–93

02490470

دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملایر
گروه حسابداری
عنوان
بررسی روند سریهای زمانی ظرفیت مالیاتی بر پیش بینی درآمدهای مالیاتی استان همدان با استفاده از مدل ARMA
پایان نامه ارائه شده به مدیریت تحصیلات تکمیلی به عنوان بخشی از فعالیت های تحصیلی لازم برای اخذ درجه کارشناسی ارشد (MA)
در رشته حسابداری
استاد راهنما
دکتر داریوش جاوید
استاد مشاور
دکتر حسین افشار
نگارش
مهدی قهری
بهمن 1394

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد ملایر
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A) در رشته حسابداری
جلسه دفاع از پایان نامه کارشناسی ارشد آقای مهدی قهری ورودی 92 رشته حسابداری
با عنوان:
بررسی روند سریهای زمانی ظرفیت مالیاتی بر پیش بینی درآمدهای مالیاتی استان همدان با استفاده از مدل ARMA
تصویب و ارزیابی شده توسط کمیته پایان نامه با نمره …………. و درجه: ……………………
جناب آقای دکتر داریوش جاوید (استاد راهنما و رئیس کمیته) استادیار
جناب آقای دکتر حسین افشاری (استاد مشاور) استادیار
جناب آقای دکتر محمدعظیم خدایاری(داور) استادیار

2499995-535940
تعهد نامه اصالت رساله یا پایان نامه
اینجانب مهدی قهری دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته در رشته حسابداری که در تاریخ 24/11/1394 از پایان نامه خود تحت عنوان “بررسی روند سریهای زمانی ظرفیت مالیاتی بر پیش بینی درآمدهای مالیاتی استان همدان با استفاده از مدل ARMA”
با کسب نمره19 و درجه عالی دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد می شوم :
1 ) این پایان نامه / رساله حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که ازدستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران ( اعم از پایان نامه ، کتاب ، مقاله و ….) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رویه موجود ،نام منبع مورد استفاده و سایرمشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
2 )این پایان نامه / رساله قبلاَ برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح ،پایین تر یا بالا تر ) در سایر دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3 ) چنانچه بعد از فراغت از تحصیل ،قصد استفاده و هرگونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب ،ثبت اختراع و…….از این پایان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
-5504468199174 ) چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود ، عواقب ناشی از آن را می پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی: مهدی قهری
تاریخ و امضا:
الهی به حرمت آن نام که توخوانی و به حرمت آن صفت که تو چنانی , دریاب که می توانی.
الهی عمر خود را به باد کردم و بر تن خود بیداد کردم ،گفتی و فرمان نکردم،
درماندم و درمان نکردم.
الهی اگر تو مرا خواستی من آن خواستم که تو خواستی.
الهی به بهشت و حور چه نازم مرا دیده ای ده که ازهر نظر بهشتی سازم.
الهی عاجز و سرگردانم نه آنچه دانم دارم و نه آنچه دارم دانم.
الهی به ما خوش خویی ، خوش گویی ، خوش رویی ، خوش ذاتی عنایت فرما.
سپاسگزاری
سپاس ایزد منان را که توفیق فراگیری علم را بر من عطا فرمود و مرا در کوران مشکلات و سختی ها یاری نمود، تا این رساله را با موفقیت به پایان برسانم.
در طول دوران تحصیلی و تهیه این پایان نامه از راهنمایی ها و مساعدتهای اساتید و سروران عزیزی بهره برده ام که در اینجا لازم است از همه ایشان مراتب سپاس قلبی و تشکر خالصانه خود را داشته باشم.
از اساتید ارجمند و مهربانم جناب آقای دکتر داریوش جاوید استاد راهنما، جناب آقای دکتر حسین افشاری مشاور و جناب آقای دکتر محمدعظیم خدایاری که زحمت داوری این پایان نامه را تقبل نموده اند سپاسگزاری می نمایم.
از دوست عزیزم آقای وحید یاری که در تهیه پایان نامه مساعدت نموده اند تشکر می نمایم.
در نهایت از خانواده ام بخصوص از همسر عزیزم که با تلاش و از خود گذشتگی به یاریم همت گمارد تشکر و سپاسگزاری می نمایم.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
TOC o “1-3” h z u فصل اول، کلیات پژوهش1 – 1 – مقدمه PAGEREF _Toc442979029 h 21 – 2 – بیان مسئله PAGEREF _Toc442979030 h 31 – 3 – اهمیت و ضرورت پژوهش PAGEREF _Toc442979031 h 51-4- فرضیات پژوهش: PAGEREF _Toc442979032 h 61 – 5 – روش انجام پژوهش PAGEREF _Toc442979033 h 61 – 6- قلمرو پژوهش PAGEREF _Toc442979034 h 61 – 7 – تعریف اصطلاحات و مفاهیم PAGEREF _Toc442979035 h 61- 7 – 1 – مالیات PAGEREF _Toc442979036 h 61-7-2- مالیات بر ارزش افزوده PAGEREF _Toc442979037 h 71-7-3- پایه مالیاتی PAGEREF _Toc442979038 h 71-7-4- درآمد مالیاتی PAGEREF _Toc442979039 h 7فصل دوم، ادبیات پژوهش
2-1- مقدمه PAGEREF _Toc442979041 h 9بخش اول – تاریخچه مالیات PAGEREF _Toc442979042 h 102-2- تعریف مالیات PAGEREF _Toc442979043 h 102-3- تاریخچه پیدایش مالیات در جهان PAGEREF _Toc442979044 h 112-4- تاریخچه پیدایش مالیات در ایران: PAGEREF _Toc442979045 h 112-5- مالیه ایران پس از مشروطیت: PAGEREF _Toc442979046 h 132-6- بررسی مالیات PAGEREF _Toc442979047 h 142 – 7 – نحوه تأسیس‌ ‌و ساختار کلی‌ ‌سازمان امور مالیاتی کشور PAGEREF _Toc442979048 h 152 – 8 – وظایف نظام مالیاتی کشور PAGEREF _Toc442979049 h 152 – 9 – پایه‌های مالیات در ایران PAGEREF _Toc442979050 h 182 – 9 – 1 – مالیات‌های مستقیم PAGEREF _Toc442979051 h 182 – 9 – 2 – مالیات‌های غیرمستقیم PAGEREF _Toc442979052 h 192-10- انواع مالیات غیرمستقیم پیش از تصویب قانون تجمیع عوارض ‌ ‌ PAGEREF _Toc442979053 h 192 – 11 – انواع مالیات از لحاظ منبع PAGEREF _Toc442979054 h 192 – 12 – نرخ های مالیاتی و مالیات در مکاتب اقتصادی PAGEREF _Toc442979055 h 202 – 13 – اصول مالیاتی از نظر کلاسیک‏ها PAGEREF _Toc442979056 h 212 – 14 – اصول مالیاتی از دید کینزین‌ها PAGEREF _Toc442979057 h 222 – 15 – نگرش‌های جدید به اصول مالیاتی PAGEREF _Toc442979058 h 232 – 15 – 1 – اصل تشخیص محل خرج PAGEREF _Toc442979059 h 232 – 15 – 2 – اصل سهولت تمکین داوطلبانه مالیاتی PAGEREF _Toc442979060 h 242 – 15 – 3 – اصل مشارکت PAGEREF _Toc442979061 h 24بخش دوم : مالیات بر ارزش افزوده PAGEREF _Toc442979062 h 252-16- تاریخچه مالیات بر ارزش افزوده: PAGEREF _Toc442979063 h 252-17- خصوصیات و ویژگیهای مالیات بر ارزش افزوده در رسیدن به اهداف: PAGEREF _Toc442979064 h 27بخش سوم: سرمایه گذاری PAGEREF _Toc442979065 h 282-18- تعریف سرمایه گذاری PAGEREF _Toc442979066 h 282-19- انواع سرمایه گذاران PAGEREF _Toc442979067 h 282-20- موقعیت جغرافیایی استان همدان PAGEREF _Toc442979068 h 312-21- جمعیت استان همدان PAGEREF _Toc442979069 h 322 – 22 – نیروی انسانی و اشتغال PAGEREF _Toc442979070 h 342 – 23 – ضریب جینی PAGEREF _Toc442979071 h 352 – 24 – نرخ تورم در استان همدان PAGEREF _Toc442979072 h 372 – 25 – اقتصاد استان همدان PAGEREF _Toc442979073 h 382 – 26 – بررسی وضعیت صعنت و معدن استان همدان PAGEREF _Toc442979074 h 432 – 27 – علت جذب سرمایه گذاری در استان PAGEREF _Toc442979075 h 442 -27 – 1 – وجود ذخایر معدنی PAGEREF _Toc442979076 h 442 – 27 – 2 – وجود شهرک‌ها و نواحی صنعتی در استان جهت استقرار واحدهای صنعتی PAGEREF _Toc442979077 h 462 – 28 – بررسی وضعیت کشاورزی استان همدان PAGEREF _Toc442979078 h 472 – 29 – بررسی روند درآمد سرانه PAGEREF _Toc442979079 h 492-30- روند درآمد های مالیاتی استان همدان PAGEREF _Toc442979080 h 532-31- بررسی نسبت مالیاتی استان همدان به تولید ناخالص داخلی استان PAGEREF _Toc442979081 h 552-32- مطالعات انجام شده در داخل کشور PAGEREF _Toc442979082 h 572-33- مطالعات انجام شده در خارج از کشور PAGEREF _Toc442979083 h 63فصل سوم، روش پژوهش
3-1- مقدمه PAGEREF _Toc442979086 h 663 – 2 – روش پژوهش PAGEREF _Toc442979087 h 663 – 3 – فرضیه پژوهش PAGEREF _Toc442979088 h 673 – 4 – جامعه آماری و نمونه گیری PAGEREF _Toc442979089 h 683-5- روشهای آماری PAGEREF _Toc442979090 h 683-5-1- تخمین ظرفیت مالیاتی PAGEREF _Toc442979091 h 683-5-2- آزمون های فروض کلاسیک مدل PAGEREF _Toc442979092 h 713-6- همبستگی PAGEREF _Toc442979093 h 713-6-1- ضریب تعیین PAGEREF _Toc442979094 h 723-6-2- ضریب همبستگی PAGEREF _Toc442979095 h 723-7- آزمون دیکی فولر تعمیم یافته PAGEREF _Toc442979096 h 723-8- پیش بینی درآمدهای مالیاتی و برآورد الگوی ARMA PAGEREF _Toc442979097 h 733 – 9 – آزمون عدم خود همبستگی باقیمانده ها PAGEREF _Toc442979098 h 75فصل چهارم، تجزیه و تحلیل داده ها
4– 1 – مقدمه PAGEREF _Toc442979101 h 784 –2 – توصیف داده ها PAGEREF _Toc442979102 h 784 – 3 – تحلیل آزمون های فروض کلاسیک مدل PAGEREF _Toc442979103 h 794-3-1- تحلیل آزمون دیکی فولر تعمیم یافته PAGEREF _Toc442979104 h 794-3-2- تخمین ظرفیت مالیاتی استان PAGEREF _Toc442979105 h 794-3-3-آزمون میانگین صفر پسماند PAGEREF _Toc442979106 h 804-3-4- بررسی همسانی یا ناهمسانی واریانس PAGEREF _Toc442979107 h 804-4- تحلیل تخمین ظرفیت مالیاتی استان PAGEREF _Toc442979108 h 804-5- برآورد ظرفیت مالیاتی PAGEREF _Toc442979109 h 814 – 6 – تحلیل مدل ARMA PAGEREF _Toc442979110 h 834-7- نتایج پژوهش PAGEREF _Toc442979111 h 844-7-1- پیش بینی درآمدهای مالیاتی استان تا سال 1400 PAGEREF _Toc442979112 h 844-7-2- تحلیل پیش بینی مدل PAGEREF _Toc442979113 h 884-8- جمع بندی PAGEREF _Toc442979114 h 89فصل پنجم، نتیجه گیری و منابع
نتیجه گیری و منابع PAGEREF _Toc442979116 h 905-1- مقدمه PAGEREF _Toc442979117 h 915-2- اصلی ترین قابلیتهای توسعه استان PAGEREF _Toc442979118 h 915-3- پیشنهادات برخاسته از پژوهش PAGEREF _Toc442979119 h 925-4- پیشنهادات جهت مطالعات آتی PAGEREF _Toc442979120 h 95منابع PAGEREF _Toc442979121 h 96پیوستها PAGEREF _Toc442979122 h 100

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2 – 1 : ضریب جینی و سهم 40و 10 ،20 درصد ثروتمندترین جمعیت به 40و 10 ،20 درصد فقیرترین 92- 1388 36
جدول 2 – 2 – وضعیت شهرکهای صنعتی استان 46
جدول 2 – 3 – وضعیت نواحی صنعتی استان47
جدول 2 – 4 – ترکیب منابع درآمدی خانوار روستایی 50
جدول 2 – 5 – ترکیب منابع درآمدی خانوار شهری 51
جدول 2 – 6 – ترکیب منابع درآمدی خانوار روستایی و شهری در استان52
جدول 2 – 7 – درآمدهای مالیاتی استان53
جدول 2 – 8 – ارزش افزوده بخشهای اقتصادی استان و کشور در سال 1388 (ارقام به میلیون ریال) 55
جدول 2-9 – سهم درآمدهای مالیاتی استان در سال 138956
جدول 4-1- میانگین درآمد مالیاتی؛ ظرفیت مالیاتی و کوشش مالیاتی استان- میلیون ریال79
جدول 4 – 2 – آزمون دیکی فولر تعمیم یافته در تفاضل مرتبه اول 81
جدول 4 – 3 – برآورد مدل درآمد مالیات بر مصرف83
جدول 4 – 4 – برآورد مدل درآمد مالیات بر ثروت83
جدول 4 – 5 – برآورد مدل درآمد مالیات بر شرکتها83
جدول 4 – 6 – برآورد مدل درآمد مالیات بر درآمد83
جدول 4 – 7 – مقادیر واقعی و پیش بینی شده درآمدهای مالیاتی به تفکیک منبع مالیاتی – ارقام به میلیون ریال 85
جدول 4 – 8 – مقدار واقعی سال 1380 و 1390 و پیش بینی درآمدهای مالیاتی در سال 1400 استان به تفکیک منبع مالیاتی-ارقام میلیون ریال 89
فهرست نمودار
عنوان صفحه
نمودار 2 – 1 – سهم منابع درآمدی خانوار روستایی سال 1391 50
نمودار 2 – 2 – سهم منابع درآمدی خانوار روستایی سال 1392 50
نمودار 2 – 3 – سهم منابع درآمدی خانوار شهری سال 1391 51
نمودار 2 – 4 – سهم منابع درآمدی خانوار شهری سال 1392 52
نمودار 2 – 5 – سهم منابع درآمدی خانوار روستایی و شهری در استان53
نمودار 2 – 6 – سهم منابع مالیاتی از درآمد مالیاتی سال 1388 در استان54
نمودار 2 – 7 – سهم منابع مالیاتی از درآمد مالیاتی سال 1392 در استان54
نمودار 3 – 1 – رابطه سه گانه هدف، روش، ابزار56
نمودار 3 – 2 – روشهای پیش بینی73

547370131445

نقشه تقسیمات استان همدان؛ عکس از سازمان نقشه برداری کشور
جدول تعریف علائم اختصاری
متغیر علامت اختصاری
درآمد مالیاتی کل TT
درآمد مالیات بر درآمد TR
درآمد مالیات بر شرکتها TS
درآمد مالیات بر مصرف TC
درآمد مالیات بر ثروت TW
ارزش افزوده بخش صنعت و معدن استان DI
ارزش افزوده بخش خدمات استان DS
ارزش افزوده بخش کشاورزی استان GI
سرمایه گذاری در واحدهای صنعتی استان TI
درآمد سرانه خانوار دراستان PI
چکیده
رهایی از درآمدهای پر نوسان و غیر قابل اطمینان حاصل از فروش نفت خام و تامین مالی بودجه دولت از طریق درآمدهای مالیاتی یکی از اهداف کلیدی نظام مالیاتی کشور می باشد. نگاهی گذرا به عملکرد نظام مالیاتی کشور طی سالهای گذشته نشان می دهد با وجود اقدامات مهم صورت گرفته در طول برنامه های اول تا چهارم توسعه اقتصادی؛ اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در جهت اصلاح نظام مالیاتی در ابعاد مختلف نظیر اصلاح قوانین و مقررات مالیاتها، اصلاح نرخها و معافیتهای مالیاتی و … هنوز نظام مالیاتی کشور در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان وضعیت نامناسبی دارد.یکی از اساسی ترین مشکلات نظام مالیاتی کشور، فقدانِ پیش بینی های علمی درآمدهای مالیاتی است(امینی؛1387). در استان همدان نیز این مشکل به چشم می خورد و فقدان علمی پیش بینی ها و برآورد توان مالیاتی استان موجب شده تا پیش بینی ها بر اساس عادت سنواتی صورت بگیرد. لذا کوشش شده است درآمدهای مالیاتی استان همدان تا سال 1400 پیش بینی گردد. برای پیش بینی درآمدهای مالیاتی، از مدل سریهای زمانی ARMA استفاده شده است و برای برآورد ظرفیت مالیاتی و محاسبه میزان کوشش مالیاتی استان از روش OLS استفاده شده است. ارزش افزوده بخش های صنعت و معدن، خدمات، سرمایه گذاری در واحدهای صنعتی استان و درآمد سرانه خانوار استان، از مهمترین عوامل مؤثر بر مالیات و ظرفیت مالیاتی استان درنظر گرفته شده اند. بر اساس نتایج تحقیق درصد کوشش مالیاتی استان 38 درصد محاسبه شده است. همچنین بر اساس مدلهای ARMA میزان درآمد مالیاتی استان در سال 1400 رقم 2925743 میلیون ریال پیش بینی شده است که حدود 1.2 برابر درآمد مالیاتی سال 1392 استان می باشد.
واژگان کلیدی: مالیات، مالیات بر ارزش افزوده، پایه مالیاتی، درآمد مالیاتی
فصل اولکلیات پژوهش1 – 1 – مقدمه
مالیاتها به عنوان معمول ترین و مهمترین منبع مالی برای تامین درآمدهای عمومی و یکی از موثرترین ابزارهای سیاست مالی در دنیا به شمار می رود که دولت می تواند به واسطه آن بسیاری از خدمات اجتماعی و رفاهی را در خدمت مردم قرار دهد و به بسیاری از فعالیتها و جریانهای اقتصادی و اجتماعی سمت و سو ببخشد. متأسفانه تلقی برخی از افراد از وصول مالیاتها در ایران محدود به کسب درآمد بیشتر به منظور اداره کردن تشکیلات دولتی است و آنچه کمتر به آن توجه می شود این است که بالا بودن سهم وصولیهای درآمدی حاصل از نفت و پایین بودن سهم درآمدهای مالیاتی در ترکیب درآمد دولت علاوه بر آنکه عوارض ناگواری همچون وابستگی درآمد کشور به صدور یک کالا را در بر دارد ؛ اقتصاد کشور را از امکان استفاده از ابزار مالی محروم ساخته است. در حالیکه با استفاده از این ابزار می توان بسیاری از آشفتگی های اقتصادی را به سمت صحیحی هدایت نمود. در اقتصاد ایران نیز یکی از اجزای بسیار مهم بودجه دولت درآمدهای مالیاتی کشور می باشد. اطلاع از میزان درآمدهای مالیاتی قابل حصول در منابع مختلف مالیاتی، علاوه بر تخصیص بهینه منابع در جهت وصول آنها، دولت را درانجام برنامه ریزیهای دقیق مالی کمک کرده و میزان مشارکت مردم را در تأمین مالی هزینه های عمومی دولت مشخص می کند. در این میان سؤال اساسی مورد نظر دولتمردان و سیاستگزاران این است که با همین شرایط اقتصادی و قانونی موجود و با فرض ثابت بودن کارایی و تلاش مالیاتی و با توجه به عملکرد سالهای گذشته؛ چه میزان مالیات برای سالهای آینده قابل وصول می باشد. یکی از مهمترین کاربردهای مدلهای اقتصادی؛ پیش بینی مقادیر آینده متغیرهای اقتصادی است. در حقیقت مدل اقتصادی را می توان با میزان صحت پیش بینی آنها مورد بررسی قرار داد. به این ترتیب که اگر یک مدل اقتصادی در تبیین روابط موجود متغیرها موفق باشد باید قادر به پیش بینی درستی از آینده باشد. (برگرفته از کتاب مبانی اقتصادسنجی؛ترجمه ابریشمی). برآورد ظرفیت بالقوه مالیات در سطح یک کشور یا استان می تواند اطلاعات لازم در مورد توان اقتصادی کشور یا استان مورد بررسی را در تجهیز منابع مالیاتی برای پاسخگویی به مشکلات مالی و اجرای سیاستهای اقتصادی را فراهم کرده و آشکار خواهد نمود و تلاش مالیاتی دست اندرکاران را خواهد سنجید. در بررسی های به عمل آمده در مورد ظرفیت بالقوه مالیاتی کشور؛ مشخص شده که شکاف قابل توجهی میان ظرفیت مالیاتی بالقوه و مالیات وصولی بالفعل وجود دارد. در سطح استانهای کشور نیز پژوهشات نشان دهنده وجود شکاف مالیاتی می باشد (مهرگان،1383). در این پژوهش به دنبال بررسی میزان ظرفیت مالیاتی بالقوه و برآورد درصد کوشش مالیاتی در استان همدان هستیم. به همین دلیل با استفاده از آمار و اطلاعات سال 1385 به بعد و مهمترین متغیرهای تأثیرگذار با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی به تخمین مدل پرداخته شده است. از مهمترین عوامل مؤثر بر ظرفیت مالیاتی، ارزش افزوده بخش صنعت و معدن، ارزش افزوده بخش کشاورزی، ارزش افزوده بخش خدمات، میزان سرمایه گذاری در واحدهای صنعتی استان و درآمد سرانه خانوار استان در نظر گرفته شده است. جهت پیش بینی درآمدهای مالیاتی استان نیز با استفاده از روش ARMA و اطلاعات سال 1385 تا 1393 پرداخته شده است. با توجه به کم بودن تعداد سال نمونه ای ؛ پیش بینی برون نمونه ای حداکثر تا ده سال (تا سال1400) پیش بینی شده اند.
1 – 2 – بیان مسئلهرهایی از درآمدهای پر نوسان و غیر قابل اطمینان حاصل از فروش نفت خام و تامین مالی بودجه دولت از طریق درآمدهای مالیاتی یکی از اهداف کلیدی نظام مالیاتی کشور می باشد. نگاهی گذرا به عملکرد نظام مالیاتی کشور طی سالهای گذشته نشان می دهد با وجود اقدامات مهم صورت گرفته در طول برنامه های اول تا چهارم توسعه در جهت اصلاح نظام مالیاتی در ابعاد مختلف نظیر اصلاح قوانین و مقررات مالیاتها؛ اصلاح نرخها و معافیتهای مالیاتی و … هنوز نظام مالیاتی کشور در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان وضعیت نامناسبی دارد. بر اساس شاخص نسبت مالیات به GDP که به عنوان شاخص قابل قبول جهانی برای سنجش عملکرد مالیاتی کشورها مورد استفاده قرار می گیرد نشان دهنده این واقعیت است که رتبه ایران از بین 46 کشور مورد بررسی طی دوره (2000-2006) در جایگاه 44 قرار دارد. محاسبه شاخص مورد بررسی در ایران بطور متوسط برابر 6.5 درصد می باشد در حالی که میانگین کشورها طی دوره 2000 تا 2006 برابر 18 درصد بوده است. این امر نشان دهنده این واقعیت است که ظرفیت مالیاتی کشورمان به حد آستانه ای خود نزدیک شده است (برگرفته از گزارش بانک جهانی)
در سند چشم انداز بیست ساله ایران در افق سال 1404 ه.ش) یکی از الزامات،تبدیل درآمدهای نفت و گاز به دارایی های مولد به منظور پایدارسازی فرآیند توسعه و تخصیص و بهره برداری بهینه از منابع است (بند 42 سند). بدنبال قطع اتکای هزینه های جاری به درآمدهای نفتی ، دولت مکلف گردیده تا بخش عمده ای از این هزینه ها را از محل درآمدهای مالیاتی تا مین(بند 51 ) وبا استفاده و استقرار نظامهای مالیاتی نوین مانند «مالیات بر ارزش افزوده»، نظم و انضباط مالی و بودجه ای و تعادل بین منابع و مصارف ایجاد نماید. (بند 50). (وزارت امور اقتصاد و دارایی، لایحه مالیات بر ارزش افزوده در ایران» 1381.
بنابراین شناخت دقیق و علمی مباحث مالیاتی کشور می تواند سیاست گذاران اقتصادی را در برنامه ریزی هرچه دقیقتر و بهتر جهت افزایش توان مالیاتی یاری نماید.
یکی از اساسی ترین مشکلات نظام مالیاتی کشور، فقدانِ پیش بینی های علمی درآمدهای مالیاتی است (امینی؛1387).
در استان همدان نیز این مسأله قابل مشاهده می باشد و نبود علمی پیش بینی ها و برآورد توان مالیاتی استان موجب شده تا پیش بینی ها بر اساس عادت سنواتی صورت بگیرد لذا در پژوهش حاضر کوشش شده است درآمدهای مالیاتی استان همدان در 10 سال آینده پیش بینی گردد. برای پیش بینی درآمدهای مالیاتی، از مدل سریهای زمانی ARMA استفاده شده است. همچنین برآورد ظرفیت مالیاتی و میزان کوشش مالیاتی استان مد نظر می باشد که به آن می پردازیم.1 – 3 – اهمیت و ضرورت پژوهش
مالیاتها به عنوان یک منبع درآمدی دولت نقش مهمی در عمران و پیشرفت اقتصادی یک منطقه و استان ایفا می کند. شناخت دقیق میزان درآمد مالیاتی بالقوه افق روشنی جهت برنامه ریزی اقتصادی را مقابل سیاست گذاران اقتصادی می گذارد. پیش بینی علمی درآمدها نیز موجب افزایش دقت و تلاش مأموران مالیاتی در اخذ مالیات می گردد. اما یکی از اساسی ترین مشکلات نظام مالیاتی استان عدم دسترسی به اطلاعات دقیق علمی در ظرفیت مالیاتی استان همدان می باشد. همچنین فقدان پیش بینی های علمی در خصوص درآمدهای مالیاتی در سالهای آینده امکان شناخت صحیح از افزایش بالقوه درآمدهای مالیاتی استان را محدود ساخته است. با بررسی عوامل مؤثر بر درآمدهای مالیاتی و برآورد ظرفیت مالیاتی استان سهم هر کدام از بخشهای مختلف اقتصادی استان مشخص می شود.
ظرفیت مالیاتی در واقع حجم مالیاتی است که جامعه توان پرداخت آن را دارد و این توان از یک طرف متکی بر درآمدها؛ مصارف و سرمایه گذاری ها می باشد و از طرف دیگر، بر اهداف بلندمدت و برنامه ریزی های کوتاه مدت و میان مدت متکی می باشد (منجذب؛1384). بنابراین زمانی یک نظام مالیاتی کارا توصیف می شود که جامعه به حد ظرفیت مالیاتی خود رسیده باشد. از مهمترین عوامل موثر بر ظرفیت مالیاتی یک جامعه می توان به حجم سرمایه گذاری و تعداد مؤدیان مالیاتی ارزش افزوده، بخشهای مختلف اقتصادی و … اشاره کرد. (منجذب؛1384). برای آنکه بتوانیم ظرفیت مالیاتی استان را بررسی نماییم باید ارزش افزوده بخشهای مختلف اقتصادی را در سطح اشتغال کامل در نظر گرفته و سپس با استفاده از روشهای اقتصادسنجی به برآورد تابع درآمدهای مالیاتی استان جهت محاسبه میزان کوشش مالیاتی و شکاف بین میزان مالیات مطلوب و مالیات اخذ شده می پردازیم. ضرورت انجام پژوهش در استان به این علت می باشد که تاکنون در استان همدان پروژه ای مبنی بر پیش بینی ظرفیت بالقوه مالیاتی و پیش بینی درآمدهای مالیاتی انجام نشده و پیش بینی ها بر اساس ضریبی از سال قبل صورت می گرفته است که مبنای علمی نداشته است بنابراین انجام این پژوهش به پیش بینی های علمی منتج خواهد شد.1-4- فرضیات پژوهش:با توجه به بررسی روند گذشته وصول درآمدهای مالیاتی در سنوات گذشته می توان روند درآمدهای مالیاتی استان همدان را تا سالهای آتی پیش بینی کرد.
1 – 5 – روش انجام پژوهش
این پروژه توسط روش اقتصادسنجی OLS یا GLS جهت تخمین تابع ظرفیت مالیاتی و روش ARMA جهت پیش بینی درآمدهای مالیاتی استان بوسیله نرم افزار Eviews 8 انجام شده است.1 – 6- قلمرو پژوهش
این تحقیق جهت برآورد ظرفیت مالیاتی استان و پیش بینی درآمدهای مالیاتی استان همدان در سالهای 1391 تا 1400 با استفاده از آمارهای سالهای 1380 – 1390 و روش حداقل مربعات معمولی و ARMA پرداخته است.
1 – 7 – تعریف اصطلاحات و مفاهیم
1- 7 – 1 – مالیات
مالیات انتقال بخشی از درآمدهای جامعه به دولت و یا بخشی از سود فعالیت‌های اقتصادی است که نصیب دولت می‌گردد زیرا ابزار و امکانات دست یابی به درآمد و سودها را دولت فراهم ساخته‌است.
1-7-2- مالیات بر ارزش افزوده
نوعی مالیات چند مرحله‌ای است که در مراحل مختلف زنجیره تولید، توزیع بر اساس درصدی از ارزش افزده کالاهای تولید شده و یا خدمات ارائه شده اخذ می‌شود، این مالیات در واقع نوعی مالیات بر فروش چند مرحله‌ای است که خرید کالاها و خدمات واسطه‌ای را از پرداخت مالیات معاف می‌کند.
1-7-3- پایه مالیاتی
مبنای دریافت مالیات است که می تواند ارزش افزوده باشد.
1-7-4- درآمد مالیاتی تشخیص و وصول مالیاتهای مستقیم و غیر مستقیم با توجه به قوانین و مقررات مالیاتی کشور
فصل دومادبیات پژوهش2-1- مقدمهیکی از با اهمیت‎ترین را‎ههای تأمین هزینه دولت‎ها، جمع‎آوری و وصول انواع مالیات‎ها است. سهم درآمدهای مالیاتی دولتها از تولید ناخالص داخلی معمولاً قابل توجه است. البته، در اقتصاد ایران سهم مالیاتها از تولید ناخالص داخلی رقم بسیار ناچیزی است و سهم پرداخت‎های دولت نسبت به تولید ناخالص داخلی، همواره بیش از سهم مالیاتها است.
بی گمان اهمیت و تأثیر مالیات در حیات و چرخه اقتصادی کشور بر کسی پوشیده نیست و همه اقتصاد دانان دنیا بر این باورند که درآمدهای مالیاتی از مطمئن ترین درآمدهای دولت است. اما کشور ما از آن دسته کشورهایی نیست که ساختار اقتصادی آن بر محور درآمدهای مالیاتی استوار باشد؛ چرا که تاکنون درآمدهای نفتی تعیین کننده سرنوشت اقتصاد کشور بوده است. اگر چه این تغییر ساختار به راحتی امکان پذیر نیست و به سالها زمان احتیاج است تا در زمینه های مختلف اقتصادی از قبیل صنعت، کشاورزی، صادرات غیرنفتی و … بر مشکلات موجود فائق آییم. مالیات زمانی به درآمد واقعی و مطمئن برای دولت تبدیل می شود که در زمینه گسترش فرهنگ مالیاتی به نقطه ایده آل برسیم و پشتوانه و ساختار اقتصادی قوی نیز داشته باشیم در حالی که با نگاهی به اقتصاد کشورهای اروپائی یا برخی از کشورها مانند ژاپن، کره جنوبی، مالزی، ترکیه که یا فاقد نفت و گاز هستند یا استعداد بالقوه و منابع نفتی شان به اندازه ما نیست در می یابیم که آنان از نظر اقتصادی از ما پیشی گرفته اند. (بررسی تاریخچه مالیات و وصول آن براساس ارزش افزوده در جهان و ایران – حمید یامینی پور – علیرضا پور احد نوشهر)
بخش اول – تاریخچه مالیات
2-2- تعریف مالیات
مالیات (Tax) واژه ای عربی است و در فارسی به معنای باج، خراج، زکات مال است و واژه مالیات خود جمع واژه مالیه است. مالیات بر حسب تعریف سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) پرداختی است الزامی و بلاعوض. مالیات ممکن است به شخص، موسسه، دارایی و غیره تعلق گیرد. چنین تعریفی پرداخت‌های تامین اجتماعی را هم در بر می‌گیرد، حال آن که بر حسب مقررات و عرف مالیاتی ایران اصطلاح مالیات پرداخت‌های اخیر را شامل نمی‌گردد.
مالیات یک نوع هزینه است که افراد جامعه آن را برای بهره وری از امکانات، منابع، خدمات عمومی و ضروری، تضمین امنیت و دفاع همگانی و عمران و آبادانی یک کشور به دولت خود پرداخت می کنند و در واقع انتقال بخشی از درآمدهای جامعه به دولت و یا بخشی از سود فعالیت‌های اقتصادی است که نصیب دولت می‌گردد زیرا ابزار و امکانات دست یابی به درآمد و سودها را دولت فراهم ساخته‌ است. دولتها برای جبران هزینه های خدماتی که به شهروندان انجام می دهند از طریق وضع مالیاتی اقدام می نمایند و البته هدف از وضع مالیاتی برای اغلب کشورها جبران هزینه نیست زیرا از طریق مالیات نقدینگی دچار تغییرات می شود که بعد از جبران هزینه مهمترین عامل وضع مالیاتی می باشد. دولت مالیات را در راستای تأمین نیازهای عمومی افراد جامعه مانند تأمین امنیت، بهداشت و درمان، آموزش و … مصرف می کند. پرداخت مالیات اجباری و بلاعوض است. افراد جامعه مالیات خود را با تناسب به درآمد و ثروت خود و با توجه به نرخ مالیاتی که دولت تعیین می کند پرداخت می کنند. وضع مالیات از سمت دولت است و در این باره اصل 51 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بیان می کند که : هیچ نوع مالیات وضع نمی شود مگر به موجب قانون، موارد معافیت و بخشودگی و تخفیف مالیاتی به موجب قانون مشخص می شود.
2-3- تاریخچه پیدایش مالیات در جهان
مالیات در تاریخ با تشکیل حکومت گره خورده است. در این کره خاکی هر زمانی که حکومت و یا سازمان مدیریت اجتماعی آغاز شده مالیات هم به نوعی وجود داشته است؛ زیرا هیچگاه در تاریخ نمی‌توان حکومتی را یافت که از شهروندان خود و یا اقوام و ملتهایی که احیاناً به آنان چیره می‌شدند، به مفهوم کلی کلمه مالیات گرفته نشود. اصل مالیات در تاریخ وجود داشته؛ اما نحوه وصول آن تغییر می‌کرده است. در گذشته در بیشتر نقاط جهان مقدار آن بسته به اراده حاکمان تعیین می‌شده است.
2-4- تاریخچه پیدایش مالیات در ایران:قدیمی‌ترین اسناد دریافت مالیات، مطالبی است که در الواح سومری بدست آمده ‌است. در رویدادهای زمان منوچهر پیشدادی اشاراتی به اخذ مالیات برای مخارج سپاهیان شده‌ است. کیقباد، سرسلسله کیانیان نخستین کسی بود که مالیات را به شکل قانونی و در اندازه مشخص(10% از درآمد) اخذ می‌نمود. اگرچه از نحوه و میزان اخذ مالیات در دوره مادها اطلاع دقیقی در دست نیست، ولی قدر مسلم آنکه انقراض مادها با میزان مالیات اخذ شده توسط آنان مرتبط بوده ‌است. با تشکیل پادشاهی هخامنشیان و گسترش مرزهای جغرافیایی ایران از مصر تا هند، برای دریافت مالیات و امور مالی کشور دفاتر و سازمانهای منظمی تشکیل شد. هرودوت اشاره نموده که داریوش ایران را به بیست حوزه مالیاتی تقسیم نموده بود و همراه با هر استاندار، یک مامور مالیه نیز به هر ساتراپی اعزام می‌نمود.
همزمان کلیه املاک مزروعی کشور ممیزی شد و دفاتر دیوانی برای ثبت مالیات‌ها ایجاد گردید. سهم هر شهربان برای هزینه‌های محلی تعیین گردید و مهم‌تر آن که مودیان مالیاتی حق اعتراض به میزان مالیات دریافتی را داشتند. مالیات نقدی وصولی حکومت مرکزی در این زمان ۱۲۴۸۰ تالان بابلی (حدود ۲۴ میلیون دلار امروزی) گزارش شده‌است. در زمان ساسانیان این سازمان به صورت کامل‎تری درآمد و در آن هنگام وصول مالیات به دو صورت زیر انجام می‎گرفته است.
1- مالیات ارضی (خراج) که به نسبت کشت هر ده و دهستانی از یک ششم تا یک سوم محصول وصول می‎گردیده است.
2- مالیات سرانه، این‎گونه مالیات از کلیه کسانی که دارای خانه و ساختمان بودندگرفته می‎شد و اندازه آن برحسب دارائی و ثروت شخص تعیین می‎گردید.
پس از تسلط اعراب به ایران تا مدتی دفترهای دیوانی به فارسی نگهداری می‎شد و در زمان حجاج‎بن یوسف شفقی از فارسی به عربی برگردانده شد و از این زمان است که به جای «خزانه کشور» به نام «بیت‎المال» برمی‎خوریم و مالیات به صورت قوانین مقرر در دین اسلام به عنوان خمس، زکات، صدقات و جزیه پرداخت می‎شده است.
پس از استقرار دولت‎های ایرانی باز هم وضع دفترهای مالی کشور دارای نظم و ترتیبی دیگر شده و سلسله پادشاهان ایران بعد از اعراب هر یک به روش خاصی به درآمد و هزینه کشور پرداخته‎اند.
در دوره سلجوقیان، عبدالملک کندری وزیر طغرل دستور داد دفترهای دیوانی را که به عربی برگردانده بودند، دوباره به فارسی بازگردانند.
هنگام سلطنت صفویه به ویژه در زمان شاه عباس کبیر، امر دارائی مملکت اوضاع دیگری گرفت. وی ظاهراً در اصلاح درآمدها سعی نموده و تجارت خاصی را برپا کرد و توسعه داد و درآمدهای گمرکی را به دیگر درآمدهای کشور افزود، درآمد املاک خالصه را به خزانه کشور ریخت و علاوه بر توازن درآمد و هزینه، موجودی خزانه را فزونی داد.
نادر، بنیان‎گذار سلسله افشار با کوشش خود و برقراری اصول جدیدی برای دریافت مالیات، مخارج هنگف لشکرکشیها و جنگ‎های داخلی و خارجی را تأمین نمود و گوهرهای گرانبهای معروفی که از جنگها به دست آ‌مده بود به خزانه واریز کرد.
در دوره کریمخان زند نیز وضع خزانه و مالیه کشور مرتب بود و پر بودن خزانه مملکت به او فرصت می‎داد که برای دریافت مالیات به مردم فشار نیاورد.
در دوران قاجاربیه وضع مالیه کشور به واسطه هزینه‌ جنگ‎ها و مسافرت‎ها و عملکرد رژیم مزبور آشفته گشت و امیرکبیر به اصلاح امور همت گماشت و کوشش کرد تا به وضع مالیه اسفناک مملکت سر و سامان بدهد و برای وصول و نگهداری پول و مصرف بیت‎المال مقررات جدیدی وضع نمود و امور مالی کشور را براساس نوینی استوار سازد و در این کار مانند سایر کارهای آبادانی مملکت با تحمل مشقات و زحمات بسیار گام‎های سودمندی برداشت.
2-5- مالیه ایران پس از مشروطیت:پس از برقراری دوران مشروطیت در سال 1285 و در اولین کابینه قانونی که میرزا نصراله خان مشیرالدوله تشکیل داد، ناصر‎الملک به عنوان نخسین وزیر مالیه مشروطه به مجلس شورای ملی وقت معرفی گردید.
پس از انتخاب وزیر مالیه چون تشکیلات تازه‎ای برای مالیه وجود نداشت، همان مستوفیان مانند سابق و به همان روش قبلی مدتها کارها را در منازل خود، منتهی زیرنظر وزیر مالیه انجام می‎دادند و ناصرالملک محل کنونی اداره انتشارات و رادیو را که جایگاه اداره گمرک بود به وزارت مالیه اختصاص داد و مستوفیان را وادار ساخت که دفاتر خود را به آنجا منتقل کرده و امور مالیات را در مرکز دولتی به نام «وزارت مالیه» انجام دهند.
در اوایل خرداد 1289 ادارات سبعه (هفتگانه) تشکیل شد و این اولین سازمان رسمی وزارت مالیه بود و می‎توان گفت اساس این تشکیلات مانند قبل از مشروطیت بود، که هر ایالت و ولایتی به وسیله یک نفر مستوفی در مرکز اداره می‎شد.
از پانزدهم فروردین 1336 وزارت دارایی به دو وزارتخانه تجزیه شد و از 25/2/1340 سرپرستی وزارت گمرکات و انحصارات به وزارت دارایی محول گردید و سازمان وزارت دارایی تقلیل یافت و با یک معاون و سه مدیرکل (اداری، درآمد، هزینه) و برخی از ادارات منحل و برخی با یکدیگر ادغام شدند. در تیرماه 1353 قانون تشکیل وزارت امور اقتصادی و دارایی در مجلس شورای ملی سابق به تصویب رسید و تشکیلات وزارت امور اقتصادی و دارایی براساس این قانون تأسیس گردید و به شکل کنونی آن درآمد.
(بررسی تاریخچه مالیات و وصول آن براساس ارزش افزوده در جهان و ایران – حمید یامینی پور – علیرضا پور احد نوشهر)
2-6- بررسی مالیات
نخستین قانون مالیات‌های مستقیم که تا حدی جامع بود در اسفند ماه 1345 تصویب شد. به موجب ‌این قانون تمام مقررات مربوط به مالیات بر درآمد و دارایی که تا آن موقع به صورت پراکنده وضع شده بود، تجمیع و  نظام نوین مالیاتی‌ ایران با تصویب ‌این قانون ‌ایجاد شد. ‌ ‌قانون مصوب اسفند ماه 1345 تا پیروزی انقلاب اسلامی‌ایران سه بار مورد اصلاح و تجدیدنظر جامع قرار گرفت و پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز اصلاحات متعددی در قانون مزبور به وجود آمد. همچنین قوانین متعددی در زمینه مالیات‌های غیرمستقیم تصویب و اجرا شده است. علاوه بر اصلاح مقررات مالیاتی مندرج در قوانین بودجه سالیانه و برنامه های اول، دوم و سوم توسعه اقتصادی، لوایح متعددی در مورد اصلاح، حذف و ‌ایجاد قانون جدید مالیات‌های مستقیم از سال 1357 تا 1380 به تصویب شورای انقلاب اسلامی و همچنین مجلس شورای اسلامی رسید. (گزارش معاونت برنامه ریزی و راهبردی ریاست جمهوری)
2 – 7 – نحوه تأسیس‌ ‌و ساختار کلی‌ ‌سازمان امور مالیاتی کشوربه منظور فراهم کردن موجبات اجرای مطلوب تمام برنامه‌ها و تکالیف مربوط به وصول مالیات و نظارت بر حسن اجرای قوانین و مقررات مالیاتی،‌ ایجاد بستر مناسب برای تحقق اهداف مالیاتی کشور، افزایش کارآیی نظام مالیاتی و تمرکز تمام امور مربوط به اخذ مالیات در سازمانی واحد، سازمان امور مالیاتی کشور در مرداد ماه سال 1381 فعالیت‌های خود را در چارچوب وظایف قانونی و با تفکیک از معاونت درآمدهای مالیاتی وزارت امور اقتصادی و دارایی آغاز کرد. سازمان امور مالیاتی کشور یکی از سازمان‌های زیرمجموعه وزارت امور اقتصادی و دارایی است که وظیفه شناسایی، تشخیص و مطالبه و وصول مالیات‌ها اعم از مستقیم و غیرمستقیم را  برعهده دارد. وصول مالیات براساس شیوه‌های زیر  انجام می شود. (گزارش معاونت برنامه ریزی و راهبردی ریاست جمهوری)
– ‌شناسایی مؤدیان و فعالیت‌های اقتصادی آنان.
– رسیدگی و تشخیص.
– مطالبه و وصول.
2 – 8 – وظایف نظام مالیاتی کشوربه موجب ماده 9 آیین‌نامه اجرایی بند «الف» ماده 59 قانون برنامه سوم توسعه برخی از وظایف سازمان امور مالیاتی کشور عبارت است از:
1- تصدی تمام امور مربوط به اجرای مقررات انواع مالیات‌های مستقیم و غیرمستقیم و سایر مالیات‌ها و تمام مراحل مربوط اعم از شناسایی مؤدیان، تشکیل پرونده و تنظیم شناسنامه‌های مالیاتی، تشخیص و مطالبه مالیات و حل اختلاف مالیاتی و وصول مالیات به طرق معمول یا از طریق عملیات اجرایی و سایر موارد مربوط به مالیات‌ها در چارچوب قوانین مالیاتی و سایر قوانین جاری کشور
2- مطالعه ، بررسی و شناخت موانع موجود نظام مالیاتی و برنامه‌ریزی برای رفع آنها‌ ‌
3- ‌اظهارنظر و ارایه پیشنهادهای لازم در زمینه تدوین سیاست‌ها و خط‌مشی‌های مالیاتی در اجرای وظایف قانونی مربوط
4- ‌تنظیم سیاست‌های اجرایی برای اخذ مالیات در کشور و تلاش مستمر به منظور حسن اجرای برنامه‌های مصوب.
5- تخاذ تدابیر لازم درخصوص چگونگی اجرای قوانین و مقررات مالیاتی از طریق تهیه و تنظیم آیین‌نامه‌ها و دستور‌العمل‌های لازم و طراحی نظام‌ها و روش‌های اجرایی برای تشخیص و وصول مالیات.
6- اجرای دقیق و کامل و ارایه پیشنهادهای اصلاحی موردنیاز در خصوص قوانین و مقررات مالیاتی کشور و نظارت برحسن اجرای آنها
7- طراحی، تدوین و اجرای پروژه‌های پژوهشی و اجرایی برای بهبود وضع نظام مالیاتی کشور در زمینه‌هایی از قبیل اصلاح ساختار نظام مالیاتی، ثبت‌نام و راهنمایی مؤدیان، گسترش خوداظهاری، انجام ممیزی‌های مؤثر، حسابداری مالیاتی، وصول و اجرا برای تسریع و تدقیق عملیاتی
8- مطالعه، بررسی و پژوهش مداوم در زمینه قوانین و مقررات مالیاتی و ارایه پیشنهاد یا انجام اقدام‌های لازم برای اصلاح و تکمیل آنها از طریق مراجع قانونی ذی‌ربط
9- مطالعه تطبیقی، بررسی و پژوهش مستمر در نظام‌های پیشرو مالیاتی کشورهای منتخب برای بهبود سیستم مالیاتی کشور
10- مطالعه و بررسی به منظور یافتن راهکارهای مناسب شناسایی منابع مالیاتی، افزایش و توسعه ظرفیت‌های مالیاتی کشور و پیشنهاد آن به وزیر امور اقتصادی و دارایی
11- گردآوری و پردازش اطلاعات و به‌کارگیری شماره‌های اقتصادی و ملی و کد پستی برای شناسایی واحدها و منابع مالیاتی و مشمولان قوانین و مقررات مالیاتی به منظور دستیابی به اهداف پیش‌بینی شده در قانون و اجرای عدالت مالیاتی.
12- انجام بررسی‌ها به منظور بهسازی و اصلاح ساختار تشکیلاتی و نیروی انسانی شاغل در امور مالیاتی برای اجرای وظایف محول شده و تأمین نیروی انسانی موردنیاز
13- طراحی، برنامه‌ریزی و اجرای برنامه‌های آموزشی لازم برای ارتقای کیفیت نیروی انسانی  براساس نیازهای تعیین شده
14- طراحی، اجرا و بهسازی نظام جامع اطلاعات مالیاتی کشور و ایجاد شبکه اطلاعاتی فراگیر مکانیزه و استفاده از روش‌های نوین و ابزارهای پیشرفته برای تحقق درآمدهای مالیاتی
15- برنامه‌ریزی و تهیه طرح‌های لازم برای افزایش بهره‌وری و کیفیت فعالیت‌های مالیاتی و کاهش هزینه‌های مؤدیان در پرداخت مالیات
16- انجام مطالعات و بررسی‌های لازم و ارزشیابی مداوم عملکرد واحدهای مالیاتی و نیروی انسانی مربوط و هدایت و ارشاد  آنها
17- انجام مطالعات اقتصادی مرتبط با مالیات و ارایه گزارش‌های تحلیلی و آماری مربوط به درآمدهای مالیاتی برای وزیر امور اقتصادی و دارایی و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط و همچنین استفاده از تحلیل‌های انجام شده برای بهبود وضع نظام مالیاتی در کشور
18- همکاری با مؤسسه‌های داخلی و بین‌المللی به منظور تحقق مأموریت‌ها در چارچوب مقررات موضوعه.
19- تهیه آیین‌نامه‌های موردنیاز پیش‌بینی شده در قوانین و مقررات موضوعه برای تصویب در مراجع ذی‌صلاح.
20- برآورد درآمدهای مالیاتی مربوط به هر سال و ارایه آن   برای درج در لایحه بودجه.
اساسی‌ترین موضوع در یک نظام مالیاتی، قوانین و مقررات حاکم بر آن نظام است که در اصل حوزه عمل و مبنای اجرایی آن را تعیین می‌سازد. این قوانین و مقررات هستند که اهداف مالیات، پایه‌های مالیاتی نرخ‌های مربوط به آن، معافیت‌های مالیاتی و وظایف هر واحد مالیاتی را در ارتباط با مؤدیان مالیاتی مشخص می‌سازد.
از سوی دیگر، نظام‌های اقتصادی متفاوت سبک و نظام خاص مالیاتی خود را دارند. به عنوان مثال، در نظام سرمایه‌داری نوع اخذ مالیات منطبق بر اصول حاکم بر نظام سرمایه‌داری عمل می‌کند و  در نظام اقتصاد اسلامی خمس و زکات بخش عمده مالیات را تشکیل می‌دهد و در یک نظام اقتصاد بسته و متمرکز، نظام مالیاتی خاص  آن سیستم، تعریف می‌شود.
قانون مالیات‌های مستقیم و غیر مستقیم نظام‌بندی مالیات در ایران را  معین کرده است و مطابق مواد  قانون، مالیات‌ها در کشور اخذ می‌شود.2 – 9 – پایه‌های مالیات در ایران2 – 9 – 1 – مالیات‌های مستقیمقانونگذار از طریق طراحی و تدوین قوانین و مقررات مالیاتی ضمن دستیابی به اهداف متفاوت رای و نظر خود را درباره  پایه‌ها و نرخ‌های مالیاتی بیان می‌کند. ‌ ‌
طبق ماده یک قانون مالیات‌های مستقیم اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات هستند:
–تمام مالکان اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به اموال یا املاک خود واقع در ‌ایران طبق مقررات باب دوم.
–هر شخص حقیقی‌ایرانی مقیم ‌ایران نسبت به تمام درآمدهایی که در‌ ایران یا خارج از ‌ایران تحصیل می‌کند.
–هر شخص حقیقی ‌ایرانی مقیم خارج از ‌ایران نسبت به تمام درآمدهایی که در ‌ایران تحصیل می‌کند.
– هر شخص حقوقی‌ ایرانی نسبت به تمام‌درآمدهایی که در ‌ایران یا خارج از ‌ایران تحصیل می‌کند.
–هر شخص غیرایرانی (اعم از حقیقی یا حقوقی) نسبت به درآمدهایی که در‌ ایران تحصیل می‌کند و همچنین نسبت به درآمدهایی که بابت واگذاری امتیازها یا سایر حقوق خود یا دادن تصمیم‌ها و کمک‌های فنی یا واگذاری فیلم‌های سینمایی  تحصیل می‌کند.
انواع مالیات‌های مستقیم شامل مالیات بر دارایی و ثروت، مالیات اشخاص حقوقی و مالیات بردرآمد می‌شود که هریک به بخش‌های دیگری تقسیم می‌شوند.(قانون مالیات مستقیم)
2 – 9 – 2 – مالیات‌های غیرمستقیممالیات‌های غیرمستقیم به پنج دوره زمانی در فاصله سال‌های 1288 تا 1384 تقسیم می‌شود که در این سیر زمانی تغییر و تحولات قوانین و موضوع‌های مربوط به آن صورت گرفته است.
2-10- انواع مالیات غیرمستقیم پیش از تصویب قانون تجمیع عوارض ‌ ‌در طبقه‌بندی مالیات‌های غیرمستقیم تاکنون به علت نبود یک الگو و نظام مدون مالیاتی برای‌ایران، طبقه‌بندی جامع برای‌این نوع  تدوین نشده است اما آنچه که به صورت رایج در سیستم مالیاتی کشور به کار می‌رود به صورت کلی عبارت است از:
1) مالیات بر محصول (تولید) و واردات.
2) مالیات بر استفاده از کالا و خدمات.
2 – 11 – انواع مالیات از لحاظ منبع مالیات از حیث جایگاه تحصیل درآمد به چهار منبع و به شرح زیر تقسیم می‌شود:(برگرفته از پایگاه قوانین و مقررات مالیاتی)
– مالیات بر درآمد
 مالیات بر درآمد از اعمال نرخ مالیاتی مقرر بر درآمد افراد یا اشخاص حقوقی برای هر فقره از درآمدهای به دست آمده و یا برای جمع درآمد حاصل در یک دوره مالی معین محاسبه و از آنان وصول می‌شود. مثل مالیات بر درآمد اجاره املاک که موجر موظف به پرداخت آن است.
– مالیات بر دارایی
مالیات بر دارایی به واسطه تعلق دارایی به شخص یا تملک دارایی توسط او به وی تعلق می‌گیرد. مثل مالیاتی که فروشنده هنگام فروش ملک باید بپردازد.
– مالی‍ات بر سرمایه
  منظور از مالیات بر سرمایه، مالیاتی است که اصولاً سرمایه‌گذاری و یا گردش سرمایه صرفنظر از تحصیل یا عدم تحصیل سود، موجب تعلق آن مالیات می‌گردد. مثل مالیات بر اضافه ارزش سرمایه که در اثر افزایش ارزش ملک، فروشنده هنگام فروش ملک باید ان را بپردازد.
– مالیات بر خدمات
بعضی از انواع مالیات‌ها کلاً یا به طور نسبی قابل انطباق با حق‌الزحمه خدمات ارائه شده از طرف دولت یا موسسات دولتی است. مثلا بر اساس قانون مالیات بر ارزش افزوده خدمات مخابراتی 3% مالیات دارد.
2 – 12 – نرخ های مالیاتی و مالیات در مکاتب اقتصادیآدام اسمیت، طرفدار مالیات متناسب بود. به این معنی که از درآمد هر کس چند درصد به عنوان مالیات وصول شود. اسمیت مالیاتی را عادلانه میدانست که در مورد همه درآمدها یکسان اعمال شود. نرخ دیگر، نرخ تصاعدی است. در مالیات تصاعدی، هر قدر میزان درآمد افزایش یابد، سهم بیشتری از آن نسبت به طبقه ما قبل به عنوان مالیات وصول می شود. نقطه مقابل نرخ تصاعدی، نرخ تنازلی است. به این معنی که با افزایش درآمد آهنگ رشد نرخ ملایم تر می شود. لافر نیز به نرخ بهینه مالیات قائل است و معتقد است هرگاه نرخ مالیات بردرآمد بیش از حد بالا برود ، کل درآمد مالیاتی تنزل خواهد کرد. وقتی نرخ مالیات بر درآمد صفر درصد است هیچ‌گونه مالیاتی جمع‌آوری نمی‌شود ولی اگر نرخ مالیات بر درآمد صدردصد باشد باز مالیاتی جمع‌آوری نخواهد شد. بین این دو حالت افراد صاحب درآمد می‌شوند و مالیات می‌پردازند و در یک نرخ معین ، درآمد مالیاتی در حداکثر خود خواهد بود. (برگرفته از کتاب اقتصاد کلان منکیو ترجمه علی پارسائیان) از آنجا که مقوله‏ی مالیات‏ به عنوان یک جزء مهم ابزار سیاست گذاری اقتصادی، اجتماعی به حساب می آید، لازم است تا برای اعمال سیاست‏های مالیاتی، اصول و نظریاتی از سوی اندیشمندان نحله‏های گوناگون فکری تعریف شود تا نظام‏های مالیاتی فراخور شرایط اقتصادی و اجتماعی خود از آنها بهره برند. از این روی، بحث اصول و نظریات مالیاتی یکی از موارد بنیادین مطالعات مالیاتی است که می‏تواند در چارچوب اهداف باز توزیعی مالیات‏ها بسیار مهم تلقی شود. (برگرفته مالیات محور توسعهwww.tax.blogfa.com) )2 – 13 – اصول مالیاتی از نظر کلاسیک‏هاآدام اسمیت معروف‏ترین اقتصاددان مکتب کلاسیک است. بنابراین اصول چهارگانه او به عنوان اصول مالیاتی مورد نظر مکتب کلاسیک به حساب می‏آید. اصل اول از دید او اصل عدالت و برابری است. بر اساس این اصل، بار مالیات باید به صورت عادلانه بین مردم تقسیم شود و به توانایی پرداخت مالیات دهنده بستگی دارد. وی مالیات تناسبی را به عنوان مالیاتی عادلانه تلقی می‌کند  اصل دوم، معین و مشخص بودن مالیاتهاست. بر اساس این اصل باید مبلغ، مآخذ، زمان پرداخت و طریقه پرداخت باید دقیقاً مشخص باشد اصل سوم، اصل سهولت است. بر اساس این اصل، کسب رضایت نسبی افراد و تسهیلات مختلف برای پرداخت مالیات مدنظر است و تنظیم شرایط جهت پرداخت  و طریقه پرداخت باید با توجه به حداقل فشار امکان پذیر باشد اصل اخر به صرفه جویی برمیگردد. در جمع آوری مالیات باید حداکثر صرفه جویی به عمل آید  و هزینه جمع‌آوری آن به حداقل  تقلیل یابد. (برگرفته مالیات محور توسعهwww.tax.blogfa.com) )
اصول نظام مالیاتی مطلوب از دید کلاسیک‏‏ ها
    – اصل عدالت                         توزیع عادلانه بار مالیاتی
    – اصل مشخص بودن               ساخت دهی روشن مالیاتها
    – اصل سهولت                       ایجاد شرایط رضایت افراد در اخذ مالیات
    – اصل صرفه جویی                  بهینه سازی سیستم مالیاتی
 
2 – 14 – اصول مالیاتی از دید کینزین‌ها آنها در مورد مالیات‌ها اعتقاد به اصول زیر دارند :
2 – 14 – 1 – اصل شخصی ساختن مالیات
بر اساس اصل مزبور، هنگام تعیین و دریافت مالیات علاوه بر درآمد مبنای محاسبه، وضع شخصی مالیات دهنده از نقطه نظر تحصیل درآمد و وضعیت اجتماعی نیز ملاک عمل است. به عنوان مثال درآمد حاصل از کار با درآمد حاصل از سرمایه تفاوت دارد. از آنجا که گروه اول درآمد خود را از راه زحمت فیزیکی و یا فکری بدست می‌آورد، رنج و مشقت بیشتری نسبت به گروه دوم که درآمد حاصل از سرمایه کسب می‌کند دارد. بنابراین، هنگام پرداخت مالیات باید فداکاری بیشتری به خرج دهد. بر اساس این اصل، باید وضعیت کاری و اجتماعی فرد مالیات دهنده مورد توجه قرار گیرد(برگرفته مالیات محور توسعهwww.tax.blogfa.com) )
2 – 14 – 2 – اصل دخالت
به عقیده کینز و پیروان او، دولت باید جهت ارشاد و فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی دخالت کند و نباید مالیات‌ها بی‌طرف باشند. به عنوان مثال، دولت باید جهت مبارزه با تورم از سیاست‌ها مالی انقباضی استفاده کرده و با افزایش نرخ مالیاتی، تورم را بکاهد.
2 – 14 – 3 – اصل مطلوبیت درآمد
مطلوبیت نهایی هر واحد پول یا درآمد برای افراد کم درآمد بیشتر از مطلوبیت نهایی پول یا درآمد برای افراد پر درآمد است. بنابراین اگر به نسبت برابر از درآمد هر دو گروه مالیات اخذ شود، افراد کم درآمد مقدار مطلوبیت بیشتری از دست می‌دهند و این موضوع عادلانه نیست. برای حل مشکل فوق باید بر اساس نرخ تصاعدی مالیات اخذ شود.
اصول نظام مالیاتی مطلوب از دید کنزین‌ها
– اصل شخصی ساختن مالیات                توزیع عادلانه بار مالیاتی و  تفاوت بین پایه‌های مختلف مالیاتی
– اصل دخالت                                      تقویت نظام رفاهی و تأمین اجتماعی
– اصل مطلوبیت درآمد                            توزیع عادلانه درآمد و کاهش مالیات بر مصرف 
2 – 15 – نگرش‌های جدید به اصول مالیاتی  با گسترش نظام فن‌آوری اطلاعات و حرکت اقتصادهای درون زا به سمت اقتصادهای جهانی شده، مالیات‌ها نیز دچار تغییر و تحول شده‌اند. مالیات‌ها امروزه به عنوان یکی از ارکان اصلی نظام‌های انتخاباتی تبدیل شده‌اند و بجز آثار اقتصادی واجد ویژگی‌های اجتماعی، سیاسی و اطلاعاتی فراوان شده‌اند. هرچند  که اصول مندرج در بیانیه‌های کلاسیک‌ها و تئوری کنیز هم چنان رواج دارد و بسیاری از نظام‌های مالیاتی با آن سامان یافته‌اند، لیکن بر اساس نیازهای روز و برخی تعاملات بین‌المللی و مسائلی که در اجرای سیستم مالیاتی بروز می‌کند، برخی اصول جدید به اصول قبلی مالیات‌ها افزوده شده است. (برگرفته مالیات محور توسعهwww.tax.blogfa.com) )
2 – 15 – 1 – اصل تشخیص محل خرج
بر این اساس، محل خرج و مصرف مالیات‌ها باید برای مالیات پردازان مشخص باشد. این اصل یک کارکرد مهم توزیعی درون خود دارد که نظارت مردمی را می‌پذیرد و عموماً مالیات‌ها را به سمت کاهش نابرابری سوق می‌دهد. البته، کارشناسان اعتقاد دارند  این اصل بیشتر جهت مالیات‌های محلی و عوارض کاربرد دارد.
2 – 15 – 2 – اصل سهولت تمکین داوطلبانه مالیاتی
 این اصل بیشتر ناظر بر روشهای اجرایی و عملیاتی است. کیفیت تشکیلات مالیاتی برفضای سرمایه گذاری و توسعه بخش خصوصی و همچنین کارکرد‌های مالیات مؤثر است.
نظام مالیاتی باید به سمتی برود که سرعت تمکین (پذیرش ) داوطلبانه مالیات‌های تشخیصی و افزایش خود اظهاری را گسترش ‌دهد. تمکین مالیاتی، عبارت است از قبول و ترتیب پرداخت داوطلبانه مالیات قانونی ابزاری یا تشخیص شده در یک تشکیلات مالیاتی به هر اندازه که سیستم مالیاتی با تمکین  بیشتری روبرو شود، میزان درآمدهای وصولی بخش مالیاتی افزایش و شاخص‌های کلان اقتصادی چون نسبت مالیات به تولید ناخالص تولید داخلی (افزایش) نسبت درآمد مالیاتی واقعی به درآمد مالیاتی پیش‌بینی شده در بودجه (افزایش ) خواهد یافت و از طرفی  با کاهش شکاف مالیاتی بین طبقات مختلف درآمدی، توزیع درآمد بهبود می یابد
2 – 15 – 3 – اصل مشارکت
گسترش نهادهای مدنی و در اختیار داشتن بخش اعظم ثروت ملی توسط بخش خصوصی باعث شده که بدون مشارکت نهادهای مدنی و عموم مردم، وصول مالیات قانونی امکان پذیر نباشد. از این روی، بسیاری  از تشکل‌ها و نمایندگان صنوف و نهادهای مدنی در مورد اصلاح قانون، نحوه‌ی وصول، تعیین ضرائب مالیاتی با دستگاه مالیاتی هم کاری و مشارکت می‌کنند که این مشارکت  شکل قانونمند به خود گرفته است. چون این اصل، کیفیت وصول درآمدهای مالیاتی را بهبود می‌بخشد و موجبات ارتقاء فرهنگ مالیاتی و به تبع آن درآمدهای مالیاتی را فراهم می کند؛ می‌توان نتیجه گرفت که در توزیع مجدد درآمدها نقشی مهم دارد. (برگرفته مالیات محور توسعهwww.tax.blogfa.com) )
بخش دوم : مالیات بر ارزش افزوده
2-16- تاریخچه مالیات بر ارزش افزوده:
مـــالیات بر ارزش افـــزوده سابقه 40 ساله در جهــان دارد و در سال 1948 فومن زیمنس در آلمان و در سال 1951 مشیل لوره در فرانسه برای نخستین بار در سالهای اول پس از جنگ جهانی دوم به منظور تامین هزینه های بــازسازی و پــرداخت بدهیهای دوران جنگ طرح جدید مالیاتی به نام مالیات بر ارزش افـــزوده را برای کشورهای خود پایه گذاری کردند و هم اکنون بیش از 150 کشور از آن استفاده می کنند.
این طرح برای نخستین بار در ایران تهیه و در دست بررسی است به عقیده طراحان لایحه مالیات بر ارزش افزوده دریافت مالیات به این نحو با هدف افزایش سهم مالیات در چرخه اقتصادی و جلوگیری از فرار مالیاتی به اجرا در می آید و تمامی زنجیر تولید کالا و خدمات را در بــر می گیـرد . و در هر مرحله نسبت به ارزش افزوده ایجاد شده برای کالا و خدمات مالیات جداگانه ای دریافت می شود این روش جایگزین مالیات بر تولید و فروش می شود که مالیات آن به جای محصول نهایی در مراحل مختلف محاسبه و دریافت می شود.
مالیات بر ارزش افزوده می تواند به عادلانه شدن پرداخت مالیاتها کمک کرده و از مالیات مضاعفی که معمولاً در روشهای دیگر به مصرف کننده نهائی تحمیل می شود جلوگیری کند. این لایحه اگر چه کاهش هزینه های تولید و افزایش درآمدهای مالیاتی را به عنوان دو هدف اصلی تعقیب می کند اما به اعتقاد صاحبنظران و کارشناسان بار تورمی کمی نیز به همراه خواهد داشت و این در حالی است که در لایحه دولت برخی از کالاهای اساسی مثل قند و شکر، روغن، برنج، گندم، محصولات کشاورزی، فرآورده هـای دام و طیور و محصولات فرهنگی با هدف حمایت از اقشار ضعیف جامعه از شمول این مالیات معاف شده اند این لایحه یکی از مهم ترین لوایح دولت برای اصلاح ساختار اقتصاد کلان کشور است که به شدت متکی بر درآمدهای نفتی است البته این روش می تواند موجب سالم تر شدن درآمدهای دولت، افزایش سهم مالیات از محل تولیدات داخلی و عادلانه تر شدن توزیع درآمد شود اما این نگرانی نیز وجود دارد که برقراری این شیوه مالیات گرفتن به افزایش تورم بیانجامد و گستردگی قوانین دست و پاگیر اداری و هزینه های بالای وصول، پیچیدگی امور تشخیص و نامعلوم بودن فعالیتهای اقتصادی ممکن است این لایحه را با مشکل روبرو می کند. اما مزایا و دست آوردهای این نظام مالیاتــی در مقایسه با سایر نظامهای مالیاتــی به حــدی است که استقرار و استفاده از آن اجتناب ناپذیر است. (مالیـات بـر ارزش افـزوده مـالیـاتی کـارا – رســول نظــری، کارشناس اقتصاد صفر گلدی سامان – کارشناس اقتصاد)
مالیات بر ارزش افزوده نوعی مالیات چند مرحله ای است که در مراحل مختلف تولید و توزیع بر اساس درصـدی از ارزش افـــزوده کالاهــــای تــــولید شده و یـــا خدمات ارائه شده اخذ می گردد. مـالیات بر ارزش افزوده انگیزه های سرمایه گذاری را افزایش داده و منــابع لازم جهت گسترش سرمایه گذاری را از طریق افزایش امکان پس انداز تأمین نموده و از انتقال سرمایه از بخشهای مولد به بخشهای خدماتی جلوگیری می کند. مالیات بر ارزش افزوده در خلال فرآیند تولید یعنی از کارخانه تا محل فروش به صورت مرحله به مرحله اخذ می گردد. در این نوع مالیات بر خلاف مالیات بر فروش انبــاشت مرحله ای مالیات وجود نــداشته و مالیات به صورت جدا از قیمت اصلی کالاها و خدمات محاسبه می گردد.
در نظام مــالیات بر ارزش افـــزوده کالاهای صادراتی در مراحل مختلف تولید و توزیع از پرداخت مالیات معاف هستند ولی در مقابل کالاهای وارداتی مشمول مالیات می گردند، که این امر به بهبود وضعیت تراز بازرگانی خارجی و افــزایش نسبی توان صادراتی کمک می کند. از آنجا که مالیات بر ارزش افزوده یک نوع مــالیات بر مصـرف محسوب می شود و معمولاً با نرخ تصاعدی بر کالاهای مشمــول اعمـــال می گردد در نتیجه اقشار کــم درآمد به طور نسبی فشار مالیاتی بیشتری را متحمل می شوند ولی با معاف نمودن بــرخی از کالاهای ضروری و اساسی از شمولیت مالیات بر ارزش افزوده این مشکل قابل حل می باشد. (مالیـات بـر ارزش افـزوده مـالیـاتی کـارا – رســول نظــری، کارشناس اقتصاد صفر گلدی سامان – کارشناس اقتصاد)
2-17- خصوصیات و ویژگیهای مالیات بر ارزش افزوده در رسیدن به اهداف:
امروزه کشـورهای جهان در پی ریزی نظام مالیاتی خود اهدافی را مد نظر قرار می دهند. نظام مالیاتی جهت دسترسی به آن اهداف، خصوصیات و ویژگیهای زیر را باید داشته باشد:
1- رعایت عدالت مالیاتی:
در یک نظام مالیاتی مطلوب، در تعیین مالیاتها به توانائی پرداخت مؤدیان توجه می شود و ساختار آن به گونه ای انتخاب می شود که عدالت مالیاتی کاملاً رعایت شود.
2- سهل الوصول بودن:
در نظام مــالیاتی مطلوب پایه های مالیاتی طوری انتخاب می شوند که مالیات اعمال شده در کمترین زمان ممکن قابل جمع آوری باشد ضمن اینکه پرداخت کنندگان نیز برای پرداخت مالیات نباید تحت فشار باشد.
3- معین بودن:
در برقراری مالیات باید زمان نحوه پرداخت و میزان مالیات پرداختی برای مؤدیان مالیاتی مشخص باشد.
4- پایین بودن هزینه وصول:
در جمع آوری مالیاتها باید حداکثر صرفه جویی ممکن به عمل آید و هزینه های وصول به حداقل ممکن کاهش یابد.
5- ضمانت اجرایی:
نباید مالیاتهای وضع شود که جمع آوری آنها ممکن نباشد به علاوه باید نظام مالیاتی کادر اجرایی قــوی و کارآمـــدی را در اختیار داشته باشد چه برای وصول مالیات و چه برای مدیریت نظام مالیاتی.
این نوع مالیات (مالیات بر ارزش افزوده) دارای نرخ یا نــرخهای است که بر ارزش افزوده کالاها و خدمات وضع می شود لذا از یک سو اهداف دولتها ، داشتن رشد اقتصادی بالا و توسعه تجارت بین الملل و گسترش رقابت بوده و از سوی دیگر تمایل نظام اقتصادی به سوی جهانی شدن است . (مالیـات بـر ارزش افـزوده مـالیـاتی کـارا – رســول نظــری، کارشناس اقتصاد صفر گلدی سامان – کارشناس اقتصاد)
بخش سوم: سرمایه گذاری
2-18- تعریف سرمایه گذاری
سرمایه‌گذاری به معنی گذاشتن پول در چیزی با انتظار سود از آن است. به طور دقیق تر سرمایه‌گذاری تعهد پول یا سرمایه برای خرید مالی وسایل یا دارائی‌های دیگر، به منظور منفعت برگشتهای سودمند و مفید در قالب بهره، سود سهام یا قدردانی از ارزش وسایل (منافع سرمایه) است. (منبع وب سایت ویکی پدیا)
2-19- انواع سرمایه گذاران
سرمایه گذارانی که در بازارهای معامله اوراق بهادار وجود دارند متنوع و به شرح ذیل می باشد: (منبع: نشریه موج – رضا کارگزار)
اشخاص حقیقی
گروهی هستند که بیشتر به امید انتفاع از سرمایه گذاری اقدام به خرید یا فروش اوراق بهادار می کنند. در برخی موارد، وقتی سرمایه این افراد زیاد باشد، ممکن است هدف دیگری همچون بدست گرفتن کنترل شرکت از طریق خرید درصد بالایی از سهام آن شرکت نیز دنبال شود.
اشخاص حقوقی
این اشخاص که معمولاً به دلیل وسعت عمل و حجم منابع مالی، تأثیر بسزایی در بازار سرمایه دارند، متنوع و برخی از مهمترین آنها به شرح زیرند:
بانکها
مؤسساتی هستند که معمولاً به دو دلیل وارد بازار می شوند. اول که بیشتر رایج است، کسب بازده از وجوهی است که به شکل سپرده نزد آنان قرار دارد و دوم ، که معمولاً تابع شرایط خاصی است عبارت است از ایجاد و حفظ بازاری سیال و نقدینه برای اوراق بهادار. در این نقش بانکها از طریق عرضه یا تقاضای اوراق بهادار هنگامی که برای آنها عدم تعادل وجود دارد، نقش متعادل کردن بازار را ایفا می کنند.
شرکت های بیمه
شرکت های بیمه با دو دسته جریان وجوه مواجهند : جریان ورودی که معمولاً شامل حق بیمه های وصولی بابت موضوعات بیمه اشخاص و غیر اشخاص می گردد و جریان خروجی که عمدتاً شامل خسارتهای پرداختی، پس انداز عمر افراد و نظایر آن است. برای اینکه بین این دو جریان تعادلی مطلوب برقرار شود، شرکت های بیمه معمولاً سعی می کنند بخش عمده ای از وجوه خود را سرمایه گذاری کنند. یکی از بازارهای جذاب برای این قبیل شرکت ها، بازار اوراق بهادار می باشد. شرکت های بیمه معمولاً به لحاظ حجم قابل توجه منابع مالی، تأثیر بسزایی در این بازار دارند.

این نوشته در مقالات ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *