say45

معاونت پژوهش و فن‌آوریبه نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با یاری از خداوند سبحان و اعتقاد بر این که عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاس‌داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهمیت جایگاه دانشگاه در اعتلای فرهنگ و تمدن بشری، ما دانشجویان و اعضاء هیأت علمی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی متعهد می‌گردیم اصول زیر را در انجام فعالیت‌های پژوهشی مدنظر قرار داده و از آن تخطی نکنیم:
1- اصل حقیقت‌جویی: تلاش در راستای پی‌جویی حقیقت و وفاداری به آن و دوری از هرگونه پنهان‌کاری حقیقت.
2- اصل رعایت حقوق: التزام به رعایت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهندگان (انسان، حیوان و نبات) و سایر صاحبان حق.
3- اصل مالکیت مادی و معنوی: تعهد به رعایت کامل حقوق مادی و معنوی دانشگاه و کلیه همکاران پژوهش.
4- اصل منافع ملی: تعهد به رعایت مصالح ملی با در نظر داشتن پیشبرد وتوسعه کشور در کلیه مراحل پژوهش.
5- اصل رعایت انصاف و امانت: تعهد به اجتناب از هر گونه جانب‌داری غیرعلمی و حفاظت اموال، تجهیزات و منابع در اختیار.
6- اصل رازداری: تعهد به صیانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد سازمان‌ها و کشور و کلیه افراد و نهادهای مرتبط با تحقیق.
7- اصل احترام: تعهد به رعایت حریم‌ها و حرمت‌ها درانجام تحقیقات و رعایت جانب نقد و خودداری از هر گونه حرمت‌شکنی.
8- اصل ترویج: تعهد به رواج دانش و اشاعه نتایج تحقیقات و انتقال آن به همکاران علمی و دانشجویان و منتقدین مگر در مواردی که منع قانونی دارد.
9- اصل برائت: التزام به برائت‌جویی از هرگونه رفتار غیرحرفه‌ای و اعلام موضع نسبت به کسانی که خود و علم و پژوهش را به شائبه‌های غیرعلمی می‌آلایند.

5465445-3365500
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد علوم و تحقیقات ایلام
تعهدنامه اصالت رساله یا پایان‌نامه
اینجانب محسن قدمی دانـش‌آمـوخته مقطع کـارشنـاسی ارشـد ناپیوسته در رشته مدیریت بازرگانی گرایش: بازاریابی که در تـاریخ 20/6/93 از پـایـان‌نـامه/ رساله خـود تحت عنوان «شناسایی و بررسی مؤلفه‌های مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری مورد مطالعه: استان ایـلام» با کسب نمـره ………. و درجـه …………. دفاع نموده‌ام، بدینوسیله متعهد می‌شوم:
1) این پایان‌نامه/ رساله حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایان‌نامه، کتاب، مقاله و…) استفاده نموده‌ام، مطابق ضوابط و رویه موجود، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده‌ام.
2) این پایان‌نامه/ رساله قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم‌سطح، پایین‌تر یا بالاتر) در سایر دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3) چنانچه بعد از فراغت از تحصیل، قصد استفاده و هرگونه بهره‌برداری اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و… از این پایان‌نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
4) چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را می‌پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی‌ام هیچ گونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی:
محسن قدمی
تاریخ و امضاء

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد علوم و تحقیقات ایـلام
گروه مدیریت
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته مدیریت بازرگانی(M.A)
گرایش: بازاریابی
عنوان:
شناسایی و بررسی مؤلفههای مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری
مورد مطالعه: استان ایلام
استاد راهنما:
دکتر محمد تابان
استاد مشاور:
دکتر اردشیر شیری
نگارش:
محسن قدمی
تابستان 1393
تقدیر و تشکر
بدینوسیله مراتب سپاس و قدردانی خود را از استاد محترم راهنما جناب آقای دکتر محمد تابان و استاد محترم مشاور، جناب آقای دکتر اردشیر شیری به پاس همهی زحماتی که در راهنمایی و مشاوره این پایان نامه داشتند تقدیم میدارم.
همچنین از استاد محترم جناب آقای دکتر اسفندیار محمدی و سید مهدی ویسه که زحمت داوری این پژوهش را بر عهده داشتند و در طول تمامی تحصیلات دانشگاهی، برادرانه مشوق من بودند صمیمانه تقدیر و تشکرمینمایم.
و
از همه عزیزانی که در این پژوهش مرا یاری رساندند کمال تشکر را دارم.

تقـدیم به:
مهربان فرشتگانی که؛
لحظات ناب باور بودن، لذت و غرور دانستن، جسارت خواستن، عظمت رسیدن و تمام تجربه های یکتا و زیبای زندگیم، مدیون حضور سبز آنهاست
تقدیم به خانواده عـزیزم.

فهرست مطالبعنوان صفحه
TOC o “1-3” h z u
چکیده1فصل اول: کلیات تحقیق1-1. مقدمه PAGEREF _Toc421503791 h 32-2. بیان مسأله تحقیق PAGEREF _Toc421503792 h 41-3. اهمیت و ضرورت انجام تحقیق PAGEREF _Toc421503793 h 51-4. جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق PAGEREF _Toc421503794 h 51-5. اهداف مشخص تحقیق PAGEREF _Toc421503795 h 61-6. بهره‏وران پژوهش PAGEREF _Toc421503796 h 61-7. سؤالات تحقیق PAGEREF _Toc421503798 h 71-8. قلمرو تحقیق PAGEREF _Toc421503799 h 71-9. روش تحقیق PAGEREF _Toc421503800 h 71-10. متغیرهای تحقیق PAGEREF _Toc421503801 h 71-11. تعریف متغیرها PAGEREF _Toc421503802 h 81-11-1. تعریف مفهومی متغیرها PAGEREF _Toc421503803 h 81-11-2. تعریف عملیاتی متغیرها PAGEREF _Toc421503804 h 9فصل دوم: ادبیات تحقیق2-1. مقدمه PAGEREF _Toc421503807 h 112-2. گردشگری و دیگر تعاریف در صنعت جهانگردی PAGEREF _Toc421503808 h 122-3. انگیزه‌های جهانگردی PAGEREF _Toc421503809 h 152-4. انواع جهانگردی PAGEREF _Toc421503810 h 152-4-1. جهانگردی از نظر سن: PAGEREF _Toc421503811 h 152-4-2. جهانگردی از نظر قصد مسافرت PAGEREF _Toc421503812 h 162-4-3. جهانگردی از نظر نحوه مسافرت PAGEREF _Toc421503813 h 162-5. جاذبه‌های جهانگردی PAGEREF _Toc421503814 h 172-6. عوامل مؤثر بر رونق صنعت گردشگری PAGEREF _Toc421503816 h 202-7. موانع توسعه صنعت گردشگری PAGEREF _Toc421503817 h 222-7-1. موانع زیربنایی PAGEREF _Toc421503818 h 222-7-2. موانع روبنایی PAGEREF _Toc421503819 h 232-8. مدلهای گردشگری PAGEREF _Toc421503820 h 242-9. اثرات جهانگردی و حضور توریست در کشور PAGEREF _Toc421503830 h 342-10. اشتغال و جهانگردی PAGEREF _Toc421503831 h 362-11. نقش صنعت توریسم در توسعه اقتصادی و اجتماعی PAGEREF _Toc421503832 h 382-12. امنیت و تأثیر جهانگردی بر آن PAGEREF _Toc421503833 h 402-13. جایگاه گردشگری در سند چشم انداز 20 ساله گردشگری PAGEREF _Toc421503834 h 402-14. گردشگری در ایران PAGEREF _Toc421503835 h 412-15. تحلیفی بر ورود گردشگر بین المللی به ایران طی سال 48 تا 83 PAGEREF _Toc421503836 h 422-16. علل توسعه نیافتگی صنعت گردشگری در ایران PAGEREF _Toc421503837 h 442-17. چگونگی وضعیت ورود جهانگردان غیر مسلمان به ایران PAGEREF _Toc421503838 h 472-18. درباره سازمان جهانی جهانگردی PAGEREF _Toc421503839 h 522-18-1. مهمترین زمینه های فعالیت سازمان جهانی جهانگردی PAGEREF _Toc421503840 h 522-18-2. برنامههای عمومی کار سازمان جهانی جهانگردی PAGEREF _Toc421503841 h 532-18-3. ارکان سازمان جهانی جهانگردی PAGEREF _Toc421503842 h 532-19. آشنایی اجمالی با جاذبههای گردشگری استان ایلام PAGEREF _Toc421503843 h 532-20. چارچوب نظری پژوهش: PAGEREF _Toc421503844 h 562-21. مرور ادبیات و سوابق مربوطه PAGEREF _Toc421503846 h 572-21-1. پیشینه داخلی PAGEREF _Toc421503847 h 572-21-2. پیشینه خارجی PAGEREF _Toc421503848 h 582-22. جمع بندی PAGEREF _Toc421503849 h 59فصل سوم: روش ‌شناسی تحقیق3-1. مقدمه PAGEREF _Toc421503852 h 613-2. جهت گیری پژوهش PAGEREF _Toc421503853 h 613-3. روش دلفی PAGEREF _Toc421503854 h 623-3-1. هدف فن دلفی PAGEREF _Toc421503855 h 623-4. تشکیل و ترکیب پانل PAGEREF _Toc421503856 h 633-4-1. فرآیند پژوهش PAGEREF _Toc421503857 h 643-5. مقیاس اتفاق نظر PAGEREF _Toc421503859 h 653-6. جامعه آماری PAGEREF _Toc421503890 h 663-7. روشهای گردآوری اطلاعات PAGEREF _Toc421503891 h 673-8. ابزار گردآوری اطلاعات PAGEREF _Toc421503892 h 673-8-1. پرسشنامه PAGEREF _Toc421503893 h 673-8-1-1. اجزای پرسشنامه PAGEREF _Toc421503895 h 683-8-1-2. روایی پرسشنامه PAGEREF _Toc421503897 h 693-8-1-3. پایایی PAGEREF _Toc421503898 h 703-9. آزمونهای مورد استفاده PAGEREF _Toc421503900 h 713-10. نرم افزارهای مورد استفاده PAGEREF _Toc421503901 h 723-11. خلاصه فصل PAGEREF _Toc421503902 h 72فصل چهارم: تجزیه وتحلیل داده ها4-1. مقدمه PAGEREF _Toc421503905 h 744-2. بخش اول: آمار توصیفی PAGEREF _Toc421503906 h 754-2-1. مطالعات جمعیت شناختی نمونه مورد مطالعه PAGEREF _Toc421503907 h 754-2-2. مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر جنسیت PAGEREF _Toc421503908 h 754-2-3. مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر سن PAGEREF _Toc421503910 h 764-2-4. مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر میزان تحصیلات PAGEREF _Toc421503912 h 774-2-5. مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر رشته تحصیلی PAGEREF _Toc421503914 h 784-2-6. مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر تجربه کاری PAGEREF _Toc421503916 h 794-3. بخش دوم PAGEREF _Toc421503918 h 804-4. نتایج روش دلفی PAGEREF _Toc421503919 h 804-4-1. نتایج دور اول روش دلفی PAGEREF _Toc421503920 h 804-4-2. نتایج دور دوم روش دلفی PAGEREF _Toc421503922 h 834-4-3. نتایج دور سوم روش دلفی PAGEREF _Toc421503924 h 864-5. بخش سوم: آمار استنباطی PAGEREF _Toc421503926 h 894-6. افزایش مشارکت بخش خصوصی PAGEREF _Toc421503927 h 894-6-1. آزمون نرمال بودن (کولموگروف اسمیرنوف) برای مؤلفه افزایش مشارکت بخش خصوصی PAGEREF _Toc421503928 h 894-6-2. تجزیه و تحلیل معنی داری افزایش مشارکت بخش خصوصی PAGEREF _Toc421503930 h 904-7. افزایش بازاریابی و تبلیغات PAGEREF _Toc421503932 h 904-7-1. آزمون نرمال بودن (کولموگروف اسمیرنوف) برای مؤلفه افزایش بازاریابی و تبلیغات PAGEREF _Toc421503933 h 914-7-2. تجزیه و تحلیل معنی داری افزایش بازاریابی و تبلیغات PAGEREF _Toc421503935 h 914-8. توسعه امکانات زیر ساخت PAGEREF _Toc421503937 h 924-8-1. آزمون نرمال بودن (کولموگروف اسمیرنوف) برای مؤلفه توسعه امکانات زیر ساخت PAGEREF _Toc421503938 h 924-8-2. تجزیه و تحلیل معنی داری توسعه امکانات زیر ساخت PAGEREF _Toc421503940 h 934-9. افزایش سطح تصمیمگیری مدیریت PAGEREF _Toc421503942 h 934-9-1. آزمون نرمال بودن (کولموگروف اسمیرنوف) برای مؤلفه افزایش سطح تصمیمگیری مدیریت PAGEREF _Toc421503943 h 944-9-2. تجزیه و تحلیل معنی داری افزایش سطح تصمیمگیری مدیریت PAGEREF _Toc421503945 h 944-10. تقویت مسائل فرهنگی و آموزشی PAGEREF _Toc421503947 h 954-10-1. آزمون نرمال بودن (کولموگروف اسمیرنوف) برای مؤلفه تقویت مسائل فرهنگی و آموزشی PAGEREF _Toc421503949 h 954-10-2. تجزیه و تحلیل معنی داری تقویت مسائل فرهنگی و آموزشی PAGEREF _Toc421503951 h 964-11. رتبه بندی مؤلفه‌های تحقیق PAGEREF _Toc421503953 h 964-12. تحلیل عاملی اکتشافی PAGEREF _Toc421503955 h 974-12-1. تحلیل عاملی اکتشافی برای شاخصهای افزایش مشارکت بخش خصوصی PAGEREF _Toc421503957 h 1004-12-2. تحلیل عاملی اکتشافی برای شاخصهای مربوط به مؤلفه افزایش بازاریابی و تبلیغات PAGEREF _Toc421503962 h 1034-12-3. تحلیل عاملی اکتشافی برای شاخصهای مؤلفه‌ی توسعه امکانات زیر ساخت PAGEREF _Toc421503967 h 1064-12-4. تحلیل عاملی اکتشافی برای شاخص‌های مؤلفهی افزایش سطح تصمیم گیری مدیریت PAGEREF _Toc421503972 h 1094-12-5. تحلیل عاملی اکتشافی برای شاخصهای مؤلفه تقویت مسائل فرهنگی و آموزشی PAGEREF _Toc421503977 h 1124- 13. مدل مفهومی تحقیق PAGEREF _Toc421503982 h 1154-13- خلاصه فصل چهارم PAGEREF _Toc421503985 h 117فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری5-1. مقدمه PAGEREF _Toc421503988 h 1195-2. خلاصه پژوهش PAGEREF _Toc421503989 h 1195-3. نتایج حاصل از سؤالات پژوهش PAGEREF _Toc421503990 h 1205-4. یافته‌های تحقیق PAGEREF _Toc421503992 h 1215-4-1. یافته‌های حاصل از تکنیک دلفی PAGEREF _Toc421503993 h 1215-4-2. یافته‌های حاصل از بخش آمار استنباطی تحقیق PAGEREF _Toc421503995 h 1235-4-2-1. نتایج حاصل از آزمونهای تی تک نمونه ای PAGEREF _Toc421503996 h 1245-4-2-2. نتایج حاصل از تحلیل عاملی اکتشافی PAGEREF _Toc421503999 h 1255-5. پیشنهادهای کاربردی به مراکز تصمیم گیرنده در امور صنعت گردشگری استان با توجه به نتایج حاصل از پژوهش PAGEREF _Toc421504005 h 1285- 6. پیشنهادها به سایر پژوهشگران PAGEREF _Toc421504010 h 1295-7. محدودیتهای تحقیق PAGEREF _Toc421504018 h 1295-8- خلاصه فصل PAGEREF _Toc421504019 h 130منابع و مآخذ PAGEREF _Toc421504020 h 131پیوست PAGEREF _Toc421504021 h 133چکیده انگلیسی PAGEREF _Toc421504022 h 145
فهرست جدول‌ها
عنوان صفحه
جدول 1-1: بهره وران پژوهش PAGEREF _Toc421503797 h 6جدول 3-1: تاریخ توزیع و گردآوری پرسشنامه‌ها PAGEREF _Toc421503858 h 64جدول 3-2: تفسیر مقادیر گوناگون ضریب هماهنگی کندال PAGEREF _Toc421503858 h 64جدول 3-3: طیف لیکرت PAGEREF _Toc421503894 h 68جدول 3-4: سؤالات پرسشنامه PAGEREF _Toc421503896 h 68جدول 3-5: آماره پایایی PAGEREF _Toc421503899 h 71جدول 4-1: نتایج دور اول روش دلفی: درباره عوامل کلیدی و مؤثر بر صنعت گردشگری استان ایلام – دور اول دلفی PAGEREF _Toc421503921 h 81جدول4-2: نتایج دور دوم روش دلفی: درباره عوامل کلیدی و موثر بر توسعه صنعت گردشگری ایلام پس از حذف شاخصهای با میانگین پایین ـ دور دوم دلفی PAGEREF _Toc421503923 h 84جدول4-3: نتایج دور سوم روش دلفی: درباره عوامل کلیدی و موثر بر توسعه صنعت گردشگری ایلام ـ دور سوم دلفی PAGEREF _Toc421503925 h 87جدول 4-4: نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنوف برای مؤلفه افزایشمشارکت بخش خصوصی PAGEREF _Toc421503929 h 89جدول 4-5: نتایج آزمون تی تک نمونه ای برای مؤلفه افزایش مشارکت بخش خصوصی PAGEREF _Toc421503931 h 90جدول 4-6: نتایج آزمو کولموگروف اسمیرنوف برای مؤلفه افزایش بازاریابی و تبلیغات PAGEREF _Toc421503934 h 91جدول4-7: نتایج آزمون تی تک نمونه ای برای مؤلفه افزایش بازاریابی و تبلیغات PAGEREF _Toc421503936 h 91جدول 4-8: نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنوف برای مؤلفه توسعه امکانات زیر ساخت PAGEREF _Toc421503939 h 92جدول 4-9: نتایج آزمون تی تک نمونه ای برای مؤلفه توسعه امکانات زیر ساخت PAGEREF _Toc421503941 h 93جدول 4-10: نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنوف برای مؤلفه افزایش سطح تصمیمگیری مدیریت PAGEREF _Toc421503944 h 94جدول 4-11: نتایج آزمون تی تک نمونه ای برای مؤلفه افزایش سطح تصمیمگیری مدیریت PAGEREF _Toc421503946 h 94جدول 4-12: نتایج آزمون کولموگروف- اسمیرنوف برای مؤلفه تقویت مسائل فرهنگی و آموزشی PAGEREF _Toc421503950 h 95جدول 4-13: نتایج آزمون تی تک نمونه ای برای مؤلفه تقویت مسائل فرهنگی و آموزشی PAGEREF _Toc421503952 h 96جدول 4-14: رتبه بندی مؤلفه های پنج گانه تحقیق PAGEREF _Toc421503954 h 97جدول 4-15: مقدار KMO و مقدار ضریب بارتلت و سطح معنی داری مؤلفه های پنج گانه تحقیق PAGEREF _Toc421503956 h 99جدول 4-16: عوامل استخراج شده مربوط به مولفه افزایش مشارکت بخش خصوصی PAGEREF _Toc421503958 h 100جدول 4-17: متغیرهای مربوط به هر یک از عامل‌ها و میزان ضرایب بدست آمده از ماتریس دوران یافته PAGEREF _Toc421503959 h 101جدول4-18: عوامل استخراج شده مربوط به مؤلفه افزایش بازاریابی و تبلیغات PAGEREF _Toc421503963 h 103جدول 4-19: متغیرهای مربوط به هر یک از عامل‌ها و میزان ضرایب بدست آمده از ماتریس دوران یافته PAGEREF _Toc421503964 h 104جدول4-20: عوامل استخراج شده مربوط به مولفه توسعه امکانات زیر ساخت PAGEREF _Toc421503968 h 106جدول 4-21: متغیرهای مربوط به هر یک از عامل‌ها و میزان ضرایب بدست آمده از ماتریس دوران یافته PAGEREF _Toc421503969 h 107جدول 4-22: عوامل استخراج شده مربوط به مولفه افزایش سطح تصمیم گیری مدیریت PAGEREF _Toc421503973 h 109جدول 4-23: متغیرهای مربوط به هر یک از عامل‌ها و میزان ضرایب بدست آمده از ماتریس دوران یافته PAGEREF _Toc421503974 h 110جدول 4-24: عوامل استخراج شده مربوط به مولفه تقویت مسائل فرهنگی و آموزشی PAGEREF _Toc421503978 h 112جدول 4-25: متغیرهای مربوط به هر یک از عامل‌ها و میزان ضرایب بدست آمده از ماتریس دوران یافته PAGEREF _Toc421503979 h 113جدول 4-16: مؤلفه ها و شاخصهای اساسی تحقیق PAGEREF _Toc421503984 h 116جدول 5-1: رتبه بندی مؤلفه‌های پنج گانه تحقیق PAGEREF _Toc421503991 h 121جدول 5-2: آمار استنباطی آزمون تی هر یک از متغیرهای تحقیق PAGEREF _Toc421503997 h 124جدول 5-3: عوامل استخراج شده مربوط به مولفه افزایش مشارکت بخش خصوصی PAGEREF _Toc421504000 h 125جدول 5-4: عوامل استخراج شده مربوط به مولفه افزایش بازاریابی و تبلیغات PAGEREF _Toc421504001 h 126جدول 5-5: عوامل استخراج شده مربوط به مولفه توسعه امکانات زیرساخت PAGEREF _Toc421504002 h 126جدول 5-6: عوامل استخراج شده مربوط به مولفه افزایش سطح تصمیم گیری مدیریت PAGEREF _Toc421504003 h 127جدول 5-7: عوامل استخراج شده مربوط به مولفه تقویت مسائل فرهنگی و آموزشی PAGEREF _Toc421504004 h 127فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1: توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر جنسیت PAGEREF _Toc421503909 h 75نمودار 4-2: توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر سن PAGEREF _Toc421503911 h 76نمودار4-3: توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر میزان تحصیلات PAGEREF _Toc421503913 h 77نمودار4-4: توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر رشته تحصیلی PAGEREF _Toc421503915 h 78نمودار 4-5: توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر تجربه کاری PAGEREF _Toc421503917 h 79نمودار4-6: نمودار تغییرات مقادیر ویژه را در ارتباط با عامل‌ها PAGEREF _Toc421503960 h 102نمودار4-7: پراکنش متغیرهای مورد بررسی نسبت به عامل‌های اول، دوم و سوم PAGEREF _Toc421503961 h 102نمودار4-8: تغییرات مقادیر ویژه را در ارتباط با عامل ها PAGEREF _Toc421503965 h 105نمودار4-9: پراکنش متغیرهای مورد بررسی نسبت به عامل‌های اول، دوم و سوم PAGEREF _Toc421503966 h 105نمودار4-10: تغییرات مقادیر ویژه را در ارتباط با عامل‌ها PAGEREF _Toc421503970 h 108نمودار 4-11: نمودار پراکنش متغیرهای مورد بررسی نسبت به عامل‌های اول، دوم و سوم PAGEREF _Toc421503971 h 108نمودار4-12: تغییرات مقادیر ویژه را در ارتباط با عامل‌ها PAGEREF _Toc421503975 h 111نمودار 4-13: پراکنش متغیرهای مورد بررسی نسبت به عامل‌های اول، دوم و سوم PAGEREF _Toc421503976 h 111نمودار4-14: تغییرات مقادیر ویژه را در ارتباط با عامل‌ها PAGEREF _Toc421503980 h 114نمودار 4-15: پراکنش متغیرهای مورد بررسی نسبت به عامل‌های اول، دوم و سوم PAGEREF _Toc421503981 h 114
فهرست شکل‌ها
عنوان صفحه
شکل2-1. دسته بندی انواع جاذبه‌های گردشگری PAGEREF _Toc421503815 h 17شکل 2- 2. طبقه بندی مدلهای گردشگری PAGEREF _Toc421503821 h 25شکل2-3. مدل سیستم های ترکیبی برای برنامه ریزی و نظریه های گردشگری PAGEREF _Toc421503822 h 26شکل2-4. عناصر سیستم گردشگری (سازمان جهانی گردشگری) PAGEREF _Toc421503823 h 27شکل 2-5. چرخه مستقیم دو سویه گردشگری به عنوان سیستم گردشگری کل PAGEREF _Toc421503824 h 28شکل2- 6. سیستم گردشگری (ناحیه محور مسافر، مبدا و مقصد گردشگر)– مدل لیپر PAGEREF _Toc421503825 h 29شکل 2-7. سیستم گردشگری PAGEREF _Toc421503826 h 30شکل 2- 8. دیدگاه بریونز، تجیدا و مورالس PAGEREF _Toc421503827 h 31شکل 2-9. سیستم گردشگری (مدل کاسپار) PAGEREF _Toc421503828 h 32شکل2-10. سیستم گردشگری، چشم انداز محیطی(دیدگاه هولدن) PAGEREF _Toc421503829 h 33شکل 2-11. چارچوب نظری پژوهش PAGEREF _Toc421503845 h 56شکل 4-1: مدل مفهومی پژوهش PAGEREF _Toc421503983 h 115شکل 5-1: مدل مفهومی PAGEREF _Toc421503994 h 123
چکیده:
امروزه ﺻﻨﻌﺖ گردشگری ﺑﻌﻨﻮان ﯾﮑﯽ از ﭘﯿﺸﺮوﺗﺮﯾﻦ ﺻﻨﺎﯾﻊ ﺟﻬﺎن و ﺑﻌﻨﻮان ﻧﯿﺮوی ﻗﻮی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و اﻗﺘﺼﺎدی، ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺷﮑﻞدﻫﯽ و دﮔﺮﮔﻮﻧﯽ ﺟﻮاﻣﻊ ﺑﺸﺮی را دارا اﺳﺖ و از اﯾﻨﺮو ﻣﺴﺌﻠﻪ توسعه صنعت گردشگری ﻧﯿﺰ از اﻫﻤﯿﺖ ویژهای ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و بررسی عوامل مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری استان ایلام انجام شده. روش پژوهش پیمایشی که جامعه آماری آن را در بخش اول (تحلیل دلفی)، خبرگان و در بخش دوم (آمار استنباطی)، کلیه کارکنان و مدیران در مراکز خصوصی و دلتی تصمیمگیرنده درباره صنعت گردشگری استان (سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، شهرداریهای استان، هتلها و مهمانسراها و اساتید دانشگاهی) تشکیل داده است. تعداد نمونه آماری در بخش اول 20 نفر و در بخش دوم جامعه آماری برابر با تعداد 174نفر میباشد که به علت محدودیت از روش سرشماری استفاده شده است، پرسشنامه کمی تحقیق به صورت تصادفی طبقهای ساده، در میان این افراد توزیع و جمع آوری شد. جهت تجزیه وتحلیل یافته‌ها از ضریب هماهنگی کندال، تحلیل عاملی اکتشافی، آزمون تی تک نمونهای و آزمون رتبهای فریدمن استفاده شده. یافتهها نشان دادند که پنج مؤلفهی (افزایش سطح تصمیمگیری مدیریت، تقویت مسائل فرهنگی و آموزشی، توسعه امکانات زیر ساخت، افزایش بازاریابی و تبلیغات و افزایش مشارکت بخش خصوصی) در توسعه صنعت گردشگری استان ایلام نقش دارند.
کلید واژهها: توسعه صنعت گردشگری، توریسم، روش تحقیق پیمایشی، استان ایلام.
22225256540فصل اول:کلیات تحقیق00فصل اول:کلیات تحقیق
19384432182283400000
1-1. مقدمهدر سال‌های اخیر، صنعت گردشگری در جایگاه صنعتی نوپا اثر فراوانی بر وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جهان داشته است. اهمیت صنعت گردشگری در سطح بین‌المللی، از لحاظ تعداد گردشگران و هم از لحاظ درآمد ارزی همواره و به‌طور بی‌سابقه‌ای در حال افزایش بوده است و پیش‎بینی می‌شود تا سال2020 سالیانه بیش از یک میلیارد و نیم جهانگرد در سراسر جهان سفر کنند. از این‌رو بسیاری از کشورها در رقابت نزدیک و فشرده، در پی افزایش بیش از پیش، منافع و عواید خود از این فعالیت بین‌المللی‌ هستند (اسماعیل پور، 1390).
در کشور ما نیز باید برای توسعه این صنعت و استفاده کامل از فرصت‌های ناشی از ظرفیت موجود برنامه‌ریزی شود. اما این صنعت در ایران به علت پاره‌ای از موانع اقتصادی و زیرساختی مانند: توجه ویژه به درآمدهای نفتی، ناکارامدی زیرساخت‌های اقتصادی گردشگری، ضعف سامانه حمل‌ و نقل کشور و مشکل‌های تأسیسات اقامتی و بهداشتی و … نمی‌تواند به‌ صورت یک صنعت پردرآمد جایگاه مناسبی برای خود در کشور به دست آورد (افشار زاده و همکاران، 1390).
سند چشم انداز بیست ساله گردشگری کشور (به عنوان سند بالا دستی تمام برنامههای گردشگری کشور)، دورنمای روشنی برای رسیدن به جایگاه برتر کشور را نشان میدهد، اما امروزه شاهد عقب ماندگی صنعت گردشگری در کشور و به طور خاص در استان ایلام میباشیم و این نیاز احساس میشود که از منظری متفاوت تر از آنچه که تا امروز به گردشگری ایلام نگریسته میشده، دیده شوند، لذا در این پژوهش محقق سعی دارد از منظر شناسایی عوامل تأثیرگذار بر توسعه صنعت گردشگری به استان ایلام بنگرد و سپس با بررسی آنها در رابطه با بهبود نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت پیشنهاداتی را به مسؤلان ارائه دهد.
2-2. بیان مسأله تحقیق
امروزه گردشگری یکی از اقتصادی ترین فعالیتها در چرخه کشورها و استانها به خصوص از جهت اشتغال و رونق منطقه ای تلقی می شود که علاوه بر آن دارای مزایای ارتباطی، سیاسی و فرهنگی خاصی است (استیگیتز، 1386)، به همین دلیل در اغلب نقاط جهان که دارای میراث فرهنگی غنی و نیز مناطق طبیعی هستند از این فعالیت به منزله ابزاری راهبردی در جهت توسعه اقتصادی استفاده می کنند.
همچنین در مسئله گردشگری یکی از عوامل مهم وجود افراد خارجی است که توریست نامیده می شود و با ورود خود، باعث ایجاد رونق اقتصادی ارتباطی و فرهنگی می شود، که باید با برنامه ریزی درست و آگاهانه ورود این افراد را به استان هر چه بیشتر توسعه داد (کاظمی، 1389).
اما در استان ایلام، علی رغم داشتن استعدادهای فراوان، وجود منابع عظیم گردشگری، جاذبه های فرهنگی و طبیعی چنانکه شایسته است، نتوانسته در زمینه بهره گیری از درآمدها و ورودی های گردشگری در عرصه کشوری و بین الملل به جایگاه در خور مقام خود دست یابد. که می توان علت این وضعیت را نشناختن عوامل تاثیر گذار بر توسعه این صنعت (مانند تقویت زیر ساختها، افزایش مشارکت بخش خصوصی، تقویت مسایل فرهنگی و آموزشی و …) نامید. که در پژوهش حاضر با بررسی پیشینه پژوهش و نظرسنجی از خبرگان، اساتید راهنما و مشاور تمامی عوامل تاثیر گذار بر توسعه صنعت توریسم استان شناسایی و مورد بررسی قرار خواهند گرفت.
در مجموع هرچند ادبیات مربوط به صنعت گردشگری جذاب بوده و تقریبا کارهایی انجام شده، اما تاکنون پیرامون شناسایی و بررسی عوامل مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری استان ایلام در جهت توسعه استان و اولویت بندی این جاذبه های گردشگری تحقیقات میدانی صورت نگرفته است، و از این حیث استان ایلام دنباله رو استانهای رقیب خود در سطح ملی است. محقق این ضعفهای عقب ماندگی، توسعه نیافتگی و… حاکم بر صنعت گردشگری استان ایلام را به عنوان مسائل مهم مد نظر قرار داده و در طی این مطالعه در صدد است که با بررسی اسناد و مطالعه کافی، این مشکلات را بررسی و ضمن تلاش برای اکتشاف زوایای مختلف موضوع راه حل ها و پیشنهادهای مناسب را ارائه نماید. البته اهمیت روزافزون صنعت گردشگری محقق را به پژوهش، این مساله اساسی که “مهمترین مؤلفههای تأثیرگذار بر توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام کدامند و در چه وضعیتی قرار دارند” وادار کرده است.
1-3. اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
بهبود صنعت گردشگری نیازمند برگزیدن چشم اندازی است که تمامی صنعت را در برگیرد. یعنی در نظر گرفتن ساختار و عملکرد ادارات و مراکز دولتی وغیر دولتی مرتبط به طور جمعی و نه تنها به صورت مجزا. استان ایلام به عنوان یکی از محروم ترین استان های کشور و درصد بالای بیکاری جوانان این ناحیه، لازم است با استفاده از تمامی امکانات و قابلیتها در جهت رفع محرومیت، ایجاد اشتغال و کسب درآمد از راه‌های مختلف اقدام شود.
گسترش صنعت گردشگری به عنوان صنعتی که با حوزههای مختلفی نظیر اقتصاد، کشاورزی، فرهنگ، محیط زیست و خدمات در تعامل است (نساج و آریا، 1386)، دارای اهمیت فراوانی است و تجربیات سایر مناطق جهان نشان داده است که توسعه گردشگری در هر منطقه باعث رشد و پیشرفت اقتصادی- اجتماعی آن ناحیه گردیده است (کاظمی، 1389)، بنابراین با توجه به کمک های شایان توجه این پژوهش به صنعت گردشگری استان ایلام محقق بر خود لازم دانسته که با مطالعه و پژوهش کامل به شناسایی و بررسی عوامل تاثیر گذار برتوسعه صنعت گردشگری در استان ایلام بپردازد، چرا که استان ایلام یک استان در حال توسعه است و نیازمند چنین پژوهش هایی برای هدایت و اثربخش نمودن این توسعه با توجه به شرایط ملی و استانی است. از طرفی انجام پژوهش به صنعت گردشگری استان کمک می کند که مدیران مربوطه استان با استفاده از روشی منظم، معقول و منطقی گزینه های راهبردی مناسب را برای توسعه این صنعت انتخاب کنند و از این طریق بتوانند به کاهش بحران بیکاری و سکوت استان کمک شایان توجهی بنمایند.
1-4. جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیقبر اساس مطالعات انجام شده پیش بینی می گردد این تحقیق از دو جهت نوآوری آن قابل توجه باشد. اول جنبه جدید بودن و استفاده های کاربردی آن مطرح می باشد. به عنوان مثال از نظر جدید بودن، حوزه اکتشافی بودن پژوهش جهت دست یابی به برخی از مؤلفه ها و متغیرهای اثر گذار در پژوهش مورد نطر است. دوم از نظر استفاده کاربردی این پژوهش هم در حوزه تولید دانش واستفاده علمی و همچنین استفاده عملی جهت پاسخ به مساله اصلی تحقیق قابل توجه می باشد.
1-5. اهداف مشخص تحقیق
هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی و بررسی عوامل تاثیر گذار بر توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام میباشد.
اهداف فرعی پژوهش عبارت بودند از:
1- شناسایی عوامل تاثیر گذار بر توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام
2- بررسی عوامل تاثیرگذار بر توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام.
3- رتبهبندی عوامل تاثیرگذار بر توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام.
1-6. بهره‏وران پژوهش
انجام این پژوهش، با شناسایی و بررسی عوامل مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری استان ایلام متناسب با ویژگی‌های بومی استان ارائه می‌گردد. البته این پژوهش در جهت دستیابی به اهداف چشم انداز پنج ساله استان، برنامه پنجم توسعه و اهداف و سیاست‌های کلان صنعت گردشگری کشور خواهد بود. در یک تحلیل جامع پیشنهاد‌ها و راهکارهای کاربردی و عملی برای بهبود نوآوری برای بکار‌گیری و احیانا اجرا در صنعت گردشگری استان ایلام ارائه می‌گردد.
جدول 1-1: بهره وران پژوهشردیف نام سازمان نوع استفاده
1 سازمان میراث فرهنگی و گردشگری شناسایی و بررسی عوامل مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری استان ایلام متناسب با ویژه گی های بومی در جهت دستیابی توسعه قابلیت کاربرد دارد.
2 هتلها، آژانس های مسافرتی، شهرداری ها و سازمان حج و اوقاف این پژوهش میتواند در برنامه ریزیهای هتلها و آژانسهای مسافرتی، هتل ها، شهرداری ها و سازمان حج و اوقاف در جهت توسعه مؤثر باشد.
3 نهادهای سیاستگذار گردشگری استان ایلام با این پژوهش رویکردی جدید در عرصه صنعت گردشگری مبتنی بر توسعه استان شکل می گیرد.
4 پژوهشگران و افراد دانشگاهی مبنایی جدید برای تحلیل و پژوهش در عرصه صنعت گردشگری مبتنی بر توسعه و پیشرفت فراهم می شود.
1-7. سؤالات تحقیق1- عوامل مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام کدامند؟
2- وضعیت عوامل مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام چگونه است؟
3- رتبه بندی عوامل مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام چگونه است؟
1-8. قلمرو تحقیق
قلمرو تحقیق شامل سه قلمرو موضوعی، مکانی و زمانی میباشد.
قلمرو موضوعی این تحقیق شناسایی و بررسی عوامل تاثیرگذار بر توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام میباشد.
قلمرو مکانی تحقیق شامل تمامی سازمانها، ادارات و مراکز خصوصی و دولتی مرتبط با صنعت گردشگری در استان ایلام میباشد.
قلمرو زمانی نیز انجام تحقیق در نیمه اول سال1393 تا اواخر شهریور 1393 را شامل میشود.
1-9. روش تحقیق
روش اجرای تحقیق در واقع مجموعه فعالیت‌هایی است که به کمک آن‌ها تعیین می‌شود که اطلاعات مورد نظر از کجا، چگونه و با چه ابزاری جمع ‌آوری شود (سرمد، بازرگان و حجازی، 1392).
پژوهش حاضر شامل دو مرحله است؛ در مرحله اول که به دنبال (شناسایی عوامل تاثیر گذار بر توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام میباشیم)، برای درک بهتر موضوع و افزایش دانش در این زمینه تحقیقی توسعهای و علاوه برآن با توجه به بررسی و انجام مطالعات نظری پژوهشی توصیفی محسوب میشود و در مرحله دوم که به دنبال پاسخ به سؤالات تحقیق هستیم، کاربردی میباشد. بنابراین در انجام این تحقیق از روش تحقیق پیمایشی استفاده شده است.
1-10. متغیرهای تحقیقمتغیرهای این پژوهش عبارتند از توریست، عوامل فرهنگی و آموزشی، صنعت جهانگردی، بازاریابی جهانگردی، امکانات زیر بنایی و خدمات گردشگری، مدیریت تصمیم گیری منسجم و هماهنگ.
1-11. تعریف متغیرها1-11-1. تعریف مفهومی متغیرهاتعریف مفهومی به تعریف یک واژه توسط واژه های دگر اشاره دارد. به عبارت دیگر در این گونه تعاریف از وازه های انتزاعی و مدل های فرضی استفاده می شود (سرمد، بازرگان و حجازی،1392). تعریف مفهومی متغیرها به شرح زیر می باشد:
توریست:
به شخصی خارجی جهت سیاحت، گردش، ورزش، که اقامت آن کمتر از 24 ساعت نباشد و بیشتر از 2 ماه هم نباشد توریست گفته می شود (گو و پنگ، 2011).
عوامل فرهنگی و آموزشی:
در پژوهش حاضر فرهنگ پذیرش گردشگر و آگاهی از مزایای آن در بخش های مختلف صنعت گردشگری مد نطر بوده و سایر مؤلفه های فرهنگ مد نظر نمی باشد.
صنعت جهانگردی (لومسدن،1390):
جهانگردی به معنی عام: میتوان آن را به عنوان پدیده جمعی و تنوع تمدن صنعتی که از سفر و اقامت همزمان غیر بومیان منشأ گیرد تعریف کرد (گو و پنگ، 2011).
بازاریابی جهانگردی:
بازاریابی جهانگردی را می توان به وجود و مطلوب بودن تیلیغات بازاریابی برای جاذبه های گردشگری در جهت جلب توجه و ترغیب جهانگردان برای بازدید از آن منطقه دید (استیگیتز، 1386).
امکانات زیر بنایی و خدمات گردشگری:
امکاناتی زیر ساخت و هزینه بر در صنعت گردشگری جهت ترغیب و رفاه گردشگران.

مدیریت تصمیم گیری منسجم و هماهنگ:
مدیریت تصمیم گیری منسجم و هماهنگ را می توان به وجود مدیر و سیستم مدیریت قوی و کارآمد جهت بهره برداری بهینه از منابع، امکانات و پتانسیل های موجود در مورد یک موضوع واحد تصمیم‌گیری دانست.
1-11-2. تعریف عملیاتی متغیرها با توجه به اینکه پژوهش حاضر در جهت شناسایی مؤلفههای مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری استان ایلام میباشد، بنابراین تعریف مفهومی متغیرها دارای تعریف عملیاتی نمیباشد و متغیرهای تحقیق با توجه به جوابی که پاسخ دهندگان به سؤالات پژوهش دادهاند، بر اساس طیف لیکرت پنج گزینهای اندازه گیری شده است.

-20955104207فصل دوم:ادبیات تحقیق00فصل دوم:ادبیات تحقیق
20904202306320400000
2-1. مقدمهسیر و سیاحت یکی از راههای خداشناسی و رسیدن به کمال سیر آفاق و انفس است که از آن به هجرت به درون و بیرون تعبیر میشود. با در نظر گرفتن خلقت هستی و انسانها و بیهوده نیافریده شدن انسان که در قرآن بدان اشاره شده، مسیر زندگی نوع بشر به وسیله انبیاء تعیین و هدایت شده است.
جهانگردی در قرون گذشته از امتیازات ویژهی، عدهای انگشت شمار از مردم بوده ولی در نیمه دوم قرن نوزدهم و در اثر اختراعات مختلف و بهبود معیشت و وضع اقتصادی افراد و امنیت و اطمینانی که در وضعیت حمل و نقل اهم از زمین، هوایی، دریایی بوجود آمد. جریان مسافرتها سرعت بخشید و بدینسان موجودیت خود را در کشورهای پیشرفته ارائه نمود.
جهانگردی، پیشه انسانهایی است که در اندیشه وسعت نگاه خود اقناع حس کنجکاوی، رنج سفر را بر عافیت حضر میخرند و پنجه در پنجه شدهاند به کشف ناگفتهها و نادیدهها میپردازند. دیگران از اندوختههای آنان بهره برده و در سکون و آرامش خود به رمز هزاران سؤال نهفته پی میبرند. این نوع جهانگردی که به زمانهای دور مربوط میشود، امروزه چهره متفاوتی پیدا کرده است. در عصر حاضر میلیونها تن در طول سال به انگیزه مشاهده آثار باستانی و طبیعی، آشنایی با آداب و رسوم سنتهای ملی و مذهبی، شرکت در جشنوارهها، بازدید از اماکن مقدسه دینی که غالباً آمیزهای از عشق، هنر و مهارت است، قدم بر عرصه کشورهایی میگذارند که صدها سال قبل محل سکونت و حیات آدمیان بوده است (گو و پنگ ، 2011).
توریست به عنوان عنصر اصلی جهانگردی محسوب که با ورود خود به یک کشور موجبات اشتغال و ارزآوری و همچنین دارای مزایای ارتباطی، سیاسی، فرهنگی و تأثیرات بین الملل است.
در این فصل از تحقیق مبانی نظری پژوهش ارائه و در آن سعی شده وضعیت ورود جهانگردان غیر مسلمان به کشورمان، به طور کامل روشن گردد. در ادامه به معرفی جاذبههای گردشگری ایلام و در پایان چارچوب نظری پژوهش ارائه و پیشینه مطالعات و پژوهشهای انجام گرفته بیان شده است.
2-2. گردشگری و دیگر تعاریف در صنعت جهانگردی:
گردشگر
بنا به تعریفی گردشگر به شخصی خارجی جهت سیاحت، گردش و ورزش که اقامت آن کمتر از 24 ساعت نباشد و بیشتر از 2 ماه هم نباشد گردشگر گفته میشود.
کمیته 22 ژانویه سال 1937 تعریف زیر را برای گردشگر ارائه نموده است.
فردی که به مدت 24 ساعت یا بیشتر به کشوری مسافرت میکند و معمولاً حق اقامت در آنجا را دارد.
این کمیته افراد ذیل را جهانگرد محسوب میکند:
1- افرادی که برای تفریح، مسائل خانوادگی، بهداشتی و غیره مسافرت میکنند.
2- اشخاصی که برای شرکت در جلسات و یا هیأتهای علمی، اداری، سیاسی، مذهبی و ورزش مسافرت میکنند.
3- افرادی که برای تجارت مسافرت میکنند.
4- کسانی که از طریق مسافرتهای دریایی وارد کشوری میشوند وقتی که کمتر از 24 ساعت در آن کشور میمانند.
افراد ذیل در اعداد جهانگردان نیستند (پور خلیلی و استادی، 1387):
1- افرادی که با قرارداد یا بدون قرار داد برای کسب شغل یا اشتغال در تجارت وارد کشوری میشوند.
2- سایر اشخاص که برای اقامت وارد کشوری میشوند.
3- دانشجویان که در مدارس و مؤسسات شبانه روزی اقامت دارند.
4- ساکنان مرزی و افرادی که مقیم کشوری هستند ولی در مملکت مجاور کار میکنند.
5- مسافرانی که بدون توقف از کشوری عبور می کنند و چنانچه حتی این مسافرت بیش از24 ساعت طول بکشد باز در زمره جهانگردان بشمار نمیآیند.
کمیسیون آماری سازمان ملل متحد تعاریف زیر را ارائه میدهد
بازدید کننده
افراد غیر مقیمی که میخواهند بدون اشتغال بکاری به مدت یکسال یا کمتر در کشوری اقامت کنند و این امر شامل افراد وابسته به آنها نیز میشوند.
کمیسیون مذکور تقسیم بندی این مقوله را طبق منظور از بازدید به شرح ذیل توجیه نمود.
ترانزیت، تعطیلی، تحصیل، تجارت یا سایر بازدیدکنندگان.
کنفرانس سال 2011 استرالیا با موضوع صنعت گردشگری در جهان
کنفرانس مذکور تعریف جامعی از اصطلاح بازدید کننده را از لحاظ آماری چنین تعریف میکنند. کسی که از کشوری غیر از مملکتی که در آن اقامت دارد و نیز بغیر از کسب شغل، دیدن کند. این تعریف شامل 2 طبقه میباشد. جهانگردان، سیاحان.
جهانگرد یعنی بازدید کننده موقتی که حداقل24 ساعت در کشور مورد نظر اقامت کند.
و منظور از مسافرت یکی از اهداف زیر است:
1- استراحت، تفریح، تعطیلات، سلامتی، تحقیق، مذهب، ورزش.
2- تجارت، دلایل خانوادگی، مأموریت، شرکت در جلسات.
سیاح : بازدید کننده موقتی که کمتر از 24 ساعت در کشوری میماند و شامل مسافران دریایی نیز میباشد.
صنعت جهانگردی
جهانگردی به معنی عام
میتوان آن را به عنوان پدیده جمعی و تنوع تمدن صنعتی که از سفر و اقامت همزمان غیر بومیان منشأ گیرد تعریف کرد.
جهانگردی به معنی فشرده
جهانگردی عبارتست از مجموعه فعالیتهایی که درایام فراغت انجام میشود البته نه در جهت انجام کار و امور وابسته به آن بلکه به منظور استراحت یا بازیابی نیروی از دست رفته افزایش شناخت، آگاهی، روابط انسانی و غیره که به سفر و اقامت غیر از مسکن مأوای همیشگی.
تعریف اخیر در واقع جهانگردی را مثل پدیدهای با چشم انداز فرهنگی معرفی می کند.
تعریف دیگر در صنعت جهانگردی
صنعتی که یک پدیده هنری و زایده فکر و دست بشر باشد (وان بنن، 2007).
گذرنامه
سندی است که از طرف (نیروی انتظامی) به اتباع کشور، که قصد مسافرت به خارج دارند، داده میشود.

ویزا یا روادید
اجازهنامه است که از طرف مأموران سفارتخانه ایران در خارج به بیگانگانی که دارای گذرنامه معتبر خارجیاند به منظور ورود به ایران و یا عبور از آن داده میشود (پور خلیلی و استادی، 1387).
امنیت ملل
امنیت ملی به معنای امنیت کل یک هویت اجتماعی سیاسی است. منظور از امنیت ملی توانایی پیک کشور در حفظ ارزشهای خودی در برابر تهدیدهای خارجی است.
امنیت ملی یعنی دستیابی به شرایطی که به یک کشور امکان میدهد از تهدید بالقوه یا بالفعل خارجی و نفوذ سیاسی و اقتصادی بیگانه در امان باشد و در راه رفاه پیشبرد امر توسعه اقتصادی، اجتماعی، و انسانی و تأمین وحدت و موجودیت کشور و رفاه عامه فارغ از مداخله بیگانه گام بردارد.
امنیت
دارای تعاریف گوناگونی است که به دو نمونه آن اشاره می شود.
– عبارت است از نیل به سطحی از اطمینان خاطر برای تحصیل و صیانت منابع ملی.
– عبارت است از توانایی کشور در رفع تهدیدهای خارجی علیه حیات سیاسی یا منافع ملی خود.
گردشگری بین المللی
شخصی که به کشور دیگری غیر از کشور محل اقامت خود برای مدت حداقل یک شب و حداقل یک سال سفر و در مراکز اقامتی عمومی یا خصوصی آن کشور اقامت نماید هدف او از سفر انجام فعالیتهایی برای کسب موقعیت شغلی (مهاجرت بر کاری) نباشد.
هیأتهای سیاسی، دیپلماتها، کارمندان عالی سفارت خانهها، اعضای نیروهای مسلح که از کشور مبدأ خود به کشور مورد مأموریت یا بالعکس سفر میکنند مهاجرانی برای کار یا اقامت، پناهندگان، آوارگان، مسافران عبوری، افرادی که مستقیماً میان فرودگاهها و دیگر ترمینالها جابهجا میشوند یا برای مدت کوتاهی در محل معینی در ترمینال هوایی باقی میمانند، افرادی که به شاغلان مرزی معروف هستند در زندگی مرز کشور سکونت دارند لیکن در کشور همسایه مشغول به کار میباشند، همچنین کسانی که کمتر از یک شب در کشور اقامت داشته باشند جزء گردشگران بین الملل محسوب نمیشوند.

2-3. انگیزههای جهانگردی
مسئله جهانگردی و سیاحت که از دیرباز مورد توجه بوده است. اساساً برای ارضای حس کنجکاوی، کسب اطلاعات، آگاهی و کشف راز آفرینش، تفحص در اموال مردم سرزمینهای دیگر با وجود جاذبههای طبیعی و مصنوعی، آثار و بناهای تألیفی و باستان، اماکن مقدسه، تفریحات، استراحت و مسائلی از این قبیل که نام برده شد میباشد. لیکن نیاز به سفر برای فرار از محیط نیز انگیزهای برای مسافرت است. چه اینکه سفرزاده نیازهای گوناگون انسان است که میتوان این طور نام برده شوند (تولایی، 1386):
1- نیاز روانی2- نیاز اقتصادی 3- نیاز اجتماعی 4- نیاز سیاسی
در بحث نیاز اجتماعی، آشنایی با آداب و سنن، رسوم و شناخت افکار و ایدهها از دیرباز مورد توجه بوده است و چون تفاهم اندیشه کاری بس دشوار بوده از همان ابتدای امر سیاحت چاره مؤثر این کار شناخته شده و به عنوان یک نیاز اجتماعی مورد قبول قرار گرفت.
در بحث نیاز سیاسی، گسترش صلح جهانی و پایداری این صلح در صحنه سیاست بین الملل امری بس ضروری است و صنعت جهانگردی نقش مهمی دارد.
2-4. انواع جهانگردیجهانگردی با توجه به منظور و مقصود و انگیزهای که جهانگرد دارد به طبقات مختلف تقسیم میشود. به عبارت دیگر هدف و انگیزه جهانگرد از مسافرت انواع مختلف را به وجود میآورد (کاظمی، 1389).
در مورد بحث قبلی اشاره شد یکی از انگیزههای جهانگردی رهایی از محیط استراحت، فشار زندگی روزمره و یا تشنج شهر نشینی است که این انگیزه در ارتباط با سن مورد بحث است:
2-4-1. جهانگردی از نظر سن:1- جهانگردی جوانان
در این نوع جهانگردی نیاز به آزادی و خودنمایی به چشم میخورد. جهانگردی سازمان یافته و گشتهای منظم را پذیرا نیستند.

2- جهانگردی میانسالان
در این نوع جهانگردی نیاز به امنیت بیشتر است. نیاز به آزادی کاهش وخود محوری دیده نمیشود. متقاضی جهانگردی در سطح مناسب و گشتهای منظم است.
3- جهانگردی سالخوردگان
انگیزه و امنیت در این گروه مشهودتر است.
2-4-2. جهانگردی از نظر قصد مسافرت
1- تفریحی 2- ورزشی 3- شهری 4- فرهنگی 5- تجاری6- کنفرانسها (تولایی، 1386).
2-4-3. جهانگردی از نظر نحوه مسافرت1- به صورت انفرادی با اخذ ویزای شخصی
2- توسط آژانسهای مسافرتی کشور خود توریست با هماهنگی با آژانس مسافرتی کشور میزبان به صورت تور تحت پوشش اداره کل اتباع خارجه با هماهنگی استانها به سیاحت خود میپردازند.
بسیاری از پژوهشگران، گردشگر را بر حسب نوع انگیزه به گونهای دیگر طبقه بندی میکنند که شامل گردشگر قومی، هنری، تاریخی طبعیت گرا، تفریحی و کاری میباشد.
رایز و تنور (2012)، نوعی دیگر از تقسیم بندی گردشگری را ابداع کرد که تا اندازه ای به شناخت مفهوم واقعی گردشگر و اثری که ممکن است بر جمعیت میزبان داشته باشد یاری میرساند. او بر اساس میزان علاقه گردشگر به کسب تجربه در جامعه ناآشنای میزبان، آن را به چهار نوع عمده تقسیم کرده است.
1- کاوشگر 2- بدون مقصر 3- گردشگری تودهای انفرادی 4- گردشگری تودهای سازمان یافته
که دو نوع اول غیر نهادینه میباشند و دو نوع بعدی نهادینه میباشد. دو نوع کاوشگر و بدون مقصد، در پی یافتن چیزهای تازه، ناآشنا و شگفت انگیز هستند. آنان خودشان مقدمات مسافرتشان را فراهم میکنند، از تسهیلات میگیرند و تماس زیادی با ساکنان محل دارند. رایز و تنور این گروه را مسافران نهادینه شده مینامد.
دو گروه دیگر نحو سفر و محل اقامت خود را از طریق بنگاههای مسافرتی تنظیم میکنند. و به دنبال همه‌کس سپند هستند.
2-5. جاذبههای جهانگردیعواملی که در یک کشور یا سرزمین موجب جلب جهانگردی میشود را جاذبههای جهانگردی گویند.
بطور کلی تقسیم بندیها و نمودارهای زیادی برای جاذبههای گردشگری ارائه شده است، اما رایجترین الگوی مورد استناد در اغلب مطالعات، الگوی پیشنهادی سازمان جهانی گردشگری است که در نمودار زیر ارائه شده است.

شکل2-1. دسته بندی انواع جاذبههای گردشگریمنبع: (سازمان جهانی گردشگری،2013)
جاذبههای طبیعی: جاذبههای طبیعی موجود در مقصد، غالباً اولین موضوعی است که توجه گردشگر را جلب میکند که اصولاً ترکیب متنوعی از منابع طبیعی را میتوان به منظور ایجاد محیطی جذاب برای توسعه گردشگری به کار گرفت.
جاذبههای فرهنگی: در صنعت گردشگری، فرهنگ به عنوان عامل جذب عمل میکند. برای گردشگرانی که سفر میکنند، فعالیتها، رویدادها و محصولات فرهنگی، همچون نیرویی الهام بخش و جذاب برآنان اثر میگذارد جاذبه های فرهنگی شامل تمام تجلیها و تبلورهای بیرونی و رسمی فرهنگ هر کشور است که میتوان آنها را دید، نمایش داد یا به نوعی عرضه کرد (کاظمی، 1389).
جاذبه های انسان ساخت: به کلیه عناصر و پدیده های مصنوع دارای ارزش و حائز تعاریف معیار جذابیت، جاذبه انسان ساخت گفته میشود.
مقاصد گردشگری با توجه به پتانسیلها و منابع گردشگری مختلفی که در بردارند، ممکن است یک یا چند نوع از جاذبههای گردشگری را به گردشگران به عنوان محصول گردشگری ارائه نمایند. گردشگری شامل همه خدمات و ویژگیهایی است که در کنار هم قرار می گیرند تا آنچه مسافر میخواهد، فراهم آورند و انواع مختلفی دارد، اما صاحبنظران گردشگری در دنیا، چهار فضای کلی را به عنوان مقاصد گردشگری مشخص کرده اند که عبارتند از:
– فضای روستایی یا جهانگردی سبز
– فضای کوهستانی برای ورزش های کوهستانی
– فضای ساحلی با ویژگی های خاص خود
– فضای شهری.
یکی از انواع گردشگری، گردشگری شهری است؛ به طوری که با توجه به جایگاه ویژه شهر، در بسیاری از کشورهای موفق در این صنعت، شهر پایه و اساس توسعه گردشگری است، چراکه بسیاری از شهرها در بردارنده تمامی انواع جاذبه های گردشگری مذکور هستند؛ یعنی در این نقاط می توان هم شاهد جاذبه های طبیعی، فرهنگی و هم جاذبههای انسان ساخت بود. ایجاد و توسعه فضاهای شهری مناسب، بازسازی فضاهای ظاهراً متروک و مرده به قصد زنده کردن جنبه های کهن جامعه، ازجمله آثار توسعه گردشگری شهری است. بدین منظور، بسیاری از شهرها درصددند تا از ویژگیها و امکانات خاص شهر خود سود برده، از مزایای جلب گردشگری شهری بهره گیرند (رایز و تنور2012).
فضاهای شهری در شهرهای معاصر را که برای گردشگران به عنوان یک جاذبه محسوب میشوند، میتوان به دو دسته تقسیم نمود (استیگیتز ، 1386):
– فضاهای مدرن یا جدید نظیر پارک ها، مراکز فروش مدرن، فرهنگسراها، میادین و پلازاها
– فضاهای سنتی نظیر بازارها، امامزاده ها، گورستان ها، باغ ها، مساجد و سایر اماکن تاریخی
وجود جاذبههای متعدد تاریخی فرهنگی و جاذبه های ویژه و انسانساخت در نقاط شهری با رشد گردشگری در دهههای اخیر باعث شده است تا این مقاصد مورد هجوم گردشگران قرار گیرند. بسیاری از مسؤلان این نقاط شهری نیز به علت بیتوجهی به آثار نامناسب گردشگری و توجه صرف به مزایای اقتصادی این صنعت، باعث تسریع این روند مخرب گشتهاند. از دیگر سو، در بسیاری از طرحهایی که برای این نقاط شهری تهیه میگردد، کوچکترین توجهی به مقوله گردشگری و آثار آن بر روند توسعه شهر نشده است. از این رو، انجام مطالعات برای شناسایی و تجزیه و تحلیل تاثیرات گردشگری، مضاف بر طرحهای مطلقا کالبدی در این نقاط لازم است.
این مطالعات رهنمودهای کلی را برای توسعه گردشگری پایدار فرآهم مینماید. چون طرحهای توسعه و عمران شهری به صورت کلی و با توجه به نیازهای ساکنان شهر تهیه و اجرا میگردد و در بعضی مواقع، ملزومات مربوط به توسعه گردشگری که از ویژگی های بارز و منحصر به فرد بعضی از شهرهاست در این طرحها نادیده گرفته میشود، لازم است برای این گونه شهرها مطالعاتی انجام شود که علاوه بر توسعه کالبدی، توسعه گردشگری آن را نیز مورد توجه قرار دهد. شهرهایی با ویژگی گردشگرپذیری در حجم انبوه به دلیل داشتن ویژگیهای منحصر به فرد و آمیختگی کالبد شهری با محیط طبیعی و عجین شدن زندگی ساکنان با ویژگیهای محیطی جغرافیایی باید از حالت ویژهای در تهیه طرحهای توسعه شهری برخوردار باشند. لذا لازم است مطالعاتی با مضامین توسعه کالبدی همراه با نگرش به توسعه گردشگری در قالب توجه همه جانبه به توسعه پایدار از طریق توجه ویژه به مطالعات محیطی جغرافیایی، جمعیتی، اجتماعی و فرهنگی، نظام اقتصادی و فعالیتی، میراث فرهنگی، گردشگری و حفظ و احیای میراث فرهنگی، نظام حمل و نقل، توسعه شهری و نظام مدیریتی و قانونی در چارچوب نقش های شهر تهیه گردد.
2-6. عوامل مؤثر بر رونق صنعت گردشگریسفر محرک اصلی در چرخه اقتصاد است. صنعت توریسم معمولاً یکی از زمینههای اقتصاد جهانی است که به آن توجه کمی میشود. صنعت توریسم، همچنان به عنوان چرخه پیشرفت اقتصادی بسیاری از کشورهای فقیر به حساب میآید (رایز و تنور2012).
این صنعت امروزه نیاز به نگهداری دارد. هتل ها نیاز به کارکنانی جهت بازسازی داشته، همچنین ارگانهایی باید وجود داشته باشد که تحت نظر آنها هر چیز مرتبط با صنعت توریسم همواره نو شود. به عنوان مثال کافی شاپها برای جذب بیشتر گردشگران باید منوهای خود را تغییر دهند. هتل ها و بسیاری از اماکن گردشگری دیگر نیز باید بنا به نیازهای توریستی خود را به روز سازند. با ایجاد چنین تغییراتی در سطح شهر و یا کشور است که اقتصاد میتواند جریان داشته و رو به پیشرفت باشد.
توریسم نه تنها سبب افزایش درآمد افراد و ارگانهایی میشود که در این راستا فعالیت دارند، بلکه برای افرادی که به گردشگری علاقهمندند نیز میتواند مفید باشد. هر کشور، شهر و یا حتی روستا دارای پتانسیلهایی جهت رونق اقتصادی است. توریسم میتواند همچون یک کار تجارتی سبب رقابت اقتصادی شود. همانطور که در تجارت تأمین کنندههای کالا در صدد رقابت، جهت تولید کالایی بهتر بر میآیند، در صنعت توریسم نیز از آنجا که گردشگران روز به روز دنبال سرویس گرفتن بهتر می باشند، کشورها باید به رقابت افتاده تا جهت جذب بیشتر مسافران در کشور خود امکانات و تجهیزات بیشتری را فراهم آورند. البته این مسأله کاملاً قابل انتظار است که تمامی کشورها به زور نمیتوانند نیازهای مرتبط با کشورهای خارجی را ارائه دهند. حتی گاهی ارائه برخی از این سرویسها ممکن است به علت عدم سازگاری فرهنگی با یک کشور هیچگاه صورت نگیرد.
ایران کشوری است با جاذبههای گوناگون در زمینههای تاریخی و فرهنگی و جغرافیایی و جود اقوام گوناگون با آداب و سنن منحصر به فرد، چهره های متفاوتی به این کشور بزرگ، چه از نظر وسعت و چه از نظر قدمت بخشیده است و شناسایی نکردن بسیاری از جاذبههای موجود باعث شده که « بهشت گمشده » لقب ایران در صنعت گردشگری همچنان گمشده باقی بماند. کارشناسان جهانگردی از ایران به عنوان غول خفته این صنعت نام می برند.
از آنجا که امروزه بیشتر افراد به منظور تفریح و لذت بردن (باید توجه داشت که در تعریف سفر هم بسیاری از کتابهای تخصصی در زمینه جهانگردی همین مطلب را ارائه می دهند، یعنی سفر به قصد لذت بردن انجام می‌شود) سفر میکند، توقع بیشتری از لحاظ امکانات از کشور میزبان دارند و به همین دلیل است که کشورهایی که اکنون از جاذبه های مصنوعی و به عبارت بهتر دست ساز برخوردارند، از کشورهای دیگر در زمینه جذب توریست موفق تر عمل میکنند. البته به این موضوع هم باید توجه داشت که تا حدی امنیت و گاه سیاست های خارجی نادرست در کشورها و وجود تبلیغات منفی رسانه های خارجی بر این مسئله میتواند دامن بزند.
یکی دیگر از مواردی که میتواند به ما در جهت توسعه گردشگری یاری کند، فرهنگ سازی و آشنا کردن مردم در مواجهه با افراد خارجی است، به عنوان مثال در کشور چین در آستانه برگزاری المپیک 2008 پکن، در حال آموزش دادن لبخند و ایستادن داخل صف به مردم بودند. کاری ساده اما تأثیرگذار.
بطور کلی عوامل زیادی در جذب توریست مؤثرند که مهمترین عوامل آن بشرح زیر می باشد (رایز و تنور2012):
1- تأمین امنیت مالی و جانی برای گردشگر ایجاد احساس امنیت کامل اجتماعی و قضایی در آن
2- بهبود کیفیت عرضه خدمات و ارتقای امکانات رفاهی و آسایش
3- تحقیقات و پژوهشهای کارشناسنامه در جهت شناسایی بازارهای مطلوب
4- فعال کردن نمایندگیهای خصوصی در کشور
5- سازماندهی رفتارها و برخوردها در جهت بهینه کردن افکار داخلی
6- گسترش سرمایهگذاری خصوصی و دولتی برای گسترش امکانات گردشگری مانند ساخت هتل، رستوران، مراکز اقامتی
7- ایجاد و بهبود فضای رقابتی اقتصادی در گردشگری
8- شناسایی علمی کالاهای مورد نیاز برای خرید توسط گردشگران
9- متنوع کردن مراکز گردشگری، جاذبههای طبیعی و تاریخی
10- استفاده از روشهای علمی برای تبلیغات و بازاریابی
11- تسهیل قوانین صدور رویداد و حذف قوانین و مقررات زائد ودست و پاگیر
12- جلوگیری از اعمال فشار و سختگیریهای بی مورد نسبت به گردشگران
13- منظم کردن پروازهای داخلی و خارجی و بهبود ارائه خدمات در آنها
14- احترام به فرهنگ محلی با مشارکت گردشگران.
2-7. موانع توسعه صنعت گردشگریکشورها با پرداختن به بررسی دلایل و عوامل توسعه جهانگردی در کشورشان در زمینهای متفاوت به دنبال راه حلی برای توسعه این صنعت بوده اند. این مشکلات را از منظرهای متفاوت اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی میتوان بررسی کرد. گرچه تقسیم بندی و تمایز مشخصی از این موانع، در دستهای مجزا امکان پذیر نیست و بیشتر این موانع مختلط بوده است؛ چنان که هم مربوط به بعد اقتصادی و هم بعد اجتماعی میشود، نگارنده موانع توسعه گردشگری را به دو دسته ی وسیع روبنایی و زیربنایی تقسیم بندی کرده است (استیگیتز، 1386).
2-7-1. موانع زیربنایی مشکلات اقتصادی و وضعیت نابسامان مالی در کشورهای در حال توسعه را می توان یکی از بزرگترین موانع در بحث توسعه گردشگری نام برد عدم وجود بسترهای مناسب حمل و نقل و نبود امکان خدماتی و رفاهی، دلیلی بر عدم توجه گردشگران به این مناطق بوده است (نساج و آریا، 1386). پاره در این موانع عبارتند از:
الف- حمل و نقل: یکی از بسترهای اجتماعی اقتصادی بوده است که با بهبود آن شرایط بهتری در توسعه گردشگری میتوان داشت. جهت بهبود حمل و نقل بر پاره ای از مسائل آن باید توجه خاصی مبذول شود از جمله: توسعه و ارزیابی راهبرد قیمتگذاری، تعیین کشش نقاط، درآمد و کشش قیمتی، دادههای در مورد کنترل کیفیت»
تنظیم جداول برنامه ای، شناسایی انتظارات، میزان رضایت مشتریان، بررسی تاثیر احتمالی و زیست محیطی شبکه های حمل و نقل در جامعه میزبان، شناسایی بازار هدف، پیش بینی نیازهای آینده بخش حمل و نقل، مدیریت مسائل در این بخش»
ب- اماکن اقامتی و رفاهی: هتل ها، مسافرخانه ها، رستوران ها و تمامی تسهیلات خدماتی، که در صنعت گردشگری به کار می رود جزء خدمات اقامتی میباشد. در بحث تسهیلات اقامتی توجه به چند معیار از اهمیت خاصی قرار دارد: بحث کیفیت، بحث قیمت و نزدیکی به منطقه گردشگری.
پ- مراکز خدماتی دیگر: از مراکز خدماتی دیگر از جمله: مراکز بهداشتی درمانی مانند بیمارستانها، مراکز امداد مثل آتش نشانی و غریق نجات، پمپ بنزینها، سرویسهای عمومی و همچنین دسترسی به مراکز خرید می توان نام برد.
2-7-2. موانع روبناییالف – اطلاع رسانی: تبلیغات و اطلاع رسانی از مباحث بسیار مهمی در اقتصاد به شمار میرود. آگاهی رسانی و تبلیغات امروزه با رو شهای متفاوتی در جهان برای جذب گردشگران انجام میگیرد و بیشترین تاثیر در جذب گردشگر داشته است. بروز بودن در آگاهی رسانی از جمله موارد موثر در توسعه گردشگری بوده است. روشهای اطلاع رسانی عبارتند از(استین، 2008):
1- مجموعهی گردشگری (پکیج گردشگری): « مجموعههای مسافرتی، سفرها تنظیم شدهای هستند که با توجه به برنامههای از پیش تعیین شده و مشروح در ارتباط با خدمات گردشگری متعدد به وجود میآیند. این مجموعه ها از پیش با قیمت ثابتی به فروش می رسند».
2- برگ های تبلیغاتی(بروشورها)
3- بازاریابی توسط آژانسهای مسافرتی
4 – اطلاع رسانی الکترونیکی(گردشگری مجازی): با رشد سریع تکنولوژی اطلاع رسانی در چهار چوب نظام مبادله الکترونیک و سرعت بخشیدن به امر بازاریابی و مسافرت، کاهش هزینه و دستیابی به بازارهای جدید را در زمینه گردشگری فراهم آورده است. عبارت گردشگری الکترونیکی به معنای کاربرد کسب و کار الکترنیکی در مسافرت و گردشگری و نیز به مفهوم دیجیتالی شدن همه فرآیندها و زنجیرهای ارزش در گردشگری است. خدماتی که در گرشگری الکترونیکی مرسوم است «اطلاع رسانی شفاف، دقت واعتبار، انجام کلیه تشریفات اخذ ویزا، رزرو هتل و مراکز تفریحی سیاحتی، رزرو و اجاره وسایل نقلیه، اخذ بلیط هواپیما، اتوبوس، قطار …، خرید برنامه های سفر و تورهای مختلف».
5- تبلیغات تلویزیونی و ماهوارهای: رسانههای تصویری، از جمله کانالهای تلویزیونی ماهواره، به علت داشتن بیشترین مخاطب عام، ابزار بسیار مناسبی جهت تبلیغات گردشگری بوده است. این روش سابقه طولانی در بین کشورها دارد.
ب – امنیت: امنیت یا احساس امنیت تاثیر زیادی در جذب گردشگران دارد، یکی از دلایل مسافرت رفتن به منطقه دیگر، احساس آرامش و دوری از استرس های زندگی میباشد؛ چنانکه گردشگران دریک منطقه، احساس امنیت نداشته باشند، بدیهی است که کمتر، مقصدشان را آن منطقه درنظر می گیرند؛ ولو جاذبههای زیادی داشته باشد «جرایم و مخاطراتی که گردشگران را تهدید میکند؛ نوعی تبلیغات منفی درباره منطقه است و تأثیرات منفی در ذهن بازدید کنندگان میگذارد. به همین سبب مسئولان تورهای گردشگری از سفر به مناطقی که خطر آفرینند اجتناب میکنند».
پ- سیاستگذاریها و مدیریت: نوع مدیریت و سیاستگذاریهای کلان دولتی اهمیت زیادی در توسعه گردشگری دارد
ت- آموزش: «به تجربه معلوم شد که صنعت نوپای جهانگردی ایران، تنها از طریق استفاده از تخصص و خدمات افراد کار آزموده در این صنعت و رسانیدن سطح این خدمات به سطح نمونه استاندارد بین المللی از یک طرف و تصمیم یک نحوهی برخورد و رویارویی مطلوب با جهانگردان از طرف دیگر، میتواند به صورت یک صنعت مترقی و پیشرو در سراسر کشور درآید». آموزش افرادی که تعامل نزدیک با جهانگردان دارند، از جمله راهنمایان تور، مهمانداران، رانندگان و غیره، از لحاظ نحوه برخورد، آشنایی دقیق با مناطق گردشگری و زبان از اهمیت خاصی برخوردار بوده است (کاظمی، 1389).
2-8. مدلهای گردشگریدر مطالعات گردشگری واژه مدل دارای مفاهیم و استدلالهای زیادی است. اغلب این استدلالها در جهت پیش بینی مدلها، ترسیم نمودار فرآیند برنامهریزی و یا بعضی از ابعاد نظری سیستم گردشگری به کار گرفته میشوند؛ بنابر این کاربرد معمول واژه مدل شاید به غلط استفاده شود؛ پس ضروری همیشه ذات و هدف مدلهای مورد تحقیق، مشخص گردد؛ همچنین باید توجه به تمایز اصلی بین مدلهای «برنامه ریزی/ فرآیند مدیریتی» و مدلهای« نظری» که بعضی از جنبه های کارکردی سیستم گردشگری را توضیح میدهند، داشت. پس دو دسته از مدلهای بنیادین گردشگری عبارتند از؛ یکی مدلهای نظری که بر اساس آن سیستم گردشگری کل یا بخشی از کل، ترسیم، پیاده سازی و انطباق داده میشود و میتوان آنها را بر حسب نزدیکی به واقعیت به تقسیمات جزیی تری نیز تبدیل کرد؛ این مدلها به سه دسته تقسیم می گردند: مدلهای توصیفی (به توصیف اجزای سیستم گردشگری میپردازند)، مدلهای تشریحی (به تشریح ماهیت کارکرد سیستم با و یا بدون در نظر گرفتن روابط معلولی آنها میپردازند) و مدلهای پیش بینی کننده (بر پایه دانش روبط علت و معلولی استوار است)؛ و دیگری مدلهای عملی/ فرآیندی میباشد که مشتمل بر مدلهای سنتی( برای حل مشکل طراحی میشوند و از تبیین اهداف ← ارائه گزینه های مختلف ← ارزیابی گزینهها ← انتخاب گذینه ← به اجرا میرسند )، ذهنی/ استنباطی( براساس تعصبات شخصی یا تفکرات خاص) و تئوری سیستمها( تلفیقی از مدلهای نظری با فرایندی می باشند) تقسیم میگردند (استین، 2008). باید توجه کرد بعضی از مدل های پیش بینی کننده، حول هر دو نمودار دور می زنند. آن مدل هایی را که فقط علت یابیهای گرایشی دارند و یا استنباطی هستند (مثلا” تکنیک های دلفی، قضاوت های حرفه ای) میتوان آنها را تکنیک های فرآیندی نامید که به توسعههای نظری ارتباطی ندارند. عناصر نهایی در شکل (2-2) به ملاحظات سطح های مختلف استنباط و ادراک دربرنامه ریزی است. مدلهای گردشگری درمورد سیستم های کل و سیستم ها خرد در مقیاس های مختلف فضایی اعم از مکان/ پروژه، محلی، ناحیه، ملی یا بین المللی کاربرد دارند.

شکل 2- 2. طبقه بندی مدلهای گردشگریچورلیو هاگت (2011)، کاربرد مدلها را بدین شرح می نامند: کاربردی روانشناسانه، کاربردی اکتسابی/ فراگیری، کاربردی استدلالی، کاربردی معیاری، کاربرد سیستم گونه و کاربردی ساختاری

همچنین به طرق دیگری میتوان مدلها را تقسیم بندی کرد:
مدلهای مصور یا شکلی: این مدلها از نظر ظاهر شبیه دنیای واقعی با مقیاس تصویری هستند.
مدلهای مشابه: برای نشان دادن تمایزات در یک مجموعه؛ مانند کاربرد رنگ در نقشه کاربری یک سرزمین.
مدلهای سمبلی: برای توضیح سیستمها یا فرآیندها در مدلهای پیشبینی کننده از طرح و رسم استفاده می کنند.
البته برای شناخت مشکلات برخی از تحقیقات، میتوان از تلفیق مدلهای برنامه ریزی/ فرآیند مدیریتی با مدلهای نظری به مدلهای ترکیبی دستیابی پیدا کرد و طی فرآیندی معین و تقابل مستمر آنها به ارائه راه حلهایی در زمینه سیستم گردشگری نائل شد.
باید توجه داشت در چشم انداز و دورنمای یک سیستم، مدلها در زیر مجموعه نظریهها قرار میگیرند. نظریه های سیستم ها، دیدگاههای هستند که پدیده ها را تشریح میکنند و برای اداره سیستم ها بکار گرفته میشوند. بنابر این مدلها در ابتدا توصیفی، سپس تشریحی و در نهایت پیش بینی کننده اند؛ بنابر این مدلها، پیریزی و سازههای نظریه ها را تشکیل میدهند.
33020013335000

شکل2-3. مدل سیستم های ترکیبی برای برنامه ریزی و نظریه های گردشگری با این مقدمه در ذیل به بررسی مهمترین دیدگاهها و مدلهای ارائه شده در زمینه سیستم گردشگری با توجه بنیادی ترین آنها (مدلهای مدلهای برنامه ریزی/ فرآیند مدیریتی و مدلهای نظری) میپردازیم:
مدل سازمان جهانی گردشگری درباره سیستم گردشگری
سازمان گردشگری جهانی(WTO) سیستم گردشگری را به دو بخش اصلی تقسیم میکند؛ یکی عوامل تقاضا، شامل بازارهای گردشگری بین المللی، داخلی (ملی و منطقهای) و ساکنان محلی و دیگر عوامل عرضه، مشتمل برفعالیتها و جاذبهها (جاذبههای طبیعی، فرهنگی، تاریخی، پارکهای تفریحی، باغ وحشها، باغهای گیاه شناسی، آکواریمها و…)، محل اقامت (هتلها، متلها، هتل آپارتمانها، مهمانپذیرها و…)، خدمات و تسهیلات گردشگری ( دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری، رستورانها، خرید، امور بانکی، مبادله ارز، خدمات و امکانات پستی و پزشکی و…)، حمل و نقل(هوایی، زمینی، دریایی)، امکانات و تأسیسات زیربنایی (شامل آب رسانی، برق رسانی، بهداشت، فاضلاب، دفع زباله و مخابرات) و عناصر سازمانی است (سازمان جهانی جهانگردی، 2013).
مدل ارائه شده از طرف سازمان جهانی گردشگری بر پایه نظریه سیستمی میباشد؛ این مدل با توجه به دو دسته مدلهای بنیادین گردشگری در طبقهبندی مدلهای نظری- سیستم گردشگری کل از گونه تشریحی است.
41406770521عوامل عرضه
– جاذبه ها و فعالیت ها
– محل اقامت
– دیگر خدمات و تسهیلات گردشگری
– حمل ونقل
– دیگر تأسیسات زیر بنایی
– عناصر سازمانی

عوامل تقاضا
– بازارهای گردشگری بین المللی
– بازارهای گردشگری داخلی
– استفاده ساکنان از جاذبه ها و امکانات و
خدمات گردشگری
00عوامل عرضه
– جاذبه ها و فعالیت ها
– محل اقامت
– دیگر خدمات و تسهیلات گردشگری
– حمل ونقل
– دیگر تأسیسات زیر بنایی
– عناصر سازمانی

عوامل تقاضا
– بازارهای گردشگری بین المللی
– بازارهای گردشگری داخلی
– استفاده ساکنان از جاذبه ها و امکانات و
خدمات گردشگری

شکل2-4. عناصر سیستم گردشگری (سازمان جهانی گردشگری)منبع: سازمان جهانی جهانگردی، 2013

مدل لیپر
لیپر (1979) مدل خود را در به عنوان یک چارچوب سازماندهی شده در بسیاری از مسائل گردشگری پیشنهاد کرده است. وی بسیاری از مسائل گردشگری را با توجه به فعالیتهای آن در نظر گرفته و بخشهای صنعت را مجاز به استقرار میسازد و عامل جغرافیایی را در کل سفر اجتناب ناپذیر، پیشبینی کند. او سه عنصر اصلی را در سیستم گردشگری مؤثر میداند.
1- گردشگران/گردشگر در این سیستم یک فاعل است. 2- عوامل جغرافیایی: شامل الف- منطقه تولید کننده مسافر(فشار برای برانگیختن سفر) ب- منطقه مقصد گردشگر(علت وجودی برای گردشگری) ج- منطقه حمل و نقل (مکانهای میانی برای رسیدن به مقصد). 3- صنعت گردشگری؛ مشتمل بر دامنه ای از تجارتها و سازمانهای درگیر در توزیع محصول گردشگری هستند. هر یک از عناصر و عوامل سیستم گردشگری لیپر نه تنها برای توزیع محصول گردشگری بلکه برای شرایط معاملاتی و آثار گردشگری و البته زمینههای متفاوتی که در گردشگری اتفاق میافتد، با یکدیگر در تقابلند.
مدل ارائه شده از طرف لیپر بر پایه نظریه سیستمی می باشد؛ این مدل در طبقه بندی مدلهای نظری- سیستم گردشگری کل از گونه تشریحی است.

شکل 2-5. چرخه مستقیم دو سویه گردشگری به عنوان سیستم گردشگری کلمنبع: سازمان جهانی گردشگری، 2013

120769125790TGR منطقه مبدا مسافر علائم بیان کننده نواحی مختلف مقصد گردشگر است
TR مسیر ترانزیت
TDR منطقه مقصد گردشگری
TDR3
TDR2
TGR
TDR1
TR4
TR1
TR2
TR3
00TGR منطقه مبدا مسافر علائم بیان کننده نواحی مختلف مقصد گردشگر است
TR مسیر ترانزیت
TDR منطقه مقصد گردشگری
TDR3
TDR2
TGR
TDR1
TR4
TR1
TR2
TR3

این نوشته در مقالات ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *