مقالات

*50

دانشکده علوم
پایان نامه ی کارشناسی ارشد در رشته ی
زیست شناسی- علوم گیاهی
بررسی میزان ترکیبات فنلی و پتانسیل آنتی اکسیدانی گیاه برگ بو
(Laurus nobilis L.) طی مراحل مختلف رشد
به کوشش
لیلا باجولی
استاد راهنما
دکتر علی مرادشاهی
شهریور1393

-20320051371500
-164465000
-188595000
باکمال خضوع تقدیم به
مادر مهربانم؛
سنگ صبوری که الفبای زندگی به من آموخت
پدر بزرگوارم؛
کوهی استوار و آیینه ی تمام نمای معرفت
خواهر نازنینم؛
شاگرد همیشگی مکتب مهر و محبت مادری
برادارن عزیزم؛
پشتیبان و حامیان من در تمام لحظه های زندگی
همسر وفادارم؛
پناهگاه امن ، تکیه گاه استوار و مونس همیشگی زندگی ام
سپاسگزاری
سپاس خدای را که سخنوران، در ستودن او بمانند و شمارندگان، شمردن نعمت های او ندانند و کوشندگان، حق او را گزاردن نتوانند. خدای را بسی شاکرم که از روی کرم، پدر و مادری فداکار نصیبم ساخته که بودنشان تاج افتخاری است بر سرم و نامشان دلیلی است بر بودنم، چرا که این دو وجود، پس از پروردگار، مایه هستی ام هستند، دستم را گرفتند و راه رفتن را در وادی پر فراز و نشیب زندگی به من آموختند. خدایا توفیقم ده که هر لحظه شکرگزارشان باشم و ثانیه های عمرم را در عصای دست بودنشان بگذرانم.
از خواهر دلسوز و مهربانم به پاس عاطفه سرشار و گرمای امیدبخش وجودش که در این سردترین روزگاران بهترین همراهم بوده و هست مهربانانه تشکر می کنم.
از زیبایی حضور برادرانم که همیشه حامی و پشتیبان من بوده و هستند و خستگی های این راه را به امید و روشنی تبدیل کردند، صمیمانه قدردانی می کنم.
از همراه همیشگی زندگی ام بهروز به خاطر همه خوبی ها، مهربانی ها و لحظه لحظه ی همراهیش سپاسگزارم.
از اساتید دوران زندگی ام که علاوه بر آموزش علم، منش زندگی و مسیر بهتر زیستن را به من آموختند کمال تشکر را دارم:
استاد فاضل و اندیشمند جناب آقای دکتر علی مرادشاهی به عنوان استاد راهنما که همواره مرا مورد لطف و محبت خود قرار داده اند، سرکار خانم دکتر رجایی و جناب آقای دکتر محسن زاده به عنوان اساتید مشاور که در راه کسب علم و معرفت مرا یاری نمودند. برای تک تک این عزیزان آرزوی سلامتی و سعادت، و توفیق روز افزون از خداوند متعال خواستارم.
با سپاس فراوان خدمت دوست گران مایه ام خانم زمانی که در تمام طول تحصیل صبورانه، صمیمانه و مشفقانه همراه و همگام من بودند. از تلاش های مداوم و محبت های بی دریغشان که هرگز فروکش نمی کند درکمال امتنان و افتخار تقدیر و تشکر می کنم.
و با تشکر خالصانه خدمت همه کسانی که به نوعی مرا در به انجام رساندن این مهم یاری نموده اند.
چکیده
بررسی میزان ترکیبات فنلی و پتانسیل آنتی اکسیدانی گیاه برگ بو (Laurus nobilis L.) طی مراحل مختلف رشد
به کوشش
لیلا باجولی
در پژوهش حاضر پتانسیل آنتی اکسیدانی، میزان ترکیبات فنلی و ترکیبات اسانس برگ قسمتهای مختلف شاخه گیاه برگ بو (Laurus nobilis L.) بررسی گردید. همچنین اثرات آللوپاتیک عصاره آبی برگهای شاخه غنچه دار گیاه برگ بو بر میزان کلروفیل، کاروتنوئید و فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز برگ گیاهچه های گندم و شاهی مورد مطالعه قرار گرفت. پتانسیل آنتی اکسیدانی با استفاده از روش DPPH(1,1- diphenyl 2-picryl-hydrazyl)، میزان ترکیبات فنلی کل با استفاده از روش Folin-Ciocalteu و ترکیبات اسانس برگها با روش GC/MS ارزیابی گردید. پتانسیل آنتی اکسیدانی برگها بین 856/1 ± 67/40 تا 333/0 ± 67/59 میکرومول ترولکس بر گرم وزن خشک متغیر بود. بیشترین پتانسیل آنتی اکسیدانی در برگهای شاخه غنچه دار برگ بو مشاهده شد. میزان ترکیبات فنلی کل برگها بین 045/0 ± 56/5 تا 139/0 ± 22/12 میلی گرم گالیک اسید بر گرم وزن خشک اندازه گیری شد. بیشترین میزان ترکیبات فنلی کل مربوط به برگهای شاخه بدون میوه و غنچه برگ بو مشاهده شد. اسانس گیری با دستگاه کلونجر نشان داد که برگهای شاخه غنچه دار برگ بو با 53/1% بیشترین بازده را داشته است. در اسانس برگهای قسمتهای مختلف شاخه 3 ترکیب 1,8-Cineole، -Terpinyl acetate و Sabinene بیشترین درصد را دارا بوده اند. در بررسی اثرات آللوپاتیک عصاره ی آبی برگهای شاخه غنچه دار گیاه برگ بو بر گیاهچه های گندم و شاهی، میزان کلروفیل در اکثر موارد تغییر معنی داری در سطح 05/0 = نسبت به گیاهچه- های شاهد نداشته است. همچنین میزان کاروتنوئید نیز در اکثر غلظتهای عصاره مشابه گیاهچه-های شاهد بوده است. در رابطه با فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز، عصاره باعث افزایش فعالیت آنزیم در هر دو گیاهچه گردیده است. نتایج نشان دادند که فعالیت آنتی اکسیدانی و میزان ترکیبات فنلی برگهای شاخه های غنچه دار، میوه دار و بدون غنچه و میوه گیاه برگ بو با یکدیگر متفاوت میباشد. همچنین به علت بالا بودن میزان ترکیب 1,8-Cineole در ترکیبات اسانس و اهمیت کاربردی آن، می توان از اسانس برگ بو در سطح صنعتی استفاده نمود.
کلمات کلیدی: برگ بو، پتانسیل آنتی اکسیدانی، ترکیبات فنلی، اسانس، اثرات آللوپاتیک
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: مقدمه
TOC o “1-3” h z u 1-1-نقش دفاعی متابولیت های ثانویه در شرایط تنش PAGEREF _Toc408173972 h 21-2-رادیکال های آزاد و اثرات سوء آن بر گیاه PAGEREF _Toc408173973 h 31-3-مکانیسم های دفاعی گیاهان در برابر گونه های فعال اکسیژن (ROS)ها PAGEREF _Toc408173974 h 51-4-اهمیت آنتی اکسیدان های گیاهی PAGEREF _Toc408173975 h 61-5-ویژگی های آنتی اکسیدانی تركيبات فنلي PAGEREF _Toc408173976 h 81-6-مبحث اسانس PAGEREF _Toc408173977 h 91-6-1-روغن های اسانسی PAGEREF _Toc408173978 h 91-6-2-مصارف و کاربرد روغن های اسانسی PAGEREF _Toc408173979 h 91-6-3-روش های استخراج روغن های اسانسی PAGEREF _Toc408173980 h 101-6-4-روش های جداسازی ترکیبات روغن های اسانسی PAGEREF _Toc408173981 h 111-6-4-1-روش کروماتوگرافی گازی(GC) PAGEREF _Toc408173982 h 111-6-5-بررسی تکنیک کروماتوگرافی گازی-طیف سنج جرمی (GC/MS) PAGEREF _Toc408173983 h 131-7-مبحث آللوپاتی PAGEREF _Toc408173984 h 131-8-خصوصیات کلی تیره برگ بو PAGEREF _Toc408173985 h 161-9-خصوصیات گیاه شناسی گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408173986 h 16عنوان صفحه
1-10-خصوصیات اکولوژیکی گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408173987 h 171-11-خواص درمانی گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408173988 h 181-12-سایرکاربردهای گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408173989 h 19فصل دوم: مروری بر پژوهش های پیشین
2-1-پژوهش های انجام شده در زمینه ی اندازگیری فعالیت آنتی اکسیدانی گیاهان PAGEREF _Toc408173990 h 212-2-پژوهش های انجام شده در زمینه ی اندازه گیری میزان ترکیبات فنلی گیاهان PAGEREF _Toc408173991 h 232-3-پژوهش های انجام شده در زمینه ی شناسایی ترکیبات موجود در اسانس گیاهان PAGEREF _Toc408173992 h 242-4-پژوهش های انجام شده در زمینه ی اندازگیری فعالیت آللوپاتی گیاهان PAGEREF _Toc408173993 h 26اهداف پژوهش PAGEREF _Toc408173994 h 29فصل سوم: مواد و روش ها
3-1-جمع آوری و آماده سازی برگهای گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408173995 h 313-2-عصاره گیری PAGEREF _Toc408173996 h 333-2-1-تهیه عصاره متانولی PAGEREF _Toc408173997 h 333-2-2-تهیه عصاره آبی PAGEREF _Toc408173998 h 333-3-تعیین پتانسیل آنتی اکسیدانی با استفاده از روش DPPH PAGEREF _Toc408173999 h 33عنوان صفحه
3-3-1-مواد و محلول های مورد نیاز PAGEREF _Toc408174000 h 343-3-2-روش آزمایش PAGEREF _Toc408174001 h 343-3-3-تهیه محلول استاندارد PAGEREF _Toc408174002 h 353-4-اندازه گیری میزان ترکیبات فنلی کل (Total Phenolics) با استفاده از معرف Folin-Ciocalteu PAGEREF _Toc408174003 h 363-4-1-مواد و محلول های مورد نیاز PAGEREF _Toc408174004 h 363-4-2-روش آزمایش PAGEREF _Toc408174005 h 373-4-3-تهیه محلول استاندارد PAGEREF _Toc408174006 h 383-5-بررسی ترکیبات اسانس برگ گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408174007 h 393-5-1-اسانس گیری PAGEREF _Toc408174008 h 393-5-2-آزمایش های مربوط به تعیین ترکیبات موجود در اسانس برگ گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408174009 h 393-5-2-1-معرفی دستگاه كروماتوگراف گازی متصل به طيف سنج جرمی (GC/MS) PAGEREF _Toc408174010 h 393-6-بررسی پتانسیل آللوپاتی عصاره آبی گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408174011 h 403-6-1-اثر عصاره آبی برگ گیاه برگ بو بر میزان کلروفیل و کاروتنوئید برگ گیاهچه های گندم و شاهی PAGEREF _Toc408174012 h 403-6-1-1-مواد و محلول های مورد نیاز PAGEREF _Toc408174013 h 40عنوان صفحه
3-6-1-2-آماده سازی گیاهان PAGEREF _Toc408174014 h 413-6-1-3-روش آزمایش PAGEREF _Toc408174015 h 413-6-2-اثر عصاره آبی برگ گیاه برگ بو بر میزان فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز استخراج شده از برگ گیاهچه های گندم و شاهی PAGEREF _Toc408174016 h 423-6-2-1-مواد و محلول های مورد نیاز PAGEREF _Toc408174017 h 423-6-2-2-آماده سازی گیاهان PAGEREF _Toc408174018 h 433-6-2-3-استخراج آنزيم گاياكول پراكسيداز PAGEREF _Toc408174019 h 433-6-2-4-تعيين فعاليت آنزيم PAGEREF _Toc408174020 h 43تجزيه و تحليل آماري داده ها PAGEREF _Toc408174021 h 45فصل چهارم: نتایج
4-1-پتانسیل آنتی اکسیدانی برگ قسمت های مختلف شاخه گیاه برگ بو با استفاده از DPPH PAGEREF _Toc408174022 h 474-2- میزان ترکیبات فنلی کل (Total Phenolics) با استفاده از معرف Folin-Ciocalteu PAGEREF _Toc408174023 h 514-3-مقایسه بازده اسانس برگ قسمت های مختلف شاخه گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408174024 h 544-4-شناسایی ترکیبات موجود در اسانس برگ گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408174025 h 55عنوان صفحه
4-4-1-شناسایی ترکیبات موجود در اسانس برگ های شاخه غنچه دار گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408174026 h 554-4-2-شناسایی ترکیبات موجود در اسانس برگ های شاخه میوه دار گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408174027 h 554-4-3-شناسایی ترکیبات موجود در اسانس برگ های شاخه بدون میوه و غنچه گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408174028 h 564-4-4-مقایسه بین ترکیبات عمده موجود در اسانس برگ قسمت های مختلف شاخه گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408174029 h 624-5-پتانسیل آللوپاتی عصاره آبی گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408174030 h 634-5-1-اثر عصاره آبی برگ های شاخه غنچه دار گیاه برگ بو بر میزان کلروفیل برگ گیاهچه های گندم و شاهی PAGEREF _Toc408174031 h 634-5-2-اثر عصاره آبی برگ های شاخه غنچه دار گیاه برگ بو بر میزان کاروتنوئید برگ گیاهچه های گندم و شاهی PAGEREF _Toc408174032 h 644-5-3-اثر عصاره آبی برگ های شاخه غنچه دار گیاه برگ بو بر میزان فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز استخراج شده از برگ گیاهچه های گندم و شاهی PAGEREF _Toc408174033 h 67فصل پنجم: بحث
5-1-پتانسیل آنتی اکسیدانی برگ قسمت های مختلف شاخه گیاه برگ بو با استفاده از روش DPPH PAGEREF _Toc408174034 h 70عنوان صفحه
5-2-میزان ترکیبات فنلی کل (Total Phenolics) با استفاده از معرف Folin-Ciocalteu PAGEREF _Toc408174035 h 715-3-شناسایی ترکیبات موجود در اسانس برگ گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408174036 h 715-4-بررسی پتانسیل آللوپاتی عصاره آبی گیاه برگ بو PAGEREF _Toc408174037 h 735-4-1-اثر عصاره آبی برگ های شاخه غنچه دار گیاه برگ بو بر میزان کلروفیل برگ گیاهچه های گندم و شاهی PAGEREF _Toc408174038 h 735-4-2-اثر عصاره آبی برگ های شاخه غنچه دار گیاه برگ بو بر میزان کاروتنوئید برگ گیاهچه های گندم و شاهی PAGEREF _Toc408174039 h 735-4-3-اثر عصاره آبی برگ های شاخه غنچه دار گیاه برگ بو بر میزان فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز استخراج شده از برگ گیاهچه های گندم و شاهی PAGEREF _Toc408174040 h 74نتیجه گیری کلی PAGEREF _Toc408174041 h 75پیشنهادات پژوهشی آینده PAGEREF _Toc408174042 h 76فهرست منابع فارسی PAGEREF _Toc408174043 h 77فهرست منابع انگلیسی PAGEREF _Toc408174044 h 78
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
TOC o “1-3” h z u
جدول3-1- مخلوط واكنش جهت سنجش فعاليت آنزيم گاياكول پراكسيداز44
جدول 4-1 پتانسیل آنتی اکسیدانی بر حسب میکرومول ترولکس بر گرم وزن خشک، مقادیر IC50 بر حسب میلی گرم در میلیلیتر و درصد مهار رادیکال های آزاد DPPH توسط عصاره ی برگ های شاخه.51
جدول 4-2 میزان ترکیبات فنلی کل عصاره ی متانولی برگ های شاخه بر حسب میلی گرم گالیک اسید بر گرم وزن خشک54
جدول 4-3- بازده اسانس برگ های قسمت های مختلف شاخه گیاه برگ بو54
جدول 4-4- ترکیبات تشکیل دهنده اسانس برگ گیاه برگ بو57

فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل 3-1-شاخه گیاه برگ بو…………………………………………………………………………………………………32
شکل 3-2-قسمت های مختلف شاخه برگ بو، شاخه غنچه دار(الف)، شاخه میوه دار(ب)، شاخه بدون غنچه و میوه(ج)………………………………………………………………………………………………………………32
شکل 4-1- منحنی استاندارد ترولکس بر حسب میکرومول49
شکل 4-2- اثر غلظت های مختلف (mg ml-1 ) عصاره متانولی برگ های شاخه غنچه دار(الف)، برگ های شاخه میوه دار(ب) و برگ های شاخه بدون میوه و غنچه(ج) بر جذب محلول DPPH.50
شکل 4-3- منحنی استاندارد گالیک اسید برحسب میکروگرم درمیلی لیتر52
شکل 4-4- میزان جذب معرف Folin-Ciocalteu در غلظت های مختلف(mg ml-1 ) عصاره متانولی برگ های شاخه غنچه دار(الف)، برگ های شاخه میوه دار(ب) و برگ های شاخه بدون میوه و غنچه(ج)53
شکل 4-5- کروماتوگرام اسانس برگ های شاخه غنچه دار گیاه برگ بو.59
شکل 4-6- کروماتوگرام اسانس برگ های شاخه میوه دار گیاه برگ بو.60
شکل 4-7- کروماتوگرام اسانس برگ های شاخه بدون غنچه و میوه گیاه برگ بو………………..61
شکل 4-8- مقایسه بین ترکیبات عمده موجود در اسانس برگ قسمت های مختلف شاخه گیاه برگ بو62
عنوان صفحه
شکل 4-9- اثر غلظت های مختلف عصاره آبی برگ های شاخه غنچه دار گیاه برگ بو بر میزان کلروفیل برگ گیاه تک لپه گندم (الف) و گیاه دولپه شاهی (ب)..65
شکل 4-10- اثر غلظت های مختلف عصاره آبی برگ های شاخه غنچه دار گیاه برگ بو بر میزان کاروتنوئید برگ گیاه تک لپه گندم (الف) و گیاه دولپه شاهی (ب)..66
شکل 4-11- اثر غلظت های مختلف عصاره آبی برگ های شاخه غنچه دار گیاه برگ بو بر میزان فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز از برگ گیاه تک لپه گندم (الف) و گیاه دولپه شاهی (ب)..68

فصل اول
مقدمه
بشر در طول قرن ها به گیاهان به عنوان منبعی از کربوهیدرات، پروتئین و چربی وابستگی کامل داشته است. عمدتاً یکسری از واکنش های شیمیایی که واسطه آنزیمی دارند، در گیاه زنده به عنوان متابولیسم شناخته می شوند. این واکنش های شیمیایی با هم هماهنگ شده تا مسیرهای متابولیکی که در آنها سنتز مولکولهایی مثل قندها، اسیدهای آمینه، اسیدهای چرب عمده، نوکلئوتیدها و پلیمرهای حاصل از آنها (DNA RNA,) انجام می شود، به دست آیند. این تجمع به عنوان متابولیسم اولیه در نظر گرفته می شود و ترکیبات تولید شده که برای زنده ماندن و سالم ماندن گیاه لازم هستند متابولیت اولیه نامیده می شوند. همچنین در گیاهان، مسیرهای متابولیکی دیگری نیز وجود دارد که محصول این مسیرها برای گیاه کاملاً مشخص نیست که به این ترکیبات متابولیت های ثانویه اطلاق می گردد و به مسیر تولید آنها متابولیسم ثانویه می- گویند.[Ramachandra Rao Ravishankar, 2002]
متابولیت های اولیه در بین تمام گیاهان مشترک هستند ولی نوع و میزان متابولیت های ثانویه از یک گونه گیاهی به گونه ای دیگر ممکن است متفاوت باشد. متابولیت های ثانویه گیاهی براساس نحوه بیوسنتز به ترپن ها، فنولیک ها و ترکیبات ازت دار تقسیم می شوند [Taiz [Zeiger, 2002.
1-1-نقش دفاعی متابولیت های ثانویه در شرایط تنشبا توجه به اين كه امروزه نقش دفاعي متابوليت هاي ثانويه براي همه تقريباً پذيرفته شده است، اما هنوز بررسي سازوكار تأثير تنش هاي محيطي بر توليد اين مواد تصوير پيچيده و مبهمي پيش روي ما مي گذارد.[Ko et al., 2010; Efeoglu et al., 2009]
به طور کلي می توان گفت گياهان، طيف وسيعي از تنش‌هاي محيطي را که نهايتاً منجر به بروز
تنش اکسيداتيو در گياه مي‌شود، درک می کنند. مکانيسم مقاومت در برخي از تنش‌ها، به صورت يک ارتباط دروني و نتيجه يک برنامه ريزي هماهنگ و پيچيده است [Blokhina et al., [2003.
تنش های محیطی بر رشد و نمو، ساختار فیزیولوژیک گیاه، سنتز پروتئین ها، فعالیت های آنزیمی و غیرآنزیمی، تنفس سلولی و متابولیسم سلولی تأثیر دارند. قرار گرفتن در معرض تنش، ممکن است باعث افزایش تولید گونه های فعال اکسیژن و ایجاد تنش اکسیداتیو شود[Lewitt, [2009.
تنش اکسیداتیو سبب تغییرات فیزیولوژیک و القای پاسخ های متابولیک خاص با القای سنتز برخی از متابولیت های ثانویه مانند آنتوسیانین ها، ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی و پرولین برای کنترل و خنثی کردن رادیکال های آزاد می شود. هر کدام از این مواد دارای ساختار و خصوصیات بیوشیمیایی منحصر به فرد است و با مکانیسم های متفاوتی در جاروب کردن رادیکال های اکسیژن شرکت می کنند و در نتیجه باعث افزایش مقاومت سلول در مقابل عوامل تنش زا می- شود[Mittler, 2004].
متابوليت های ثانویه گیاهان از جمله فنل و فلاونوئید کل با پتانسیل قوی برای پاکسازی رادیکالهای آزاد در تمام قسمت های مختلف گیاهان مانند برگ، میوه، دانه، ریشه و پوست وجود دارند[Mathew & Abraham, 2006].
1-2-رادیکال های آزاد و اثرات سوء آن بر گیاهدکتر دنهام هارمون اولین کسی بود که رادیکال های آزاد را کشف و به ارتباط بین رادیکال های آزاد و فرایند پیری در انسان اشاره کرد. وی زمانی نظریه ی خود را ارائه کرد که توانست با دادن مواد ضداکسایشی مختلف به برخی پستانداران، به طول عمر آنها اضافه کند[Leduc, 2002].
توليد راديکال هاي آزاد مسئله اي طبيعي است و در طي عمل تنفس به وجود مي آيد. رادیکال
های آزاد مولکول هایی با یک الکترون آزاد آماده واکنش هستند و در حین واکنش اکسیژن با برخی مولکولهای دیگر تولید می شوند. اگر به طور ناگهانی تعداد زیادی از آنها در گیاه تولید شود با بعضی قسمت های سلول مانندDNA و غشای سلول واکنش نشان داده و باعث تخریب عمل سلول یا حتی مرگ آنها می شود. البته در حالت عادی، سیستم دفاعی گیاه این رادیکال های آزاد را خنثی و بی ضرر می کند[Huang, 1992; Suhaj, 2004].
از جمله رادیکال های آزاد تولید شده در گیاهان می توان به گونه های فعال اکسیژن (ROS) اشاره کرد که شامل رادیکال سوپر اکسید (O2)، رادیکال هیدروکسیل (OH)، اکسیژن منفرد (O2) و پراکسید هیدروژن (H2O2) می باشند[Karuppanapandian et al., [2011.
بسیاری از عوامل محیطی بعنوان دلایل افزایش شکل گیری رادیکال های آزاد شناخته شدند. از آن جمله می توان به عوامل حساسیت زایی چون الکل، دود سیگار، آلودگی هوا، استرس و فشارهای محیطی، حشره کشها، اشعه ماوراء بنفش و دیگر تشعشعات یونی و بسیاری از سم ها اشاره کرد. همچنین برخی از فلزات سنگین سمی نظیر سرب و کادمیوم نیز واکنش های زنجیره ای رادیکال های آزاد را حتی تا چندین هزار برابر افزایش می دهند و بنابراین یکی از دلایل سمی بودن اینگونه فلزات، رادیکال های آزاد می باشد. بیشترین اثر تخریبی رادیکال های آزاد متوجه غشاء سلولی و غشاء اندامک های داخل سلولی نظیر غشاء میتوکندریهاست. غشاء های بیولوژیکی از محتوای فسفولیپید به همراه نسبت بالایی از اسیدهای چرب غیر اشباع برخوردارند و از این رو به فشار اکسایشی (اثر تخریبی رادیکال های آزاد) بسیار حساسند و به شدت به واکنش های زنجیره ای کمک می کنند[Leduc, 2002].
آسیب به غشاء فسفولیپیدی سلول، موجب پراکسیداسیون لیپیدهای غشاء و سخت شدن دیواره-ی سلولها می شود. در این صورت سلول نمی تواند بصورت متناسب مواد غذایی مورد نیاز و نیز سیگنال هایی که از دیگر سلولها برای اجرای یک عمل صادر می شود (نظیر تکانه های عصبی) را دریافت کند و بدین ترتیب بسیاری از فعالیت های سلول تحت تاثیر قرار می گیرد[Leduc, [2002.
ناتوانی گیاه در شرايط تنش زا برای مهار انواع اکسیژن فعال (ROS) در نهایت باعث بروز علائم ناشی از صدمات اکسیداتیو می‌شود [Blokhina et al., 2003 ]که برای کاهش اثرات سمي تنش اکسيداتيو، مکانيسم‌هاي متنوع دفاعي در گياه باید فعال شود ]كافي و همكاران، 1382.[
با فعال شدن مکانیسم های دفاعی ميزان آنتي اکسيدانها افزايش يافته و آنزيم هاي مهار کننده ROS ها در جهت کاهش اثرات سمي ناشي از تنش اکسيداتيو، افزايش پيدا مي‌کنند ]كافي و همكاران، 1382.[
1-3-مکانیسم های دفاعی گیاهان در برابر گونه های فعال اکسیژن (ROS)هادر حال حاضر ROS ها مسئول برخی آسیب های جدی القا شده به وسیله ی تنش ها به غشاء سلولی و ماکرومولکول های اساسی شامل رنگیزه های فتوسنتزی، پروتئین ها، اسیدهای هسته- ای و لیپیدها هستند[Lin Kao, 2000 ].
گزارشهای مختلفی بیان می کنند که تنش اکسیداتیو افزایشی را در پاسخ سیستم های آنزیمی مربوط به فرایندهای جاروب کردن گونه های فعال اکسیژن تحریک می کند[ Joans [Smirnoff, 2005 Apel Hirt, 2000.
در واقع پاسخ آنتی اکسیدانی، فرآیندی مهم برای محافظت گیاهان در مقابل آسیب های اکسیداتیوی است که در اثر طیف وسیعی از تنش های محیطی شامل شوری، خشكی، فلزات سنگین و سرما و غیره ایجاد می شود[Mittler et al., 2004 ].
آنتي اكسيدان ها به موادي گفته مي شود كه قادر به ايجاد تأخير، كُندكردن و حتي توقف فرايندهاي اكسيداسيون مي باشند. اين تركيبات مي توانند به نحو مطلوبي از تغيير در رنگ و طعم مواد غذايي در نتيجه واكنش هاي اكسيداسيون جلوگيري كنند.[ Halliwel et al., [1995.
ترکیبات ضداکسایشی براساس مکانیسم واکنش آنها اغلب به دو گروه عمده طبقه بندي میشوند: گروه اول ضداکساینده هاي شکننده زنجیر رادیکالها و گروه دوم ضد اکساینده هاي مهارکننده رادیکالها. ضداکساینده هاي گروه اول، رادیکال هاي آزاد واکنش پذیری مثل هیدروکسیل را از طریق واکنش انتقال اتم هیدروژن بین هیدروکسیل و ضداکساینده ها، به مولکولهاي پایدار تبدیل می کنند. در نتیجه واکنش هاي زنجیرهاي اتواکسیداسیون بین رادیکال هاي آزاد و مولکولهاي سلولی به اتمام می رسد.
گروه دوم، واکنش مهار اکسیداسیون را هم از طریق تبدیل پیش سازهاي واکنش اکسیداسیون به گونه هاي غیرفعال و هم از طریق مهار ROS ها انجام می دهند .این گروه شامل ضداکساینده-هاي آنزیمی و غیرآنزیمی می باشد[Ou et al., 2002 ].
سيستم آنزيمي شامل آنزيم هاي كاتالاز(CAT)، سوپراكسيد ديسموتاز(SOD)، دهيدروآسكوربات ردوكتاز(DHAR)، آسكوربيك پراكسيداز(APOX) و گلوتاتيون ردوكتاز (GR)می باشد. سيستم غيرآنزيمي شامل آسكوربيك اسيد(ASA)، آلفاتوكوفرول)ويتامين(E ، گلوتاتيون(GS)، کاروتنوئيدها و ترکیبات فنلی مي باشد.[Yordanova, 2003 ]

1-4-اهمیت آنتی اکسیدان های گیاهی
مواد اکسید کننده و رادیکالها به عنوان عوامل واسطه بیماری ها در انسان شناخته شده اند اما عموماً توسط آنتی اکسیدانها در اشخاص سالم، خنثی می شوند[Pekkarinen et al., 2004].
آنتی اکسیدانها از لحاظ بیولوژیکی ترکیباتی فعال محسوب می شوند و از دیدگاه سلامت شغلی نیز دارای اهمیت هستند چون بدن را در برابر آسیب های ناشی از گونه های فعال اکسیژن(ROS)، گونه-های فعال نیتروژن (RNS)و گونه های فعال کلر(RCS) که منجر به بروز بیماریها می شوند محافظت می نمایند[Pekkarinen et al., 2004; Shahidi [Naczk, 2004; Zaveri, 2006.
علیرغم وجود آنتی اکسیدانهای مختلف در پلاسما، سیستم دفاعی بدن به تنهایی قادر به از بین بردن رادیکال های آزاد ایجاد شده در بدن نیست[Young & Woodside, 2001 ]. از طرفی مطالعات اپيدميولوژيكي حکايت از آن دارد كه جذب آنتي اكسيدان ها از منابع غذايي رژيمي در پيشگيري و درمان بسياري از بيماريها مرتبط است .[ Hamad et al., 2010 ]گزارشات اخیر نیز دلالت بر وجود یک ارتباط معکوس بین رژیم هاي غذایی شامل غذاهاي غنی از ضداکساینده و بروز بیماریهاي انسانی دارد[Olukemi et al., 2005 ]، به همین جهت بدن نیاز به دریافت آنتی اکسیدانها از منابع خارجی دارد که ازطریق منابع غذایی تأمین می شود [Young & [Woodside, 2001.
نظر به این که گیاهان یکی از منابع مهم آنتی اکسیدانها می باشند[Lindberg Madsen & [Bertelsen, 1995، امروزه بسیاری از متخصصین تغذیه برای تأمین آنتی اکسیدانهای مورد نیاز بدن مصرف گیاهان، میوه جات و سبزیجات را توصیه می کنند، زیرا معمولاً مصرف آنتی- اکسیدانهای گیاهی عوارض جانبی کمتر و درمان بهتری ایجاد می نمایند[Frankel, 1999].
شواهد بسیار زیادی وجود دارد که سمی بودن و اثرات سوء تغذیه ای آنتی اکسیدانهای ساختگی اضافه شده به مواد غذایی مانند بوتیل هیدروکسی آنيزول(BHA)، بوتیل هیدروکسی تولوئن (BHT) و ترت بتا هیدروکسی کینون (TBHQ)را تأييد می کند. علاوه بر این آثار سوء، خطرات آسیب کبدی و ایجاد سرطان در حیوانات آزمایشگاهی از معایب استفاده از آنتی- اکسیدانهای ساختگی می باشد[Gao et al., 1999; Williams, 1999 ]. بنابراین نیاز به آنتی اکسیدانهای قوی با سمیت کمتر و اثر بخشی بیشتر یک ضرورت اجتناب ناپذیر است[Frankel, 1999 ].
پس گیاهانی که غنی از ترکیبات آنتی اکسیدان بوده می توانند باعث حفاظت سلولها از آسیبهای اکسیداتیو شوند[Kumaran & Karunakaran, 2006 ]، که این درجه فعالیت آنتی-اکسیدانی و میزان افزایش آنتی اکسیدانهای گیاهی به گونه ی گیاه، مرحله ی نموی، شرایط متابولیک، طول مدت و شدت تنش بستگی دارد.
1-5-ویژگی های آنتی اکسیدانی تركيبات فنلي
این تركيبات گروه بزرگي از مواد طبيعي گياهي شامل فلاونوئيدها، تانن ها، آنتوسيانين ها و غیره می باشند كه معمولا در ميوه جات، سبزيجات، برگ ها، دانه، ريشه و در ساير قسمت هاي گياه ديده مي شوند. اين مواد منافع قابل توجهي در زمينه صنایع غذايي، داروسازي و پزشكي با توجه به طيف گسترده اي از اثرات مطلوب زيستي از جمله خواص آنتي اكسيدانی، دارند[Raghavendra et al., 2010 ].
تركيبات فنلي با داشتن خاصيت آنتي اكسيداني و آنتي راديكالي مي توانند نقش مهمي در حفظ سلامتي انسان ايفا نمايند[Shariatifar, 2011 ]. چون اثرات سلامتی بخش و مفید مصرف مواد غذایی گیاهی تا حدودی به حضور مواد فنلی نسبت داده می شود که با خطرات ناشی از بیماری های قلبی-عروقی، سرطان، آب مروارید و بیماری های مختلف در تقابل هستند. این اثرات از طریق جلوگیری از اکسیداسیون چربی ها، جهش DNA و در مراحل بعدی آسیب بافتی حاصل می شوند[Pekkarinen et al., 2004].
ترکیبات فنلی از توانایی جاروب کردن رادیکال های آزاد از قبیل گونه های فعال اکسیژن برخوردارند که این توانایی توسط قابلیت آنها به عنوان عوامل دهنده ی هیدروژن یا الکترون شکل گرفته است.[Fernandez-Pachon et al., 2006 ] بنابراین با توجه به شیوع بالای بیماریهای مزمن و فرسایشی منطقی است که برای تأمین آنتی اکسیدانهای مورد نیاز بدن از گیاهان استفاده شود و به خصوص گیاهانی که فنل و فلاونوئید کل بالایی داشته باشند.
در نهایت تثبيت دوباره تعادل بين مواد اكسيد كننده و آنتي اكسيدان به سلول ها اجازه مي دهد تا عمل فيزيولوژيك نرمال خود را مجددا بدست آورند[Schieber et al., 2001 ].
1-6-مبحث اسانس
1-6-1-روغن های اسانسیطبق یک تعریف زیست شناختی روغن های اسانسی مخلوط پیچیده ای از بو ها و ترکیبات فرار با بخار هستند که از اندام های مختلف یک گیاه قابل استخراج می باشند[Atal Kaupur, [1989. ترکیبات معطر گیاه یکی از پدیده های جالب متابولیسم گیاه است. روغن های اسانسی از دیدگاه شیمیایی مخلوط هایی بسیار پیچیده شامل ترپنها، سزکوئی ترپنها، مشتقات اکسیژنه آنها و ترکیبات دیگر هستند. در روغن های اسانسی، ترپنهای هیدروکربنه و اکسیژنه دار به تعداد زیاد یافت می شوند و به علت اینکه در مجاورت هوا و در حرارت معمولی تبخیر می شوند به آنها روغن های فرار (Volatile Oils)، روغن های اتری (Ethereal Oils) و یا روغن های اسانسی (Essential Oils) می گویند. روغن های اسانسی می توانند در سنتز های گیاهی شرکت کنند و احتمالا در سنتر ترکیبات اصلی به عنوان واسطه مورد نیاز گیاه وارد عمل می شوند] کوشک آبادی، 1359 [. به طور کلی اسانس ها با آب قابل امتزاج نیستند ولی بویشان در آب ماندگار است. حلال اصلی آنها الکل، اتر و سایر حلال های آلی می باشد[Atal Kaupur, 1989].
روغن های اسانسی در هنگام استخراج معمولا بیرنگ هستند ولی پس از مدتی در مجاورت هوا اکسید شده و تیره می شوند و یا اینکه بصورت رزین در می آیند. بنابراین برای جلوگیری از تغییر رنگ باید آنها را در محل های تاریک و خشک با درپوش های مطمئن نگاهداری کرد.
1-6-2-مصارف و کاربرد روغن های اسانسیتعداد زیادی از گیاهان معطر به علت داشتن اسانس مورد استفاده قرار می گیرند. مهمترین کاربرد گیاهان معطر و اسانس های حاصل از آنها، معطر ساختن مواد غذایی می باشد. در اکثر مواقع اسانسهای استخراج شده از گیاهان به عنوان دارو بکار می روند. اسانس ها علاوه بر مصارف دارویی، در صنایع غذایی، بهداشتی و آرایشی بکار می روند. اسانس ها ممکن است دارای خاصیت دورکنندگی حشرات باشند و بدین وسیله از خراب شدن گلها و برگها جلوگیری می کنند و یا ممکن است به عنوان جلب کننده حشرات، عمل گرده افشانی را تسهیل نماید.
مشخص شده است كه اغلب اسانس هاي گياهي استخراج شده از گياهان داراي خواص حشره كشي، ضد قارچي، ضد انگل، ضد باكتري، ضد ويروس، آنتي اكسيداني و سيتوتوكسيك می- باشند[Kordali et al., 2005 ].
بنابراين اسانس هاي گياهي در زمينه هاي فارماكولوژيكي، داروشناسي گياهي، ميكروبيولوژي پزشكي، كلينيكي و فيتوپاتولوژي شديداً غربالگري شده و مورد استفاده قرارگرفته-اند[Deferera et al., 2000 ].
1-6-3-روش های استخراج روغن های اسانسیبه دلیل کاربرد اسانس های اکثر گیاهان معطر در صنایع مختلف، یافتن بهترین روش استخراج برای بهبود کیفیت اسانس ها در راستای رسیدن به مناسب ترین ترکیب شیمیایی مورد نظر ضروری است. عمده ترین روش های تولید روغن های اسانسی بدین ترتیب می باشد:
الف) روش تقطیر که شامل تقطیر با آب، تقطیر با بخار آب، تقطیر با آب و بخار آب، تقطیر در خلاء و تقطیرمولکولی می باشد.
ب) روش عصاره گیری که شامل فشردن، استفاده از حلال های آلی فرار، استفاده از حلال های غیر فرار در دمای محیط و استفاده از حلال های غیر فرار طی حرارت می باشد.
ج) روش کاربرد گاز CO2
1-6-4-روش های جداسازی ترکیبات روغن های اسانسی
روغن های اسانسی معمولا مخلوط پیچیده ای از ترکیبات شیمیایی می باشند. بیشتر روغن ها از یک یا چند ترکیب اصلی و در کنار این ترکیب های اصلی، ترکیباتی دیگر با اهمیت کمتر تشکیل شده اند. بدلیل تنوع زیاد در میزان ترکیبات مختلف موجود در روغنها، مشکلات زیادی نیز ممکن است در جداسازی آنها بوجود آید[Barheim svendsen Scheffer, 1984]. برای جداسازی ترکیبات روغن های اسانسی از روشهای زیر استفاده می شود:
الف) تقطیر جزء به جزء
ب) کروماتوگرافی ستون مایع
ج) کروماتوگرافی لایه نازک
د) کروماتوگرافی گازی
ه) کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا
و) کروماتوگرافی جریان متقاطع قطره ای
ز) کروماتوگرافی جریان متقاطع محفظه ای چرخشی
1-6-4-1-روش کروماتوگرافی گازی(GC)کروماتوگرافی گازي که امروزه کاربرد گسترده اي دارد روشی براي جداسازي و اندازه گیري اجزاي فرار یک مخلوط در حداقل زمان بدون تجزیه شدن آنها می باشد.
قسمت هاي گوناگون دستگاه GC عبارت است از:
1- سیلندر گاز حامل(Carrier Gas Tank or Cylinder )
(Flow & Pressure Regulators) ادوات تنظیم فشار و جریان 2-
(Sample Injection Chamber) محل تزریق نمونه 3-
(Column) ستون 4-
(Detector) آشکارساز 5-
(Oven) محفظه هاي گرمکن 6-
(Recorder, Data Sys– & Displayer) ثبات، داده پرداز و نمایشگر 7-
در کروماتوگرافی گازي فاز متحرك یک گاز بی اثر( هلیوم، نیتروژن، آرگون یا دی اکسید کربن) می باشد که معمولاً گاز حامل (Carrier Gas) نامیده میشود و در سیلندرهاي گاز ذخیره می گردد. گاز حامل برای ورود به دستگاه GC باید فشار و سرعت جریان (Flow) ثابتی که توسط کنترل کننده هاي فشار دائماً تنظیم می گردند، داشته باشد. نمونه هاي مورد آنالیز توسط سیستم تزریق(Injector) به درون ستون وارد می گردند. عمل جداسازي اجزاء توسط ستون انجام می گیرد و سپس این اجزاء شسته شده(elute) و توسط آشکارساز (Detector) تشخیص داده می شوند .خروجی آشکارساز توسط یک آمپلی فایر تقویت شده و سپس به یک سیستم ثبات فرستاده می شود. علایم خروجی از آشکارساز که به صورت میلی ولت بر حسب زمان ترسیم می شود یک کروماتوگرام (Chromatogram) نامیده می گردد .امروزه سیستم-هاي ثبات به صورت کامپیوتري و با نرم افزارهاي مجهز نظیر Galaxy،Stare ،Azur و Maitre امکان تجزیه و تحلیل کروماتوگرام را در حالت هاي مختلف فراهم نموده است. یک کروماتوگرام، شامل یک سري از پیک هاست که با اجزاء موجود در نمونه مطابقت دارند و در یک جهت روي یک خط پایه(Base. Line) قرار می گیرند. شناسایی پیک ها یا آنالیز کیفی (Qualitative Analysis) بر اساس زمان بازداري یعنی زمانی که طول می کشد تا ترکیب از محل تزریق شسته شود و در نهایت از ستون خارج شود، استوار است و آنالیز کمی بر اساس اندازه یا سطح زیر پیک (area) به دست می آید.
                             
1-6-5-بررسی تکنیک کروماتوگرافی گازی-طیف سنج جرمی (GC/MS)
این تکنیک یکی از مؤثرترین تکنیک ها برای جداسازی، آشکارسازی و تعیین ساختار ترکیبهای مخلوط های آلی پیچیده می باشد. در این دستگاه مولکول‌هاي گازي باردار بر اساس جرم آنها دسته‌بندي مي شوند. دستگاه GC/MS از دو قسمت GC (گاز کروماتوگرافی) و Mass (طیف سنجی جرمی) تشکیل شده است. این دستگاه مشابه دستگاه GC است، تنها تفاوت آن با GC معمولی این است که در این دستگاه آشکارساز مربوطه، آشکارساز Mass است.
در اين دستگاه GC و Mass از هم جدا نمي باشند و وارد كردن نمونه به دستگاه Mass از طريق GC مي باشد. در اين روش، اجزاء مختلف اسانس یا نمونه های فرار با نقطهی جوش پایین جداسازي مي شوند. طيف سنجي جرمي به عنوان آشكارساز امكان شناسايي پيك هاي كروماتوگرام گازي را ميسر مي سازد. از مقايسه ی الگوهاي شكست پيوندها و طيف جرمي اسانس با طيف جرمي موجود در كتابخانه ی دستگاه، ساختار تركيب مجهول را مي توان تعيين نمود.1-7-مبحث آللوپاتیعلفهاي هرز گياهان خودرويي هستند كه در محلهاي نامناسب روييده و رقيبي براي گياهان كشت شده مي باشند و از لحاظ قدرت زندگي و مقاومت در شرايط نامساعد بر گياهان اصلاح شده زراعي برتري دارند] سپاسگذاریان، 1357 [. علفهاي هرز از طریق راه های مختلف، رشد گياهان اصلي كشت را تحت تأثير قرار مي دهند و به طور كلي از تمام عواملي كه در رشد و مقدار محصول گياهان زراعي مؤثر است استفاده كرده و عرصه را براي رشد و نمو و توليد محصولات گياهان زراعي تنگ مي كنند ] عصاره و همکاران، 1386[. استفاده از علف کشهايي كه منشأ بيولوژيك دارند به دليل نداشتن اثرات آلوده كننده برای محيط زيست از اهميت خاصي برخوردارند. امروزه پژوهش هاي گسترده اي در رابطه با استفاده از مواد شيميايي مختلف سنتز شده توسط گياهان، جهت كنترل علفهاي هرز در جريان است.
در سال 1998جامعه آللوپاتيك هر گونه فرآيندي كه از طريق توليد متابوليتهاي ثانويه توليد شده توسط گياه، جلبك، باكتري و ويروس بر رشد و نمو سيستم هاي بيولوژيك و كشاورزي تأثير بگذارد را دگرآسیبی (آللوپاتي) خواند. در نتيجه اين تعريف مكانيسم هاي در برگيرنده گياه-گياه، گياه-ميكروارگانيزم، گياه-ويروس، گياه-حشره و بر هم كنش گياه-خاك-گياه را نيز شامل مي شود[Gniazowska, 2005 ].
اگر چه تعريف دگرآسيبي هم جنبه هاي مثبت و هم منفي عمل تركيبات شيميايي را در بر مي گيرد اما بيشتر مشاهدات جنبه منفي اين تركيبات را تأييد مي كند[Gniazowska, [2005.
ترکیبات آللوشیمیایی تقریبا در تمامی قسمت های گیاه از جمله برگ ها، گل، میوه، ساقه، ریزوم و دانه وجود دارد[ Dulce, 1985 ].
تحقيقات نشان داده است كه اسانس هاي روغني و عصاره هاي استخراج شده از اندام هاي مختلف گياهان داراي اثر آللوپاتيك مي باشند[Duke, 1985 ].
مواد آللوشيميايي مي توانند به روشهاي مختلفي نظير تراوش از ريشه، نشت كردن و تجزيه بقاياي گياه از بافت هاي گياهي آزاد شوند.[Duke, 1985 ] همچنین مواد شیمیایی متنوعی می تواند از بخش های هوایی گیاه به وسیله باران یا قطرات شبنم نشت کنند[Cook, 1921].
از میان این ترکیبات می توان اسیدهای آلی، قندها، اسیدهای آمینه، ترکیبات پکتیک، اسیدجیبرلیک، ترپنوئیدها و ترکیبات فنلی را نام برد[ Dulce, 1985 ].
طیف وسیعی از مواد آللوشیمیایی قادرند با تغییر در مقدار کلروفیل در فرایند فتوسنتز گیاهان تحت تیمار، اثر بگذارند[Juboory Ahmad, 1994 ]. کاهش در مقدار کلروفیل می تواند در اثر افزایش فرایندهای متابولیسمی مربوط به سنتز رنگدانه های فتوسنتزی جدید باشد. علاوه بر این، علت کاهش کلروفیل ممکن است مربوط به آسیب هایی باشد که به سیستم های فتوسنتزی وارد آمده است[Babu Kandasamy, 1997 ].
در بیشتر گزارش های مربوط به دگر آسیبی، مهار رشد با کاهش کلروفیل همراه است که ممکن است نسبت به خسارت های دیگر سلولی یک اثر ثانویه ناشی از عملکرد مواد آللوشیمیایی ویژه-ای باشد[Juboory Ahmad, 1994 ].
يكي از توضيحات پيشنهادي در مورد توقف رشد و نمو دانه رستها طي تنش آللوپاتيك تغيير نرخ تنفس ميتوكندريايي است كه باعث كاهش توليدATP مي شود. ديده شده است كه كوماريل موجود در عصاره اكاليپتوس نرخ تنفس ميتوكندريايي را در پياز كاهش داده است .[Bernat et al., 2004 ]
كاهش توليد ATP مي تواند باعث تغيير در ساير فرآيندهاي سلولي از جمله جذب يونها و رشد كه مراحل پر مصرفي از نظر انرژي هستند، شود. كاهش رشد گياه در حضور تركيبات آللوپاتيك با توقف شديد ميتوز در سلولهاي مريستمي ريشه چه و ساقه چه همراه مي شود و در نتيجه طول ريشه چه و ساقه چه كاهش مي يابد[Bertin et al., 2003 ].
طبق گزارش Pandy و همكارانش افزايش غلظت عصاره اكاليپتوس نرخ تنفس، فعاليت آنزیم های کاتالاز و آميلاز را كاهش مي دهد. آنها نتيجه گرفتند كه اين امر باعث تغيير در ماكرومولكولها، پروتئينها و نوكلئيك ها اسيد مي شود[Singh Ranjana, 2003 ].
افزایش محتوای رنگدانه های کاروتنوئیدی و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان می تواند از واکنشهای گیاه برای غلبه بر تنش های آللوپاتیکی باشد[Patel et al., 2002 ].
در نهایت می توان نتیجه گرفت که متابولیت های ثانویه گیاهی به عنوان آللوکمیکال ها، فقط بر یک عمل فیزیولوژیکی مؤثر نبوده و بر اعمال متعددی از جمله جوانه زنی دانه، تقسیم سلولی، طویل شدن سلولی، نفوذپذیری غشاء، جذب یون و فعالیت سیستم های آنتی اکسیدان اثرگذار می باشند[Mutlu Atici, 2009 ].
1-8-خصوصیات کلی تیره برگ بوگیاهان این تیره به صور مختلف درخت يا درختچه اي (به ندرت علفی) همیشه سبز و ناخزان می باشند. گياهان تيره برگ بو داراي سلول هاي اسانس دار (غده هاي تك سلولی)، پراكنده در بخش هاي مختلف و سلول هاي موسيلاژدار، مخصوصاً در ناحيه پوست مي باشند. از مشخصات آنها این است که عموما برگهایی متناوب یا متقابل، ساده، بدون استیپول و غالباً چرمی دارند. همچنین گلهایی منظم و مجتمع بصورت خوشه یا گرزن متراکم دارند. پوشش گل آنها شامل دو ردیف 3 تایی و نافه گل آنها مرکب از 4ردیف 3 تایی از پرچم هاست. داخلی ترین ردیف پرچم-ها نیز حالت غیر زایا (استامینود) دارد. مادگی گلهای آنها مرکب از یک برچه و میوه آنها شفت و محتوی دانه بدون آلبومین ولی با جنین حجیم و لپه های روغن دار است] زرگری، 1369[.
1-9-خصوصیات گیاه شناسی گیاه برگ بوبرگ بو با نام علمی Laurus nobilis و نام های عمومی انگلیسیlaurel tree sweet bay گیاهی از تیرهLauraceae است. اين تيره داراي 1000 نوع گياه است كه در متجاوز از 40 جنس جاي دارند. از جنس هاي مهم آن Cinnamomum (دارای 100 گونه)، Nectandra (100 گونه)، Persea (10 گونه) و Laurus (2 گونه) می باشد] زرگری، 1369[.
این درختِ دو پایه یا پلی گام، برگهای معطر، منفرد، کامل ولی با کناره موجدار، دندانه دار، نوک تیز، بطول 8 تا 14 و به عرض 5/2 تا 5/4 سانتیمتر، به رنگ سبز تیره، شفاف در سطح فوقانی پهنک ولی کمرنگتر در سطح تحتانی، بی کرک و چرمی دارد. بوی معطر برگهای آن نیز بر اثر مالش دادن، قوی تر می شود. طعم آنها کمی تلخ ولی بسیار معطر است. برگ بو، گلهایی به صورت دستجات چهارتایی، محصور در یک انولوکر دارد.
میوه اش بصورت سته، بیضوی، به رنگ مایل به آبی و محتوی یک دانه با لپه های گوشت دار و روغنی است. سطح خارجی میوه آن پس از رسیدن به رنگ بنفش در می آید و پس از خشک شدن نیز ظاهر چین دار پیدا می کند. در اینحالت، میوه ها به سهولت به صورت گَرد در می آید. از گَرد میوه های خشک شده آن، تحت اثر بخار آب و فشارهای متوالی، روغنی به رنگ سبز و بسیار معطر تهیه میگردد که به Huile de Laurier موسوم می باشد. قسمت مورد استفاده این درخت، برگ و میوه آنست.
برگ اين درخت داراي تانن، يك ماده تلخ، مواد رزيني، پكتيني و اسانسی با رنگ زرد مايل به سبز با بوی مطبوعی می باشد] زرگری، 1369[.
1-10-خصوصیات اکولوژیکی گیاه برگ بو
گیاهان این تیره مخصوص نواحي حاره كره زمين مي باشند. گیاه برگ بو، بومی نواحی مختلف اروپای جنوبی و منطقه مدیترانه است. به علت برگ های بادوام و ظاهر زیبایی که دارد، پرورش آن در ایران معمول گشته بطوری که امروزه در منطقه وسیعی از نواحی شمالی ایران و اماکن دیگر یافت می شود ]زرگری، 1369[.
1-11-خواص درمانی گیاه برگ بواسانس سلولهای این تیره نیز با توجه به گونه مورد نظر دارای بوی معطر و یا نامطبوع می باشد. از نظر درماني، خواص عده اي از اين گياهان مربوط به وجود همین اسانس ها در بخش هاي مختلف گیاه می باشد. بطور مثال اسانس برگِ گیاه برگ بو در پیچ خوردگی مفاصل، بواسیر و دردهای روماتیسمی، به صورت مالش دادن بر روی عضو استفاده می شود.
از برگ و میوه برگ بو سابقاً نوعی پماد به نام روغن لوریه (P.de Laurier) تهیه می کردند که برای دامپزشکی کاربرد دارد] زرگری، 1369[.
از روغن میوه برگ بو برای انواع ناراحتی های مفاصل، اعصاب، معده، شکم، رحم، انواعی از تشنجهای عضلانی، گرفتگی عضلات یا سیخ شدن عضلات، انواع دردها، بی حسی در هر نقطه از بدن به صورت سنتی استفاده می شده است ]میر حیدر، 1372؛ [ Martindale 1996.
از اسانس برگ بو برای درمان بیماری سرخک نیز استفاده می شود[Kovacevic et al., [2007. آثار ضد میکروب، ضد قارچ[Akgul et al., 1989 ]، ضد شوره سر[Leung et al., [1996، در اسانس برگ بو تأیید شده است. روغن فرار گیاه سبب کاهش ضربان قلب و فشار خون می شود[Leung et al., 1996 ].
برگ بو جزء گياهان معطر و دارويي مي باشد و اسانس موجود در برگهاي آن داراي خواص ضدميكروبي و ضدباكتريايي مي باشد Kivcak et al., 2001 ] ؛[Syed et al., 1991. از پودر برگ بو به عنوان داروي ضد نفخ، درمان رگ به رگ شدگي و كبودشدگي، رماتيسم و به عنوان دافع حشرات استفاده مي شود[Simic et al., 2003 ]. له شده تازه برگ بو براي درمان بواسير[Tuzlaci Erol, 1999 ] و زخم معده استفاده مي شود [Tuzlaci Tolon, [2000.
در تحقيقي اثرهاي ضد درد و ضد سوزش تركيب هاي اسانس برگ گياه برگ بو مورد بررسي قرار گرفته و مشخص شده كه اين اثرها با داروهاي ضد درد و ضد سوزش هورموني همچون مورفين و پيروكسي كام قابل مقايسه مي باشد[Syed et al., 1991 ].
1-12-سایرکاربردهای گیاه برگ بوچوب بعضی از گونه های این تیره در صنعت اهمیت فراوان دارد و در نجاری و منبت کاری مورد توجه قرار می گیرد] زرگری، 1369[.
از اسانس برگِ گیاه برگ بو در صنایع غذایی، ادویه، چاشنی، صنایع آرایشی و عطر استفاده می-شود[Sekeroglu et al., 2007 ].
از برگ بو در قديم به عنوان چاشني غذا و ماده معطر استفاده مي شد ولي در حال حاضر در صنعت داروسازي و فرمولاسيون دارو مورد استفاده قرار مي گيرد[ Santos et al., 2004 ].
برگ بو در صنعت صابون سازي براي معطر كردن صابون ها و خواص ضد شوره سر و ضد جوش-هاي پوستي استفاده مي شود[ Hafizoglu & Reunanen, 1993 ].
فصل دوم
مروری بر پژوهش های پیشین
2-1-پژوهش های انجام شده در زمینه ی اندازه گیری فعالیت آنتی اکسیدانی گیاهاندر پژوهشی با استفاده از عصاره هیدروالکلی اندازه گیری ظرفیت آنتی اکسیدانی برگهای گیاه برگ بو ) ( Laurus nobilis L.در شهرستان گرگان با استفاده از روش DPPH ، صورت گرفت. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که درصد مهار رادیکالهای آزاد DPPH در بازه زمانی مشخص شده در غلظت g/ml 100 حدود 9/86 % و مقدار IC50 در حدود g/ml 5/29 بوده است. این پژوهش نشان داد که از برگهای گیاه برگ بو می توان به عنوان منبعی غنی از آنتی اکسیدان های طبیعی در صنعت داروسازی استفاده کرد] پهلوانی و همکاران، 1390 [.
فعالیت آنتی اکسیدانی عصاره های Laurus nobilis (bay leaves), Rosimarinus officinalis (rosemary), Salvia officinalis (sage), Origanum marjorana (marjoram), Origanum valgare (oregano), Cinnamonum zeylanicum (cinnamon), Petroselium crispum (parsley), Ocium basilicum (sweet basil), Mentha peperita (mint) با استفاده از تعدادي از روش هاي تحلیلی از قبیل روش خاصیت جاروب کنندگی رادیکال پایدار دی فنیل پیکریل هيدرازيل مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج حاصل از ظرفیت جاروب کنندگی رادیکال DPPH بین 5/47 % تا 92 % متغیر بوده است.
بالاترین مقدار TAC DPPH برای عصاره cinnamon و کمترین مقدار برای عصاره parsley بوده است. در این بین ظرفیت آنتی اکسیدانی کل برای عصاره Laurus nobilis ، 1/91 % گزارش شد [Muchuweti et al., 2007 [.
فعالیت آنتی اکسیدانی عصاره های Petroselinum crispum ، Ocimum basilicum، Laurus nobilis ،Zingiber officinalis ،Elettaria cardamomum ، Juniperus communis، Carum carvi ،Faeniculum vulgare ،Pimpinella anisum با استفاده از آزمایشات احیا آهن (Ш) ، ممانعت از پراکسیداسیون لینولئیک اسید ، کیلات آهن (П) ، پتانسیل جاروب کنندگی رادیکال DPPH مورد ارزیابی قرار گرفته است. بر طبق این پژوهش عصاره های Laurus nobilis و Ocimum basilicum داراي بالاترین فعالیت آنتی اکسیدانی به استثناي کیلات کردن آهن بوده اند و عصاره Petroselinum crispum بهترین عملکرد را در آزمایش کیلات کردن آهن نشان داده، اما در کند کردن پراکسیداسیون لینولئیک اسید به میزان کمتري موثر بوده است[ Hinneburg et al., 2006].
در پژوهشي ديگر ظرفيت آنتي اکسيداني کل عصاره های آبی 30 گياه دارویي با استفاده از روش- هاي DPPH ، SOD ، ORAC و ABTS مورد بررسي قرار گرفته است. در این مطالعه ظرفیت جاروب کنندگی رادیکال برای عصاره آبی برگ گیاه Laurus nobilis در آزمون DPPH به میزان 20/1 93/18 % ، در آزمون SOD به میزان 023/0 88/17 % ، در آزمون ORAC به میزان mol trolox/g dw 35 2963 و در آزمون ABTS به میزان 44/0 61/18 % گزارش شد[Xavier et al., 2009 ].
2-2-پژوهش های انجام شده در زمینه ی اندازه گیری میزان ترکیبات فنلی گیاهانطی تحقیقی محتوی ترکیبات فنلی کل و محتوی فلاونوئیدی کل عصاره هیدروالکلی برگهای گیاه برگ بوL. ) ( Laurus nobilisدر شهرستان گرگان مورد بررسی قرار گرفت. میزان ترکیبات فنلی کل با استفاده از معرفFolin-Ciocalteu در حدود 48/0 37/5 ميلي گرم گاليك اسيد بر گرم نمونه خشک (dry sample GAE/g mg ) و میزان فلاونوئیدهای کل عصاره هیدروالکلی برگهای این گیاه با استفاده از معرف كلريد آلومينيم در حدود 07/1 7/27 ميلي گرم كوئرستين بر گرم نمونه خشك ( QE/g dry sample mg) گزارش شد] پهلوانی و همکاران، 1390 [.
بررسی میزان ترکیبات فنلی کل عصاره های Laurus nobilis (bay leaves), Rosimarinus officinalis (rosemary), Salvia officinalis (sage), Origanum marjorana (marjoram), Origanum valgare (oregano), Cinnamonum zeylanicum (cinnamon), Petroselium crispum (parsley), Ocium basilicum (sweet basil), Mentha peperita (mint) با استفاده از روش Folin-Ciocalteu نشان داد که مقدار کل ترکیبات فنلی این گیاهان از ( mg GAE g-1 Extract 90/6 ) تا ( mg GAE g-1 Extract 83/15 ) متغیر بوده است. نتایج بدست آمده به صورت Oregano > cinnamon > sweet basil > bay leaves > mint > sago > rosemary > parsley > marjoram گزارش شد. طی این تحقیق مقدار کل ترکیبات فنلی برای عصاره Laurus nobilis ، mg GAE g-1 Extract 12 بررسی شد [Muchuweti et al., 2007 ].
ترکیبات فنلی می توانند مسئول فعالیت آنتی اکسیدانی گیاهان باشند. در پژوهشی مقدار کل ترکیبات فنلی عصاره های Petroselinum crispum ، Ocimum basilicum، Laurus nobilis ،Zingiber officinalis ،Elettaria cardamomum ، Juniperus communis، Carum carvi ،Faeniculum vulgare ،Pimpinella anisum توسط روش Folin-Ciocalteu بررسی شده است. مقدار ترکیبات فنلی کل به صورت میلی گرم گالیک اسید بر گرم عصاره بیان شده و نتایج بدست آمده به صورت Laurus nobilis > Carum carvi > Foeniculum vulgare> Ocimum basilicum است. Juniperus communi داراي پایین ترین مقدار کل ترکیباتی بوده است. ترکیبات فنلی ارتباط خوبی با اکثر سنجش هاي فعالیت آنتی اکسیدانی از قبیل احیاء آهن، ممانعت از پراکسیداسیون لیپید نشان داده است[ Hinneburg et al., 2006].
در پژوهشي ديگر ترکیبات فنلی کل عصاره های آبی 30 گياه دارویي با استفاده از روش Folin-Ciocalteu نشان داد که مقدار کل ترکیبات فنلی این گیاهان از ( mg GAE g-1 Extract 11/0 86/6 ) تا ( mg GAE g-1 Extract 05/0 03/397 ) متغیر بوده است. طی این پژوهش میزان ترکیبات فنلی کل برای عصاره آبی برگ گیاه Laurus nobilis به میزان mg GAE g-1 Extract 23/0 85/59 تعیین شد[Xavier et al., 2009 ].
2-3-پژوهش های انجام شده در زمینه ی شناسایی ترکیبات موجود در اسانس گیاهاندر پژوهشی اسانس برگ گياه برگ بو در فرانسه به روش تقطير با آب استخراج و مورد بررسي قرار گرفته است. بازده اسانس پس از 2 ساعت اسانس گیري 57/0 % (W/W) و درصد برخي از عمده ترين تركيب هاي آن همچون 1,8-Cineole ، -Terpinyl acetate و Sabinene به ترتیب برابر 1/39%، 2/18 % و 4/4 % گزارش شده استFiorini et al., 1997 ] [.
در تحقیقی دیگر، برگ های گیاه برگ بو از مناطق مختلف در ترکیه جمع آوری شده و ترکیب-های موجود در اسانس آن مورد بررسی قرار گرفته است. طبق نتایج حاصل از این پژوهش ترکیبات 1,8-Cineole ، -Terpinyl acetate و Sabinene بیشترین حجم کل اسانس را به خود اختصاص داده بودند.[Ozcan & Chalchat, 2005 ]
طي پژوهشی اسانس برگ گياه Laurus nobilis L. پس از جمع آوري در فصل گلدهي به روش تقطير با آب ( به مدت 3 ساعت ) استخراج گرديد. بازده اسانس 1/2 % (W/W) با اجزاء اصلي 1,8-Cineole (8/55%)، -Terpinyl acetate (1/15%)، Terpinene-4-ol (3/5%)، -Pinene (2/5%)، -Pinene (4%)، p-Cymene (7/2%) گزارش شده است.[Verdian-Rizi, 2009 ]
در تحقیقی دیگر، تركيب هاي موجود در اسانس برگ، ساقه و ميوه برگ بو مورد مطالعه قرار داده شدند. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که 1,8-Cineole (2/58 %) ، -Terpinyl acetate (0/10 %)، Sabinene (2/7 %) در اسانس برگ، 1,8-Cineole (9/42 %) ، -Terpinyl acetate (8/16 %)، Sabinene (7/4 %) در اسانس ساقه و trans–Ocimene (8/20 %)، 1,8-Cineole (4/14 %)، Germacrene B (8/7 %)، -Terpinyl acetate (5/8 %)، -Pinene (6/6 %)، Germacrene D (6 %)، Sabinene (4/5 %) و -Pinene (1/5 %) در اسانس میوه اجزای اصلی اسانس های هر قسمت بوده اند] نادری حاجی باقر کندی و همکاران، 1390[.
طی پژوهشی دیگر، در ایتالیا اسانس برگ گیاه برگ بو با روش سیال فوق بحرانی استخراج شده است. این روش استخراج در مقایسه با روش تقطیر با آب اختلاف معنی داری از خود نشان نداده و مشخص شده که 1,8-Cineole (8/22 %)، Linalool (5/12 %)، -Terpinyl acetate (4/11%) و Methyl eugenol (1/8%) ترکیب های اصلی اسانس استخراج شده می-باشند[Caredda et al., 2002 ].
نتایج بدست آمده از آزمایشی تحت عنوان بررسی اسانس موجود در برگ های گیاه برگ بو در مراحل مختلف رشد( رویشی، ابتدای گلدهی، گلدهی و بذر)، نشان داد که بیشترین مقدار اسانس در مرحله گلدهی بدست می آید] [ Verdian-rizi, 2008.
طبق مطالعه ای که بر روی اسانس شاخه، برگ، ساقه و گل برگ بو در Montenegro صورت گرفت، اختلاف معنی داری بین بازده اسانس شاخه، برگ و ساقه مشاهده نشده است. در این تحقیق ترکیباتی نظیر 1,8-Cineole ، -Terpinyl acetate، Sabinene ، -Pinene، -Pinene ، Linalool و Methyl eugenol به عنوان ترکیبات اصلی اسانسها گزارش شده-اند .[Kovacevic et al., 2007 ]
2-4-پژوهش های انجام شده در زمینه ی اندازه گیری فعالیت آللوپاتی گیاهاندر پژوهشی اثر آللوپاتيك غلظت هاي مختلف اسانس برگ گياه برگ بو ( L. Laurus nobilis ) بر جوانه زنی، طول نهالها، تعداد برگها، سطح برگها و بیوماس نهالها در دو گیاه velvetleaf (Abutilon theophrastii) و field bindweed (Convolvulus arvensis) بصورت کار گلخانه ای و آزمایشگاهی بررسی گردید. در این پژوهش از غلظت های صفر، 100، 200، 300 و ppm400 اسانس گیاه ( L. Laurus nobilis ) در ظروف پتری- دیش استفاده شد.
نتایج حاصل از این پژوهش نشان دادند با افزایش غلظت بیش از ppm200 اسانس، تمامی فاکتورهای بررسی شده در هر دو گیاه کاهش چشمگیری یافتند. در نتیجه می توان بیان کرد که اسانس برگ گیاه برگ بو ( L. Laurus nobilis ) پتانسیل این را دارد که در برابر دو گیاه velvetleaf (Abutilon theophrastii) و field bindweed (Convolvulus arvensis) به عنوان یک جایگزین مناسب علف کش های تجاری استفاده شود[ Bahram [et al., 2014.
در تحقیق دیگری خاصیت آللوپاتی اسانس های روغنی 32 گونه گیاه معطر بر روی جوانه زنی چند گونه علف هرز مورد بررسی قرار گرفت. ترکیبات عمده ی اسانس گیاهان مورد نظر بوسیله GC/MS تشخیص داده شد. این تحقیق نشان داد که 50 % مهار جوانه زنی بذرها بین غلظت nl/ml 28 تا nl/ml 48 اسانس بوده است. گونه های Micromeria fruticosa و Ar–isia Judaica و Mentha piperita در غلظت nl/ml 28 اسانس و گونه های Laurus nobilis و Pelargonium graveolens در غلظت nl/ml 48 اسانس 50 % مهار جوانه زنی را نسبت به بذر علف های هرز نشان دادند[Dudai et al., 1999 ].
پژوهشی به صورت میدانی و آزمایشگاهی به منظور بررسی اثرات آللوپاتی دو گونه ی بومی جنگلهای laurel در جزایر Canary انجام شد. در این پژوهش عصاره ی برگ Laurus azorica و عصاره ی میوه ی Persea indica بر روی طول ریشه چه و ساقه چه ی دو گونه گیاهی یک ساله Lepidium sativum L. (cress) و Lactuca sativa L. (lettuce) مورد ارزیابی قرار گرفت.
در این پژوهش عصاره ی برگ Laurus azorica کاهش معنی داری را هم در طول ساقه چه و هم در طول ریشه چه Lepidium sativum L. (cress) و Lactuca sativa L. (lettuce) نشان داد. عصاره ی میوه ی Persea indica نیز کاهش چشمگیری را در طول ریشه چه ی هر دو گونه مورد بررسی نشان داد.
پس طبق نتایج بدست آمده می توان این گونه عنوان کرد که phytotoxin ها می توانند بطور غیرمستقیم اثرات منفی روی رشد گیاه داشته باشند و در نتیجه ساختار جامعه گیاهی را تغییر دهند[Miamaria, 2005 ].
طی تحقیق دیگری به صورت مجزا اثرات آللوپاتیک اسانس گیاه برگ بو ( L. Laurus nobilis) و دو ترکیب 1,8-Cineole و -Pinene که از جمله ترکیبات موجود در اسانس برگ این گیاه معطر می باشند، بر روی 4 گونه علف هرز Amaranthus retroflexus ، Rumex crispus L. ، Glycyrrhiza glabra L.، Physalis angulata L. و 3 گونه گیاه زراعی Gossypium hirsitum L. ، Triticum aestivum L. و Zea mays L. در غلظت های مختلف مورد ارزیابی قرار گرفت. این تحقیق نشان داد که اسانس گیاه برگ بو و ترکیبات 1,8-Cineole و -Pinene بر روی جوانه زنی بذر علفهای هرز موثر بودند. در مورد گیاهان زراعی نیز با افزایش غلظت ترکیب 1,8-Cineole و اسانس گیاه برگ بو، افزایش مهار در جوانه رنی مشاهده شد. با این وجود ترکیب -Pinene در تمام غلظت ها هیچ اثری بر روی جوانه زنی بذر Triticum aestivum L. و Zea mays L. نداشته است. طبق نتایج این تحقیق میتوان چنین برآورد کرد که استفاده از اسانس گیاه برگ بو می تواند راه حل مناسبی برای کنترل علفهای هرز در زمین های کشاورزی باشد[Cetintas et al., 2003 ].
اهداف پژوهشبا توجه به اهمیت آنتی اکسیدانها و ترکیبات فنلی و از آنجائیکه گیاه برگ بو در طب سنتی همواره مورد استفاده بوده است و امروزه نیز در صنایع دارویی، آرایشی و غذایی کاربرد گسترده-ای دارد، در پژوهش حاضر گیاه برگ بو از جنبه های ذیل مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است:
تعیین پتانسیل آنتی اکسیدانی عصاره متانولی برگ گیاه برگ بو( Laurus nobilis L. ) طی مراحل مختلف رشد با استفاده از ماده ی DPPH
تعیین درصد مهار رادیکال های آزاد توسط عصاره متانولی برگ گیاه برگ بو
اندازه گیری میزان ترکیبات فنلی عصاره متانولی برگ گیاه برگ بو با استفاده از معرف Folin-ciocalteu
استخراج و آنالیز اسانس برگ گیاه برگ بو با استفاده از دستگاه GC/MS
اثر عصاره ی آبی برگ گیاه برگ بو بر میزان کلروفیل، کاروتنوئید و فعالیت آنزیم گایاکول پراکسیداز برگ گیاهچه های گندم و شاهی
فصل سوم
مواد و روش ها
3-1-جمع آوری و آماده سازی برگهای گیاه برگ بوشاخه های گیاه برگ بو (Laurus nobilis L.) در مهر ماه 1392 از باغ گیاه شناسی ارم واقع در شیراز جمع آوری شدند. طبق شکل ( 3-1 ) این شاخه ها در بالاترین قسمت دارای غنچه و در قسمت میانه دارای میوه بودند. بدین ترتیب در پژوهش حاضر، شاخه های جدا شده از تنه ی اصلی گیاه را طبق داشتن یا نداشتن غنچه و میوه به 3 قسمت تقسیم کرده ایم ( شکل3-2 ).
برگهای جدا شده از قسمت بالای شاخه که دارای غنچه بود را برگهای شاخه غنچه دار، برگهای جدا شده از قسمت میانه شاخه که دارای میوه بود را برگهای شاخه میوه دار و برگهای جدا شده از قسمت پایین شاخه که نه غنچه و نه میوه داشت را برگهای شاخه بدون غنچه و میوه نامیدیم. همانطور که واضح است بالاترین قسمت شاخه، جوان ترین برگها را داشته است.
برگها پس از جداسازی و شستشو، در دمای اتاق به دور از نور مستقیم خورشید به مدت 5 روز خشک شدند. برگهای این گیاه بعد از خشک شدن، توسط آسیاب برقی به صورت پودر درآورده شد تا برای استخراج بهتر عصاره، سطح تماس آنها با حلال بیشتر شود.
6595022923500
شکل 3-1-شاخه گیاه برگ بو
145415-205676500 163195-216979500 128905-210439000
الف ب ج
شکل 3-2-قسمت های مختلف شاخه برگ بو، شاخه غنچه دار(الف)، شاخه میوه دار(ب)، شاخه بدون غنچه و میوه(ج).

متن کامل پایان نامه ها در 40y.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *