(سایت ریسرچ ) - \"”(سایت پژوهش علمی )”\"

عوامل روانی چگونه بر پردازش اطلاعات افراد سرمایه گذار تاثیر می گذارند ؟
میزان تاثیر صفات روانی بر تعصبات سرمایه گذاری تا چه اندازه است ؟
چه میزان عوامل رفتاری می تواند بازگشت سرمایه گذاری واقعی را تحت تاثیر قرار دهد ؟
1-6) فرضیه ها
در این راستا، ما دو فرضیه اصلی را مطرح می کنیم:
1) صفات شخصیتی اثر معنادار و مستقیمی بر تعصبات سرمایه گذاری دارد.
2) متغیرهای جمعیت شناسی اثر معنادار و مستقیمی بر تعصبات سرمایه گذاری دارد.
1-7) دامنه تحقیق
یکی از شرایط موفقیت هرتحقیقی، تعیین دامنه تحقیق می باشد. چرا که انجام تحقیق به صورت کلی وعام تا حدی غیرعملی بوده و اگرهم بتوان آن را انجام داد از نتایج جامعی برخوردار نخواهد بود لذا باید سعی کرد که تحقیق را تا حد ممکن محدود نمود و قلمروآن را مشخص کرده و سپس اقدام به انجام آن نمود. در اینجا به قلمرو تحقیق از سه بعد پرداخته می شود.
1-7-1) قلمرو موضوعی
قلمرو موضوعی این تحقیق، تاثیر ویژگی های شخصیتی و متغیرهای جمعیت شناسی بر تعصبات مالی رفتاری سرمایه گذاران فردی در بورس اوراق بهادار تهران را مورد بررسی قرار می دهد.
1-7-2)قلمرو مکانی
محدوده مکانی این تحقیق سرمایه گذاران انفرادی موجود در بورس اوراق بهادار تهران می باشد.
1-7-3) قلمرو زمانی
این تحقیق از نظر زمانی در شش ماه دوم سال 1390 در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی قرار گرفته است.
1-8) بیان متغیرهای مورد بررسی در قالب یک مدل مفهومی
بر اساس مطالعه ای که در کشور تایوان صورت گرفته، دو مدل مفهومی بر اساس اطلاعات داده شده به شکل زیر می باشد شکل 1-1 نشان دهنده رابطه بین صفات شخصیتی و تعصبات سرمایه گذاری است و شکل1-2 بیانگر رابطه بین متغیرهای جمعیت شناسی با تعصبات سرمایه گذاری می باشد. بنابر این ما این شکل ها را به عنوان مدل فرضی در نظر می گیریم.
(جدول شماره1-1) کیفیت (چگونگی)ماهیت متغیرهای پنهان
متغیرها آیتـــم SMC Cronbachσ قابلیت اطمیناان
روانژندی N1
N2
N3
N5 51٪
56٪
40٪
43٪ ٪78 ٪78
برونگرایی E8
E9
E10 51٪
89٪
45٪ ٪79 ٪81
بازبودن به تجربه O17
O18 78٪
49٪ ٪76 ٪77
موافق بودن A20
A21 64٪
57٪ ٪76 ٪75
وظیفه شناسی C27
C28
C29 56٪
63٪
51٪ ٪80 ٪80
اثرتمایلی D2
D4
D5 14٪
28٪
18٪ ٪41 ٪43
رفتارتوده وار H8
H9
H10
H11 49٪
43٪
30٪
34٪ ٪74 ٪74
اطمینان بیش ازحد O16
O17
O18
O19 42٪
61٪
67٪
60٪ ٪84 ٪84
روانژندی

0.30
برونگرایی
اثرتمایلی
0.34 0.24
0.17
باز بودن به تجربه
رفتارتوده وار
0.15 0.11
0.15

موافق بودن
0.18 0.11
اطمینان بیش ازحد

وظیفه شناسی

0.19
0.15
شکل 1-1 مدل مفهومی ساختار روابط صفات شخصیتی با تعصبات سرمایه گذاری
جنسیت

0.36
اثرتمایلی
0.31-
سن

0.16
رفتار توده وار
0.12
منطقه مسکونی
0.10-

اطمینان بیش ازحد
0.11
منطقه مسکونی

0.10

شکل 1-2 مدل مفهومی روابط بین متغیرهای جمعیت شناسی با تعصبات سرمایه گذاری
1-9)تعریف نظری و عملیاتی مفاهیم ومتغیرها
1-9-1)مالیه رفتاری
تعریف نظری:
ارتباط علم مالی و سایر رشته های علوم اجتماعی که به عنوان روانشناسی مالی معروف شده ، به بررسی فرآیند تصمیم گیری سرمایه گذاران و عکس العمل آنها نسبت به شرایط مختلف بازارهای مالی و تاکید آن بر تاثیر شخصیت ، فرهنگ و قضاوت های سرمایه گذاران بر تصمیم گیری سرمایه گذاری می‌پردازد یا به عبارت دیگر، مطالعه رفتار عوامل در نحوه تخصیص و آرایش منابع، از نظر زمانی و مکانی و در یک محیط نامطمئن (مرتون،1998) .
تعریف عملیاتی:
به مطالعه چگونگی تفسیر و عمل بر مبنای اطلاعات جهت انجام تصمیمات ساختار یافته سرمایه‌گذاری توسط افراد می پردازد (لینتر،1998،17). همچنین اولسن در توضیح خود از مالی رفتاری عنوان می کندکه مالی رفتاری سعی نمی کند نشان دهد رفتار عقلایی نادرست است بلکه در تلاش است که کاربردهای فرآیندهای تصمیم گیری روانشناختی را در شناخت و پیش بینی بازارهای مالی نشان دهد (اولسن،1998،11) .
1-9-2)تعصبات رفتاری
تعریف نظری:
منظور از تعصب یا تورش، انحراف از تصمیم گیری درست و بهینه است. از آنجایی که زمان و منابع شناخت محدود هستند، نمی توانیم داده هایی را که از محیط اخذ می کنیم به صورت بهینه مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم. بنابراین ذهن انسان به طور طبیعی از قواعد سرانگشتی استفاده می کند. اگر از چنین روش های ابتکاری به طور مناسب استفاده شود، می توانند موثر واقع شوند، در غیر این صورت تورش های غیرقابل اجتنابی پیش خواهند آمد. به طور کلی ممکن است اشخاص در فرآیند تفکر و تصمیم گیری دچار خطا شوند (ریتر، 2003).
تعریف عملیاتی:
عدم تقارن از ریسک در عملکرد ارزشی سرمایه گذاران ذاتی می باشد که بسیاری از آنها باعث می‌شود سرمایه گذاران تصمیمات سرمایه گذاری خود را بر اساس بصیرت (درک ناگهانی ) و تجارب قبلی خود در امر تصمیم گیری اتخاذ کنند نه بر اساس دلایل عینی و تحلیل منطق، به چنین انحرافی تعصب رفتاری می گویند (تیورسکی و کاهنمن، 1979) .
1-9-3)اطمینان بیش از حد
تعریف نظری:
اطمینان بیش ازحد، اطمینان بی اساس افراد به دانش و توانایی های خود بیشتر از آن چیزی که هست اطلاق می شود. معمولا پیش بینی افراد از احتمال وقوع پدیده ها یا خیلی افراطی یا خیلی تفریطی است. هم چنین زمانی که قابلیت پیش بینی پدیده ای کم است یا شواهد و مدارک مبهم هستند، متخصصان بیشتر از افراد عادی در معرض اعتماد بیش از حد قرار می گیرند(هیرشلیفر، 2001).
تعریف عملیاتی:
اطمینان بیش از حد، یکی از مفاهیم مالی رفتاری مدرن است و به این معنی است که افراد معمولا به توانایی خود در پیش بینی رویدادها و یا صحت اطلاعاتی که در اختیار دارند، بیش از اندازه مطمئن هستند. این امر منجر به این می شود که افراد دانش خود را بیش از اندازه و ریسک را کمتر از وقایع تخمین بزنند و در نتیجه در مورد توانایی خود در کنترل رویدادها اغراق نمایند. برخی، اعتماد بیش از اندازه سرمایه‌گذاران را دلیل اصلی حجم فزاینده تقاضا در بازارهای مالی دارای حباب سفته بازی می دانند (پامپیان،2006) .
1-9-4)اثر تمایلی
تعریف نظری: نوعی قالب بندی ذهنی است که در آن اشخاص دنیای پیرامون خود را به حساب‌های ذهنی مجزا دسته بندی می کنند. همچنین به عنوان تعصب رفتاری رایج در میان سرمایه گذاران اطلاق می گردد٬ این تعصب براساس یک چارچوب حسابداری ذهنی است(هیرشلیفر، 2001) .
تعریف عملیاتی:
بیانگر حالتی است که سرمایه گذاران گرایشی مفرط به نگهداری اوراق بهاداری دارند که در زیان است (به علت شناسایی نکردن زیان) و برعکس گرایش زیادی به فروش اوراق بهاداری دارند که در سوداست (به علت شناسایی کردن سود )(شفرین و استاتمن، 1985 (. در واقع در این فرآیند، اشخاص حساب سرمایه گذاری های زیان ده و سود ده را از هم جدا می کنند.

1-9-5)رفتار توده وار
تعریف نظری:
رفتاریست کورکورانه که به پیروی از تصمیمات اکثریت به جای تکیه بر تفکر منطقی می پردازد. به عبارت دیگر سرمایه گذاران به دلایل متعدد منطقی یا غیرمنطقی٬ اطلاعات و تحلیل های شخصی خود را نادیده گرفته٬ اقدام به تبعیت و تقلید از تصمیمات دیگران می کنند(هیرشلیفر، 2001) .
تعریف عملیاتی:
عبارتست از آن دسته رفتارهای سرمایه گذاران در بازار، که منجر به نادیده گرفتن پیش بینی‌ها و عقاید خود در رابطه با قیمت سهم و اتخاذ تصمیمات سرمایه گذاری تنها بر پایه رفتار کلی بازار می شود. به عبارت دیگر، رفتارهای احساسی و بعضا غیر عقلایی تعداد زیادی از سرمایه گذاران نسبت به صف های خرید و فروش و حرکت توده وار آنها به تاسی از افرادی است که به گمان آنها، به دلیل بهره مندی از اطلاعات نهانی بهترین زمان ورود و خروج از بازار با سهام خاصی را زودتر از سایر سرمایه گذاران تشخیص داده اند (اسلامی بیدگلی و همکاران،1386) .
1-9-6)صفات شخصیتی
تعریف نظری:
عبارتند از مدل پنج عاملی بزرگ یک سنخ شناسی فراگیر که مشتمل بر پنج عامل نسبتا پایدار (وظیفه شناسی٬ باز بودن به تجربه٬ برونگرایی٬ روانژندی٬ موافق بودن) است (رابرت مک کری ویل استا،1999).
1-9-7)برونگرایی
تعریف نظری:
به تمایل فرد به هیجان طلبی٬ معاشرتی٬ دردسترس بودن٬ خوش بینی، چرب زبانی و دارای احساسات مثبت مربوط می شود. این افراد از آمادگی کمتری برای تسلط بر نفس خویش برخوردارند، معمولا نسبت به افراد درونگرا از اعتماد به نفس بالاتری برخوردارند. در جمع بودن و فعالیت های گروهی را بر فعالیت های انفرادی ترجیح می دهند (هارن و میشل، 2003) .
1-9-8)روانژندی
تعریف نظری:
این بعد به توانایی فرد در تحمل استرس مربوط می شود. این افراد دارای ویژگی نگرانی٬ عصبی مایوس و نامید، دارای استرس، خجالتی آسیب پذیر و شتابزده هستند (فتحی آشتیانی،1389).
1-9-9)باز بودن به تجربه
تعریف نظری:
میزان علاقه افراد نسبت به تازگی و کسب تجربه های جدید را نشان می دهد. افراد با این ویژگی دارای قدرت تخیل٬ کنجکاوی نسبت به ایده های دیگران٬ دارای ایده و اقدام گرا هستند(فتحی آشتیانی٬ 1389).
1-9-10)موافق بودن
تعریف نظری:
این ویژگی به گرایش افراد به همسان بودن با دیگران ارتباط می یابد. افراد دارای ویژگی های تطابق‌پذیری٬ قابل اعتماد٬ نوع دوستی٬ متوازن و خوش قلب هستند (فتحی آشتیانی،1389).
1-9-11)وظیفه شناسی
تعریف نظری:
به تمایل فرد به وجدان بالا٬ نظم٬ هدف جو٬ وقت شناس و دارای انضباط شخصی اطلاق می شود. و این بعد معیار سنجش قابلیت اطمینان است (هارن و میشل، 2003).
فصل دوم
ادبیات و مبانی نظری وپیشینه تحقیق

2-1)مقدمه
بورس اوراق بهادار، یک بازار اقتصادی است که در آن، خرید و فروش اوراق بهادار تحت ضوابط و قوانین خاص صورت می گیرد. با عنایت به عرضه سهام بزرگ ترین و مهم ترین واحد های اقتصادی کشور در تالارهای بورس، هرگونه تغییر در شرایط اقتصادی، سیاسی، روانی بازار و ....می تواند به سرعت بر بورس اوراق بهادار تاثیر گذاشته، آن را دچار نوسان کند. بررسی و تحلیل مالیه رفتاری سرمایه گذاران یکی از مباحث نوپای مدیریت مالی محسوب می گردد. پیشینه مالیه رفتاری به طور تقریبی به اوایل دهه هفتاد باز می گردد. این شاخه ی ترکیبی علوم مالی، که در واقع علوم روانشناسی و گاهی جامعه شناسی را برای تحلیل بهتر مسائل بازارهای مالی مورد استفاده قرار می دهد، اغلب به بررسی فرایند تصمیم گیری سرمایه گذاران و واکنش آنان در قبال شرایط مختلف بازارهای مالی می پردازد و تاکید آن بیشتر به تاثیر شخصیت، فرهنگ و قضاوت های سرمایه گذاران بر تصمیمات سرمایه گذاری است. ساختارهای خاص فرهنگی در ایران و اثر گذاری آن ها بر رفتار فردی و گروهی افراد به ویژه در بازار سرمایه، لزوم شناخت تئوری ها و مدل های تحلیلی و شناختی مالیه رفتاری را برای فعالان و دست اندرکاران بازار، اجتناب ناپذیر می نماید. اینکه گاهی مشاهده می شود که در بازار به جای تقاضای دوطرفه و داشتن خریداران و فروشندگان در یک زمان، با تقاضای یک طرفه و صف های خرید یا صرفا" فروش مواجه هستیم، بی شک از مصادیق الگوهای رفتاری خاص حاکم بر بازار است.
مبانی نظری و تجربی تحقیق
2-2)تعصبات مالی رفتاری
2-2-1)مقدمه
در سال 1970، فاما مقاله ای را تحت عنوان "بازارهای کارای سرمایه؛ مروری بر نظریه و مطالعات تجربی" منتشر نمود. وی در این مقاله دیدگاه قبلی خود را در مورد کارایی بازارهای سرمایه مجددا تعریف نمود و ادعا نمود که در یک بازار کارا، قیمت ها تمامی آنچه که در مورد یک دارایی فهمیده می شود را در خود منعکس می کنند. قسمت عمده ای از مطالعات به این نتیجه رسیدند که فرضیه بازارهای کارا قابل رد نیست. در طی دهه اخیر اندیشمندان مالی سعی در تبیین و یافتن علل موارد خاص با کمک از سایر علوم همانند روانشناسی، علوم اجتماعی و فیزیک بوده اند. یکی از مطالعاتی که در این زمینه به سرعت گسترش یافت و تا حدودی توانست پدیده های مذکور را تبیین نماید ادغام نظریه های اقتصادی با نظریه های رایج روانشناسی بود که تحت عنوان «مالیه رفتاری» مطرح شد. مالیه رفتاری به مطالعه و تحلیل چگونگی تفسیر و عمل بر مبنای اطلاعات، جهت انجام تصمیمات ساختار یافته سرمایه گذاری توسط افراد می‌پردازد(سیگل، 1998) .بدیهی است مالیه رفتاری تلاش نمی کند نشان دهد رفتار عقلایی نادرست است، بلکه کمک می‌کند تا با فرموله کردن مدل های رفتاری، بهتر بتوانیم بازار سرمایه خود را شناخته و در رفع تنگناهای ناشی از الگوهای رفتاری بهتر عمل نماییم. در یک جمع بندی می توان چنین اذعان داشت که در بحث های مالیه رفتاری، ویژگی های رفتاری که بر تصمیم گیری های افراد موثرند، مورد بررسی قرار می گیرند. این ویژگی ها تعصبات رفتاری (تورش) نامیده می شود (فلاح پور و عبداللهی، 1390).
2-2-2)نظریه نوین مالی
هر چند که بسیاری از اصول و نظریه های مالی ریشه در سال های بسیار دور و تحت عنوان علوم دیگر مطرح بوده است. با این وجود دهه 1950 را می توان تاریخ زایش دانش مالی نامید. نظریه اقتصاد مالی نوین، برای بازیگران اقتصادی در بازارهای مالی دو ویژگی در نظر می گیرد: 1)بازیگران صحنه بازار تصمیمات را بر طبق قوائد تئوری بهره وری مورد انتظار، اتخاذ کرده و پیش بینی های منصفانه ای را در مورد آینده ارائه می کنند. 2)بازیگران در این نظریه ریسک گریز هستند و تابع بهره وری هر شخص مقعر می باشد، مانند زمانی که مطلوبیت نهایی سرمایه گذاری ها کاهش می یابد. بنابراین سرمایه گذاری ها منطقی تعیین قیمت می شوند و درنتیجه موازنه منطقی در بازار حاکم می باشد(جانسون و همکاران، 2002). نظریه ی نوین مالی دارای دو پارادیم اصلی است:
عقلانی بودن عامل های اقتصادی
کارایی بازار و در نتیجه مدل قیمت گذاری دارایی های سرمایه ای (CAPM)
2-2-3)چارچوب های نظریه نوین مالی
پارادیم اصلی نظریه نوین مالی، "عقلانی بودن عامل های اقتصادی" و "نظریه بازار کارا" است. نگاهی گذرا به عمده یافته ها و دستاوردهای مطالعات اندیشمندان مالی در طی نیم قرن اخیر، حاکی از این واقعیت است که یک سری نظریه ها و اصول را می توان به عنوان چارچوب های بنیادی نظریه نوین مالی مدنظر قرار دهد(تلنگی،1383،6). این چارچوب ها را می توان به شرح زیر بر شمرد:
1-عدم وجود فرصت آربیتراژ: به معنی ایده عدم وجود روش بدون ریسک برای کسب سود است. این مشابه مفهوم "قانون وجود یک قیمت" است. وجود آربیتراژ اولین بار توسط مودیلیانی و میلر (1985,1961) در مطالعه مشهورشان پیرامون ساختار سرمایه بیان شد. سپس توسط راس(1976) برای قیمت گذاری دارایی های سرمایه ای (APT) مورد استفاده قرار گرفت.
2-EMH , CAMP: به معنی استفاده بازار از تمامی اطلاعات جهات قیمت گذاری دارایی ها است. ایده ی اولیه آن توسط باچلیر(1900)و کوتنز(1960) مطرح و توسط فاما(1970) عملیاتی شد. CAPM بر اساس تحلیل میانگین _واریانس شکل گرفته و توسط شارپ(1974) تعمیم یافت.
3-ارزش فعلی خالص(NPV): با این مفهوم معادل ارزش فعلی پرداخت های آتی و یا برعکس را می توان به دست آورد. کاربرد اصلی آن در بودجه بندی سرمایه ای و قیمت گذاری دارایی هاست. مفهوم NPV توسط ایروینگ فیشر(1908) و هیرشیفر(1964) عملیاتی شد.
4-تحلیل میانگین _واریانس و نظریه پرتفولیو: توسط مارکویتز(1952) مطرح شد و ریشه توسعه CAPM و صنعت سرمایه گذاری شد.
5-نظریه مطلوبیت انتظاری EUT: در نظریه مطلوبیت انتظاری فرض می شود که تصمیم گیرنده بین جنبه های ریسکی یا نامطمئن، با مقایسه ارزش های مطلوبیت انتظاری تصمیم می گیرد. بعدها این نظریه در دو حالت و تحت شرایط عدم اطمینان با نام نظریه مطلوبیت انتظار ذهنی و تحت شرایط ریسکی با نام نظریه ون نیومن_مورگن استرن (1944) تعمیم یافت که این دو از بنیان گذاران اصلی این نظریه هستند.
2-2-4) تئوری تصمیم گیری عقلانی(منطقی)
بطور کلی تصمیم گیری عقلانی، تصمیم را براساس منطقی خاص و روش های تصمیم گیری سیستماتیک می سازد(رابینز، 2002). با توجه به موضوع فرایند تصمیم گیری عقلانی، دانش پژوهان مدل‌های ارائه شده خوبی را با مراحل تصمیم گیری مختلف تهیه کردند. به عنوان مثال میتزبری و همکاران 1976 سه مرحله ابتدایی از فرایند تصمیم گیری منطقی را توصیف کردند: 1)شناسایی طبیعت 2)ماهیت مشکل 3)جستجو برای اطلاعات بیشتر
عناصر توسعه که در جستجوی اطلاعات ضروری و روش های حل مسئله و انتخاب عناصر است که در شناسایی مشکل و ارزیابی راه حل های جایگزین به انتخاب مطلوب می انجامد.
کنی (1998) و هاموند(2002) بطور مشابه شش معیار برای ارزیابی تصمیم منطقی موثر طراحی کردند. اوسلند (2006) و رابینز(2007) یک طرح هشت مرحله ای ارائه دادند و مک ماهان(2007) ) هشت راهکار موثر برای روند تصمیم گیری پیشنهاد کرد) هیولین، 2011 .(
بر اساس استناجی از این نظریه ها، آنها ایده های مشابهی را در عبارت متفاوت بیان کرده اند، یعنی می توان گفت که هیچ یک از این نظریات نمی تواند بر دیگر نظرات غالب و برتر باشد. سیمون (1951و 1982) از پیشگامان مفهوم عقلانیت محدود است و ادعا می کند که تصمیم گیری ناقص مدیران به علت فقدان اطلاعات، زمان نامناسب و شناخت محدودیت است. بنابراین مدیران در صورت دسترسی به منابع ضروری، می توانند تصمیم گیری بهتری داشته باشند. در صورتی که مدیران اغلب مجبور به تصمیم گیری بدون اطلاعات کافی برای کسب موفقیت در تصمیم گیری شان هستند. بطوریکه این تصمیم گیری زیاد نمی‌تواند رضایت بخش باشد، سیمون(1951و1982)
2-2-5)از فرضیه بازار کارا تا مالیه رفتاری
رفتار سرمایه گذاران یکی از فرضیه های اساسی مالی تحت عنوان "بهینه بودن بازار ها" را زیر سوال برده است. این زمینه به طور خلاصه بیان می کند که تغییرات قیمت سهام در نتیجه تغییر در ارزش ذاتی شرکتها روی می دهد و در نتیجه قیمت سهام تنها از اخباری متاثر می شود که به تغییر جریانات نقدی آتی سهام یعنی آنچه عاید سرمایه گذار خواهد شد و در نتیجه تغییر در ارزش ذاتی منجر می شود .این فرضیه در حالت قوی تر خود بیان می کند که به علت کارا بودن بازارهای سهام، اطلاعات مالی مربوط به عملکرد شرکتها در قیمت سهام آنها لحاظ شده است و بنابراین در هر لحظه بازار، بهترین قیمت را برای یک دارایی با توجه به ارزش فعلی شرکت پیشنهاد می دهد (فاما،1970،25 ).
نمودار زیر که توسط رابرت شیلر از مشهورترین اساتید دانشگاه بیل(yale) ارائه شده این فرضیه بنیادی مالی را به چالش می کشد. در نمودار زیر، منحنیp شاخص واقعی قیمت سهام در بازار ایالت متحده آمریکا از سال 1870تا2008 را نشان می دهد. منحنی*p ارزش فعلی کل عایدات واقعی سهام را محاسبه کرده است. بدین ترتیب با توجه به در دسترس بودن اطلاعات آتی برای یک دوره زمانی طولانی از تاریخ شروع نمودار در سال1870منحنی*p با تنزیل سود های نقدی واقعی که در آینده توزیع شده اند(بر اساس نرخ سود در اوراق قرضه آمریکایی)، ارزش ذاتی میانگین کل سهام شرکتها در بورس نیویورک را برآورده کرده است.
462742-4279

شکل2-1: مقایسه قیمت با ارزش ذاتی سهام
مقایسه این دو منحنی نتایج جالبی را به دست می دهد؛ نخست اینکه به سادگی می توان تشخیص داد که میزان نوسانات واقعی قیمت سهام در بورس بسیار بیشتر از نوسانات ارزش ذاتی است. به نحوی که منحنی*p یک روند پیوسته با شیب ملایم را طی می کند. اما منحنی p به عنوان نماینده تغییرات قیمت سهام بسیار متلاطم و پر نوسان است. دوم اینکه هر چند در اواخر قرن نوزدهم و نیمه اول قرن بیستم دو نمودار هماهنگی زیادی با یکدیگر دارند اما پس از این دوره، برای بازه های زمانی بسیار طولانی (مانند اوایل دهه 90تا2008 میلادی) تفاوت معناداری بین قیمت سهام و ارزش ذاتی شرکتها وجود داشته است.
این اختلاف در تضاد جدی با فرضیه بهینه بودن بازارها است که قیمت را منعکس کننده ارزش ذاتی دانسته و هرگونه اختلاف میان این دو را ناچیز و موقتی می انگارد. یک نمونه قابل تشخیص دیگر در این نمودار مربوط به دوران رکود بزرگ است که طی آن قیمت سهام در سال های 1929تا1932 بیش از دو سوم ارزش خود را از دست داد، در حالی که کوچکترین تغییری در ارزش ذاتی شرکتها بر اساس تنزیل سود های آینده ایجاد نشده؛ به عبارت دیگر شرایط سود آوری آتی شرکتها کاملا با ثبات بوده است.
مطالعه میزان گردش سهام به عنوان یک مثال دیگر در بحث حاضر نیز دربردارنده نتایج جالب توجهی است. ارقام جدول 2-1 به خوبی نشان می دهد که در سه بورس توسعه یافته ایالات متحده، انگلستان و آلمان در طول سال2009 ارزش کل معاملات به مراتب بیش از ارزش بازار بوده که به معنای دست به دست شدن کل ارزش سهام بازار در طول یک سال بین معامله گران است.
جدول2-1سرعت گردش سهام در بازارهای مختلف سهام در دنیا (2009میلادی)

در بورس تهران هر چند این نسبت بسیار کمتر است با توجه به سهام شناور آزاد) سهام قابل معامله( 20درصدی در بازار سرمایه ایران می توان گفت میزان گردش سهام در این بازار نیز در واقع بیش از100درصد بوده است. در اینجا بازهم تئوری های مالی به چالش کشیده می شوند؛ بر اساس نظریه بازار کارا تنها اخبار بنیادی که باعث تغییر ارزش ذاتی سهام می شوند، می توانند انگیزه تغییر قیمت و انجام معامله را برای سرمایه گذاران ایجاد کنند؛ این در حالی است که نسبت گردش سهام بیش از 100درصدی در اکثر بازارهای مالی دنیا به خوبی بیان می کند که انگیزه انجام معامله در بین سرمایه گذاران به مراتب بیشتر بوده است زیرا طبیعتا میزان اطلاعات منتشره در مورد شرکتها در یک سال به اندازه هایی نیست که این حجم عظیم خرید و فروش سهام را توجیه کنند. نمونه های مزبور حکایت از آن دارند که عواملی فراتر از نیروهای بنیادین در بازار های مالی عمل می کنند که تئوری های مالی قادر به توضیح آن نیست.
در پاسخ به این ناتوانی علمی، در چند دهه اخیر شاخه نوینی به نام «مالی رفتاری» در غرب ایجاد و رشد کرده است که به بررسی رفتار سرمایه گذاران در بازارهای مالی با رویکرد روانشناسانه می پردازد.
کارشناسان این رشته معتقدند نیروهای نظیر ترس و طمع می توانند با زیر پا گذاشتن تئوریهای مالی موجب نوسانات چشمگیر در بازارهای مالی شوند. بدین ترتیب باید به افراد از منظر روانشناسانه نگریست که در بسیاری مواقع تحت تاثیر احساسات واقعی، رفتاری کاملا متفاوت با منطق اقتصادی (شالوده مالی) از خودشان می دهند.
چندین تحقیق مرتبط با رفتار انسان، به طور کامل به موضوع رفتار مصرف کننده از طریق تئوری تصمیم گیری عقلانی از قبیل کاتلر(1989) ، هاروارد(1988 (و ایکیب(1968)پرداختند.
در واقع، تصمیم گیری منطقی در نهایت شامل فرایند تصمیم گیری سیستماتیک و قوی است که در حداکثر سازی سود پیش بینی شده تمرکز می کند. به همین ترتیب سرمایه گذاران فردی که در انتخاب محصولات مالی درگیر می باشند، همیشه در معرض ارزیابی سنجیده ای می باشند که به نظر می رسد با تصمیم گیری سرمایه گذاری منطقی مشابه می باشد (رابینز و جادج(2007)).
2-2-6) تعریف مالیه رفتاری

متن کامل در سایت امید فایل 

مالیه رفتاری مربوط به تاثیر روانشناسی بر تصمیم گیری مالی و بازاری است. حجم ادبیات موضوع درباره ی مالی رفتاری طی دهه گذشته گسترش چشم گیری یافته است. در این حوزه، مفاهیم اقتصاد مالی و روانشناسی در جهت ایجاد مدل های دقیق تری از رفتارانسان در بازارهای مالی ادغام می شوند. سرمایه‌گذاران هنگامی که در شرایط بلاتکلیفی می مانند، یا هنگامی که سطح پیش بینی پایین است، به اعتقادات غیر موجه که ممکن است باعث باقی ماندن و حتی پیشرفت آنها در چنین محیطی شود خود را آماده می کنند(سلیمان گخان و همکاران، 2011).
به نظر لینتر مالی رفتاری، به مطالعه چگونگی تفسیر و عمل بر مبنای اطلاعات جهت انجام تصمیمات ساختار یافته سرمایه گذاری توسط افراد می پردازد(لینتر،1998). به عقیده اولسن، مالی رفتاری سعی بر تعریف رفتار منطقی یا تصمیم گیری به عنوان رفتاری تعصب گرا و یا نکوهیده ندارد و هدف آن درک و پیش بینی پیامدها و تاثیرات سیستماتیک بازار مالی از فرایند های تصمیم گیری روانشناختی است (اولسن، )به عبارت دیگر مالیه رفتاری به دنبال تاثیر فرایند های روانشناختی در تصمیم گیری است. شفرین عنوان می کند که: «مالیه رفتاری، مطالعه چگونگی تاثیرگذاری روانشناسی بر تصمیم‌گیری‌های مالی و بازارهای مالی است»(شفرین، 1985). به طور کلی می توان گفت مالیه رفتاری ترکیبی از اقتصاد کلاسیک و مالی، با روانشناسی و علوم تصمیم گیری است که به دنبال توضیح و تشریح پدیده های غیر عادی مشاهده شده در حوزه ی مالی است(فولر، 2000).
با توجه به تعاریف فوق، مالی رفتاری را می توان به صورت زیر تعریف کرد؛
*مالی رفتاری ادغام کلاسیک و مالی با علوم روانشناسی و تصمیم گیری است.
*مالی رفتاری تلاشی برای توصیف دلایل بروز استثناها در ادبیات مالی است.
*مالی رفتاری به مطالعه این که چگونه سرمایه گذاران در قضاوت های خود دچار خطاهای سیستماتیک یا به عبارت دیگر خطاهای ذهنی می شوند، می پردازد.
2-2-7)تاریخچه و ظهور مالیه رفتاری
هنگامی که نظریه های نوین مالی به پیشرفت های کنونی دست نیافته بود، برخی از اقتصاددانان مشهور مانند آدام اسمیت، ایرونیگ فیشر، جان مینارد کینز و هری مارکویتز، عقیده داشتند که پدیده های مربوط به روانشناسی فردی، قیمت ها را تحت تاثیر قرار می دهند. به عنوان مثال، اسمیت اثر پدیده«خود برتربینی » را در مشاغل پر خطر مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. وی عنوان کرد این پدیده باعث می شود قیمت نیروی کار در چنین مشاغلی از قیمت واقعی کم تر شود. فیشر در سال 1930 کتابی با عنوان «نظریه بهره»، در مورد توهم پولی نگاشت. فیشر در بخشی از این کتاب به تشریح رفتار افراد در مورد پس انداز پرداخته است. وی این رفتار را با چیزهایی مثل خود کنترلی، دور اندیشی و عادات اشخاص در ارتباط می دانست. کنیز در سال 1936 تعبیر مشهور خود را تحت عنوان "روح های حیوانی در بازار سهام " ارائه کرد. مارکوویتز در سال 1952 اظهار کرد که اشخاص، سود و زیان خود را بر اساس نقاط مرجع تنظیم می کنند و از این پدیده می توان در قیمت گذاری بیمه نامه ها استفاده کرد. همه موارد یاد شده نشان دهنده اهمیت مطالعه علوم رفتاری و روانشناسی در حوزه مالی می باشد (رضا راعی و سعید فلاح پور،1383،78).
با این وجود مطالعات رسمی و دانشگاهی در این حوزه در طی دهه 1990 گسترش یافت و به بسط مدل هایی که روانشناسی افراد به بازار های مالی ارتباط می دادند، سوق پیدا کرد.
بنابراین در طی دو دهه اخیر اندیشمندان مالی، سعی در تبیین و یافتن علل موارد خاص با کمک از سایر علوم، همانند روانشناسی، علوم اجتماعی و فیزیک بوده اند. از این رو حوزه های میان رشته ای تحت عناوین اقتصاد مالی، اقتصاد سنجی مالی، ریاضیات مالی، نظریه بیمه و نظریه تصمیم گیری به سرعت شکل گرفت. یکی از مطالعاتی که در این زمینه به سرعت گسترش یافت و تا حدودی توانست پدیده های مذکور را تبیین نماید ادغام نظریه های اقتصادی با نظریه های رایج روانشناسی بود، که تحت عنوان "مالی رفتاری"مطرح شد. از بنیانگذاران این حوزه از دانش مالی روانشناس مشهور دانیل کاهنمن است که در سال2001 بخاطر ارائه مدل هایی جهت تبیین رفتار سرمایه گذاران تحت شرایط عدم اطمینان به دریافت جایزه نوبل اقتصادی نائل شد (تلنگی،1383،5).
2-2-8)حوزه مالیه رفتاری
مالی رفتاری شامل دو حوزه اساسی است: محدودیت در آربیتراژ و روانشناسی شناختی.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *