(سایت تحقیق علمی ) - پژوهش علمی دانشگاه

فصل اول: کلیات
1-1- مقدمه 3
2-1- تبیین موضوع تحقیق 4
3-1- اهمیت و ضرورت تحقیق 6
4-1- انگیزه پژوهشگر 7
5-1- اهداف تحقیق 7

متن کامل در سایت امید فایل 

6-1- تبیین فرضیه های تحقیق 8
7-1- مدل تحقیق 9
8-1- متغیرهای تحقیق 10
9-1- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرهای پژوهش 10
10-1- قلمرو تحقیق 12
فصل دوم: پیشینه تحقیق
1-2- مبانی نظری پژوهش درباره فرهنگ سازمانی 14
2-2- مبانی نظری پژوهش درباره فناوری اطلاعات و ارتباطات 21
3-2- پیشینه پژوهش 35
فصل سوم: روش اجرا
1-3- مقدمه 45
2-3- روش تحقیق 45
3-3- معرفی ابزار های جمع آوری اطلاعات 46
4-3- جامعه آماری مورد تحقیق 47
5-3- نمونه و نمونه گیری 47
6-3- برآورد حجم نمونه 48
7-3- روش تجزیه و تحلیل داده ها 48
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق
1-4- مقدمه 51
2-4- تجزیه و تحلیل داده ها 52
3-4- اطلاعات عمومی 53
4-4- آزمون مدل اندازه گیری 57
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
1-5-مقدمه 69
2-5- نتایج تحقیق 69
3-5- نتیجه کلی 72
4-5- محدودیتها و مشکلات پژوهش 72
5-5- پیشنهادهای پژوهش 73
منابع 74
چکیده انگلیسی 82
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول (4-1) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب جنس و سن 53
جدول (4-2) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب رده های سنی 54
جدول (4-3) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب وضعیت تأهل 54
جدول (4-4) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب رسته شغلی 55
جدول (4-5) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب سابقه خدمت 55
جدول (4-6) بارهای عاملی، باقیمانده و وزن 56
جدول (4-7) پایایی ترکیبی و جذر میانگین واریانس 57
جدول (4-8) آزمون فرضیات 58
جدول (4-9) خروجی PLS بین تمایل به رفتار و امید به عملکرد 59
جدول (4-10) خروجی PLS بین تمایل به رفتار و امید به تلاش 59
جدول (4-11) خروجی PLS بین تمایل به رفتار و هنجار ذهنی 60
جدول (4-12) خروجی PLS بین تمایل به رفتار و تسهیل شرایط 60
جدول (4-13) بررسی تأثیر سن و جنسیت بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط بین امید به
عملکرد و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 62
جدول (4-14) بررسی میزان تأثیر سن و جنسیت بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط بین
امید به عملکرد و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 63
جدول (4-15) بررسی تأثیر سن، جنسیت و تجربه بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط بین
امید به تلاش و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 64
جدول (4-16) بررسی میزان تأثیر سن، جنسیت و تجربه بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط
بین امید به تلاش و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 64
جدول (4-17) بررسی تأثیر سن، جنسیت و تجربه بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط بین
هنجار ذهنی و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 65
جدول (4-18) بررسی میزان تأثیر سن، جنسیت و تجربه بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط
بین هنجار ذهنی وتمایل رفتاری استفاده از رایانه 66
جدول (4-19) بررسی تأثیر سن و تجربه بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط بین تسهیل
شرایط و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 67
جدول (4-20) بررسی میزان تأثیر سن و تجربه بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط بین
تسهیل شرایط و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 67

فهرست نمودار
عنوان صفحه
نمودار (4-1): توزیع نسبی پاسخگویان بر حسب جنس 53
نمودار (4-2): مدل ساختاری 61
چکیده:فناوری اطلاعات از دیرباز جز بنیادی ترین عوامل دگرگونی در زندگی انسانها بوده است. کارکرد هر فناوری در جوامع بستگی تام و تمام به فرهنگ آن دارد. فرهنگ سازمانی سبب درک مشترک و توافق بر سر رویه های سازمانی می شود و در عین حال مانع پرقدرتی برای تغییر به ویژه تغییر فناوری است. تحقیقات نشان دادهاند که استفاده مؤثر از فناوری اطلاعات در هر سازمانی تحت تأثیر فرهنگ سازمان قرار می گیرد. این پژوهش به منظور بررسی تأثیر مولفه های فرهنگ سازمانی بر پذیرش تکنولوژی اطلاعات در بیمارستان های آموزشی درمانی شهر رشت انجام شد.
پژوهش حاضر از نوع مقطعی، توصیفی- همبستگی می باشد. جامعه آماری کلیه کارکنان مراکز آموزشی و درمانی شهر رشت بوده که در سال تحصیلی 92-91 در این مراکز مشغول به کار بوده اند و از رایانه در محیط کارشان استفاده می نمودند. از فروردین الی تیر ماه سال 1391 تعداد 235 پرسشنامه توسط پرسنل بهداشتی درمانی، اداری، مالی و آموزشی سه بیمارستان رازی، پورسینا و حشمت تکمیل و مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت.
برای تجزیه و تحلیل سوالات پرسشنامه علاوه بر آمار توصیفی، از آزمون های پایایی مرکب و جذر میانگین واریانس، بوت استرپ، آزمون t و رگرسیون سلسله مراتبی توسط نرم افزارهای Lisrel، PLS و SPSS استفاده شد.
نتایج حاصل از سؤالات پژوهش به شرح زیر است:
امید به عملکرد تأثیر مثبت بر تمایل رفتاری استفاده از رایانه خواهد داشت. البته سن افراد نقش واسطهای در این ارتباط دارد. تسهیل شرایط تأثیر مثبت بر تمایل رفتاری استفاده از رایانه خواهد داشت. و هیچ یک از متغیرهای واسطه ای سن، جنس و تجربه نقش قابل ملاحظهای در ارتباط بین این دو متغییر ندارند. امید به تلاش و هنجار ذهنی هیچگونه تأثیری بر استفاده از رایانه ندارند. جنسیت و تجربه کاری بعنوان متغیرهای واسطه ای (تعدیلگر) هیچ نقشی در مدل تحقیق نداشته و ارتباط بین متغیرها را تحت تأثیر قرار نمی دهند.
به طور کلی، این مطالعه نقش مهم 4 مؤلفه فرهنگی را در تحت تأثیر قرار دادن استفاده از فناوری در UTAUT تأیید نمود. هنگامی که بکارگیری فناوری اطلاعات در فرهنگ سازمان نهادینه گردد، پیاده سازی و پذیرش استفاده از آن تا حد زیادی تسهیل می گردد.
کلید واژه ها: فرهنگ سازمانی، فناوری اطلاعات، مدل یکپارچه پذیرش و استفاده از فناوری، پذیرش فناوری، مرکز آموزشی درمانی
فصل اول:کلیات تحقیق

فصل اول
کلیات تحقیق

مقدمه
دنیای امروز بیش از گذشته با یک پدیده ثابت و اجتناب ناپذیری همراه است که شدت و سرعت و عدم اطمینان آن با پدیده جهانی شدن، حیرت آور بوده که آن را "تغییر" نامیدهاند و در تمام زمینههای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به نحوی ساری و جاری است و درنتیجه بررسی، شناخت، پیش بینی و انطباق با این تغییرات محیطی، مستلزم داشتن برنامهها و استراتژیهای مناسب با نگاه به آینده و چشمانداز توأم با خلاقیت و نوآوری می باشد که برای هر سازمان هم لازم و همحیاتی است. (بهاری و همکاران، 1389، ص 3)
بشر صاحب فرهنگ است، درست همان طور که صاحب روح است. همه فرهنگ ها به طور پیوسته در حال تغییرند و این تغییرات، امروزه هم سریع تر و هم عمیقتر از گذشته شدهاند. تکنولوژی نوین ارتباطی در دنیای امروز باعث تحولات عظیم و پیچیدهای در روابط و مناسبات انسانی و ایجاد شکل جدیدی از الگوهای ارتباطی شده و به مقوله هویت نیز مفهوم جدیدی بخشیده است. حجم بالای اطلاعات و دانشهای تازه به راحتی از طریق شبکه های اطلاعاتی و ارتباطی میتواند در اختیار افراد و سازمان ها در همه کشورهای جهان قرار گیرد و شبکه های اطلاعاتی در دسترس همگان قرار خواهد گرفت. (شاعیدی، 1390، ص 46)
سازمان ها را در عصر جدید از بکار گیری سیستمهای کامپیوتری و تکنولوژی اطلاعات و رسانه های پیشرفته گریز و گزیری نیست و آینده ازآن آنانی است که با شناخت دقیق و صحیح، محاسن و معایب این سیستم ها را موشکافانه مورد امعان نظر قرار داده و از تجربه دیگران درس بگیرند بدون اینکه هزینه های آن تجربه را مجدداً تقبل نمایند. (همان منبع)
گسترش سیل آسای کامپیوتر در دهه های اخیر، مهمترین تغییر را در نظام دانایی از اختراع چاپ در قرن پانزدهم یا حتی از اختراع خط به این سو پدید آورده است. به موازات این تغییر خارق العاده، گسترش شبکه ها و رسانه های جدید است که به همان اندازه شگفت انگیز بوده و کارش، جابجا کردن دانایی و عناصر تشکیل دهنده آن یعنی داده و اطلاعات است. (صرافی زاده، 1383، ص 56)
جهانی شدن کسب و کار نیاز به درک اثر بخشی سیستم های اطلاعاتی را که بر فرهنگ های مختلف متمرکز شده است را برجسته می کند. سازمان های چند ملیتی و ترانس فرهنگی از فناوری اطلاعات برای دستیابی به اقتصاد مقیاس، عملیات هماهنگ، و تسهیل کار مشترک در سراسر مکان ها و فرهنگ ها استفاده می کنند. (ال-گهتانی و همکاران، 2007، ص 682)
محققان به طور فزآینده به بیان اهمیت مفروضات فرهنگی که در فناوری اطلاعات جاسازی شده اند، می پردازند و اینکه آیا این فرضیات متناسب با اقتباس کنندگان بالقوه در سایر نقاط جهان است یا خیر را به صراحت ارزیابی می کنند. (کالیوان و اسریت، 2005، ص 296)
در این فصل به موضوعاتی همچون تبیین موضوع تحقیق، اهمیت و ضرورت تحقیق، انگیزه پژوهشگر، اهداف و فرضیات تحقیق، مدل تحقیق، متغیرهای تحقیق و تعاریف نظری و عملیاتی تحقیق پرداخته شده است.
2-1- تبیین موضوع تحقیق
در طول دو دهه گذشته سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات به طور قابل توجهی در سازمانها افزایش یافته است. با این حال، میزان شکست پروژه های فناوری اطلاعات بسیار بالا است. این پدیده موجب شده تا تحقیقات بسیاری به بررسی عوامل مؤثر کلیدی برعملکرد فناوری اطلاعات بپردازند. (هوانگ، 2012، ص 1824)
تکنولوژی اطلاعات قبل از اینکه یک سیستم سخت افزاری و مجموعه ای از الگوها باشد، یک نظام فکری و فرهنگی است و می توان آنرا فرهنگ تولید اطلاعات نامید. بدون ایجاد فرهنگ تولید اطلاعات نظام فناوری اطلاعات نمی تواند دوام داشته باشد. فرهنگ و تکنولوژی بعنوان سیستم های باز دارای اجزایی هستند که آن اجزا نیز با یکدیگر دارای روابط سیستماتیک می باشند. تغییر و دگرگونی در اجرای هر یک از این سیستم ها ساختار داخلی آن را به آرایش جدیدی می کشاند و بر سیستم و یا سیستم های دیگری که با آن در دادوستد هستند اثر می گذارد. (شاعیدی، 1390، ص 46 و 48)
تحقیقات نشان دادهاند که استفاده مؤثر از فناوری اطلاعات در هر سازمانی تحت تأثیر فرهنگ سازمان قرار می گیرد. (ایندیج و ژنگ، 2010؛ الگهتانی و همکاران، 2007؛ هوانگ، 2012) فناوری اطلاعات از دیرباز جز بنیادی ترین عوامل دگرگونی در زندگی انسانها بوده است. کارکرد هر فناوری در جوامع بستگی تام و تمام به فرهنگ آن دارد و از این رو می توانند از این فناوری ها به منظور اشاعه ایدئولوژی و فرهنگ خود بهره ببرند. (روشندل و صابر، 1391، ص 110)
تغییرات در فناوری اطلاعات و ارتباطات در سازمان های معاصر نیاز به تغییرات مستمر در فرآیندهای کاری مربوطه دارد. ادغام فناوری های جدید با اصول در حال ظهور مدیریت دانش و فرهنگ سازمانی یادگیری به شدت در ارتباط است. در یادگیریهای سازمانی موفق، یادگیری فردی مستمر است، دانش مشترک است، و فرهنگ سازمانی از یادگیری پشتیبانی می کند. (برس و همکاران، 2008، ص 189)
هر فناوری فرهنگ کشور مولد آنرا نشان می دهد. درک فن آوری های جدید در کشورهای در حال توسعه به راحتی و با سرعت کشور توسعه یافته انجام نمی گیرد. (شوکت و ظفر، 2010، ص 306)
فرهنگ سازمانی می تواند ارتباط بین اتخاذ فن آوری و رشد سازمانی را پشتیبانی و در نتیجه می تواند یک عامل حیاتی موفقیت در توسعه و پیادهسازی سیستم های اطلاعاتی گردد. شناسایی و درک معانی، هنجارها و قدرت در سازمانها هنگام توسعه و پیاده سازی یک سیستم اطلاعات بسیار مهم و مورد توجه می باشد. (ایندیج و ژنگ، 2010، ص 2)
مطالعات زیادی به بررسی تأثیر فرهنگ در پذیرش تکنولوژی اطلاعات در سازمان ها و موسسات دولتی و خصوصی پرداخته اند. هیچ گونه نظر قطعی در خصوص رابطه متقابل این دو وجود ندارد و این رابطه با توجه به فرهنگ پذیرفته شده در کشورهای مختلف جهان متفاوت می باشد.
به گفته تورن و همکاران (2001) فرهنگ بیمارستان تفاوت های قابل ملاحظه ای با سایر سازمانها دارد و با تنوع کارکنان متخصص و غیر متخصص، از سایر مؤسسات متمایز می شود.
از آنجاییکه تاکنون مطالعه ای برای یافتن تأثیر مولفه های فرهنگی بر روی تکنولوژی اطلاعات در بیمارستان های آموزشی ایران انجام نشده است، این تحقیق برآن است تا این اثرات را بررسی نموده و مدلی یکپارچه از پذیرش فناوری اطلاعات توسط کاربران شاغل در بیمارستان ارائه دهد. در این مطالعه تأثیر فرهنگ سازمانی توسط متغیرهای امید به عملکرد، امید به تلاش، هنجار ذهنی و تسهیل شرایط بر پذیرش تکنولوژی اطلاعات بررسی خواهد شد.
نهایتاً مطالعه این سوال که آیا مولفه های فرهنگی در استفاده بهینه از فناوری اطلاعات (بطور ویژه رایانه) در مراکز آموزشی و درمانی مؤثر هستند را پاسخ خواهد داد.
3-1- اهمیت و ضرورت تحقیق
برای فهم آن چه در سازمان اتفاق می افتد و این که چرا انسان ها این گونه رفتار می کنند؟ چرا چنین تصمیم می گیرند؟ و سوالاتی از این قبیل، بایستی فرهنگ سازمان را مورد مطالعه قرار داد و تا فرهنگ یک سازمان به درستی شناسایی نشود، توفیق چندانی در تحلیل پدیده های سازمان به دست نخواهد آمد. (سلطانی و همکاران، 1390، ص 53)
حضور کامپیوتر و فن آوری اطلاعات در سازمان های امروزی به طور چشمگیری گسترش یافته است. برخی برآوردها نشان می دهد که از سال 1980 به بعد، حدود 50 درصد از تمام سرمایه گذاری های جدید در سازمان در فناوری اطلاعات بوده است. با این حال، برای اینکه فناوریها بتوانند بهره وری را بهبود دهند، باید توسط کارکنان در سازمان پذیرفته شده و مورد استفاده قرار گیرند. توضیح پذیرش کاربر از فنآوری جدید در سیستمهای اطلاعاتی معاصر یکی از کاملترین مباحث تحقیقاتی است. (ونکاتش و همکاران، 2003، ص 426)
پیشرفت های جدید در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات پدیدآورنده مفاهیم جدیدی همچون دهکده جهانی، جامعه اطلاعاتی، جامعه مجازی، و فرهنگ مجازی بوده و پیامدهای عملی کردن این مفاهیم تأثیرات خوب و بد بسیاری بر فرهنگ های مختلف گذاشته و آنها را بیش از گذشته در معرض تبادل، درهم ریختگی و رویارویی با هم قرار داده است. (روشندل و صابر، 1391، ص 121)
ساختار و فرهنگ سازمان، اجرای فرآیندهای کاری را تحت تأثیر قرار می دهد. فرهنگ سازمانی می تواند ارتباط بین پذیرش تکنولوژی و رشد سازمانی را پشتیبانی کند. تنظیمات سازمانی که در آن یک سیستم اطلاعات اجرا میشود به شکل بخشی جدایی ناپذیر از آن سیستم است. همچنین نشان داده شده فرهنگ سازمانی نقش قابل توجهی در فرایندهای مدیریت فن آوری اطلاعات بازی می کند. فرهنگ سازمانی می تواند ارتباط بین پذیرش فن آوری و رشد سازمانی را پشتیبانی کند و همچنین میتواند یک عامل حیاتی موفقیت در توسعه و پیاده سازی سیستمهای اطلاعاتی باشد. (ایندیج و ژنگ، 2010، ص 2)
در کشور ما اگر چه گام هایی در بکار گیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در زمینه های مختلف برداشته شده است ولی موضوع هنوز ناشناخته مانده است. چنانچه مدیریت را یک اقدام نظام یافته جهت تحقق اهداف سازمان بدانیم، نقش فناوری اطلاعات در طراحی نظام و دستیابی به اهداف به خوبی قابل تبیین است. (بهاری و همکاران، 1389، ص 13)
بدلیل عدم همگانی شدن استفاده از رایانه در تمام پرسنل با سن، جنسیت و تجربه کاری متفاوت در مراکز آموزشی و درمانی و از آنجاییکه تاکنون مطالعه ای برای یافتن تأثیر مولفه های فرهنگی بر روی تکنولوژی اطلاعات در بیمارستان های آموزشی ایران انجام نشده است، این تحقیق به بررسی این اثرات پرداخته و مدلی یکپارچه از پذیرش فناوری اطلاعات توسط کاربران شاغل در بیمارستان ارائه داده است. در این مطالعه تأثیر فرهنگ سازمانی توسط متغیرهای امید به عملکرد، امید به تلاش، هنجار ذهنی و تسهیل شرایط بر پذیرش تکنولوژی اطلاعات بررسی شد.
4-1- انگیزه پژوهشگر
اگر چه استفاده از رایانه از سال های دهه 50 میلادی در سازمان های بزرگ کشورهای صنعتی و توسعه یافته رایج بوده است ولی در نوع فناوری اطلاعات حتی تا دهه 80 میلادی کمتر در سازمانهای آموزشی مشاهده می شود. همچنین در ایران کمتر از 10 سال است که سیستم اطلاعاتی بیمارستان (HIS) راه اندازی شده و کلیه پرسنل بیمارستان موظف به استفاده از آن می باشند.
فناوری اطلاعات و ارتباطات یکی از مهمترین مسائل عصر حاضر در تمام جوانب می باشد، پس به کارگیری آن در سازمانها جهت هماهنگی با جامعه بین الملل لازم و ضروری به نظر می رسد. ولی متاسفانه هنوز شرایط و فرهنگ مناسب جهت استفاده موثر، بجا و ماهرانه از این فناوری در سازمانها به وجود نیامده است.
بررسی رابطه فرهنگ سازمانی و بکارگیری فناوری اطلاعات در بیمارستانهای آموزشی و درمانی انگیزه ی پژوهشگر برای انجام این پژوهش شده است.
5-1- اهداف تحقیق
1-5-1 هدف اصلی
مدیریت مولفه های فرهنگی در استفاده بهینه از فناوری اطلاعات (بطور ویژه رایانه) در مراکز آموزشی و درمانی
2-5-1 اهداف فرعی
سنجش ارتباط امید به عملکرد با تمایل رفتاری استفاده از رایانه
سنجش ارتباط جنسیت با امید به عملکرد در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط سن با امید به عملکرد در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط امید به تلاش بر مقاصد رفتاری استفاده از رایانه
سنجش ارتباط جنسیت با امید به تلاش در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط سن با امید به تلاش در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط تجربه با امید به تلاش در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط هنجار ذهنی با تمایل رفتاری استفاده از رایانه
سنجش ارتباط جنسیت با هنجار ذهنی در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط سن با هنجار ذهنی در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط تجربه با هنجار ذهنی در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط تسهیل شرایط با رفتار استفاده از رایانه
سنجش ارتباط سن با تسهیل شرایط در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط تجربه با تسهیل شرایط در استفاده از رایانه
6-1- تبیین فرضیه های تحقیق
فرضیه 1-الف: امید به عملکرد تأثیر مثبت بر تمایل رفتاری استفاده از رایانه خواهد داشت.
فرضیه 1-ب: جنسیت فاکتور واسطه ای ارتباط بین امید به عملکرد و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 1-ج: سن فاکتور واسطه ای ارتباط بین امید به عملکرد و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 2-الف: امید به تلاش تأثیر مثبت بر تمایل رفتاری استفاده از رایانه خواهد داشت.
فرضیه 2-ب: جنسیت فاکتور واسطه ای ارتباط بین امید به تلاش و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 2-ج: سن فاکتور واسطه ای ارتباط بین امید به تلاش و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 2-د: تجربه فاکتور واسطه ای ارتباط بین امید به تلاش و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 3-الف: هنجار ذهنی تأثیر مثبت بر تمایل رفتاری استفاده از رایانه خواهد داشت.
فرضیه 3-ب: جنسیت فاکتور واسطه ای ارتباط بین هنجار ذهنی و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 3-ج: سن فاکتور واسطه ای ارتباط بین هنجار ذهنی و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 3-د: تجربه فاکتور واسطه ای ارتباط بین هنجار ذهنی و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 4-الف: تسهیل شرایط تأثیر مثبت بر تمایل رفتاری استفاده از رایانه خواهد داشت.
فرضیه 4-ب: سن فاکتور واسطه ای ارتباط بین تسهیل شرایط و استفاده از رایانه است.
فرضیه 4-ج: تجربه فاکتور واسطه ای ارتباط بین تسهیل شرایط و استفاده از رایانه است.
7-1- مدل تحقیق:
امید به عملکرد

استفاده از رفتار
تمایل به رفتار

امید به تلاش

هنجار ذهنی

تسهیل شرایط

جنسیت
سن
تجربه

8-1- متغیرهای تحقیق
موضوعات تحقیق دارای مفاهیمی مجرد و ذهنی هستند. برای اینکه عملاً تحقیق را انجام دهیم. مفاهیم باید به متغیر تبدیل شوند. مفاهیم وقتی به متغیر تبدیل می شوند که بتوانیم به آنها مقدار و درجات آنها را تعیین کنیم. هم چنین باید بین متغیر های وابسته، مستقل و کنترل و بین متغیر های گسسته و پیوسته تفاوت قائل شد( ایران نژاد، 1382، ص 47) این تحقیق با عنایت به فرضیه ها و نوع پرسشنامه طراحی شده متغیر های مستقل و متغیر های وابسته ای را دارا می باشد که هر کدام متناظر با یکی از فرضیه ها هستند.
1-8-1- متغیر مستقل
متغیر مستقل، متغیری است که انتظار می رود تغییر در متغیر وابسته را توضیح دهد به عبارت دیگر متغیر مستقل، متغیر روشنگر است. فرض می شود که این متغیر علت تغییر در متغیر وابسته است. (ایران نژاد، 1382، ص 48)
در این تحقیق، متغیرهای مستقل عبارتند از: امید به عملکرد، امید به تلاش، هنجار ذهنی و تسهیل شرایط.
2-8-1- متغیر وابسته
می توان گفت متغیر وابسته نتیجه متغیر مستقل است. متغیر وابسته متغیر معیار نیز نامیده میشود (منبع قبلی)
در این تحقیق استفاده از رفتار متغیر وابسته می باشد که توسط متغیر تعدیلگر نیت رفتاری تحت تأثیر متغیرهای مستقل قرار میگیرد و این متغیر متناظر با فرضیات تحقیق است.
9-1- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرهای پژوهش
1-9-1- فرهنگ سازمانی
تعریف نظری:
به گفته استانلی دیویس، فرهنگ سازمانی الگویی از ارزشها و باورهای مشترک است که به اعضای یک نهاد معنی و مفهوم می بخشد و برای رفتار آنان در سازمان دستورهای فراهم می‌آورد. (آقاجانی، 1383، ص 153).
فرهنگ سازمانی سیستمی از استنباط مشترک است که اعضا نسبت به سازمان دارند و همین ویژگی موجب تفکیک دو سازمان از یکدیگر می شود. (رابینز، ترجمه اعرابی، 1382، ص 372).
تعریف عملیاتی:
منظور از فرهنگ سازمانی در این پژوهش نمره به دست آمده از طریق پرسشنامه است که در قالب چهار مؤلفه اصلی (امید به عملکرد، امید به تلاش، هنجار ذهنی و تسهیل شرایط) تنظیم و جمع آوری گردید.
امید به عملکرد: میزانی که یک فرد معتقد است که استفاده از این سیستم به او در رسیدن به سود در عملکرد شغلیش کمک خواهد کرد.
امید به تلاش: درجه سهولت در ارتباط با استفاده از سیستم.
هنجار ذهنی: درجه ای که یک فرد درک می کند که افراد مهم بر این باورند که او باید از این سیستم جدید استفاده کند.
تسهیل شرایط: میزانی که یک فرد معتقد است که در صورت استفاده از یک سیستم، زیرساخت های سازمانی و فنی برای حمایت از استفاده او وجود دارد.
2-9-1- فناوری اطلاعات
تعریف نظری:
واژه فناوری اطلاعات اولین بار توسعه لویت و وایزس در سال 1985 به منظور بیان نقش رایانه و پشتیبانی از تصمیمگیریها و پردازش اطلاعات در سازمان به کار گرفته شده از فناوری اطلاعات برداشتهای مختلفی وجود دارد و همین برداشت ها موجب گردیده تا تصاویر متفاوتی از آن در مجامع مختلف ارائه شود (صرافی زاده، 1383، ص 16).
فناوری اطلاعات ابزارهای رایانه محوری که افراد به منظور کار با مطالعات و پشتیبانی اطلاعات و پردازش اطلاعات مورد نیاز از آن استفاده می کنند.
تعریف عملیاتی:
منظور از به کارگیری فناوری اطلاعات (رایانه) در بیمارستانهای آموزشی و درمانی نمره به دست آمده از پرسشنامه میباشد که بر حسب دو مؤلفه (قصد رفتاری و پذیرش استفاده از رفتار) منظور شده و بررسی میگردد.
قصد رفتاری: پیش بینی فرد از میزان استفاده از کامپیوتر در آینده کاری خود
استفاده از رفتار: کمیت و کیفیت استفاده از رایانه در کار و پذیرش آن توسط فرد
9-1- قلمرو تحقیق
1-10-1-قلمرو موضوعی تحقیق:
از آنجائیکه این پژوهش به بررسی اثر مؤلفه های فرهنگ سازمانی موجود در مراکز آموزشی و درمانی بر پذیرش تکنولوژی اطلاعات می پردازد، قلمرو های موضوعی تحقیق فرهنگ سازمانی و فناوری اطلاعاتی می باشند.
2-10-1- قلمرو مکانی تحقیق:
این پژوهش در مراکز آموزشی و درمانی رازی، پورسینا و حشمت شهر رشت انجام شد.
3-10-1-قلمرو زمانی:
این تحقیق در بهمن ماه سال 1391 آغاز و در بهمن ماه سال 1392 پایان یافته است.

فصل دوم:مبانی نظری و پیشینه تحقیقفصل دوم
مبانی نظری و پیشینه تحقیق

1-2- مبانی نظری پژوهش درباره فرهنگ سازمانی
1-1-2 فرهنگ سازمانی چیست؟
عبارت فرهنگ از ریشه لغوی فعل «کشت کردن » مردم شناسی گاهی فرهنگ را به روشهای زندگی که مردم در آن زندگی می کنند اطلاق می کند. (میر سپاسی، 1384 ص 4).
مطالعه فرهنگ بسیار سخت است، به این دلیل که تعریف مفهوم فرهنگ کار آسانی نیست. (جکسون، 2011، ص 58)
عبارت فرهنگ در جنبه های محدود تری همچون ارزش ها و اعتقادات و نگرش برنامه ریزی شده مورد استفاده قرار می گیرد. بنابراین فرهنگ عبارت است از یک شیوه نگرش که در میان بسیاری از افراد مشترک است. (میر سپاسی، 1384، ص 9).
بسیاری از صاحب نظران در این مورد اتفاق نظر دارند که مقصود از فرهنگ سازمانی سیستمی از استنباط مشترک است که اعضاء نسبت به یک سازمان دارند و همین ویژگی موجب تفکیک دو سازمان از یکدیگر می شود. یک سیستم انبساطی که اعضای آن دارای استنباط مشترک از آن هستند از مجموعه ای تشکیل شده است که سازمان به آن ارج می نهد یا برای آن ارزش قائل است. (عسگریان، 1388، ص 105)
فرهنگ سازمانی همان شالوده درونی و ساختار غیر مشخص سازمان است که براساس اهداف، فناوری، ساختار، سیاست ها، عملکرد و محصولات سازمان تجلی می یابد و آشکار ترین نمودش را در رفتار کارکنان می توان مشاهده کرد. به طور کلی فرهنگ سازمانی یک ادراک است که افراد از یک سازمان دارند. فرهنگ سازمانی چیزی است که در سازمان وجود دارد نه در افراد. صفات ویژه ای است که به سازمان اختصاص دارد و نمایانگر مشخصات معمول و ثابتی است که یک سازمان را از دیگر سازمان ها متمایز می کند. (همان منبع، ص 105)
اگر چه تعاریف بسیاری از فرهنگ وجود دارد، فرهنگ سازمانی به طور جامع مشاهده شده، از لحاظ تاریخی مشخص شده، و بطور اجتماعی ساخته شده است. فرهنگ شامل باورها و رفتارهایی است که در سطوح مختلف وجود دارد، و خود را در طیف گسترده ای از ویژگی های زندگی سازمانی آشکار می سازد (ابدوالرشید و همکاران، 2004، ص 164)
2-1-2 تعاریف فرهنگ سازمانی
فرهنگ سازمان و نقش آن در بالندگی سازمان یکی از عناصر مهم در هر نظام سازمانی است. دانشمندان تعاریف گوناگونی از فرهنگ سازمان ارائه داده اند. که در اینجا به برخی از مهمترین آنها اشاره می شوند.
فرهنگ سازمانی عبارتست از یک شیوه نگرش که در میان بسیاری از افراد مشترک است (میرسپاسی، 1384، ص5).
فرهنگ سازمانی ادراکی است که افراد از سازمان دارند، فرهنگ سازمانی چیزی است که در سازمان وجود دارد نه در افراد. صفات ویژه ای است که به سازمان اختصاص داده و بیانگر مشخصات معمولی و ثابت است که یک سازمان را از سازمان های دیگر متمایز می کند (گودرزی، 1381، ص30).
فرهنگ سازمانی به ارزش های مسلم، فرض های اصلی، انتظارات، خاطرات مشترک و تعاریف ارائه شده در سازمان بر می گردد. این واژه به ایدئولوژی رایج که در اذهان مردم است، اشاره دارد. یک احساسی از همانندی کارکنان، تهیه قانون های نامکتوب، راهنمایی های ذهنی که چگونه به دست آورده می شود را بیان می کند و ثبات سیستم اجتماعی که آشکار است را افزایش می دهد. (کوچکی و همکاران، 1391، ص 105)
فرهنگ سازمانی وسیله‌ای است که برخورد ما را با مسائل سازمان تسهیل می کند و نحوه تغییر و تفسیر ما از رویدادهای اطراف مان را شکل می دهد. (منوریان و شیرین، 1382، ص47).
فرهنگ سازمانی برچسبی اجتماعی است که از راه ارزشهای مشترک، تدبیرهای نمادین و آرمانهای اجتماعی، اعضای سازمان را به هم پیوند می دهد. (مشبکی و خلیلی، 1389، ص 42)
فرهنگ سازمانی سیستمی از استنباط مشترک است که اعضا نسبت به یک سازمان دارند و همین ویژگی موجب تفکیک دو سازمان از یکدیگر می شود (ترجمه پارسائیان و اعرابی،1382، ص372).
ادگارشاین: فرهنگ سازمانی پدیده ای ملموس نیست که به راحتی قابل شناسایی باشد، کوه یخس است که فقط قله آن آشکار است و بخش عمده آن ناپیدا و پنهان می باشد ولی در واقع نمایانگر شیوه زندگی واقعی اعضای سازمان است. فرهنگ را روح سازمان و انرژی اجتماعی می دانند که می تواند سازمان را به جلو راند یا از حرکت بازدارد و این توان بالقوه به دلیل تأثیری است که فرهنگ بر رفتار کارکنان دارد. (قوچانی و بدری زاده، 1390، ص 82)
ادگارشاین : فرهنگ سازمانی به سطح عمیق تر از پیش فرض های اساسی و باورهایی که توسط اعضای سازمان به اشتراک گذاشته شده، و بطور ناخودآگاه به آن عمل می کنند، اشاره دارد. در این تعریف دیدگاه اصلی خود سازمان و محیط آن است. ( هوانگ، 2012، ص 1825)
هاف استد : فرهنگ سازمان را برنامه ریزی جمعی می دادند. (گودرزی،1381، ص 29).
ویلیام اوچی : فرهنگ سازمانی را یک سلسله از نمادها، تشریفات و اسطوره‌هایی که منتقل کننده باورهای اساسی آن به کارکنانش می باشند تعریف می کند. (آقاجانی و کجوری ، 1383، ص153).
پیترز و واترمن : از فرهنگ سازمانی چنین تعریفی ارائه می کنند: یک سلسله از ارزشهای مشترک مسلط و همبسته ای با مفاهیم نمادی چون داستان ها، اسطوره ها، تکلیه کلام و ضرب المثل ها منتقل می شود (میرسپاسی، 1377، ص 201).
فرنچ : فرهنگ سازمانی را جنبه‌های پنهان سازمان معرفی می کند و بعضی دیگر مانند آرجریس هر دو جنبه رسمی و غیر رسمی سازمان را به عنوان فرهنگ سازمان مطرح می کنند. (همان منبع 1377، ص 126).
استانلی دیویس : فرهنگ سازمان الگوی از اندیشه ها و باورهای مشترک است که به اعضای یک نهاد معنی و مفهوم می بخشند و برای رفتار آنان در سازمان دستورهای فراهم می آورد (آقاجانی و کجوری ،1383، ص153).
با نگاهی به تمامی تعاریف فرهنگ سازمانی که در دو دهه گذشته توسط دانشمندان و صاحبنظران علم مدیریت مطرح شده، وجوه مشترک تمامی تعاریف بیان شده عبارتند از:
الگوی رفتاری غالب
سیستمی یا نظام مند بودن آن
مجموعه ای از ارزش ها و باورها و اعتقادات
مشترک بودن و مورد حمایت واقع شدن این هنجارها و ارزش ها توسط اعضای سازمان
متمایز نمودن سازمان ها از یکدیگر (مشبکی و خلیلی، 1389، ص 39)
3-1-2 اهمیت فرهنگ سازمانی
فرهنگ می تواند به مثابه پدیده ای تلقی گردد که تمامی جنبه ها و اوقات ما را فرا گرفته است و مستمراً از طریق تعامل افراد با یکدیگر وضع و خلق می شود. (قوچانی و بدری زاده، 1390، ص 82)
فرهنگ از جمله اصطلاحاتی است که بیان آن به طور واضح مشکل است اما هر فردی وقتی آن را حس می کند آن را به خوبی می شناسد، فرهنگ یک سازمان از طریق نظاره، ترتیب لوازم، آنچه اعضا درباره آن حرف می زنندو آنگونه که پوشیده اند و... قابل تشخیص است. (محمودی، 1384، ص 39 )
فرهنگ نباید در خلاء دیده شود، زیرا آن کثرت گرا است و به طور فعال بین روابط اجتماعی مورد بحث و مجادله است. (جکسون، 2011، ص 80)
فرهنگ سازمان رفتار اعضای سازمان را تحت تاثیر قرار داده، و رفتارهای حامی استراتژی سازمان را تشویق می کند. فرهنگ سازمانی رابطه بین رفتار فردی و عملکرد را تحت تاثیر قرار خواهد داد. (هوانگ، 2012، ص 1825)
سازمان های اثربخش دارای فرهنگ های قوی به همراه یکدسته ارزش های مشترک هستند. اما اینکه آیا فرهنگ های قوی تر اثربخشی بیشتری را موجب می شوند یا خیر بستگی به سازگاری و تناسب محتوای واقعی فرهنگ با شرایط محیطی سازمان دارد. یک فرهنگ قوی و نوآور با یک محیط پویا به خوبی سازگاری پیدا می کند. پروفسور دن دنیسون در یک پروژه تحقیقاتی خود به این نتیجه رسید که با توجه به روابط بین خواسته های محیط و فرهنگ و نیز راهبردهای سازمان چهارنوع فرهنگ می تواند شکل بگیرد: سازگاری، مشارکتی، باثبات و رسالتی. (سرداری، 1383، ص 46)
سازمان ها مثل افراد دارای شخصیت می باشند و لذا قالب شخصیتی سازمان را فرهنگ سازمان گویند. به عبارت دیگر نسبت فرهنگ به سازمان مانند شخصیت است به فرد، بطور کلی فرهنگ سازمانی یک ادراک است که افراد از سازمان دارند. فرهنگ سازمانی چیزی است که در سازمان وجود دارد نه در افراد. آن صفات ویژه ای است که به سازمان اختصاص دارد و نمایانگر مشخصات معمول و ثابتی است که یک سازمان را از سازمان های دیگر متمایز می کند (آقاجانی و کجوری، 1383، ص153).
اگرچه فرهنگ در تئوری کلاسیک مدیریت بطور مستقل کم تر مورد توجه قرار گرفته است، لیکن توجه به ارزش های حاکم بر افراد و سازمان واقعیتی بوده که از نگاه اندیشمندان پنهان مانده است. بطور مشخص نظریه نهضت روابط انسانی، مطالعات هاثورن و اندیشمندان رفتارگرا مقوله فرهنگ و ارزش های حاکم بر روابط کار در سازمان را پررنگ تر مطرح ساخته و بتدریج مقوله ای به نام فرهنگ سازمانی به یکی از مباحث مهم و قابل توجه در علم مدیریت، به خصوص مباحث رفتار سازمانی مبدل گردید. (سرداری، 1383، ص 46)
فرهنگ سازمانی مشخصه ای بارز از هر سازمان است و شواهد بر آن است که فرهنگ های سازمانی مشخص بوده و سازمان ها را می توان از نظر فرهنگی از یکدیگر تمیز داد. از طرفی دیگر عوامل متعددی بر فرهنگ سازمانی مؤثر است در نتیجه فرهنگ های متعددی در سازمان های امروز ملاحظه می شود. عواملی نظیر نفوذهای بیرونی با پایگاه های گسترده ، ارزش های اجتماعی و عامل های ویژه سازمانی جزء عواملی هستند که بر فرهنگ سازمانی مؤثر بوده و تعدد فرهنگ های سازمانی امروزی را سبب شده است. لذا برای شناخت بیشتر و بهتر آنها، صاحب نظران مدیریت برای آن تقسیم بندی های متعددی ارائه کرده اند که بعضی از آنها در زیر آورده شده است . (مهربان، 1383، ص45- 43).
با توجه به اهمیت و تأثیر فرهنگ سازمانی، مدیران باید همواره بدنبال شناسایی متغیرها و توسعه فرهنگ سازمانی باشند تا از این طریق بر رفتار فردی کارکنان در سطح سازمان نیز تأثیر گذاشته، دستیابی به اهداف سازمان را برای خود و دیگران تسهیل نمایند. در نتیجه می توان گفت که مدیریت فرهنگ سازمانی یعنی شناخت و استفاده بهینه از فرهنگ موجود، تغییر یا تضعیف باورها و هنجارهای ناخواسته، تقویت باورها، ارزش ها، هنجارها خواسته و تثبیت فرهنگ مطلوب است (آقاجانی و کجوری، 1383،ص159).
4-1-2 منابع فرهنگ:
یکی از جنبه های پیچیدگی فرهنگ سازمانی نحوه ایجاد آن است. بعضی اجزای فرهنگ به دفعات در برابر تغییرات پایداری می کنند و بعضی از اجزا با وجود اینکه هدف خاصی ندارند ادامه حیات می دهند.
اساساً فرهنگ از سه منبع منشا می گیرد.
باورها، ارزش ها و مفروضات بنیانگذاران سازمان
تجربیات یادگیری اعضای گروه همچنانکه سازمانشان تکامل یابد.
باورها و مفروضات جدیدی که اعضا و رهبران جدید به همراه می آورند. (مشبکی و خلیلی، 1389، ص 40-39)
5-1-2 عوامل مؤثر در تغییر فرهنگ سازمانی
اگر چه تغییر دادن فرهنگ یک سازمان بسیار مشکل است ولی فرهنگ ها می توانند تغییر کنند، مدارک و شواهد موجود نشان می دهد که اگر شرایط زیر وجود داشته باشد به احتمال زیاد فرهنگ سازمان تغییر می کند. (رابینز، ترجمه اعرابی 1382، ص 396-395)
1-5-1-2- یک بحران شدید: بحران ضربه ای است که وضع موجود را بر هم میزند و موجودیت فرهنگ حاکم بر سازمان را به زیر سوال می برد. نمونه های از این بحران ها عبارتند از بحران های شدید مالی، از دست دادن تعداد زیادی از مشتریان یا تغییرات شدید که به وسیله شرکت های رقیب در تکنولوژی رخ می دهد.
2-5-1-2- تغییر در رهبری: رهبر جدیدی که در رأس هرم سازمانی شرکت قرار می گیرد، احیاناً مجموعه ای از ارزش های جدید برای سازمان در نظر می گیرد و چنین می پندارد که در برابر بحران موجود باید به چنین ارزش هایی تمسک جست. تردید نیست که این امر به مدیر عامل یا مدیر عالی اجرایی سازمان مربوط می شود ولی بسیاری از موارد این موج، مدیران ارشد اجرایی را هم فرا می گیرد.
3-5-1-2- سازمان های کوچک و نوپا: هر قدر سازمان نوپا تر باشد. فرهنگ حاکم بر آن محدودیت کمتری خواهد داشت به همین شیوه اگر سازمان کوچک باشد، مدیریت آن به صورتی راحت تر می تواند ارزش های جدید را ترویج نماید.
4-5-1-2- فرهنگ ضعیف: هر قدر یک فرهنگ فراگیرتر باشد و هر قدر اعضای سازمان نسبت به ارزش های آن توافق نظر بیشتری داشته باشند، تغییر دادن آن مشکل تر خواهد شد. بر عکس فرهنگ های ضعیف راحت تر دستخوش تغییرات فرا خواهند گرفت. (همان منبع)
6-1-2 رابطه فناوری و فرهنگ
فرهنگ سازمانی سبب درک مشترک و توافق بر سر رویه های سازمانی می شود و در عین حال مانع پرقدرتی برای تغییر به ویژه تغییر فناوری است. (قوچانی و بدری زاده، 1390، ص 82)
نقش فناوری در رابطه با فرهنگ در چند حالت مقصور است:
1-6-1-2 عدم برنامه ریزی برای به کارگیری فناوری:
در این حالت فناوری وارد می شود و در تقابل با فرهنگ سازمانی قرار گرفته او آثار خود را بدون آنکه کنترل شود بر جای می گذارد. برای مثال می توان از تغییر فرهنگ خرید در جامعه آمریکا پس از اختراع استارت خودرو و استقبال بیشتر خانم ها از رانندگی یاد کرد. فناوری مانند اسب تروآ می ماند که وارد شهر شده و سربازهای فرهنگ پنهان در آن شهر را به تصرف خویش در می آورند و فرهنگ را خارج از کنترل شکل می دهند. (بهنامی،1383، ص82).
2-6-1-2 برنامه ریزی تغییر یا ایجاد فرهنگ برای به کارگیری فناوری:
در این حالت، اسب تروآ، خود وارد نمی شود بلکه مدیران آن را ساخته، سربازهای مناسب را در آن پنهان کرده و وارد شهر می کنند. در این حالت ایجاد تغییرات در کنترل و طبق برنامه خواهد بود، هر چند ممکن است تغییراتی خارج از کنترل نیز رخ دهند.
سربازانی که مدیران آنها را در این اسب تروآ پنهان می کنند عبارتند از:
چشم انداز و استراتژی؛
کسب اعتماد کارکنان و جاری ساختن چشم انداز و استراتژی در تاروپود سازمان ؛
استفاده ازابزارهای فناوری برای همنواسازی کارکنان؛
همسو کردن ارزش های افراد با ارزش های سازمان؛

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *