل شدن دانشگاه ها در بودجه های داخلی، دانشگاه ها تمایل فراوانی به تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی از خود نشان داده اند و مشاهده می شود که تجاری سازی دارایی های فکری به اهداف نهادی بسیاری از سیستم های دانشگاهی تبدیل شده است و در بیشتر کشورها تمرکز سیاست گذاری ها به سمتِ نقش رابطهی صنعت و دانشگاه در تقویتِ کارآفرینی در صنایع جدید و سریع الرشد معطوف شده است (سازمان همکاری اروپا،2003). از این رو دانشگاه ها به عنوان مهم ترین بازیگر در اقتصاد دانش بنیان به حساب می آیند و تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی و نوآوری های مرتبط با تحقیق و توسعه، به عنوان مهمترین عوامل ثبات اقتصادی کشورها در نظر گرفته می شوند(آرورا و همکاران،2001). در واقع دانشگاه ها به طور مشترک در حال رسیدن به نوعی ماهیت کارآفرینانه اند؛ به نحوی که دانشگاه ها در کشورهای توسعه یافته به طور فزاینده ای کارآفرین بوده(سیگل و همکاران،2004)و به عنوان منشا و خواستگاه توسعه فناوری هایی که برای فعالیت های اقتصادی می توانند مفید واقع شوند، در نظر گرفته می شوند(مووری و همکاران،2001). یعنی علاوه بر پژوهش و آموزش، دارای “مأموریت سوم” توسعه اقتصادی هستند(اتزکوویتز،2004). تغیر نقش دانشگاه ها از تولید کننده دانش به ایجادکننده سرمایه از دانش، که با هدف بهبود عملکرد اقتصاد ملی یا منطقه ای و نیز مزیت های مالی حاصله برای دانشگاه و اساتید آن صورت می گیرد (اتزکوویتز و همکاران،2000) .منجر به به افزایش فعالیت‎های مرتبط با تجاری سازی در دو دهه اخیر شده است. از این رو باید به طراحی سناریوهای متفاوتی برای نقش آفرینی دانشگاه در توسعه، اهتمام ورزید. از این جهت، دانشی که در دانشگاه ها و مراکز آکادمیک ایجاد می‌گردد چنانچه در مراحل بعدی تبدیل به محصول، خدمت یا فناوری نگردد، از نظر اقتصادی دانش بیهوده‌ای تلقی خواهد شد و نخواهد توانست ارزش افزوده‌ای را برای جامعه ایجاد کند. و در نتیجه ایجاد و ذخیره‌سازی دانش در دانشگاه‌ها به تنهایی راضی کننده نبوده و اطمینان از کاربرد آن به گونه‌ای که جامعه بتواند از منافع سرمایه‌گذاری در تحقیقات بهره‌برداری نماید یکی از اهداف اصلی تحقیقات دانشگاهی خواهد بود. اهمیت این موضوع تا حدی است که برخی از نویسندگان مدعی اند که دانشگاه ها در راستای تجاری سازی نتایج تحقیقات، نقش جدیدی را برعهده دارند و از آنجا که اهمیت نوآوری دانش بنیان در توسعهی سازمان های صنعتی روز به روز بیش تر می شود، دانشگاه ها می توانند نقش بیش تری را در توسعه ی نوآوری جامعه ایفا کنند(راسموسن و همکاران،2006).
سالهاست که تدریس و تحقیق از ماموریت های اصلی دانشگاه بوده اند. اما این ماموریتها بتدریج و با ظهور چارچوبهایی مانند بیوتکنولوژی، جهانی شدن، کاهش بودجههای پایه، منظرهای جدید درخصوص نقش دانشگاه در نظام تولید دانش را تغییر داده اند( راسموسن و همکاران،2006). سیاستگذاران بر این امر تاکید مینمایند که فاصله زمانی زیاد بین کشف دانش در دانشگاه و استفاده از آن توسط شرکتها، رقابت پذیری شرکت های آمریکایی در صنایع کلیدی مانند فلزات، خودرو، تلویزیون و نیمه هادی ها را دچار نقصان کرده است (مارشال،1985). در سال 1970 رویکرد دانشگاه های امریکا تمرکز بر توسعه فناوری‎های جدید بود و مجلس و سیاستگذاران نبود تمرکز در انتقال این فناوری ها برای کاربردهایی در بخش خصوصی را مورد انتقاد قرار دادند(اداره حسابداری عمومی آمریکا،1998). در 1980 کنگره امریکا سعی کرد که موانع انتقال فناوری از دانشگاه به صنعت را از طریق قانونگذاری که به قانون بیه- دول معروف شد برطرف (فلدمن و همکاران،2002). دانشگاه ها بطور روزافزونی با افزایش تجاری سازی تحقیقات جدید و کاهش فعالیت های قدیمی نظیر تدریس و تحقیقات مواجه شدند. گسترش تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی دروازهای جدید به خصوصی سازی مشترکات علمی و پیشرفت های علمی یا اثرات غیر مصطلح را منجر شد (چانگ و همکاران،2009). گیبونس و دیگران (1994) بحث می کنند که درحال حاضر یک تغییر اساسی در نظام تولید دانش می دیده می شود که با سازمان های جدید و روابطی با خصوصیات همچون انعطاف پذیری، چند رشته ای و ناهمگون شناخته می شوند در حال گسترش است. در همین رابطه در ادبیات مدل منحنی حلزونی سه گانه نیز بیان می کند که قبول تجاری سازی به عنوان یک فعالیت اصلی دانشگاهی، انقلابی دانشگاهی را شکل می دهد (راسموسن و همکاران،2006).
مارک من و همکاران (2008) اشاره می نمایند که نرخ تحقیق و توسعه تکنولوژی رو به افزایش است چرا که گسترش دانش باعث کاهش هزینه های مرتبط با سازماندهی می شود. استلزام کلیدی این امر اینست که سازمان ها (چه سازمان های انتفاعی و چه غیرانتفاعی) تنها روی ظرفیت های داخلی تحقیق و توسعه تکیه نکنند. هیچ سازمانی دارای نیروی دانشی کافی در دسترس نمی باشد. هیچ موسسه ای نمی تواند تمامی موضوعات علمی مرتبط با ارائه محصول را تحت پوشش دهد و شرکت های بزرگ اغلب توانایی کنترل فرایندهای تولید در یک خط را ندارند. در عوض شرکت ها ناگزیرند تا ظرفیت توسعه و تحقیق خود را از طریق مشارکت در خرید، تهیه جواز و تحقیقات مشترک با سازمان ها و نهادهای دولتی در نظر بگیرند (چزبرگ،2003).
مطالعه تجاری سازی تحقیق و تکنولوژی و ابعاد آن بسیار مهم است چرا که چنین تحلیل هایی فراهم کننده مدارک مهمی جهت تصمیم گیری کاراتر بیشتر مدیران و سیاستگذاران می باشد. حقیقتا موضوع تجاری سازی به عنوان یک فیلد جدید در حال حرکت به سمت جلو بوده و مورد توجه محققین قرار گرفته شده است. آمارها نشان می دهد که در سال های اخیر ژورنال های علمی بسیاری، در این زمینه تحقیقات دانشمندان را منتشر می‎نمایند (روترمل،2007). افزایش نرخ تحقیقات پیشرفته، ارائه فعالیت ها و فرآیندهای مرتبط و گسترش تئوری های بنیانی در این موضوع نشان از اهمیت تجاری سازی مالکیت معنوی در میان موسسات انتفاعی و غیرانتفاعی دارد. افزایش مقاله های مرتبط با این بخش در میان سازمان‎های انتفاعی و غیرانتفاعی نشان دهنده وجود تلاش بسیار جهت تجاری سازی تحقیق و تکنولوژی در میان دانشگاه ها و موسسات تحقیقاتی است(مارک من و همکاران،2008).
پیرو تغییر در سیاست های دولتی و سیستم های نظارتی دولت دانشگاه ها تا حد زیادی نقش اقتصادی خود را مورد بحث قرار داده و تمایل به نشان دادن تاثیر اجتماعی شان در جهت کسب بودجه دولتی دارند. گزارش سازمان توسعه و همکاری اقتصادی نشان می دهد که بسیاری کشورها اصلاحات دانشگاهی را به سوی استقلال بیشتر، رقابت بیشتر، بودجه بر اساس عملکرد و تجاری سازی نتایج تحقیقات انجام داده اند. همچنین افزایش قابل توجهی در سیاست های حمایتی دانشگاه از تجاری سازی و انتقال فناوری دیده می‎شود. اتکوویتز و همکاران (2000) پیشنهاد می کنند که الگویی از تغییر به سوی دانشگاه کارآفرین در مناطق جغرافیایی مختلف در حال ظهور است. این تغییر ناشی از توسعه داخلی دانشگاه و تاثیرات خارجی برروی ساختارهای دانشگاهی و شاید افزایش نفوذ خوشه بندی نوآوری درسطح منطقه ای است.
گول براندسون(1997) با تکیه بر گفته فرودر(1990) تشریح می نماید که موسسات دانشگاهی می توانند با پاسخگویی به نیازهای اجتماعی و کمک به افزایش توسعه اقتصادی تصویر عمومی خود را بهبود بخشند که خود به خود می توانند توجیح مناسبی در زمینه بودجه های دولتی صرف شده ارائه نمایند. بعلاوه تغییر در ماموریت دانشگاه این امکان را برای بسیاری از دانشگاه ها ایجاد نموده است که بودجه وسیعتری از منابع غیردولتی بدست آورند. بطور کلی، دانشگاه ها می توانند به توسعه اقتصادی از طریق تعامل با صنعت موجود و در کنار آن با انواع تجاری سازی دانش ازجمله ایجاد کسب وکارها کمک نمایند. بسیاری از دانشگاه ها از این فرصت بهره می گیرند تا فعالیت های خود را از طریق نشان دادن مطلوبیتشان در جامعه تضمین کرده و گسترش دهند(گلبرندسن،1997).
افزایش تجاری سازی تحقیق باعث افزایش موضوعات خط مشی گذاری و مدیریتی شده است و این مقوله موجب شروع تغییراتی در دانشگاه ها، شرکت ها و جامعه شده است. برای دانشگاه ها و موسسات تحقیقاتی، گرایش به سمت تجاری شدن منعکس کننده فشاری اجتماعی برای افزایش سود اجتماعی (برای مثال افزایش شغل یا خلق ارزش) که با سرمایه گذاری عمومی که در امر تحقیق شده و همچنین تلاشی در جهت رشد دانشگاه ها همسو است (مارکمن و همکاران،2008).
عوامل زیادی می تواند نگرش دانشگاهها را در مورد جنبه های سودمند پژوهشها و تلاش برای همکاری با شرکتهای خصوصی به صورت فعال تغییر دهد. یکی از آنها جستجوی منابع بیشتر برای تأمین بودجههای پژوهشی در پی کاهش بودجههای دولتی است. همچنین تغییرات در سیاستهای دولتی در این زمینه نیز بسیار مهم است که در نتیجه منجر به افزایش مشارکت صنایع به روشهای گوناگون شده است. این سیاست‎ها بازه گستردهای را، از تقویت همکاری و مکانیزمهای انتقال به درون یا بیرون از دانشگاه، تا تأمین بودجههای دولتی وابسته به مشارکت صنعت، در برمیگیرد(سازمان همکاری اروپا،2000).
2-2 تعریف تجاری سازی تحقیقات دانشگاهیاغلب تعاریف در زمینه کارآفرینی دانشگاهی، تأکیدی ویژه بر تجاریسازی دانش تولید شده در دانشگاهها داشته و برخی پژوهشگران(تول و چزارنیتزکی،2007) آنها را مترادف با یکدیگر میدانند.
محققین تعاریف گوناگونی از کارآفرینی دانشگاهی ارائه دادهاند که هر یک از آنها به جنبه هایی از این پدیده اشاره دارند. برخی از پژوهشگران در تعریف کارآفرینی دانشگاهی، به کلیه فعالیتهای تجاریسازی، خارج از وظایف عادی آموزشی و پژوهشی اشاره دارند(کلفستن و جونز ایوانز،2000). در حالی که برخی دیگر از محققین بر فعالیتهای نوظهور دانشگاهها، بویژه ایجاد شرکتهای انشعابی تأکید بیشتری میکنند که می‎توان به تعریف اتزکویتز (2003, 112) اشاره کرد که دانشگاه کارآفرین را مرکز رشدی طبیعی با ساختارهای حمایتی تجاری، فکری و ترکیبی از آنها، برای استادان و دانشجویان در راهاندازی مخاطرات جدید میداند. رایت و همکارانش(2007, vii) ، نیز کارآفرینی دانشگاهی را توسعه تجاری سازی، فراتر از تمرکز سنتی بر اعطای امتیاز داراییهای فکری و مشتمل بر اقدام به ایجاد شرکتهای انشعابی حاصل از فناوری و دانش تولید شده در دانشگاهها، میدانند.
در برخی پژوهشها نیز کارآفرینی دانشگاهی، حوزه ای از کارآفرینی تعریف شده که به دنبال درک و شرح کسبوکارهای مخاطرهای و محصولات جدیدی است که از داراییهای فکری دانشگاه حاصل شدهاند (لانو،2006).
گاهی اوقات کارآفرینی دانشگاهی به منزله تلاشی برای افزایش منافع، نفوذ و پرستیژ فردی یا نهادی، از طریق توسعه و بازاریابی ایدههای پژوهشی یا محصولات مبتنی بر پژوهش (لوییس و همکاران،1989) و یا به صورت یکپارچهسازی نقشها و منابع جدید در بستر سازمانی موجود و ایجاد مدلهای جدید برای آنچه پژوهشگران باید انجام دهند(کولی واس و پوول،2003) تعریف میشوند.
برخی دیگر از پژوهشگران نیز کارآفرینی دانشگاهی را شامل کلیه فعالیتهای کارآفرینانه دانشگاه میدانند که محدود به واگذاری امتیاز، ایجاد شرکتهای جدید در دانشگاه، انتقال فناوری، مراکز رشد، پارکهای علم و فناوری، واگذاری حق امتیاز و توسعه منطقهای نمیشود(روترمل و همکاران،2006).
دانشگاه کارآفرین، توسعه اقتصادی را به عنوان یک عملکرد جدید دانشگاهی به آموزش و پژوهش پیوند میزند. این امر “سرمایهای کردن دانش” است که قلب مأموریت جدید دانشگاه را تشکیل داده، پیوند دانشگاه را با کاربران دانش محکمتر کرده و دانشگاه را به عملگری اقتصادی تبدیل میکند (اتزکوویتز، 1998).
در بسیاری از متون تحقیقاتی، تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی و انتقال تکنولوژی مترادف هم هستند (چانگ و همکاران،2009)
بطور کلی انتقال تکنولوژی عبارت است از انتقال ایده، انتقال روش یا نتایج تحقیقات در محیطی که منجر به محصول، خدمات یا فرآیند ها به هر روشی شود (26 , 2003,RAND). انتقال تکنولوژی، انتقال رسمی کشفیات جدید و نوآوری های ناشی از تحقیقات علمی است که موسسات تحقیقاتی غیرانتفاعی و دانشگاه‎ها با بخش های تجاری برای مزایای عمومی به اجرا می رسانند ( 2003,AUTM).
بسیاری از محققین نیز به تعریف تجاری سازی می پردازند:
اراب (1988) تجاری سازی را بدین صورت تعریف کرده است: ” تجاری سازی شامل تولید ایده ای جدید و پیاده سازی آن روی یک محصول، فرآیند یا خدمت جدید است که منجر به رشد پویای اقتصاد ملی و افزایش اشتغال و افزایش سود خالص برای بنگاه کسب وکار نوآور می شود. تجاری سازی نوآوری پدیده ای یک باره نیست؛ بلکه فرآیندی طولانی و تجمعی از تعداد زیادی از فرآیند های تصمیم گیری است که از مرحله تولید ایده تا مرحله پیاده سازی آن را شامل می شود. ایده جدید به ادراک از نیازهای جدید مشتریان یا راه های جدید تولید اشاره دارد. این پدیده در فرآیند تجمعی گردآوری اطلاعات، ایجاد شده و با یک چشم انداز کارآفرینانهی همیشه در چالش، ترکیب می شود. در فرآیند پیاده سازی، ایده جدید بصورت محصول قابل عرضه به بازار، یا فرآیند جدیدی با هزینه کمتر و بهرهوری بالاتر، توسعه یافته و تجاری می‎شود” (اوراب،1998).
اسپلینگ با مروری بر تعاریف مختلف از جمله تعریف جولی (1997) که تجاری سازی را فراگردی تعریف میکند که از بینش فناوری– بازار آغاز شده و به کارکردهای پایدار محصول متناسب با بازار ختم میشود در مورد تجاری سازی تعریف جامعی ارائه می نماید وی تجاریسازی را به عنوان فراگرد انتقال و تبدیل دانش نظری موجود در نهادهای دانشگاهی به برخی انواع فعالیتهای اقتصادی تعریف کرد (اسپیلینگ،2004).
فانگ زاو (2004) با بررسی تحقیقات برایت (1969)، سارن (1984)، روث ول (1992)، ساندبو (1998) به این نتیجه رسید که تجاری سازی تحقیقات فرآیندی است که در آن توسعه ایده های جدید یا داده های تحقیقاتی و تبدیل آنها به محصولات تجاری یا خدمات و در نهایت ارائه به بازار دیده شود. تجاری سازی تحقیقات شامل انتقال و توسعه به خوبی خدمات مشاوره ای دارایی های معنوی که روی نوآوری تکنولوژیکی تکیه می نماید است. وی بیان می دارد که نوآوری تکنولوژیکی فرآیند فنی پیچیده و اقتصادی – اجتماعی است که نیازمند سرمایه گذاری مالی و سالها کار و فعالیت است. در نهایت آن را به یک برنامه هشت مرحله ای ساده نموده که در زیر آمده است:
نوآوری از کشف یا پیشنهاد علمی وتکنولوژیکی یا از درک صحیح از فرصت های تجاری و محیطی سرجشمه می گیرد.
نوآوری یک تئوری پیشنهادی یا مفهوم طراحی شده است که دانش و تکنیک های موجود را برای توسعه پایه تئوریک مفهوم تکنیکی ان فراهم میکند.
اصلاح تئوری و مفهوم نوآوری.
بررسی کارایی مفهوم نوآوری از روش های موجود برای مثال تست در آزمایشگاه.
ارزیابی و توسعه نسخه های متناوب از مفهوم. تولید پروتوتایپ به طور آزمایشی در اندازه و حجم کوچک به عنوان محصولی جدید تولید شده که باید مورد آزمایش بازار و برای مثال از نظر بالینی مورد آزمایش فنی قرار گیرد.
نوآوری وارد مرحله تولید تجاری و یا استفاده عملی داخلی می شود.
هنگامیکه نوآوری بتواند منافع مالی یا اجتماعی را ارتقا ببخشد آنگاه به طور گسترده وفق پذیر است.
مرحله آخر گسترش و توسعه است. در واقع محصول عمومی و یا تکنولوژی عمومی جهت استفاده وارد بازار می شود. اگرچه فرآیند نوآوری اجتماعی یا تکنولوژیکی پیچیده تر از مبحث خلاصه شده ای است که در بالا ارائه شد اما این هشت مرحله نشان دهنده نقش مهم تجاری سازی تحقیقات در نوآوری فنی یا تکنولوژیکی- بخصوص گام های 3تا 8از گام های بالا مورد تاکید است. نکته کلیدی این است که اگر نوآوری تجاری نشود برای اجتماع ارزش کمتری دارد.
بندریان (2007) تجاری سازی را مشابه سیگل (1995) به عنوان تبدیل یا انتقال فناوری به یک موقعیت سودآور تعریف می کند. که مقصود از فناوری، فنون، تکنیک ها، فرایند های دریافت حق اختراع یا سایر مالکیت های خصوصی، مواد، تجهیزات، سیستم ها و نظایر آنها مطرح می نماید(بانداریان،2007).
روبرت با اشاره به تعریف اتربک(1971) که نقطه آغاز تجاری سازی را با اختراع و ابتکار همراه می داند تشریح می نماید که برخی از محققین بهره برداری از اختراع را نیز در تجاری سازی تحقیقات دخیل نموده و مطرح می نمایند که بدون تجاری سازی موفق، اختراع تبدیل به نوآوری نمی شود و در نتیجه به بازار معرفی نخواهد شد (روبرتز،2007).
چانگ و همکاران(2009) تعریف عملی برای تجاری سازی پژوهش های دانشگاهی ارائه می دهند: “اعضای هیأت علمی که بدنبال بهره برداری از نتایج پژوهش های خود از طریق دریافت حق اختراع، واگذاری امتیاز و مشارکت در مالکیت شرکت های انشعابی هستند”.
در این تحقیق تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی عبارت است از هر فعالیت اعضای هیات علمی که منجر به خلق محصولات و خدمات دانشی شود با تمرکز بر اینکه بتواند در توسعه اقتصادی و اجتماعی جامعه به صورت مستقیم و غیر مستقیم موثر باشد.
2-3- تاریخچه تجاری سازی تحقیقات دانشگاهیتجاری سازی دانش و فناوری، دارای سابقه ای طولانی است. در گذشته، هرچند بصورت اندک و محدود، فناوری ها و دانش حاصل از پژوهش های علمی، به بازار عرضه شده و تجاری می شدند. ولی بنظر می‎رسد شروع تجاری سازی دانش و فناوری با بحث های همکاری بین دانشگاه و صنعت اتفاق افتاده است. همکاری بین صنعت و دانشگاه با آغاز قانون موریل در سال 1862 که سیستم دانشگاهی اعطای اراضی را راه اندازی می کرد شروع شد، در آمریکا این همکاری دارای تاریخچه طولانی است برای مثال وزارت دفاع آمریکا در تمام جنگ جهانی دوم و رقابت با اتحاد شوروی در جنگ سرد تحقیق و توسعه مشترک با دانشگاه را به عنوان پیش برنده های اصلی محسوب می نمود(کارلسون،2007.شاید کمتر واضح باشد اما تعامل بین دانشگاه و صنعت بطور واقعی فرآیندها و خروجی های مرتبط با تجاری سازی تحقیق و تکنولوژی را شکل می دهند(مارک من و همکاران،2008).دانشگاه MIT در طول دهه ی 1920 تصمیم به پتنت نمودن نوآوری های ایجاد شده از طریق دانشجویان و اعضای هیات علمی دانشگاه ها گرفت. روش های قبلی به کارآفرینان داخلی و بیرونی دانشگاه اجازه می‎داد از تحقیقات دانشگاهی درباره ایده های جدید و تجاری سازی آنها را بدون هزینه استفاده نمایند. تصمیم اتخاذ شده توسط دانشگاه MIT، دانشگاه را از وضعیت مجهول بودن به وضعیت فعال بودن در روابط صنعت- دانشگاه عبور داد و دانشگاه کارآفرین ایجاد گردید. دانشگاه MIT در طول دههی 1940 دریافت که ساختارهای حمایتی سیستماتیک نیاز است تا تجاری سازی دانش دانشگاهی به صورت بالقوه اتفاق بیافتد. به عنوان مثال دانشگاه اقتصاد و بازرگانی هاروارد و دانشگاه بوستون از سرمایه گذاری مخاطره پذیر برای ایجاد ارتباط نزدیک برای مزایای مالی استفاده کردند. در همین زمینه پیشرفت های مشابهی در دانشگاه استندفورد رخ داد (کارلسون،2007).
مفهوم انتقال تکنولوژی اولین بار در گزارش مشهور رئیس جمهور وانیر بوش در سال 1945 در گزارش” دانش- مرز بی پایان” ارائه شد (کارلسون،2007).
دوره‎ی جدید همکاری بین صنعت و دانشگاه و انتقال تکنولوژی در سال 1980 با گذر از قانون بیه دول و قانون استیونسن-وایدلر آغاز گردید که نقش بین صنعت، دانشگاه و دولت را توجیه می‎کرد (کارلسون، 2007).
قانون بیه دول، افزایش دهنده ی انتقال تکنولوژی بوده و به عنوان ابزاری جهت توسعه ی گسترده ی تجاری سازی تحقیقات آکادمیک یا به اصطلاح توسعه عملکرد سوم (برای مثال مشارکت اقتصادی) دانشگاه، دیده شده است (اتزکوویتز،2003). بیه دول منجر به ایجاد یک سیاست اهدا پتنت بصورت واحد در میان موسسات فدرال شد، موانع مجوز دهی را از بین برد و به دانشگاه ها اجازه داد که مالک پتنت هایی شوند که از کمک های تحقیقاتی دولت فدرال بدست می آمد. قطعا این تغییرات به دانشگاه ها اجازه داد تا انعطاف پذیری بیشتری در مذاکره در مورد قراردادهای مجوز دهی داشته باشند و بنگاه ها نیز تمایل بیشتری به درگیر شدن در این قراردادها داشته باشند(سیگل و همکاران،2003) .این طور به نظر می رسد که بیه دول تحقیقات دانشگاهی را به کارورزان و کارآفرینانی که به دنبال تجاری سازی فناوری های دانشگاهی هستند نزدیک تر کرده است (جنسن و ترزبای،2001).
محققین دو “موج” تجاریسازی را در طول تاریخ توسعه تجاری سازی، شناسایی میکنند. اولین موج در اوایل دهه 1980 آغاز شد. این موج را میتوان با تأسیس پارکهای علم “سنتی”، که اغلب با هدف جذب شرکتهای پیشرفته صورت میگرفت شناسایی کرد، و افزایش بودجههای خصوصی برای پژوهشهای دانشگاهی نشانگر افزایش همکاری با صنایع موجود بود. موج دوم که در نیمه دوم دهه 1990 تسریع یافت، با تمرکز بیشتر بر شرکتهای انشعابی، اعطای حق اختراع و واگذاری امتیاز اختراعات، نسبت به همکاری‎های عمومی صنعتی، درگیری بیشتر دانشجویان در تجاری سازی و حتی افزایش دشواری تشریح نتایج اقتصادی فعالیت های دانشگاهی، از موج اول قابل تفکیک است (راسموسن و همکاران،2006). بعدها این رویکرد جدید، مجموعه ای از عناصر اصلی را توسعه داد: انتقال تکنولوژی و دفاتر مجوز دهی، تسهیلات انکوباتورها و شرکت های با سرمایه گذاری مشترک(اتزکوویتز،2002). تغییر نقش دانشگاه ها و ظهور سرمایه داری دانشگاهی در نوشته های اسلاتر و همکاران (1997)، هنرکسون و همکاران(2000) و بوک (2003) آمده است(کارلسون،2007).
چانگ و همکارانش(2009) با مرور مقالات و تحقیقات گذشته دو جریان اصلی تحقیقات که به بررسی تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی پرداخته اند را تشریح می نمایند. یکی جریان “انتقال فناوری” است(سیگل و همکاران،2003) . این جریان با بازگشت به دهه 1980 میلادی بحث میکند که تجاری سازی پژوهش های دانشگاهی باید به عنوان فرایند انتقال فناوری از دانشگاه به صنعت، نگریسته شود. برای ارتقا تجاری سازی پژوهش های دانشگاهی، دانشگاه باید با شکاف انگیزشی، به موانع و تقابل بین ذی نفعان درگیر در این فرایند انتقال توجه داشته باشد.
جریان دوم جریان “منابع نهادی و سازمانی” است(رایت و همکاران،2006). این جریان که در اوایل قرن بیست و یکم پدیدار شد، بیان می کند که منابع نهادی و سازمانی مطلوب شامل زیرساختهای تجاری حمایتی، انگیزش های سازمانی، قدرت پایه پژوهش و دسترسی به سرمایه مخاطره ای، نقش عمده ای در ارتقاء عملکرد تجاری پژوهش دانشگاهی بازی می کنند.
تاسی (1992، 1997، 2007) اگر اولین نفر نبود، از اولین اقتصاددانان یا سیاستگذارانی بود که یک مدل غیر خطی برای نوآوری ترسیم کرد وگالاهر، لینک و پتروسا(2006) مدل او را از بنگاه تولیدی، که در ادامه تشریح شده، به بنگاه بخش خدماتی ارتقاء دادند. به صورت کلی راجع به تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی تحقیقات بسیاری چه در داخل و چه در خارج از کشور صورت گرفته است که خلاصه آن ها در جداول(2-1) و (2-2) آورده شده است.
جدول(2-1). تحقیقات خارجی مرتبط با تجاری سازی
ردیف نویسنده عنوان سال نتیجه
1 اومام،دوانتو،لارسو موسسات آموزشی و انتقال فناوری 2008 عوامل شناسایی شده بر انتخاب راهبرد تجاری سازی شامل رهبری، ماموریت، اهداف، تاریخچه و سنتها، فرهنگ، دانشگاه، سیاست های دانشگاه، پاداش ها
2 اوشیا دانشگاه ها و انتقال فناوری 2005 حجم و نوع تامین مالی تحقیقات، کیفیت اساتید دانشگاهی و نوع تحقیق، ساختارهای حمایتی نظیر مرکز رشد و دفتر انتقال فناوری
3 نلسن، ویلیامز، اوکلر مدلی برای تجاری سازی فناوری:دانشگاه ایالت می سی سی پی 2009 بررسی عوامل موثر در تجاری سازی فناوری و مدل کسب وکار عوامل مهم و موثر بر تدوین مدل تجاری سازی کسب وکار شرکت ها عبارتند از: صنعت، دولت، مشتریان و سرمایه گذاران مخاطره پذیر
4 چی چنگ، وانگ هانگ مطالعه تجربی عملکرد تجاری سازی محصولات نانو 2010 تدوین راهبرد برای تجاری سازی محصولات نانو، چگونگی شناسایی فرصت ها در تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی
5 نورث نهادها، تغیرات نهادی و عملکرد اقتصادی 1990 عوامل شناسایی شده بر انتخاب راهبرد تجاری سازی شامل سیاست ها،قوانی اقتصادی، قرار دادها، ارزش ها، هنجارهای رفتاری، فرهنگ
مطالعات انجام گرفته داخلی بیشتر در پی معرفی و شناساندن مفاهیم تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی بوده و اکثرا جنبه تئوریک دارند. این مطالعات در پی تبیین جایگاه و اهمیت تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی در فرآیند توسعه اقتصاد دانش محور و در نتیجه توسعه اقتصادی و اجتماعی جامعه هستند.
فکور (1386) در مطالعه ای به بررسی فرآیند انتقال تکنولوژی از دانشگاه و راهبرد های مورد استفاده جهت انتقال و تجاری سازی تحقیقات پرداخته است. وی شش عامل کلیدی را در موفقیت تجاری سازی تحقیقات مورد توجه قرار داده است: 1- تمرکز بر بازار 2- فرهنگ سازمانی 3- مدیریت داخلی و سازمانی 4- مدیریت حقوق مالکیت فکری 5- شبکه سازی 6- کارآفرینی و ایجاد کسب وکار.
ندیرخانلو (1387) در پایان نامه کارشناسی ارشد به تدوین الگوی انتقال تجاری دانش و الزامات کارآفرینی دانشگاهی براساس مقایسه روش های پنج دانشگاه معتبر جهان پرداخته است. در ادامه به چند مورد دیگر از مطالعات داخلی انجام گرفته در این حوزه اشاره می شود:
جدول(2-2). تحقیقات داخلی مرتبط با تجاری سازی
ردیف نام محقق عنوان تحقیق سال نتیجه
2 پورعزت،حیدری شناسایی و دسته بندی چالش ها و موانع تجاری سازی دانش با استفاده از روش کیو 1390 شناسایی موانع تجاری سازی و نهایتا شناسایی 41 مانع در تجاری سازی دانش
3 یداللهی،امینی شناسایی عوامل نهادی و محیطی بر انتقال فناوری در حوزه زیست فناوری 1390 شناسایی عوامل نهادی و محیطی و تاثیرگذارتر بودن عوامل نهادی
4 جاهد و همکاران تعیین و تبیین عوامل فردی موثر در تجاری سازی نتایج پژوهشی 1390 تعیین و تبیین عوامل فرد تاثیرگذار در تجاری سازی نتایج پژوهشی، مرکز کنترل، خودکارآمدی، رقابت طلبی،قدرت طلبی، کسب موفقیت، خلاقیت و نوآوری
2-4 ذی نفعان فراگرد تجاری سازی تحقیقات دانشگاهیبه دلیل اینکه ذینفعان بسیاری در فرایند انتقال دانش (برای مثال دانشکده دانشگاه، واحد اداری دانشگاه، مدیران بخش خصوصی) وجود دارند که انگیزه ها و رفتارهای متفاوتی دارند و در محیط های متفاوتی عمل می کنند، فضایی برای مخالفت ها و درک نادرست در خصوص فرایند انتقال فناوری یا به عبارتی تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی از دانشگاه به صنعت و اینکه چگونه باید مدیریت شود وجود دارد(آشکناس و همکاران،1995).
ذی نفعان فراگرد انتقال تجاری دانش می تواند شامل کلیه افراد و نهادهای موجود در جامعه باشد که مستقیم یا غیر مستقیم، تحت تأثیر اثرات این فراگرد قرار می گیرند، اما اهمیت، تأثیرپذیری و تأثیرگذاری برخی از افراد و نهادها، قابل ملاحظه و پررنگتر است. سه دسته از عمده ترین ذی نفعان در فراگرد انتقال دانش از دانشگاه به موجودیت های خارج(صنعت، بازار، جامعه) عبارتند از 1) دانشمندان دانشگاهی، یعنی کسانی که فناوری های جدید را کشف می کنند، 2) مدیران فناوری و مدیران اجرایی دانشگاه ها، یعنی کسانی که به عنوان رابط بین دانشمندان دانشگاهی و صنعت عمل می کنند و دارایی های فکری دانشگاه را مدیریت می کنند و 3) شرکتها/کارافرینان, یعنی کسانی که فناوری های مبتنی بر دانشگاه را تجاری می کنند (سیگل و همکاران،2003)
هر یک از این طرف ها دارای ویژگی ها، اهداف و انگیزه های خاص و متمایزی هستند. به طور مثال شرکت‎ها معمولاً شرکای دانشگاهی را برمبنای شهرت و قلمرو صلاحیت، انتخاب می‎کنند. شرکای دانشگاهی برای فراگرد نوآوری اهمیت زیادی دارند زیرا آنها قادر به حل مشکلات بسیار خاص و انتقال علوم و دانش فنی مهم می باشند(فونتانا و همکاران،2006). اهداف دانشگاه بسیار پیچیده‎تر از اهداف شرکت ها است و به همین دلیل دانشگاه ها در قبال بازه گسترده ای از ذی نفعان پاسخگو هستند (سیگل و رایت،2007).
موسسه آر ای ان دی درکتاب انتقال تکنولوژی و حمایت های دولت از تحقیق و توسعه در قسمت ارزیابی انتقال تکنولوژی به معرفی ابزارهای اندازه گیری انتقال تکنولوژی از دید گروههای درگیر در ساختار انتقال تکنولوژی می پردازد که عبارتنداز:
مجری تحقیق و توسعه( 1. مخترعین: قابل استفاده بودن تکنولوژی ،2. بنگاه یا موسسه: پتنت، مجوز، درآمد)
کارآفرین/ سرمایه گذار مخاطره پذیر: رشد کمپانی، خلق ثروت
قانون گذاران: ایجاد مزیت های برای رفاه و مزیت اقتصادی
مصرف کنندگان: محصولات بهبود یافته یا جدید
صنایع: سود، سهم بازار، دستیابی به دانش و تجربه، ریسک مشترک، پورتفولیو تحقیق وتوسعه مکمل و موثر(1. سازمان های بزرگ: تکنولوژی های عمومی و تجربیات اولیه 2. سازمان های کوچک: محصولات و فرآیندهایی که به تجاری سازی نزدیکتر هستند).
کارلسون(2004:2007) در گزارش تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی بحث می نماید که از دیدگاه های مختلف می توان موفقیت های تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی را مورد سنجش و ارزیابی قرار داد و ذی نفعان در گیر در فرآیند تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی را در سطح کلان و دولت ها سیاستگذاران می‎داند در سایر سطوح ذی نفعان را عبارت می داند از صاحبان شرکت ها، سرمایه گذاران مخاطره پذیر، مشتریان و نهادهای تحقیق و توسعه همچون دانشگاه ها.
2-5- مکانیزم ها و راهبرد های تجاری سازی تحقیقات دانشگاهیمحققان روش های متعددی که بوسیله آنها دانشگاه ها با بخش خصوصی در مورد فناوری تعامل دارند را پیشنهاد کرده‎اند (Cohen,et al.,1998). افرادی نظیرسیگل و همکاران(2004)، برکویتز و فلدمن(2004(، جنسن و سرزبی (2001)، هندرسون و همکاران(1998) به نقش ثبت پتنت و لیسانس دهی یافته ها در تجاری سازی پژوهش های دانشگاهی توجه کرده اند. افرادی مثل شین (2004)، اوشی و همکاران (2007)، دی گریگیو و شین (2003) به اهمیت تشکیل شرکت های زایشی در تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی توجه کرده اند. تعدادی از پژوهش های انجام شده نظیر کارهای واهورا (2004)، استوارت (2000)، کوهن (1998) بر اهمیت انجام پژوهش های مشترک و قراردادی با بخش صنعتی و مشاوره ای اساتید دانشگاهی به بخش صنعتی تاکید کرده اند. به طور مشخص در تعدادی از پژوهش ها، راهبردهای تجاری سازی پژوهش ها به دو راهبرد رسمی و غیر رسمی تقسیم می شوند. راهبردهای رسمی تجاری سازی شامل لیسانس دهی، پتنت های دانشگاهی به شرکت های موجود ، تشکیل شرکت های نوپا یا همان شرکت های زایشی دانشگاهی و در دسته ی دیگر یعنی راهبردهای غیررسمی به راهبردهایی مانند مشاوره به شرکت های صنعتی توسط اساتید دانشگاهی است (سیگل و همکاران،2004). گوپتکه (2008) نیز راهبردهای تجاری سازی را به دو دسته رسمی و غیر رسمی تقسیم می کند. راهبردهای خاص شامل ثبت اختراع و لیسانس دهی آن ها به شرکت ها و تشکیل شرکت های زایشی دانشگاهی و راهبردهای عام شامل حضور در کنفرانس ها، سمینارها و کارگاه های علمی، سرپرستی مشترک پایان نامه های دانشجویی ارشد و دکتری، استخدام فارغ التحصیلان دانشگاهی در بخش صنعت، مشاوره ی اساتید دانشگاهی به بخش صنعت، مشغول به کار شدن اساتید دانشگاهی در بخش صنعت، آزمایشگاه های تحقیقاتی مشترک با بخش صنعت، توافق های انجام پروژه های تحقیق و توسعه ی مشترک، توسعه ی فناوری مشترک به وسیله‎ی قراردادهای رسمی همکاری با بخش صنعت و جابه جایی اساتید دانشگاهی بین صنعت و دانشگاه است.
تمرکز روزافزون بر تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی منجر به توسعه سیاست ها و اقداماتی شده است که فعالیت های انتقال دانش و تحقیقات را ارتقا می دهند. برخی اقدامات از رویه بالا به پایین و از دولت ملهم می شوند درحالیکه برخی دیگر از طریق پایین به بالا و از افراد و موجودیت های درون دانشگاه ظهور می‎یابند (گلدفراب و هنرکسون،2002). برخی از اقدامات رسمی هستند در حالیکه مکانیزمهای غیررسمی انتقال دانش نیز در بسیاری از مواقع نقش مهمی ایفا می کنند(فرانکلین و همکاران،2001).
ظهور اقتصاد دانش محور در کشورهای صنعتی پیشرفته تمرکز را برروی تجاری سازی مالکیت معنوی از طریق مکانیزم هایی مانند پتنت ها، مجوزها، کپی رایت ها و علائم تجاری بیشتر کرده است. نهادهای جدید مانند پارک های علمی و انکوباتور ها و همینطور شکل های جدید سازمانی مانند همکاری مشترک تحقیقاتی، همکاری استراتژیک تکنولوژی که ظهور کرده اند و موجبات تسهیل تجاری سازی مالکیت معنوی شده اند. نهادهای موجود و بیش از همه دانشگاه ها در حفاظت از مالکیت معنوی خود جدیت بیشتری به خرج می دهند و راه هایی برای ایجاد درآمد از سبد مالکیت معنوی خود بوجود می آورند(سیگل و رایت،2007).
وانگ و همکاران (2003) درکتاب انتقال تکنولوژی و حمایت های دولت از تحقیق و توسعه هفت مکانیزم اصلی انتقال تکنولوژی که شامل صدور مجوز، تعامل دانشگاه وصنعت، همکاری های فنی، امور استردادی برای همکاران دولت های غیر فدرال، برنامه های تبادل، تعاملات دانشگاهی، انتشارات و برگزاری کنفرانس و استفاده از تسهیلات می داند را معرفی می نماید.
علاوه بر تولید دانش قابل تجاریسازی و دانشمندان شایسته، دانشگاه ها مکانیزم های دیگری نیز برای انتقال تجاری دانش دارند، همچون ایجاد و جذب افراد مستعد برای اقتصاد محلی و همکاری با صنایع محلی از طریق ارائه حمایتهای رسمی و غیر رسمی فنی(برام ول و وولف،2008).
همچنین نیاز ضروری به شناسایی فعالیت های عمده تجاری سازی و فعالیت های انتقال مالکیت معنوی شامل مشاوره، تحقیقات قراردادی، تحقیقات مشترک و آموزش به جای مجوز دهی و ایجاد شرکت های اسپین آف دانشگاهی وجود دارد(دی اتس و پتل،2007).
گلد فارب و هنرکسون (2003) بر دو گروه از مکانیزم ها تمرکز می نمایند. گروه اول شامل سه مکانیزمی که عموما برای درگیر کردن در یک پروژه دارای ارزش تجاری بکار می روند و عبارتند از: تحقیق دارای اسپانسر، مشاوره (شامل فعالیت های گروهی)، و راه اندازی یک بنگاه جدید. گروه دوم شامل سه مکانیزم ممکن برای جبران خدمت مخترع که عبارتند از حقوق، حق امتیاز و سهام.
رامیر و دیگران (2003) پنج مسیر تحقیق و توسعه مشارکتی، مجوزدهی یا فروش مالکیت معنوی و شرکت‎های دانشگاهی، مشاوره فنی، تبادل اطلاعات، استخدام افراد ماهر را برای انتقال دانش در محیط های پیچیده تشریح می نمایند.
سندلین (2001) مکانیزم های زیادی برای انتقال فناوری موجود است. دانشجویان معمولا دانش را از کتابخانه، خوابگاه و سایر محل های آرام به سایر بخش ها می برند. انتشارات و کنفرانس ها به صنعت اجازه می دهند تا دانش دانشگاه را نظاره کرده و مورد بهره برداری قرار دهند. مشاوره دانشگاهی منجر به انتقال دانش می گردد. ملاقات با محققان اجازه تبادل دانش را به دانشگاهیان و موسسات گوناگون می دهد، ساختارهای جدیدتری همچون برنامه های همکاری با صنعت، همکاری های تحقیقاتی و مراکز تحقیقات بین رشته ای، صنعتگران را به این عرصه کشانده اند. پتنت و مجوزدهی تکنولوژی، مکانیزمی است که از زمان قانون بیه دول در سال 1980 در ایالات متحده بطور گستردهای رایج گشته است و تاثیر فراوانی بر تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی داشته است.
محققان روشهای متعددی که بوسیله آنها دانشگاه ها با بخش خصوصی در مورد فناوری تعامل دارند را پیشنهاد کرده اند (کوهن و همکاران،1998).
بنا به نظر محققان بسیاری نقش واقعی دانشگاه ها در رشد و توسعه اقتصادی، بیسار بیشتر از چیزی است که در محاسبات انتقال تکنولوژی نشان می دهد(برکوویتز و فلدمن،2006). یکی از دلایل اصلی برای نبود گزارش درباره ی خروجی های تجاری از دانشگاه این است که همه ی نتایج از دفاتر انتقال فناوری نشات نمی گیرد. و در عوض خروجی از فرآیندهای رسمی و غیررسمی شکل می گیرد که در واحدهای مختلفی درطول سیستم دانشگاهی شکل می گیرد (نیلسون و همکاران،2001).
برکویتز و فلد من(2006) راهبرد های تعاملات رسمی و غیررسمی انتقال فناوری دانشگاهی را در جدول 2-3 دسته بندی و ارائه نمودند.
جدول(2-3). راهبرد های تعاملات رسمی و غیررسمی انتقال فناوری دانشگاهی
راهبرد تعریف
تحقیق با حمایت مالی قراردادی که طی ان دانشگاه در ازای انجام تحقیق بودجه دریافت می کند.
حق امتیاز حقوق قانونی برای استفاده از بخشی از دارایی های معنوی دانشگاه
به کار گیری دانشجویان استفاده از دانشجویان دانشگاه، به خصوص آنهایی که درپروژه های اسپانسر شده کار می‎کنند.
شرکت های Spin-off مفهوم تازه ای که در تحقی دانشگاهی یا مجوز دانشگاه شکل گرفته شده باشد.
شانس بخت!
(برکوویتز و فلدمن،2006) Source:
نلسون و همکاران (2009) یک دسته بندی جدید برای انتقال تحقیق ارائه داده اند آنها نتیجه گیری می‎نمایند که برای شناخت نقاط مبهمِ تحقیق می بایست راهبرد های بیشتری ارائه شود. و بنابراین دسته بندی جدیدی را برای راهبرد انتقال تحقیق ارایه نمودند. همچنین آنها بر خلاف تحقیقات گذشته برآیند یا نتیجه هر یک از راهبرد ها را نیز تشریح می نمایند که در جدول2-4 می توان نتیجه این تحقیقات را مشاهده نمود.

جدول(2-4): طبقه بندی جدید مکانیزم های انتقال تحقیق (Nilsson et al., 2009) Source:
راهبرد تعریف برآیند
انتشارات و کنفرانس ها محقق یافته های تحقیق خود را به روشی سنتی و دانشگاهی منتشر می کند. نشر دانش،
روشی برای جلب توجه، که ممکن است به راهبرد انتقال بیانجامد یا نیانجامد.
حق انحصاری اختراع محقق توافق می کند که حق انحصاری یافته های تحقیقی خود را واگذار کند. نشر دانش،
روشی برای حفظ امنیتِ مالکیت معنوی، مستقل از تصمیم راهبرد انتقال.
مجوز حقوق قانونی برای استفاده از قسمتی از دارایی معنوی دانشگاه انتقال دارایی معنوی
شرکت دانشگاهییک مفهوم تجاری جدید که در تحقیق دانشگاه برای مجوز داشنگاه شکل گرفته است. ایجاد شرکت
تحقیق با پشتوانه ی مالی توافقی که در آن دانشگاه برای انجام یک پروژه ی تحقیقی بودجه دریافت می کند و به چند دسته تقسیم می شود:
قرارداد R&D/ خدمات R&D/روش بالینی
ازمایش مواد یا تجهیزات
حمایت مالی تحقیق و توسعه بدون هیچ تعهدی(مرتبط است با پاداش های SBIR)
حمایت مالی تحقیق و توسعه با حقِ رد یا انتقال مستقیمِ مالکیت معنوی
تحقیق و توسعه مشترک
مشارکت تحقیقی بواسطه ی حمایت مالی شخص ثالث دارایی تحقیقی و معنوی که می تواند به شرکت دانشگاهی یا یک واحد تجاری یا محصول جدید منجر شود.
بحث های غیر رسمی یا پیش رسمی مثلا:
قراردادهای غیررسمی میانِ محقق و مدیر تحقیق شرکت
وعوت به ارایه یافته های عملی در محیطی غیررسمی
بحث درباره ی مشارکت های احتمالی یا معامله ی مجوز(قراردادهای پیش رسمی) پرسنل مشترک افرادی که در محیط عملی کار می کنند به طور موقت بواسطه ی پروژه های تحقیقی مشترک در یک شرکت کار می کنند و بالعکس نشر دانش
تبادل کارمند به کار گیری دانشجویان و پرسنل دیگر از دانشگا، به خصوص از میان افرادی که بر پروژه های اسپانسر شده کار می کنند. نشر دانش

در جدول 2-5 به بررسی و توسعه طبقه بندی نلسون و همکارانش (2009) پرداخته ایم. هدف ما از این کار مرور جامعی از روش های تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی است و شناخت کاملی از روش ها و راهبردهای انتقال تکنولوژی و تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی که می توان سیستم مناسبی برای تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی ارائه کرد.
جدول(2-5): طبقه بندی جدید راهبرد های انتقال تحقیق
راهبرد تعریف
انتشارات و کنفرانس ها انتشارات و ارائه تحقیقات، مسیر اصلی دیگری است که از طریق آن اطلاعات مربوط به روش ها، فرآیندها و اکتشافات منتشر می گردند. به همین نحو مکالمات غیر رسمی در طول برگزاری کنفرانس ها ممکن است ارتباطات فرد به فرد را گسترش داده و منجر به انتقال تکنولوژی شوند (RAND, 2003, 48).
حق انحصاری اختراع (پتنت)،کپی رایت، علائم تجاری تدوین قانون بیه دول در دو دهه ی گذشته به منظور موثرساختن فرآیندهای ثبت اختراع و مجوزدهی از طریق دانشگاه ها و لابراتوارهای ملی تصویب شد و آژانس فدرال از نتایج تحقیقات پشتوانه مالی شده بوسیله ی خود، تا حد زیادی میزان برنامه های کاربردی ثبت اختراعات را افزایش داده است. انگیزه جستجوی افزایش کاربرد های پتنت شامل جریان درآمدهایی که از مجوز دادن پتنت ایجاد شده می شود و امنیتی که از طریق پتنت نمودن ایجاد می شود علاقمندی کمپانی ها، سرمایه گذاران و کارآفرینان را برای مجوز دهی پتنت ها در جهت فعالیت های تجاری بیشتر می نماید. کمپانی های جدید تکنولوژی محور به منظور تجاری سازی تکنولوژی هایی توسعه داده شده توسط واحد های تحقیق و توسعه فدرال، اغلب استادان و دانشجویان دانشگاهی که در توسعه تکنولوژی سهیم بوده اند را درگیر می نمایند. این محققان دانش عمیق وسطحی تکنولوژی را به همراه داشته و تلاش های بسیاری در موفقیت انتقال تکنولوژی ارائه می نمایند (RAND, 2003, 45).
یک مسیر شناخته شده برای انتقال ایده های تکنولوژی محور از دانشگاه ها به بخش خصوصی از طریق افشای اختراع به سمت ثبت آن و به سمت مجوز دهی است (جنسن و همکاران،2009).
مجوز شرکت های خصوصی مایلند که یک اختراع را مجوز دهند زیرا این امکان را به آنها می دهد که کنترل بر نوآوری داشته باشند در حین اینکه پاداش پولی نیز دریافت می کنند. با این حال، مجوز دهی یک فناوری منجر به افزایش رقابت برای بنگاه مخترع می شود که در نهایت منجر به حاشیه سود پایین تر و سهم بازار کمتر می شود. مجوز دهی زمانی جذاب است که شرکت های خصوصی در حالتیکه دیگران فناوری های مکمل را دارا هستند یا در حالتیکه تامین کنندگان متخصص فناوری موجود هستند، قصد ندارند که خود مالکیت معنوی ایجاد کنند (آرورا و فسفری،2003).
یکی از مهمترین مکانیزم هایی که از طریق آن دانش می تواند از دانشگاه ها به صنعت انتقال یابد مجوز دهی است که معمولا شامل قرارداد حقوقی(که می تواند انحصاری یا غیر انحصاری باشد) می شود و شخص ثالث را قادر به استفاده از یک ایده ثبت شده یا کپی رایت می سازد. مجوز دهی مکانیزمی حقوقی است که از طریق آن شخص ثالث می تواند فناوری را که درون یک دانشگاه ایجاد شده است بدون اینکه دانشگاه لزوما حق مالکیت خود را از دست دهد بکارگیرد. اثرات فوری این روش این است که می تواند منجر به دیگر جریان های انتقال دانش مانند مشاوره، تحقیق مشارکتی یا شکل دهی شرکت های دانشگاهی شود. در بلند مدت به جای اینکه برروی ارزش مجوز های صادر شده توسط دانشگاه ها تمرکز کنیم باید برروی اثرات مجوز دهی مانند بهبود بهره وری تمرکز کنیم. دلیل این امر این است که نظریه اقتصادی نشان می دهد که گروه های تحقیقاتی با بودجه دولتی باید درجهت بیشینه کردن انتقال دانش هدف گیری شوند و نه تولید درآمد از طریق فروش دانش(جنسن و همکاران،2009).
شین(2001) مطرح می نماید که تحقیقات دانشگاهی و انتقال فناوری به شرکت های کارآفرین بسیار مهم و در حال گسترش است. با این حال هیچ سندی تا کنون راه هایی که از طریق آنها تعاملات فناوری دانشگاه با بنگاه های کارآفرین از سازمان های بزرگ و تثبیت شده متفاوتند را خلاصه نکرده است. و در مقاله خود چهار بعد از همکاری بنگاه های کارآفرین دانشگاهی را بحث می کند و دلیل انتخاب این 4 بعد که یکی از آنها مجوز دهی فناوری است را انتخاب آنها از طرف کارورزان که تعامل آنها را بسیار مهم و برای بنگاه های کارآفرین به نسبت بنگاه های بزرگ اساسی تر تلقی می کنند می داند. همچنین تشریح می نماید که تا به امروز مشاهده گران هشت روش مختلف که بوسیله آنها تعاملات بنگاه های کارآفرین با دانشگاه از تعاملات دانشگاه با بنگاه های بزرگ در مجوزدهی فناوری متفاوتند را شناسایی کردند.
مجوزدهی فناوری بوسیله بنگاه های کارآفرین به مکانیزمهای مکمل برای تامین بودجه بستگی دارد.
مجوزدهی فناوری بوسیله بنگاه های کارآفرین به مکانیزمهای برای کم کردن هزینه های حق امتیاز بستگی دارد.
مجوزدهی بوسیله بنگاه های کارآفرین به مکانیزم های تجمیع سرمایه برای هزینه های پتنت از طریق سرمایه گذاری بر حقوق صاحبان سهام بستگی دارد.

این نوشته در مقالات ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *