مقالات

say59

2345055-228600

دانشگاه آزاد اسلامي واحد رشت
دانشكده مديريت و حسابداري
پايان نامه كارشناسي ارشد (M.A.)
رشته مديريت بازرگاني (گرايش مديريت تحول)
عنوان:
عوامل مرتبط با پذیرش تکنولوژی اطلاعات مبتنی بر مولفه های فرهنگ سازمانی در بیمارستان های آموزشی درمانی شهر رشت
استاد راهنما:
جناب آقاي دكتر مهرداد گودرزوند چگيني
استادمشاور:
جناب آقاي دكتر احسان کاظم نژاد
نگارنده:
سمانه اسماعیلی
سال تحصیلی:
92-91

با سپاس از استاد گرانقدر
جناب آقاي دكتر مهرداد گودرزوند چگيني
به خاطر زحمات، حوصله و دقت بسیار ایشان در به ثمر رساندن این پژوهش و راهنمایی های ارزشمندشان

تقديم به
مادر مهربانم
هدایای تو اشیا نبودند، هدایای تو استواریت، خنده ات و دلگرمی هایت هستند که همانا شکوه و امید زندگی اند.
و
پدر دلسوزم
دستان همیشه گرمت پشتوانه زندگی ام بوده و هست.
تقديم به
خواهران عزیزم
سپیده و سامیه
یاران همیشگی زندگیم که بهترین لحظات را برایم رقم زده اند.
و
برادران عزیزم
سیاوش و حمیدرضا
که وجودشان امید و آرامشی است برای گام های نو
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: کلیات
1-1- مقدمه 3
2-1- تبیین موضوع تحقیق 4
3-1- اهمیت و ضرورت تحقیق 6
4-1- انگيزه پژوهشگر 7
5-1- اهداف تحقیق 7
6-1- تبیین فرضیه های تحقیق 8
7-1- مدل تحقیق 9
8-1- متغیرهای تحقیق 10
9-1- تعاريف نظري و عملياتي متغيرهاي پژوهش 10
10-1- قلمرو تحقیق 12
فصل دوم: پیشینه تحقیق
1-2- مبانی نظری پژوهش درباره فرهنگ سازماني 14
2-2- مبانی نظری پژوهش درباره فناوري اطلاعات و ارتباطات 21
3-2- پيشينه پژوهش 35
فصل سوم: روش اجرا
1-3- مقدمه 45
2-3- روش تحقیق 45
3-3- معرفی ابزار های جمع آوری اطلاعات 46
4-3- جامعه آماری مورد تحقیق 47
5-3- نمونه و نمونه گیری 47
6-3- برآورد حجم نمونه 48
7-3- روش تجزیه و تحلیل داده ها 48
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق
1-4- مقدمه 51
2-4- تجزيه و تحليل داده ها 52
3-4- اطلاعات عمومي 53
4-4- آزمون مدل اندازه گیری 57
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
1-5-مقدمه 69
2-5- نتایج تحقیق 69
3-5- نتيجه كلي 72
4-5- محدوديتها و مشكلات پژوهش 72
5-5- پيشنهادهاي پژوهش 73
منابع 74
چکیده انگلیسی 82
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول (4-1) توزيع فراواني پاسخگويان برحسب جنس و سن 53
جدول (4-2) توزيع فراواني پاسخگويان برحسب رده های سنی 54
جدول (4-3) توزيع فراواني پاسخگويان برحسب وضعيت تأهل 54
جدول (4-4) توزيع فراواني پاسخگويان برحسب رسته شغلی 55
جدول (4-5) توزيع فراواني پاسخگويان برحسب سابقه خدمت 55
جدول (4-6) بارهای عاملی، باقیمانده و وزن 56
جدول (4-7) پايايي تركيبي و جذر میانگین واریانس 57
جدول (4-8) آزمون فرضیات 58
جدول (4-9) خروجی PLS بین تمایل به رفتار و امید به عملکرد 59
جدول (4-10) خروجی PLS بین تمایل به رفتار و امید به تلاش 59
جدول (4-11) خروجی PLS بین تمایل به رفتار و هنجار ذهنی 60
جدول (4-12) خروجی PLS بین تمایل به رفتار و تسهیل شرایط 60
جدول (4-13) بررسی تأثیر سن و جنسیت بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط بین امید به
عملکرد و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 62
جدول (4-14) بررسی میزان تأثیر سن و جنسیت بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط بین
امید به عملکرد و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 63
جدول (4-15) بررسی تأثیر سن، جنسیت و تجربه بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط بین
امید به تلاش و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 64
جدول (4-16) بررسی میزان تأثیر سن، جنسیت و تجربه بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط
بین امید به تلاش و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 64
جدول (4-17) بررسی تأثیر سن، جنسیت و تجربه بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط بین
هنجار ذهنی و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 65
جدول (4-18) بررسی میزان تأثیر سن، جنسیت و تجربه بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط
بین هنجار ذهنی وتمایل رفتاری استفاده از رایانه 66
جدول (4-19) بررسی تأثیر سن و تجربه بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط بین تسهیل
شرایط و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 67
جدول (4-20) بررسی میزان تأثیر سن و تجربه بعنوان فاکتورهای واسطه ای ارتباط بین
تسهیل شرایط و تمایل رفتاری استفاده از رایانه 67

فهرست نمودار
عنوان صفحه
نمودار (4-1): توزيع نسبي پاسخگويان بر حسب جنس 53
نمودار (4-2): مدل ساختاری 61
چكيده:فناوری اطلاعات از دیرباز جز بنیادی ترین عوامل دگرگونی در زندگی انسانها بوده است. کارکرد هر فناوری در جوامع بستگی تام و تمام به فرهنگ آن دارد. فرهنگ سازمانی سبب درک مشترک و توافق بر سر رویه های سازمانی می شود و در عین حال مانع پرقدرتی برای تغییر به ویژه تغییر فناوری است. تحقیقات نشان دادهاند که استفاده مؤثر از فناوری اطلاعات در هر سازمانی تحت تأثیر فرهنگ سازمان قرار می گیرد. این پژوهش به منظور بررسی تأثیر مولفه های فرهنگ سازمانی بر پذیرش تکنولوژی اطلاعات در بیمارستان های آموزشی درمانی شهر رشت انجام شد.
پژوهش حاضر از نوع مقطعی، توصیفی- همبستگی می باشد. جامعه آماری کلیه كاركنان مراکز آموزشی و درمانی شهر رشت بوده که در سال تحصيلي 92-91 در این مراکز مشغول به کار بوده اند و از رایانه در محیط کارشان استفاده می نمودند. از فروردین الی تیر ماه سال 1391 تعداد 235 پرسشنامه توسط پرسنل بهداشتی درمانی، اداری، مالی و آموزشی سه بیمارستان رازی، پورسینا و حشمت تکمیل و مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت.
براي تجزيه و تحليل سوالات پرسشنامه علاوه بر آمار توصيفي، از آزمون های پایایی مرکب و جذر میانگین واریانس، بوت استرپ، آزمون t و رگرسیون سلسله مراتبی توسط نرم افزارهای Lisrel، PLS و SPSS استفاده شد.
نتايج حاصل از سؤالات پژوهش به شرح زير است:
امید به عملکرد تأثیر مثبت بر تمایل رفتاری استفاده از رایانه خواهد داشت. البته سن افراد نقش واسطهای در این ارتباط دارد. تسهیل شرایط تأثیر مثبت بر تمایل رفتاری استفاده از رایانه خواهد داشت. و هیچ یک از متغیرهای واسطه ای سن، جنس و تجربه نقش قابل ملاحظهای در ارتباط بین این دو متغییر ندارند. امید به تلاش و هنجار ذهنی هیچگونه تأثیری بر استفاده از رایانه ندارند. جنسیت و تجربه کاری بعنوان متغیرهای واسطه ای (تعدیلگر) هیچ نقشی در مدل تحقیق نداشته و ارتباط بین متغیرها را تحت تأثیر قرار نمی دهند.
به طور کلی، این مطالعه نقش مهم 4 مؤلفه فرهنگی را در تحت تأثیر قرار دادن استفاده از فناوری در UTAUT تأیید نمود. هنگامي كه بكارگيري فناوري اطلاعات در فرهنگ سازمان نهادینه گردد، پیاده سازی و پذیرش استفاده از آن تا حد زیادی تسهیل می گردد.
کلید واژه ها: فرهنگ سازمانی، فناوری اطلاعات، مدل یکپارچه پذیرش و استفاده از فناوری، پذیرش فناوری، مرکز آموزشی درمانی
فصل اول:کلیات تحقیق

فصل اول
کلیات تحقیق

مقدمه
دنياي امروز بيش از گذشته با يك پديده ثابت و اجتناب ناپذيري همراه است كه شدت و سرعت و عدم اطمينان آن با پديدة جهاني شدن، حيرت آور بوده كه آن را “تغيير” ناميدهاند و در تمام زمينههاي اقتصادي، سياسي، اجتماعي و فرهنگي به نحوي ساري و جاري است و درنتيجه بررسي، شناخت، پيش بيني و انطباق با اين تغييرات محيطي، مستلزم داشتن برنامهها و استراتژيهاي مناسب با نگاه به آينده و چشمانداز توأم با خلاقيت و نوآوري می باشد كه براي هر سازمان هم لازم و همحياتي است. (بهاری و همکاران، 1389، ص 3)
بشر صاحب فرهنگ است، درست همان طور كه صاحب روح است. همه فرهنگ ها به طور پيوسته در حال تغييرند و اين تغييرات، امروزه هم سريع تر و هم عميقتر از گذشته شدهاند. تكنولوژي نوين ارتباطي در دنياي امروز باعث تحولات عظيم و پيچيدهاي در روابط و مناسبات انساني و ايجاد شكل جديدي از الگوهاي ارتباطي شده و به مقوله هويت نيز مفهوم جديدي بخشيده است. حجم بالاي اطلاعات و دانشهاي تازه به راحتي از طريق شبكه هاي اطلاعاتي و ارتباطي ميتواند در اختيار افراد و سازمان ها در همه كشورهاي جهان قرار گيرد و شبكه هاي اطلاعاتي در دسترس همگان قرار خواهد گرفت. (شاعیدی، 1390، ص 46)
سازمان ها را در عصر جدید از بکار گیری سیستمهای کامپیوتری و تکنولوژی اطلاعات و رسانه های پیشرفته گریز و گزیری نیست و آینده ازآن آنانی است که با شناخت دقیق و صحیح، محاسن و معایب این سیستم ها را موشکافانه مورد امعان نظر قرار داده و از تجربه دیگران درس بگیرند بدون اینکه هزینه های آن تجربه را مجدداً تقبل نمایند. (همان منبع)
گسترش سیل آسای کامپیوتر در دهه های اخیر، مهمترین تغییر را در نظام دانایی از اختراع چاپ در قرن پانزدهم یا حتی از اختراع خط به این سو پدید آورده است. به موازات این تغییر خارق العاده، گسترش شبکه ها و رسانه های جدید است که به همان اندازه شگفت انگیز بوده و کارش، جابجا کردن دانایی و عناصر تشکیل دهنده آن یعنی داده و اطلاعات است. (صرافی زاده، 1383، ص 56)
جهانی شدن کسب و کار نیاز به درک اثر بخشی سیستم های اطلاعاتی را که بر فرهنگ های مختلف متمرکز شده است را برجسته می کند. سازمان های چند ملیتی و ترانس فرهنگی از فناوری اطلاعات برای دستیابی به اقتصاد مقیاس، عملیات هماهنگ، و تسهیل کار مشترک در سراسر مکان ها و فرهنگ ها استفاده می کنند. (ال-گهتانی و همکاران، 2007، ص 682)
محققان به طور فزآینده به بیان اهمیت مفروضات فرهنگی که در فناوری اطلاعات جاسازی شده اند، می پردازند و اینکه آیا این فرضیات متناسب با اقتباس کنندگان بالقوه در سایر نقاط جهان است یا خیر را به صراحت ارزیابی می کنند. (کالیوان و اسریت، 2005، ص 296)
در این فصل به موضوعاتی همچون تبیین موضوع تحقیق، اهمیت و ضرورت تحقیق، انگیزه پژوهشگر، اهداف و فرضیات تحقیق، مدل تحقیق، متغیرهای تحقیق و تعاریف نظری و عملیاتی تحقیق پرداخته شده است.
2-1- تبیین موضوع تحقیق
در طول دو دهه گذشته سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات به طور قابل توجهی در سازمانها افزایش یافته است. با این حال، میزان شکست پروژه های فناوری اطلاعات بسیار بالا است. این پدیده موجب شده تا تحقیقات بسیاری به بررسی عوامل مؤثر کلیدی برعملکرد فناوری اطلاعات بپردازند. (هوانگ، 2012، ص 1824)
تکنولوژی اطلاعات قبل از اینکه یک سیستم سخت افزاری و مجموعه ای از الگوها باشد، یک نظام فکری و فرهنگی است و می توان آنرا فرهنگ تولید اطلاعات نامید. بدون ایجاد فرهنگ تولید اطلاعات نظام فناوری اطلاعات نمی تواند دوام داشته باشد. فرهنگ و تکنولوژی بعنوان سیستم های باز دارای اجزایی هستند که آن اجزا نیز با یکدیگر دارای روابط سیستماتیک می باشند. تغییر و دگرگونی در اجرای هر یک از این سیستم ها ساختار داخلی آن را به آرایش جدیدی می کشاند و بر سیستم و یا سیستم های دیگری که با آن در دادوستد هستند اثر می گذارد. (شاعیدی، 1390، ص 46 و 48)
تحقیقات نشان دادهاند که استفاده مؤثر از فناوری اطلاعات در هر سازمانی تحت تأثیر فرهنگ سازمان قرار می گیرد. (ایندیج و ژنگ، 2010؛ الگهتانی و همکاران، 2007؛ هوانگ، 2012) فناوری اطلاعات از دیرباز جز بنیادی ترین عوامل دگرگونی در زندگی انسانها بوده است. کارکرد هر فناوری در جوامع بستگی تام و تمام به فرهنگ آن دارد و از این رو می توانند از این فناوری ها به منظور اشاعه ایدئولوژی و فرهنگ خود بهره ببرند. (روشندل و صابر، 1391، ص 110)
تغییرات در فناوری اطلاعات و ارتباطات در سازمان های معاصر نیاز به تغییرات مستمر در فرآیندهای کاری مربوطه دارد. ادغام فناوری های جدید با اصول در حال ظهور مدیریت دانش و فرهنگ سازمانی یادگیری به شدت در ارتباط است. در یادگیریهای سازمانی موفق، یادگیری فردی مستمر است، دانش مشترک است، و فرهنگ سازمانی از یادگیری پشتیبانی می کند. (برس و همکاران، 2008، ص 189)
هر فناوری فرهنگ کشور مولد آنرا نشان می دهد. درک فناوری های جدید در کشورهای در حال توسعه به راحتی و با سرعت کشور توسعه یافته انجام نمی گیرد. (شوکت و ظفر، 2010، ص 306)
فرهنگ سازمانی می تواند ارتباط بین اتخاذ فناوری و رشد سازمانی را پشتیبانی و در نتیجه می تواند یک عامل حیاتی موفقیت در توسعه و پیادهسازی سیستم های اطلاعاتی گردد. شناسایی و درک معانی، هنجارها و قدرت در سازمانها هنگام توسعه و پیاده سازی یک سیستم اطلاعات بسیار مهم و مورد توجه می باشد. (ایندیج و ژنگ، 2010، ص 2)
مطالعات زیادی به بررسی تأثیر فرهنگ در پذیرش تکنولوژی اطلاعات در سازمان ها و موسسات دولتی و خصوصی پرداخته اند. هیچ گونه نظر قطعی در خصوص رابطه متقابل این دو وجود ندارد و این رابطه با توجه به فرهنگ پذیرفته شده در کشورهای مختلف جهان متفاوت می باشد.
به گفته تورن و همکاران (2001) فرهنگ بیمارستان تفاوت های قابل ملاحظه ای با سایر سازمانها دارد و با تنوع کارکنان متخصص و غیر متخصص، از سایر مؤسسات متمایز می شود.
از آنجاییکه تاکنون مطالعه ای برای یافتن تأثیر مولفه های فرهنگی بر روی تکنولوژی اطلاعات در بیمارستان های آموزشی ایران انجام نشده است، این تحقیق برآن است تا این اثرات را بررسی نموده و مدلی یکپارچه از پذیرش فناوری اطلاعات توسط کاربران شاغل در بیمارستان ارائه دهد. در این مطالعه تأثیر فرهنگ سازمانی توسط متغیرهای امید به عملکرد، امید به تلاش، هنجار ذهنی و تسهیل شرایط بر پذیرش تکنولوژی اطلاعات بررسی خواهد شد.
نهایتاً مطالعه این سوال که آیا مولفه های فرهنگی در استفاده بهینه از فناوری اطلاعات (بطور ویژه رایانه) در مراکز آموزشی و درمانی مؤثر هستند را پاسخ خواهد داد.
3-1- اهمیت و ضرورت تحقیق
براي فهم آن چه در سازمان اتفاق مي افتد و اين که چرا انسان ها اين گونه رفتار مي کنند؟ چرا چنين تصميم مي گيرند؟ و سوالاتي از اين قبيل، بايستي فرهنگ سازمان را مورد مطالعه قرار داد و تا فرهنگ يک سازمان به درستي شناسايي نشود، توفيق چنداني در تحليل پديده هاي سازمان به دست نخواهد آمد. (سلطانی و همکاران، 1390، ص 53)
حضور کامپیوتر و فناوری اطلاعات در سازمان های امروزی به طور چشمگیری گسترش یافته است. برخی برآوردها نشان می دهد که از سال 1980 به بعد، حدود 50 درصد از تمام سرمایه گذاری های جدید در سازمان در فناوری اطلاعات بوده است. با این حال، برای اینکه فناوریها بتوانند بهره وری را بهبود دهند، باید توسط کارکنان در سازمان پذیرفته شده و مورد استفاده قرار گیرند. توضیح پذیرش کاربر از فنآوری جدید در سیستمهای اطلاعاتی معاصر یکی از کاملترین مباحث تحقیقاتی است. (ونکاتش و همکاران، 2003، ص 426)
پیشرفت های جدید در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات پدیدآورنده مفاهیم جدیدی همچون دهکده جهانی، جامعه اطلاعاتی، جامعه مجازی، و فرهنگ مجازی بوده و پیامدهای عملی کردن این مفاهیم تأثیرات خوب و بد بسیاری بر فرهنگ های مختلف گذاشته و آنها را بیش از گذشته در معرض تبادل، درهم ریختگی و رویارویی با هم قرار داده است. (روشندل و صابر، 1391، ص 121)
ساختار و فرهنگ سازمان، اجرای فرآیندهای کاری را تحت تأثیر قرار می دهد. فرهنگ سازمانی می تواند ارتباط بین پذیرش تکنولوژی و رشد سازمانی را پشتیبانی کند. تنظیمات سازمانی که در آن یک سیستم اطلاعات اجرا میشود به شکل بخشی جدایی ناپذیر از آن سیستم است. همچنین نشان داده شده فرهنگ سازمانی نقش قابل توجهی در فرایندهای مدیریت فناوری اطلاعات بازی می کند. فرهنگ سازمانی می تواند ارتباط بین پذیرش فناوری و رشد سازمانی را پشتیبانی کند و همچنین میتواند یک عامل حیاتی موفقیت در توسعه و پیاده سازی سیستمهای اطلاعاتی باشد. (ایندیج و ژنگ، 2010، ص 2)
در كشور ما اگر چه گام هايي در بكار گيري فناوري اطلاعات و ارتباطات در زمينه هاي مختلف برداشته شده است ولي موضوع هنوز ناشناخته مانده است. چنانچه مديريت را يك اقدام نظام يافته جهت تحقق اهداف سازمان بدانيم، نقش فناوري اطلاعات در طراحي نظام و دستيابي به اهداف به خوبي قابل تبيين است. (بهاری و همکاران، 1389، ص 13)
بدلیل عدم همگانی شدن استفاده از رایانه در تمام پرسنل با سن، جنسیت و تجربه کاری متفاوت در مراکز آموزشی و درمانی و از آنجاییکه تاکنون مطالعه ای برای یافتن تأثیر مولفه های فرهنگی بر روی تکنولوژی اطلاعات در بیمارستان های آموزشی ایران انجام نشده است، این تحقیق به بررسی این اثرات پرداخته و مدلی یکپارچه از پذیرش فناوری اطلاعات توسط کاربران شاغل در بیمارستان ارائه داده است. در این مطالعه تأثیر فرهنگ سازمانی توسط متغیرهای امید به عملکرد، امید به تلاش، هنجار ذهنی و تسهیل شرایط بر پذیرش تکنولوژی اطلاعات بررسی شد.
4-1- انگيزه پژوهشگر
اگر چه استفاده از رايانه از سال هاي دهه 50 ميلادي در سازمان هاي بزرگ کشورهاي صنعتي و توسعه يافته رايج بوده است ولي در نوع فناوري اطلاعات حتي تا دهه 80 ميلادي کمتر در سازمانهاي آموزشي مشاهده مي شود. همچنین در ایران کمتر از 10 سال است که سیستم اطلاعاتی بیمارستان (HIS) راه اندازی شده و کلیه پرسنل بیمارستان موظف به استفاده از آن می باشند.
فناوري اطلاعات و ارتباطات يکي از مهمترين مسائل عصر حاضر در تمام جوانب مي باشد، پس به کارگيري آن در سازمانها جهت هماهنگي با جامعه بين الملل لازم و ضروري به نظر مي رسد. ولي متاسفانه هنوز شرايط و فرهنگ مناسب جهت استفاده موثر، بجا و ماهرانه از اين فناوري در سازمانها به وجود نيامده است.
بررسی رابطه فرهنگ سازماني و بکارگيري فناوري اطلاعات در بیمارستانهای آموزشی و درمانی انگيزه ي پژوهشگر براي انجام اين پژوهش شده است.
5-1- اهداف تحقیق
1-5-1 هدف اصلی
مدیریت مولفه های فرهنگی در استفاده بهینه از فناوری اطلاعات (بطور ویژه رایانه) در مراکز آموزشی و درمانی
2-5-1 اهداف فرعی
سنجش ارتباط امید به عملکرد با تمایل رفتاری استفاده از رایانه
سنجش ارتباط جنسیت با امید به عملکرد در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط سن با امید به عملکرد در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط امید به تلاش بر مقاصد رفتاری استفاده از رایانه
سنجش ارتباط جنسیت با امید به تلاش در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط سن با امید به تلاش در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط تجربه با امید به تلاش در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط هنجار ذهنی با تمایل رفتاری استفاده از رایانه
سنجش ارتباط جنسیت با هنجار ذهنی در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط سن با هنجار ذهنی در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط تجربه با هنجار ذهنی در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط تسهیل شرایط با رفتار استفاده از رایانه
سنجش ارتباط سن با تسهیل شرایط در استفاده از رایانه
سنجش ارتباط تجربه با تسهیل شرایط در استفاده از رایانه
6-1- تبیین فرضیه های تحقیق
فرضیه 1-الف: امید به عملکرد تأثیر مثبت بر تمایل رفتاری استفاده از رایانه خواهد داشت.
فرضیه 1-ب: جنسیت فاکتور واسطه ای ارتباط بین امید به عملکرد و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 1-ج: سن فاکتور واسطه ای ارتباط بین امید به عملکرد و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 2-الف: امید به تلاش تأثیر مثبت بر تمایل رفتاری استفاده از رایانه خواهد داشت.
فرضیه 2-ب: جنسیت فاکتور واسطه ای ارتباط بین امید به تلاش و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 2-ج: سن فاکتور واسطه ای ارتباط بین امید به تلاش و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 2-د: تجربه فاکتور واسطه ای ارتباط بین امید به تلاش و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 3-الف: هنجار ذهنی تأثیر مثبت بر تمایل رفتاری استفاده از رایانه خواهد داشت.
فرضیه 3-ب: جنسیت فاکتور واسطه ای ارتباط بین هنجار ذهنی و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 3-ج: سن فاکتور واسطه ای ارتباط بین هنجار ذهنی و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 3-د: تجربه فاکتور واسطه ای ارتباط بین هنجار ذهنی و تمایل رفتاری استفاده از رایانه است.
فرضیه 4-الف: تسهیل شرایط تأثیر مثبت بر تمایل رفتاری استفاده از رایانه خواهد داشت.
فرضیه 4-ب: سن فاکتور واسطه ای ارتباط بین تسهیل شرایط و استفاده از رایانه است.
فرضیه 4-ج: تجربه فاکتور واسطه ای ارتباط بین تسهیل شرایط و استفاده از رایانه است.
7-1- مدل تحقیق:
امید به عملکرد

استفاده از رفتار
تمایل به رفتار

امید به تلاش

هنجار ذهنی

تسهیل شرایط

جنسیت
سن
تجربه

8-1- متغیرهای تحقیق
موضوعات تحقیق دارای مفاهیمی مجرد و ذهنی هستند. برای اینکه عملاً تحقیق را انجام دهیم. مفاهیم باید به متغیر تبدیل شوند. مفاهیم وقتی به متغیر تبدیل می شوند که بتوانیم به آنها مقدار و درجات آنها را تعیین کنیم. هم چنین باید بین متغیر های وابسته، مستقل و کنترل و بین متغیر های گسسته و پیوسته تفاوت قائل شد( ایران نژاد، 1382، ص 47) این تحقیق با عنایت به فرضیه ها و نوع پرسشنامه طراحی شده متغیر های مستقل و متغیر های وابسته ای را دارا می باشد که هر کدام متناظر با یکی از فرضیه ها هستند.
1-8-1- متغیر مستقل
متغیر مستقل، متغیری است که انتظار می رود تغییر در متغیر وابسته را توضیح دهد به عبارت دیگر متغیر مستقل، متغیر روشنگر است. فرض می شود که این متغیر علت تغیير در متغیر وابسته است. (ایران نژاد، 1382، ص 48)
در این تحقیق، متغیرهای مستقل عبارتند از: امید به عملکرد، امید به تلاش، هنجار ذهنی و تسهیل شرایط.
2-8-1- متغیر وابسته
می توان گفت متغیر وابسته نتیجه متغیر مستقل است. متغیر وابسته متغیر معیار نیز نامیده میشود (منبع قبلی)
در این تحقیق استفاده از رفتار متغیر وابسته می باشد که توسط متغیر تعدیلگر نیت رفتاری تحت تأثیر متغیرهای مستقل قرار میگیرد و این متغیر متناظر با فرضیات تحقیق است.
9-1- تعاريف نظري و عملياتي متغيرهاي پژوهش
1-9-1- فرهنگ سازماني
تعريف نظري:
به گفته استانلي ديويس، فرهنگ سازماني الگويي از ارزشها و باورهاي مشترك است كه به اعضاي يك نهاد معني و مفهوم مي بخشد و براي رفتار آنان در سازمان دستورهاي فراهم مي‌آورد. (آقاجاني، 1383، ص 153).
فرهنگ سازماني سيستمي از استنباط مشترك است كه اعضا نسبت به سازمان دارند و همين ويژگي موجب تفكيك دو سازمان از يكديگر مي شود. (رابينز، ترجمه اعرابي، 1382، ص 372).
تعريف عملياتي:
منظور از فرهنگ سازماني در اين پژوهش نمره به دست آمده از طريق پرسشنامه است كه در قالب چهار مؤلفه اصلي (امید به عملکرد، امید به تلاش، هنجار ذهنی و تسهیل شرایط) تنظيم و جمع آوري گرديد.
امید به عملکرد: میزانی که یک فرد معتقد است که استفاده از این سیستم به او در رسیدن به سود در عملکرد شغلیش کمک خواهد کرد.
امید به تلاش: درجه سهولت در ارتباط با استفاده از سیستم.
هنجار ذهنی: درجه ای که یک فرد درک می کند که افراد مهم بر این باورند که او باید از این سیستم جدید استفاده کند.
تسهیل شرایط: میزانی که یک فرد معتقد است که در صورت استفاده از یک سیستم، زیرساخت های سازمانی و فنی برای حمایت از استفاده او وجود دارد.
2-9-1- فناوري اطلاعات
تعريف نظري:
واژه فناوري اطلاعات اولين بار توسعه لويت و وايزس در سال 1985 به منظور بيان نقش رايانه و پشتيباني از تصميمگيريها و پردازش اطلاعات در سازمان به كار گرفته شده از فناوري اطلاعات برداشتهاي مختلفي وجود دارد و همين برداشت ها موجب گرديده تا تصاوير متفاوتي از آن در مجامع مختلف ارائه شود (صرافي زاده، 1383، ص 16).
فناوري اطلاعات ابزارهاي رايانه محوري كه افراد به منظور كار با مطالعات و پشتيباني اطلاعات و پردازش اطلاعات مورد نياز از آن استفاده مي كنند.
تعريف عملياتي:
منظور از به كارگيري فناوري اطلاعات (رایانه) در بیمارستانهای آموزشی و درمانی نمره به دست آمده از پرسشنامه ميباشد كه بر حسب دو مؤلفه (قصد رفتاری و پذیرش استفاده از رفتار) منظور شده و بررسی میگردد.
قصد رفتاری: پیش بینی فرد از میزان استفاده از کامپیوتر در آینده کاری خود
استفاده از رفتار: کمیت و کیفیت استفاده از رایانه در کار و پذیرش آن توسط فرد
9-1- قلمرو تحقیق
1-10-1-قلمرو موضوعي تحقيق:
از آنجائیکه این پژوهش به بررسی اثر مؤلفه های فرهنگ سازمانی موجود در مراکز آموزشی و درمانی بر پذیرش تکنولوژی اطلاعات می پردازد، قلمرو های موضوعی تحقیق فرهنگ سازمانی و فناوری اطلاعاتي مي باشند.
2-10-1- قلمرو مكاني تحقيق:
اين پژوهش در مراکز آموزشی و درمانی رازی، پورسینا و حشمت شهر رشت انجام شد.
3-10-1-قلمرو زماني:
این تحقیق در بهمن ماه سال 1391 آغاز و در بهمن ماه سال 1392 پایان یافته است.

فصل دوم:مبانی نظری و پیشینه تحقیقفصل دوم
مبانی نظری و پیشینه تحقیق

1-2- مبانی نظری پژوهش درباره فرهنگ سازماني
1-1-2 فرهنگ سازماني چیست؟
عبارت فرهنگ از ريشه لغوي فعل «کشت کردن » مردم شناسي گاهي فرهنگ را به روشهاي زندگي که مردم در آن زندگي مي کنند اطلاق مي کند. (مير سپاسي، 1384 ص 4).
مطالعه فرهنگ بسیار سخت است، به این دلیل که تعریف مفهوم فرهنگ کار آسانی نیست. (جکسون، 2011، ص 58)
عبارت فرهنگ در جنبه هاي محدود تري همچون ارزش ها و اعتقادات و نگرش برنامه ريزي شده مورد استفاده قرار مي گيرد. بنابراين فرهنگ عبارت است از يک شيوه نگرش که در ميان بسياري از افراد مشترک است. (مير سپاسي، 1384، ص 9).
بسیاری از صاحب نظران در این مورد اتفاق نظر دارند که مقصود از فرهنگ سازمانی سیستمی از استنباط مشترک است که اعضاء نسبت به یک سازمان دارند و همین ویژگی موجب تفکیک دو سازمان از یکدیگر می شود. یک سیستم انبساطی که اعضای آن دارای استنباط مشترک از آن هستند از مجموعه ای تشکیل شده است که سازمان به آن ارج می نهد یا برای آن ارزش قائل است. (عسگریان، 1388، ص 105)
فرهنگ سازمانی همان شالوده درونی و ساختار غیر مشخص سازمان است که براساس اهداف، فناوری، ساختار، سیاست ها، عملکرد و محصولات سازمان تجلی می یابد و آشکار ترین نمودش را در رفتار کارکنان می توان مشاهده کرد. به طور کلی فرهنگ سازمانی یک ادراک است که افراد از یک سازمان دارند. فرهنگ سازمانی چیزی است که در سازمان وجود دارد نه در افراد. صفات ویژه ای است که به سازمان اختصاص دارد و نمایانگر مشخصات معمول و ثابتی است که یک سازمان را از دیگر سازمان ها متمایز می کند. (همان منبع، ص 105)
اگر چه تعاریف بسیاری از فرهنگ وجود دارد، فرهنگ سازمانی به طور جامع مشاهده شده، از لحاظ تاریخی مشخص شده، و بطور اجتماعی ساخته شده است. فرهنگ شامل باورها و رفتارهایی است که در سطوح مختلف وجود دارد، و خود را در طیف گسترده ای از ویژگی های زندگی سازمانی آشکار می سازد (ابدوالرشید و همکاران، 2004، ص 164)
2-1-2 تعاريف فرهنگ سازماني
فرهنگ سازمان و نقش آن در بالندگي سازمان يکي از عناصر مهم در هر نظام سازماني است. دانشمندان تعاريف گوناگوني از فرهنگ سازمان ارائه داده اند. که در اينجا به برخي از مهمترين آنها اشاره مي شوند.
فرهنگ سازماني عبارتست از يک شيوه نگرش که در ميان بسياري از افراد مشترک است (ميرسپاسي، 1384، ص5).
فرهنگ سازماني ادراکي است که افراد از سازمان دارند، فرهنگ سازماني چيزي است که در سازمان وجود دارد نه در افراد. صفات ويژه اي است که به سازمان اختصاص داده و بيانگر مشخصات معمولي و ثابت است که يک سازمان را از سازمان هاي ديگر متمايز مي کند (گودرزي، 1381، ص30).
فرهنگ سازمانی به ارزش های مسلم، فرض های اصلی، انتظارات، خاطرات مشترک و تعاریف ارائه شده در سازمان بر می گردد. این واژه به ایدئولوژی رایج که در اذهان مردم است، اشاره دارد. یک احساسی از همانندی کارکنان، تهیه قانون های نامکتوب، راهنمایی های ذهنی که چگونه به دست آورده می شود را بیان می کند و ثبات سیستم اجتماعی که آشکار است را افزایش می دهد. (کوچکی و همکاران، 1391، ص 105)
فرهنگ سازماني وسيله‌اي است که برخورد ما را با مسائل سازمان تسهيل مي کند و نحوه تغيير و تفسير ما از رويدادهاي اطراف مان را شکل مي دهد. (منوريان و شيرين، 1382، ص47).
فرهنگ سازمانی برچسبی اجتماعی است که از راه ارزشهای مشترک، تدبیرهای نمادین و آرمانهای اجتماعی، اعضای سازمان را به هم پیوند می دهد. (مشبکی و خلیلی، 1389، ص 42)
فرهنگ سازماني سيستمي از استنباط مشترک است که اعضا نسبت به يک سازمان دارند و همين ويژگي موجب تفکيک دو سازمان از يکديگر مي شود (ترجمه پارسائيان و اعرابي،1382، ص372).
ادگارشاين: فرهنگ سازماني پدیده ای ملموس نیست که به راحتی قابل شناسایی باشد، کوه یخس است که فقط قله آن آشکار است و بخش عمده آن ناپیدا و پنهان می باشد ولی در واقع نمایانگر شیوه زندگی واقعی اعضای سازمان است. فرهنگ را روح سازمان و انرژی اجتماعی می دانند که می تواند سازمان را به جلو راند یا از حرکت بازدارد و این توان بالقوه به دلیل تأثیری است که فرهنگ بر رفتار کارکنان دارد. (قوچانی و بدری زاده، 1390، ص 82)
ادگارشاين : فرهنگ سازمانی به سطح عمیق تر از پیش فرض های اساسی و باورهایی که توسط اعضای سازمان به اشتراک گذاشته شده، و بطور ناخودآگاه به آن عمل می کنند، اشاره دارد. در این تعریف دیدگاه اصلی خود سازمان و محیط آن است. ( هوانگ، 2012، ص 1825)
هاف استد : فرهنگ سازمان را برنامه ريزي جمعي مي دادند. (گودرزي،1381، ص 29).
ويليام اوچي : فرهنگ سازماني را يک سلسله از نمادها، تشريفات و اسطوره‌هايي که منتقل کننده باورهاي اساسي آن به کارکنانش مي باشند تعريف مي کند. (آقاجاني و کجوري ، 1383، ص153).
پيترز و واترمن : از فرهنگ سازماني چنين تعريفي ارائه مي کنند: يک سلسله از ارزشهاي مشترک مسلط و همبسته اي با مفاهيم نمادي چون داستان ها، اسطوره ها، تکليه کلام و ضرب المثل ها منتقل مي شود (ميرسپاسي، 1377، ص 201).
فرنچ : فرهنگ سازماني را جنبه‌هاي پنهان سازمان معرفي مي کند و بعضي ديگر مانند آرجريس هر دو جنبه رسمي و غير رسمي سازمان را به عنوان فرهنگ سازمان مطرح مي کنند. (همان منبع 1377، ص 126).
استانلي ديويس : فرهنگ سازمان الگوي از انديشه ها و باورهاي مشترک است که به اعضاي يک نهاد معني و مفهوم مي بخشند و براي رفتار آنان در سازمان دستورهاي فراهم مي آورد (آقاجاني و کجوري ،1383، ص153).
با نگاهی به تمامی تعاریف فرهنگ سازمانی که در دو دهه گذشته توسط دانشمندان و صاحبنظران علم مدیریت مطرح شده، وجوه مشترک تمامی تعاریف بیان شده عبارتند از:
الگوی رفتاری غالب
سیستمی یا نظام مند بودن آن
مجموعه ای از ارزش ها و باورها و اعتقادات
مشترک بودن و مورد حمایت واقع شدن این هنجارها و ارزش ها توسط اعضای سازمان
متمایز نمودن سازمان ها از یکدیگر (مشبکی و خلیلی، 1389، ص 39)
3-1-2 اهميت فرهنگ سازماني
فرهنگ مي تواند به مثابه پديده اي تلقي گردد که تمامي جنبه ها و اوقات ما را فرا گرفته است و مستمراً از طريق تعامل افراد با يکديگر وضع و خلق مي شود. (قوچانی و بدری زاده، 1390، ص 82)
فرهنگ از جمله اصطلاحاتي است که بيان آن به طور واضح مشکل است اما هر فردي وقتي آن را حس مي کند آن را به خوبي مي شناسد، فرهنگ يک سازمان از طريق نظاره، ترتيب لوازم، آنچه اعضا درباره آن حرف مي زنندو آنگونه که پوشيده اند و… قابل تشخيص است. (محمودي، 1384، ص 39 )
فرهنگ نباید در خلاء دیده شود، زیرا آن کثرت گرا است و به طور فعال بین روابط اجتماعی مورد بحث و مجادله است. (جکسون، 2011، ص 80)
فرهنگ سازمان رفتار اعضای سازمان را تحت تاثیر قرار داده، و رفتارهای حامی استراتژی سازمان را تشویق می کند. فرهنگ سازمانی رابطه بین رفتار فردی و عملکرد را تحت تاثیر قرار خواهد داد. (هوانگ، 2012، ص 1825)
سازمان های اثربخش دارای فرهنگ های قوی به همراه یکدسته ارزش های مشترک هستند. اما اینکه آیا فرهنگ های قوی تر اثربخشی بیشتری را موجب می شوند یا خیر بستگی به سازگاری و تناسب محتوای واقعی فرهنگ با شرایط محیطی سازمان دارد. یک فرهنگ قوی و نوآور با یک محیط پویا به خوبی سازگاری پیدا می کند. پروفسور دن دنیسون در یک پروژه تحقیقاتی خود به این نتیجه رسید که با توجه به روابط بین خواسته های محیط و فرهنگ و نیز راهبردهای سازمان چهارنوع فرهنگ می تواند شکل بگیرد: سازگاری، مشارکتی، باثبات و رسالتی. (سرداری، 1383، ص 46)
سازمان ها مثل افراد داراي شخصيت مي باشند و لذا قالب شخصيتي سازمان را فرهنگ سازمان گويند. به عبارت ديگر نسبت فرهنگ به سازمان مانند شخصيت است به فرد، بطور کلي فرهنگ سازماني يک ادراک است که افراد از سازمان دارند. فرهنگ سازماني چيزي است که در سازمان وجود دارد نه در افراد. آن صفات ويژه اي است که به سازمان اختصاص دارد و نمايانگر مشخصات معمول و ثابتي است که يک سازمان را از سازمان هاي ديگر متمايز مي کند (آقاجانی و کجوري، 1383، ص153).
اگرچه فرهنگ در تئوری کلاسیک مدیریت بطور مستقل کم تر مورد توجه قرار گرفته است، لیکن توجه به ارزش های حاکم بر افراد و سازمان واقعیتی بوده که از نگاه اندیشمندان پنهان مانده است. بطور مشخص نظریه نهضت روابط انسانی، مطالعات هاثورن و اندیشمندان رفتارگرا مقوله فرهنگ و ارزش های حاکم بر روابط کار در سازمان را پررنگ تر مطرح ساخته و بتدریج مقوله ای به نام فرهنگ سازمانی به یکی از مباحث مهم و قابل توجه در علم مدیریت، به خصوص مباحث رفتار سازمانی مبدل گردید. (سرداری، 1383، ص 46)
فرهنگ سازماني مشخصه اي بارز از هر سازمان است و شواهد بر آن است که فرهنگ هاي سازماني مشخص بوده و سازمان ها را مي توان از نظر فرهنگي از يکديگر تميز داد. از طرفي ديگر عوامل متعددي بر فرهنگ سازماني مؤثر است در نتيجه فرهنگ هاي متعددي در سازمان هاي امروز ملاحظه مي شود. عواملي نظير نفوذهاي بيروني با پايگاه هاي گسترده ، ارزش هاي اجتماعي و عامل هاي ويژه سازماني جزء عواملي هستند که بر فرهنگ سازماني مؤثر بوده و تعدد فرهنگ هاي سازماني امروزي را سبب شده است. لذا براي شناخت بيشتر و بهتر آنها، صاحب نظران مديريت براي آن تقسيم بندي هاي متعددي ارائه کرده اند که بعضي از آنها در زير آورده شده است . (مهربان، 1383، ص45- 43).
با توجه به اهميت و تأثير فرهنگ سازماني، مديران بايد همواره بدنبال شناسايي متغيرها و توسعه فرهنگ سازماني باشند تا از اين طريق بر رفتار فردي کارکنان در سطح سازمان نيز تأثير گذاشته، دستيابي به اهداف سازمان را براي خود و ديگران تسهيل نمايند. در نتيجه مي توان گفت که مديريت فرهنگ سازماني يعني شناخت و استفاده بهينه از فرهنگ موجود، تغيير يا تضعيف باورها و هنجارهاي ناخواسته، تقويت باورها، ارزش ها، هنجارها خواسته و تثبيت فرهنگ مطلوب است (آقاجانی و کجوري، 1383،ص159).
4-1-2 منابع فرهنگ:
یکی از جنبه های پیچیدگی فرهنگ سازمانی نحوه ایجاد آن است. بعضی اجزای فرهنگ به دفعات در برابر تغییرات پایداری می کنند و بعضی از اجزا با وجود اینکه هدف خاصی ندارند ادامه حیات می دهند.
اساساً فرهنگ از سه منبع منشا مي گيرد.
باورها، ارزش ها و مفروضات بنيانگذاران سازمان
تجربيات يادگيري اعضاي گروه همچنانکه سازمانشان تکامل يابد.
باورها و مفروضات جديدي که اعضا و رهبران جديد به همراه مي آورند. (مشبکی و خلیلی، 1389، ص 40-39)
5-1-2 عوامل مؤثر در تغيير فرهنگ سازماني
اگر چه تغيير دادن فرهنگ يک سازمان بسيار مشکل است ولي فرهنگ ها مي توانند تغيير کنند، مدارک و شواهد موجود نشان مي دهد که اگر شرايط زير وجود داشته باشد به احتمال زياد فرهنگ سازمان تغيير مي کند. (رابينز، ترجمه اعرابي 1382، ص 396-395)
1-5-1-2- يک بحران شديد: بحران ضربه اي است که وضع موجود را بر هم ميزند و موجوديت فرهنگ حاکم بر سازمان را به زير سوال مي برد. نمونه هاي از اين بحران ها عبارتند از بحران هاي شديد مالي، از دست دادن تعداد زيادي از مشتريان يا تغييرات شديد که به وسيله شرکت هاي رقيب در تکنولوژي رخ مي دهد.
2-5-1-2- تغيير در رهبري: رهبر جديدي که در رأس هرم سازماني شرکت قرار مي گيرد، احياناً مجموعه اي از ارزش هاي جديد براي سازمان در نظر مي گيرد و چنين مي پندارد که در برابر بحران موجود بايد به چنين ارزش هايي تمسک جست. ترديد نيست که اين امر به مدير عامل يا مدير عالي اجرايي سازمان مربوط مي شود ولي بسياري از موارد اين موج، مديران ارشد اجرايي را هم فرا مي گيرد.
3-5-1-2- سازمان هاي کوچک و نوپا: هر قدر سازمان نوپا تر باشد. فرهنگ حاکم بر آن محدوديت کمتري خواهد داشت به همين شيوه اگر سازمان کوچک باشد، مديريت آن به صورتي راحت تر مي تواند ارزش هاي جديد را ترويج نمايد.
4-5-1-2- فرهنگ ضعيف: هر قدر يک فرهنگ فراگيرتر باشد و هر قدر اعضاي سازمان نسبت به ارزش هاي آن توافق نظر بیشتری داشته باشند، تغيير دادن آن مشکل تر خواهد شد. بر عکس فرهنگ هاي ضعيف راحت تر دستخوش تغييرات فرا خواهند گرفت. (همان منبع)
6-1-2 رابطه فناوري و فرهنگ
فرهنگ سازمانی سبب درک مشترک و توافق بر سر رویه های سازمانی می شود و در عین حال مانع پرقدرتی برای تغییر به ویژه تغییر فناوری است. (قوچانی و بدری زاده، 1390، ص 82)
نقش فناوري در رابطه با فرهنگ در چند حالت مقصور است:
1-6-1-2 عدم برنامه ريزي براي به کارگيري فناوري:
در اين حالت فناوري وارد مي شود و در تقابل با فرهنگ سازماني قرار گرفته او آثار خود را بدون آنکه کنترل شود بر جاي مي گذارد. براي مثال مي توان از تغيير فرهنگ خريد در جامعه آمريکا پس از اختراع استارت خودرو و استقبال بيشتر خانم ها از رانندگي ياد کرد. فناوري مانند اسب تروآ مي ماند که وارد شهر شده و سربازهاي فرهنگ پنهان در آن شهر را به تصرف خويش در مي آورند و فرهنگ را خارج از کنترل شکل مي دهند. (بهنامي،1383، ص82).
2-6-1-2 برنامه ريزي تغيير يا ايجاد فرهنگ براي به کارگيري فناوري:
در اين حالت، اسب تروآ، خود وارد نمي شود بلکه مديران آن را ساخته، سربازهاي مناسب را در آن پنهان کرده و وارد شهر مي کنند. در اين حالت ايجاد تغييرات در کنترل و طبق برنامه خواهد بود، هر چند ممکن است تغييراتي خارج از کنترل نيز رخ دهند.
سربازاني که مديران آنها را در اين اسب تروآ پنهان مي کنند عبارتند از:
چشم انداز و استراتژي؛
کسب اعتماد کارکنان و جاري ساختن چشم انداز و استراتژي در تاروپود سازمان ؛
استفاده ازابزارهاي فناوري براي همنواسازي کارکنان؛
همسو کردن ارزش هاي افراد با ارزش هاي سازمان؛
تغيير و بهينه سازي فرايندهاي کسب و کار؛
استفاده از ساير روش ها مانند TQM و… (همان منبع)
3-6-1-2 استفاده از فناوري براي ايجاد تغيير هاي فرهنگي موردنظر:
در مقاطعي از زمان لازم است که خارج از يک برنامه يکپارچه و کلان براي ايجاد و يا تغيير فرهنگ خاصي اقدام کرد. فناوري و ابزارهاي آن مي تواند کمک مؤثري در اين زمينه بکند. با به کارگيري يک فناوري خاص و سعي در جا انداختن آن، تغيير فرهنگي مورد نظر حاصل مي شود. براي مثال مي تواند از اتوماسيون اداري براي ايجاد فرهنگ نظم و سرعت در روابط اداري استفاده کرد و سازمان را از کرختي بيرون آورد (همان منبع).
سازمان ها امروزه با مسايل پيچيده رقابتي مواجه هستند شرايط داخلي و خارجي پيو سته و با سرعت در حال تغييرمي باشد ورود تكنولوژي اطلاعات به درون سازمانها و رشد سريع فناوري نيز براين پيچيدگي افزوده است. از طرف ديگر و شايد به همين علتها، نياز به امنيت مادي و معنوي و افزايش تعامل و ارتباطات اجتماعي در سازمانها بيش از پيش احساس مي شود. (بهاری و همکاران، 1389، ص 1)
زندگي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي افراد جامعه به شدت به فناوري اطلاعات و ارتباطات وابسته است. برخلاف دوران گذشته كه اطلاعات و تكنولوژي دراختيار صاحب نظران فن و صنايع قرار داشت و مشروعيت آن نيز به تأييد و تصديق آنان مرتبط بود، درجوامع جديد اطلاعاتي، مردم عادي نيز به گونه اي با تكنولوژي مرتبط شده اند كه بخشي مهمي از زندگي روزمره آنان بويژه در حوزه فرهنگ شده است. به اين دليل هر نوع سياستگذاري و برنامه ريزي در خصوص توسعه فرهنگي نمي تواند بي اعتنا به تحولات حوزه هاي اطلاع رساني و ارتباطات در سطح ملي و بين المللي صورت بگيرد. (همان منبع، ص 2-1)
بدون شک پيشرفت فناوری اطلاعات و ارتباطات تاثير زيادي در فرهنگ و جوامع بشري گذاشته است، به طوري که عده اي، فناوری اطلاعات را مهم ترين عامل در پيشرفتهاي قرن اخير بيان کرده اند. (شاعیدی، 1390، ص 45)
فرهنگ و تکنولوژي به عنوان سيستم هاي باز، داراي اجزايي هستند که آن اجزا نيز با همديگر داراي روابطي سيستماتيک هستند. تغيير و دگرگوني در اجزاي هر يک از سيستم ها ساختار داخلي آن را به آرايش جديدي مي کشاند و بر سيستم و يا سيستمهاي ديگری که با آن در دادوستد انرژي هستند، اثر مي گذارد. حال اگر ما تکنولوژي و فرهنگ را به عنوان دو سيستمي تلقي کنيم که در برگيرنده انواع و اجزايي هستند، اين تاثيرگذاري متقابل مي تواند موارد زیر را در بر گیرد:
ايجاد منطق رفتاري جديد براي سيستم
تحول در شيوه و ميزان خودکنترلي سيستم
مساله آفريني يک سيستم بر بي سيستمي ديگر
ظهور تحليل نوين از مقولات کهن (همان منبع، ص 48)
2-2- مبانی نظری پژوهش درباره فناوري اطلاعات
1-2-2 مفهوم فناوري اطلاعات
فناوری اطلاعات راهبرد، فکر و ابزاری همراه با نوآوری در حوزه انسانهاست و لازم به تذکر است که تعریف فناوری اطلاعات به سبب ماهیت تغییرپذیر آن باید همراه با نگرشی دینامیک باشد تا استاتیک. (روشندل و صابر، 1391، ص 112)
فناوری اطلاعات شامل مجموعه ای از روش ها و ابزارها به منظور بهینه سازی و حمایت از سیستم فعال کار مبتنی بر اطلاعات و دانش است. در واقع فناوری اطلاعات می تواند به عنوان محل تلاقی الکترونیک و پردازش داده ها خلاصه گردد. همچنین فناوری اطلاعات توصیف فناوریهایی است که کاربران کامپیوتر را قادر به ذخیره سازی، پردازش، بازیابی و انتقال اطلاعات از کامپیوتر می نمایند. (حیدری، 2013، ص671)
فناوری اطلاعات عبارت است از تمامی اشکال فناوری که به منظور پردازش، ذخیره سازی و انتقال اطلاعات در قالب الکترونیکی به کار گرفته می شوند. تجهیزات فیزیکی که به این منظور به کار گرفته می شوند عبارتند از: رایانه ها، شبکه و تجهیزات ارتباطی، فاکس و نرم افزارهای الکترونیکی. فناوری اطلاعات بطور کلی به دامنه گسترده ای از تجهیزات و رایانه ها، ابزارها، ذخیره سازی داده ها، ابزارهای ارتباطات و شبکه ای، کاربردها و خدمات که توسط سازمان ها استفاده شده تا داده ها، اطلاعات و دانش را ایجاد کنند، گفته می شود. (ایمانی و همکاران، 1390، ص 51)
فناوري اطلاعات و ارتباطات به هر دو فناوری اطلاعات و سیستم های رایانه اطلاق می شود. فناوری اطلاعات شامل هرگونه تجهیزات و سیستم های اتصال داخلی این تجهیزات که شامل هر یک از اشکال فناوری استفاده شده در ایجاد، ذخیره، ساماندهی، مدیریت، جابجایی، نمایش، تعویض، تبادل، انتقال یا دریافت اطلاعات، به هر شکل ممکن آن می شود. (زنگی آبادی و حسینی، 1388، ص 64)
شايد بتوان گفت فناوري اطلاعات همان مطالعه، طراحي، گسترش، اجرا و مديريت سيستمهاي اطلاعاتي مبتني بر كامپيوتر و بخصوص كاربردهاي نرم افزاري و سخت افزاري كامپيوتر است كه توسط آن داده هاي كاربردي به هر صورت گردآوري مي شوند. فناوري اطلاعات بر دانش مهارت استفاده از كامپيوتر و سيستم ارتباط از راه دور، ذخيره سازي، كاربرد و انتقال اطلاعات تاكيد دارد. فناوري اطلاعات رشته اي است كه از منابع الكترونيكي براي دستيابي به اطلاعات استفاده ميكند و شامل مسائلي است كه به گسترش علوم كامپيوتر و تكنولوژي طراحي، توسعه، راه اندازي و اجراي سيستمها و كاربردهاي اطلاعاتي مربوط است. (موسوی، 1386، ص 458)
در کوتاه مدت، می توان فناوری اطلاعات را به عنوان یک سیستم اطلاعات مبتنی بر کامپیوتر از سرور مرکزی به ریز رایانه ها یا جمع ​​آوری، پردازش، ذخیره سازی و توزیع اطلاعات با کمک کامپیوتر خلاصه نمود. استفاده از سیستم های پیشرفته برای فناوری اطلاعات لزومی ندارد. به طور کلی، فناوری اطلاعات می تواند به عنوان یک تکنولوژی که ارائه، جمع آوری، پردازش، ذخیره سازی، انجام و یا ساخت اطلاعات قابل دسترس در هنگام نیاز را بر عهده دارد، تعریف گردد. فناوری اطلاعات در واقع کل سیستم را پوشش می دهد و تنها مربوط به نرم افزار یا سخت افزار خاصی نیست بلکه یک اتصال کارآمد بین همه این مولفه ها را قادر می سازد. (کالکان و همکاران، 2011، ص 855)
در حال حاضر فناوری اطلاعات یکی از عوامل مهم در بهبود بهره وری و عملکرد سازمان است. استفاده از تکنولوژی و فناوری اطلاعات به طور خاص برای عملیات موفقیت آمیز سازمانهای امروز ضروری است. (شوکت و ظفر، 2010، ص 305)
2-2-2- مفاهيم اساسي فناوري اطلاعات و ارتباطات
آشنايي با اين مفاهيم در حكم پيش نياز است. و از آن به منظور ايجاد يك زمينه نظري ياد مي شود. كاركنان بايد بتوانند كاركردهاي عمده محيط هاي نرم افزاري فهميده و از جنبه هاي گوناگون كاربرد استفاده كنند. كاركنان بايد بتوانند:
اجزاي اصلي سخت افزار مورد استفاده را تعيين و تشخيص دهند.
درك درستي از عملكرد اصلي سخت افزاري در عمل داشته باشد.
انواع تجهيزات جانبي از قبيل مودم‌، فكس، ‌اسكنر، ‌دوربين ديجيتالي و… را تشخيص دهند.
درك روشن و عملي از ارتباط شبكه هاي محلي،شبكه هاي خارجي (مانند اينترنت) و استفاده از پست الكترونيكي داشته باشيد.
فهم درست از كار اصلي محيط نرم افزارهاي سيستمي نشان بدهند.
درك صحيحي از جنبه هاي كاربردي هر نرم افزار در سيستم را به نمايش بگذارند.
به طور كلي چگونگي كار رايانه و سيستم عامل آن را بفهمند ياد بگيرند كه چگونه رايانه را تحت كنترل خود داشته باشند تا هنگام كاركردن با آن دچار سردرگمي نشوند.
پس بايد بتوانند بين اجزاي اصلي يك سيستم رايانه اي و اجزاي جانبي آن تفاوت قائل شوند هم چنين بدانند كه نرم افزار سيستمي چيست و از چگونگي اتصال رايانه به يك شبكه آگاه بوده و يا عملكرد متناظر با چنين شبكه ها آگاه باشند (تأميني، 1383،ص76).
3-2-2- نقش فناوري اطلاعات و ارتباطات
در مفهوم کلاسیک، فناوری مجموع دانش تبلور یافته در ابزار و روش های تولید است. تأثیر فناوری بر رشد از قدیم مورد بحث بوده است که به سه دسته قابل تقسیم هستند. در حالت اول، تأثیر فناوری در قالب کالاهای سرمایه ای تجسم یافته و تحلیل شده که نتیجه آن افزایش بهره وری سرمایه بوده است. در حالت دوم، فناوری بهره وری نیروی کار را فزایش می دهد. در حالت سوم، فناوری بهره وری کل و نه لزوماً بهره وری کار یا سرمایه را افزایش می دهد. (ایمانی و همکاران، 1390، ص 52)
بكارگيرى فناورى اطلاعات و كاربرد آن در سازمان، موجب تحولات بزرگي در دنياي امروز شده است، كه بسياري از صاحبنظران آن را انقلاب دوم صنعتي ناميدهاند. (اکبری و اسماعیل زاده، 1392، ص 6)
فناوری اطلاعات دارای اهمیت حیاتی برای موفقیت استراتژیک سازمان ها است و یک عامل مهم تمایز بین عملکرد با کیفیت بالا و پایین می باشد. (کالکان و همکاران، 2011، ص 856)
تحقيقات نشان مي دهند كه يكي از مهمترين دلايل تمايز سازمانها از يكديگر، درجه بكارگيري فناوري اطلاعات توسط آنها در فعاليت هاي سازماني است. به عبارتي، سازمان هايي كه از فناوري اطلاعات به طور گسترده و بهينه استفاده كرده اند، داراي مزيت رقابتي پايدار هستند و از ديدگاه ذينفعان نسبت به ساير سازمانها از تمايز بيشتري برخوردارند. عدم بهره گيري و تطبيق كم فناوري اطلاعات با نيازهاي كاربران اغلب به عنوان مهمترين دليل شكست در بسياري از پروژه ها بيان شده است. (برزه کار و همکاران، 1392، ص 124-123)
عصرالكترونيك ابزار و فنون نيرومندي را در اختيار بشر قرار داده است و گسترش وسايل ارتباط جمعي، شبكه هاي تلفني، ماهواره ها و بزرگ راه هاي اطلاعاتی، تمامي جنبه هاي زندگي انسان را بيش از پيش به خدمات و تكنولوژيهاي اطلاعاتي و ارتباطي متكي كرده است. فناوري اطلاعات و اينترنت، اقتصاد و اوضاع اجتماعي و فرهنگي را به چالش كشيده است. در بسياري از فعاليتهاي خدماتي بويژه در حوزه فرهنگ نيز، مهم ترين تحول تحت تاثير فناوري نوين ارتباطي، اين است كه عناصر مشترك فرهنگ هاي مختلف در حال آميخته شدن است. (بهاری و همکاران، 1389، ص 6-5)
4-2-2- ارزش فناوري اطلاعات و ارتباطات
فناوري اطلاعات و ارتباطات در واقع فناوري غالب در هزاره جديد است. (هافکين، 1383، ص 25).
امروزه فناوری اطلاعات و ارتباطات فراگیر شده و جهان را دگرگون ساخته است. مهم ترین تغییرات ناشی از این فناوری در جهان را مارشال مک لوهان در عبارت “دهکده جهانی” خلاصه کرده است. بستری که در آن مردم نقاط مختلف کره زمین مانند ساکنان یک دهکده امکان برقراری ارتباط با یکدیگر و اطلاع از اخبار و رویدادهای جهانی را دارند. (روشندل و صابر، 1391، ص 110)
اطلاعات و ارتباطات و فناوري هاي آن دو وظيفه مهم به عهده دارند: ايجاد، تهيه، توزيع و امثال ارائه و تحويل اطلاعات درون سازماني و همچنين جمع آوري و انتقال اطلاعات ميان و برون سازماني از فعاليت هاي ساير سازمان هاي جانبي يا واسطه و حتي رقبا در ابعاد مختلف و در فعاليت هاي بين المللي و جهاني در صورتيکه فناوري اطلاعات و ارتباطات به روش دقيق و مناسبي طراحي شود و همراه و هماهنگ با هدف ها و مأموريت هاي برنامه هاي سازمان باشد؛ در حکم اهرمي بسيار توانمند براي رشد و ارتقاي کارکنان سازمان به کار گرفته مي شود. اما هر گاه اين برنامه ريزي به طور صحيحي صورت نگيرد بدون شک هزينه اي سنگين و بيهوده اي در بر خواهد داشت که توجيه اقتصادي ندارد. (مومني، 1380، ص623-622).
فناوري اطلاعات كمك مؤثري به برقراري ارتباط كرده است چنانكه اكنون ارتباط بين شخص با شخص و انتقال اطلاعات به راحتي ميسر شده است. مانند پست هاي الكترونيكي، انتقال اصواتبه صورت الكترونيكي ودورنگارهاوشبكه هاي درون سازماني.
5-2-2- فناوري اطلاعات، نياز امروز مديران فردا
فناوری اطلاعات، انقلاب رایانه ای و اینترنتی در چند سال اخیر تغییر وسیع و سریعی را در جنبه های مختلف زندگی جوامع اعم از فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی پدید آورده است. این فناوری از یک سو نه تنها مهم ترین ابزار، روش و سرمایه برای توانمند سازی جوامع در قرن جدید و ایجاد تغییرات اساسی در زندگی، آموزش،اشتغال، نحوه حکومت و اداره جوامع، بنگاها و صنایع محسوب می شود، بلکه فرصتی استثنایی برای جبران عقب ماندگی های کشورهای در حال توسعه به منظور ورود به دوران فراصنعتی و عصر اطلاعات می باشد. (قاضی نوری و همکاران، 1391، ص 176)
تنوع و پيچيدگي فعاليت هاي مختلف علمي، اقتصادي، آموزشي و… در قالب سازمان هاي مختلف و گستردگي ارتباطات درون سازماني و برون سازماني در نظام هاي مديريتي امروز و همچنين شاخص ها و عوامل فراوان مؤثر در رشد و توسعه سازمان ها بيش از هر زمان ديگري نيازمند باشند به سلاح ها و ابزارهاي اطلاعاتي و ارتباطي در عرصه مديريت كه با ظهور پديده فناوري اطلاعات و ارتباطات رنگ و جلوه اي ديگر گرفته است مهمترين و شايد اثرگذارترين دست يافته بشر در طول چند قرن اخير باشد، تا جايي كه مهمترين كالاي تجاري قرن حاضر را اطلاعات معرفي كرده اند. تأثير مستقيم و غير مستقيم ICT در تمامي ساختارها و سطوح زندگي عادي مردم و نفوذ و توسعه ابزارهاي اين پديده عصر جديد در پييچده ترين فعاليت ها‌، مؤثرترين عامل در راه توسعه فناورانه و به تبع آن اطلاعاتي بشر بوده است. ظرفيت هاي بالقوه ICT مديران پيشرو را مجاب مي كند تا با نگرشي عميق بر ابزارهاي اين پديده جهان شمول قابليت هاي بالفعل سازمان خود را به منصه ظهور گذارند. در واقع پديده ICT، دو سيستم مديريت اطلاعات و مهندسي اطلاعات را براي مديران به ا رمغان مي آورد. مديران پيشرو هميشه به دنبال فناوري هاي هستند كه جريان كار را تسريع و تسهيل مي كند در واقع مديران براي ايجاد ارتباطات مؤثر ما بين سطوح طولي و عرضي سازمان همچنين ساده كردن جريان امور براي جمع آوري و راهبرد مناسب اطلاعات مرتبط با حوزه فعاليت سازمان خود ناگزير از شناخت ظرفيت هاي موجود سازمان خود و نياز سنجي ظرفيت هاي تكميلي هستند. بدون شك ICT موجب تقويت توانايي ها و خلاقيت هاي مديران پيشرو مي شود. با اين نگرش يك مدير وكارمندان او وقتي ابزارهاي اطلاعاتي و ارتباطي را به سازمان خود تزريق كنند مي توانند به جاي سنتي كاركردن، ‌سريع تر و با دقت تر از قبل كار كنند ضمن اينكه مدير مي تواند نظارت و مديريت غير متمركز را تجربه كند. (رضائي، 1384، ص38).
به كارگيرى فناورى اطلاعات در سازمان، نيازمند ملاحظات مختلف مديريتى، فرهنگى، فنى و … مى باشد. همچنين در اين راستا بايد به ويژگى هاى شغل و شاغل در استفاده از فناورى اطلاعات توجه نمود. ويژگى هاى شغل از قبيل اهميت شغلى و همچنين ويژگى هاى شاغل مانند سن و يا جنسيت شاغل مى تواند در ميزان استفاده و به كار گيرى فناورى اطلاعات تاثير گذار باشد. (اکبری و اسماعیل زاده، 1392، ص 6)
6-2-2- مديريت فناوري اطلاعات
عموماً منتقدان فناوري، به سه دسته بندي مختلف تقسيم مي شوند:
افرادي كه فناوري را در هر شكلي، افزايش تسلط انسان بر طبيعت مي دانند.
افرادي كه از فناوري هاي جديد مي نالند و آن را شكل خاصي از مذلت، و بي هويتي بشر مي دانند.
سرانجام،‌افرادي كه به نظر آنها فناوري بي طرف است و معنادار بودن آن بستگي به استفاده و به كارگيري نوع بشر از آن دارد.
ديدگاه نويسنده به سومين دسته بندي گرايش دارد. به بيان ديگر ارزش هاي فناوري اطلاعات وارتباطات بستگي به نحوه استفاده انسان از آن دارد به طور طبيعي فناوري بر ارزش هاي سياسي و اجتماعي جامعه اي كه از آن فناوري استفاده مي كند تأثير مي گذارد كه به نوبه خود مي تواند بر بهره وري سازمان هاي آن جامعه نيز مؤثر باشد. به علاوه با فناوري سيستم هاي خبره، مديران توانايي انجام كارهاي مختلفي را دارند كه در گذشته توسط ديگران انجام مي شد. براي مثال سيستم هاي تشخيص خبره مي توانند بهره وري تعمير و نگهداري را افزايش دهند. هر فناوري جديد نياز به آموزش و تعليم دارد. سيستم هاي خبره هم به عنوان يك فناوري جديد از اين قاعده مستثني نيستند. آموزش و تعليم كليد صنعتي شدن مبتني بر دانش است. گرچه فناوري سيستم هاي خبره مي تواند از امر آموزش خود نيز سهيم باشد. اين فناوري مي تواند شيوه هاي جديد آموزش يادگيري را معرفي كند. (تدين و تهراني، 1380، ص 523-521)
فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) از جمله فناوری های نوینی محسوب می شود که فضای سازمانی، صنعتی و پیرامونی ما را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. تا چند دهه پیش تصور اینکه این فناوری تا این حد فضای کسب و کار و زندگی پیرامونی ما را تحت تأثیر قرار دهد، کمی دور از ذهن به نظر می رسید، اما هم اکنون با گسترش روز افزون این فناوری حتی در جامعه ای مانند ایران که هنوز تا رسیدن به استانداردهای لازم بهره گیری از فناوری اطلاعات فاصله زیادی دارد، مشاهده می کنیم که این فناوری وارد حوزه زندگی روزانه ما شده است و روز به روز تدثیرپذیری ما از این فناوری افزایش پیدا می کند. (ایمانی و همکاران، 1390، ص 52)
در بيست سال اخير، فناوري اطلاعات و ارتباطات نقش قابل توجهي را در بهبود امور حرفه اي و شغلي ايفا كرده است. بشرامروز جامعه اي مبتني بر فناوري اطلاعات و ارتباطات را تجربه مي کند كه از ويژگيهاي خاص خود برخوردار هستند.زندگي در دنياي جديد نيازمند شناخت كامل و كسب مهارتهاي استفاده از اين تكنولوژي هاست و بدون داشتن چنين ابزاري، رقابت و زندگي بسيار مشكل خواهد بود و منجر به از دست رفتن فرصتهاي فراواني در زندگي روزانه افراد و جوامع مي شود. سازمانها نيز بايد جهت بكارگيري و استفاده بهينه از فناوري اطلاعات و ارتباطات زمينه سازي لازم و مطلوب را داشته باشند تا بتوانند در اين راه، گامهاي مهم و صحيح را در عرصه پيشرفت و ترقي طي نموده و موجبات ادامه حيات سازماني را فراهم نمايند. (بهاری و همکاران، 1389، ص 2)
در دنیای فعلی، فناوری اطلاعات خمیرمایه توسعه انسانی در سازمان و جامعه است و محورهای اساسی توسعه منابع انسانی و ماهیت آن را نیز متناسب با نیاز جامعه و انسانها تعیین می کنند. در فرآیند فناوری اطلاعات، دائماً اطلاعات تولید، پردازش، توزیع و مدیریت می شود. بنابراین فناوری اطلاعات زمانی حلال مشکلات خواهد بود که در خدمت توسعه و پرورش انسانها قرار گرفته و قابلیت های انسانی با هم تلفیق و به توسعه و بهره وری منجر گردد. (ایمانی و همکاران، 1390، ص 57)
كاربرد فناورى اطلاعات در سازمان ها نيازمند ملاحظات مختلفي مى باشد كه در اين ميان مى توان به ملاحظات فرهنگي، فني، مديريتي و شغلي اشاره نمود. در بسياري از شركت هاى پيشرو در زمينه به كارگيرى فناورى اطلاعات، در درون سازمان و در سيستم روابط برون سازماني خود، قبل از فراهم نمودن زيرساخت هاى فني دست به فراهم نمودن زيرساخت هاى انساني و سازماني زده اند. زيرساخت هاى انساني و سازماني شامل فرهنگ مناسب به كارگيرى فناورى اطلاعات در سازمان، مديريت و راهبري مناسب فناورى اطلاعات، ساختار سازماني كارا و تناسب شغل و ويژگى هاى حرفه اي كاركنان با استفاده از فناورى اطلاعات مى باشد. (اکبری و اسماعیل زاده، 1392، ص 6)
7-2-2-كاربرد فناوري اطلاعات در سازمان
فناوري اطلاعات در سازمانها داراي كاربردهاي متفاوتي است، بيشتر صاحب نظران اين كاربردها را به
دو دسته طبقه بندي نموده اند: عملياتي و اطلاعاتي.
الف- كاربردهاي عملياتي:
استفاده از فناوري اطلاعات در يك تخصص را كاربرد عملياتي آن مي نامند. تهيه فهرست حقوق و دستمزد صدور احكام كارگزيني، پيش بيني موجودي، برنامه ريزي توليد و توزيع و تخصيص نيروي كار، هزينه يابي صنعتي و ديگر وظايف تخصصي از جمله زمينه هاي كاربرد عملياتي فناوري اطلاعات است در اين سطح رايانه موجب گسترش خودكار شدن كارها و امور اداري گشته و در نتيجه به انجام اقتصادي تر كارها و سرعت در انجام آنها مي انجامد. (احمدی، 1381، ص 457)  
ب- كاربردهاي اطلاعاتي:
كاربرد اطلاعاتي فناوري اطلاعات سبب تسهيل جمع آوري، ذخيره سازي و انتشار اطلاعات مي گردد. به عبارت ديگر رايانه و فناوري هاي اطلاعاتي، در نقش كاربرد عملياتي به عنوان يك وسيله و ابزار مكانيكي تبديل داده به ستاده عمل مي كنند. در حاليكه در نقش اطلاعاتي به عنوان يك عنصر و عامل اصلي در جمع آوري، انتقال و انتشار عوامل اطلاعاتي به شمار مي روند. نقش اطلاعاتي به كنترل و انتشار اطلاعات بر اساس اهداف، مقررات و استانداردهاي سازمان كمك مي نمايند. برنامه ريزي، آموزش، تحقيقات بازاريابي، پيش بيني فروش و غيره از جمله زمينه هاي كاربرد اطلاعاتي فناوري اطلاعات مي باشند. (همان منبع)
تأثیر فناوری اطلاعات هم از جهت ایجاد فرصت های طلایی جدید و هم از نظر چالش های سازمانی قابل مطالعه است. استفاده از فناوری اطلاعات در مراکز علمی برای انتشار اطلاعات و به عنوان یک ابزار آموزشی هر روز در حال گسترش است. (کرمی و ابراهیمی، 1392، ص 66)
8-2-2- مدل های پذیرش فناوری
درک عواملی که موجب پذیرش یک فناوری میشوند و ایجاد شرایطی که تحت آن، فناوری های اطلاعاتی مورد نظر پذیرفته شود از پژوهشهای مهم در زمینه فناوری اطلاعات است. به عبارتی این مسأله که چرا افراد، یک فناوری اطلاعاتی را می پذیرند و از آن استفاده می کنند و یا برعکس، آن را نمی پذیرند و از آن استفاده نمی کنند از مهمترین مباحث سیستمهای اطلاعاتی است. (یعقوبی و شاکری، 1387، ص 22)
1-8-2-2- مدل پذیرش فناوری (TAM) فرد دیویس (1989): هدف اصلی مدل پذیرش فناوری، ارائه مبنایی برای پیگیری اثر عوامل بیرونی بر باورهای درونی، نگرش و قصد استفاده است. این مدل علاوه بر جنبه پیش بینی، رویکرد توصیفی هم دارد، بنابراین، مدیران می توانند تشخیص دهند چرا یک سیستم خاص ممکن است مورد پذیرش واقع نشود و براساس شناخت حاصل شده، گامهای اصلاحی مناسب را دنبال کنند. شکل زیر مدل پذیرش فناوری را نشان میدهد: (یعقوبی و شاکری، 1387، ص 27؛ حیدریه و همکاران، 1392، ص 71)
-10033028448000
مأخذ: (دیویس و همکاران، 1989، ص 985)
2-8-2-2- مدل انتشار نوآوری (IDT) راجرز (1983): در آن نوآوري از طريق كانا لهاي ارتباطي خاص و طي يك دوره زماني به اعضاي يك نظام اجتماعي منتقل مي شود. اين تئوري، به طور گسترده اي در رشته هايي مانند انسان شناسي، جامعه شناسي، آموزش، ارتباطات، بازاريابي و غيره مورد استفاده قرار گرفته است. در اين جا نوآوري عبارت است از معرفي موفق يك فناوري جديد يا ادغام فناوري هاي موجود به منظور ايجاد تغييري موثر در رابطه ارزش/قيمت ارائه شده به مشتري يا كاربر. به عبارت ديگر، نوآوري عبارت است از پذيرش يك ايده يا رفتار راجع به يك سيستم، سياست، برنامه، فرآيند، محصول يا خدمت كه براي سازمان نو و جديد مي باشد. تئوري انتشار نوآوري روشي را براي درك محر كها و موانع استفاده از يك نوآوري ارائه مي نمايد. اين تئوري همچنين، عواملي كه پذيرش نوآوري ها را تحت تاثير قرار مي دهد، ارائه می کند. (لی هوآ و همکاران، 2011، ص 11؛ زنجیرچی و همکاران، 1391، ص 6)
3187706731000

متن کامل پایان نامه ها در 40y.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *