متن کامل پایان نامه را در سایت منبع fuka.ir می توانید ببینید متن کامل پایان نامه را در سایت منبع 2 fuka.ir می توانید ببینید

متن کامل پایان نامه را در سایت منبع fuka.ir می توانید ببینید

1-6-1 فرضیه های اصلی :..........................................................................................................................11
1-6-2 فرضیه های جانبی پژوهش :............................................................................................................11
1-7 تعریف واژه ها و اصطلاحات :..................................................................................................................12
1-7-1 تعاریف مفهومی :...................................................................................................................12
1-7-2 تعاریف عملیاتی :....................................................................................................................13
فصل دوم : مروری بر تحقیقات انجام شده(ادبیات و مستندات ، چارچوب ها و مبانی ، سابقه و پیشینه تحقیق)
2-1 مقدمه :.......................................................................................................................................................15
2-2 گستره نظری مسأله مورد پژوهش :............................................................................................................15
2- 2-1 مفهوم استرس :.......................................................................................................................15
2-2-2 مراحل ایجاد استرس و چگونگی تأثیرآن :................................................................................16
2-2-3 آسیب پذیری در مقابل استرس :...............................................................................................17
2-2-4 استرس از دیدگاه نظریات :.......................................................................................................18
2-2-5 مراحل پاسخ به استرس از دیدگاه هانس سلیه :........................................................................19
2-2-5-1 مرحله اول- اعلام خطر :................................................................................................20
2-2-5-2 مرحله دوم- مقاومت :.....................................................................................................20
2-2-5-3 مرحله سوم- فرسودگی :................................................................................................20
2-2-6 ارزیابی استرس، راهبردهای رویارویی و سازگاری روان شناختی :...........................................20
2-2-6-1 ارزیابی استرس :..............................................................................................................22
2-2-6-1-1 ارزیابی اولیه :.........................................................................................................22
2-2-6-1-2 ارزیابی ثانویه :.......................................................................................................23
2-2-6-2 رویارویی با تهدید :..........................................................................................................24
2-2-7 مقابله با استرس :.........................................................................................................................25
2-2-7-1 مقابله ی مسأله محور :.......................................................................................................25
2-2-7-2 مقابله ی هیجان محور :......................................................................................................25
2-2-8 مهارت های مقابله با استرس در مدل جرابک :.............................................................................26
2-2-8-1 مهارت های معطوف به حل مسأله :.....................................................................................27
2-2-8-2 مهارت های هیجانی :...........................................................................................................27
2-2-9 راه های مقابله با استرس :..............................................................................................................27
2-2-9-1 مهارت های رفتاری :.............................................................................................................28
2-2-9-1-1 سلامتی و توانایی :......................................................................................................28
2-2-9-1-2 تعامل های اجتماعی مثبت :.........................................................................................29
2-2-9-1-3 مدیریت زمان :.............................................................................................................29
2-2-9-1-4 روش تنفسی :..............................................................................................................29
2-2-9-2 مهارت های شناختی :............................................................................................................30
2-2-9-2-1 افکار مثبت :.................................................................................................................30
2-2-9-2-2 توانایی حل مسأله :.......................................................................................................30
2-2-9-2-3 منبع کنترل :..................................................................................................................30
2-2-9-2-4 کمک حرفه ای :..........................................................................................................31
2-2-9-3 منابع اجتماع :...........................................................................................................................31
2-2-9-3-1 حمایت اجتماعی :..........................................................................................................31
2-2-9-3-2 امکانات مالی : .............................................................................................................31
2-2-10 استرس و راهبردهای مقابله با آن :...............................................................................................32
2-2-2 عملکرد تحصیلی :.................................................................................................................................34
2-2-2-1 مفهوم عملکرد تحصیلی :..............................................................................................................34
2-2-2-2 عوامل مؤثر در عملکرد تحصیلی :.................................................................................................36
2-2-2-2-1 عوامل فردی :.........................................................................................................................36
2-2-2-2-2 عوامل خانوادگی و اجتماعی :................................................................................................36
2-2-2-2-3 عوامل آموزشگاهی :...............................................................................................................36
2-2-2-2-4 جنس :....................................................................................................................................36
2-2-2-3 مفهوم پیشرفت یا موفقیت تحصیلی :.............................................................................................37
2-2-2-4 عوامل مؤثر بر پیشرفت و افت تحصیلی :.......................................................................................39
2-2-2-5 عوامل تأثیرگذار بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان :.........................................................................39
2-3 بررسی پیشینه مطالعاتی :............................................................................................................................41
2-3-1 پژوهش های انجام شده در خارج کشور :........................................................................................41
2-3-2 پژوهش های انجام شده در ایران :....................................................................................................43
فصل سوم : روش اجرای تحقیق
3-1 مقدمه :......................................................................................................................................................49
3-2 نوع پژوهش:.............................................................................................................................................49
3-3 جامعه آماری :......................................................................................................................................... 50
3-4 نمونه و روش نمونه گیری :......................................................................................................................50
3-5 ابزار پژوهش :...........................................................................................................................................50
3-5-1. پرسشنامه مهارت های مقابله و مدیریت استرس................................................................................ 50
3-6 شرح مراحل تحقیق :................................................................................................................................51
3-7 طرح مداخله و محتوای جلسات آموزش :...............................................................................................51
3-8 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات :...............................................................................................................54
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل و بیان نتایج حاصل از تحقیق
4-1 مقدمه :......................................................................................................................................................56
4-2 یافته های توصیفی پژوهش :.....................................................................................................................56
4-2-1 سن :...............................................................................................................................................56
4-2-2وضعیت تأهل :..................................................................................................................................58
4-3 پیش فرض های آماری :............................................................................................................................60
4-4 یافته های مربوط به فرضیه های پژوهش :...............................................................................................64
4-4-1 فرضیه اول :....................................................................................................................................64
4-4-2 فرضیه دوم :....................................................................................................................................65
4-4-3 فرضیه سوم :...................................................................................................................................66
4-4-4 فرضیه چهارم :................................................................................................................................67
4-4-5 فرضیه فرعی اول :..........................................................................................................................68
4-4-6 فرضیه فرعی دوم :..........................................................................................................................69
فصل پنجم : بحث و تفسیر و نتیجه گیری و جمع بندی
5-1 مقدمه :.......................................................................................................................................................71
5-2 یافته های اصلی :.......................................................................................................................................71
5-3 تبیین فرضیه های جانبی پژوهش :.............................................................................................................74
5-4 محدودیت های پژوهش :..........................................................................................................................76
5-5 پیشنهادهای پژوهشی :...............................................................................................................................76
5-6 پیشنهادهای کاربردی :...............................................................................................................................77
منابع
منابع فارسی :...............................................................................................................................................79
منابع غیرفارسی :..........................................................................................................................83
پیوست
پیوست الف :.....................................................................................................................................91
چکیده انگلیسی :........................................................................................................................................96
فهرست جدول ها
صفحه عنوان
جدول 3-1. دیاگرام طرح پژوهش :..................................................................................................................49
جدول4-1. توزیع فراوانی، درصد و درصد تجمعی افراد گروه گواه در پژوهش حاضر بر حسب سن :..........56
جدول4-2. توزیع فراوانی، درصد و درصد تجمعی افراد گروه آزمایش در پژوهش حاضر بر حسب سن :.....57
جدول 4-3. توزیع فراوانی، درصد و درصد تجمعی افراد گروه گواه در پژوهش حاضر بر حسب وضعیت
تاهل :.................................................................................................................................................................58
جدول4-4. توزیع فراوانی، درصد و درصد تجمعی افراد گروه آزمایش در پژوهش حاضر بر حسب وضعیت
تاهل :.................................................................................................................................................................59
جدول4-5. نتایج آزمون لوین جهت بررسی تساوی واریانس نمرات گروه آزمایش و گواه در مرحله پس آزمون :..........................................................................................................................................................................60
جدول 4-6. نتایج پیش فرض تحلیل کواریانس در متغیر مهارت های مقابله و مدیریت استرس برای همگنی
شیب رگرسیون :................................................................................................................................................61
جدول 4-7. نتایج پیش فرض تحلیل کواریانس در متغیر پیشرفت تحصیلی :...................................................63
جدول 4-8. نتایج تحلیل کوواریانس تأثیر مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر عملکرد تحصیلی دانشجویان پسر گروه آزمایش و گواه :..............................................................................................................64
جدول 4-9. نتایج تحلیل کوواریانس تأثیر مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر گروه آزمایش و گواه :............................................................................................................65
جدول 4-10. نتایج تحلیل کوواریانس تأثیر مهارت های مقابله ای بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر و پسر گروه آزمایش و گواه :........................................................................................................................................66
جدول4-11. نتایج تحلیل کوواریانس تأثیر مدیریت استرس بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر و پسر گروه
آزمایش و گواه :.................................................................................................................................................67
جدول 4-12. نتایج تحلیل کوواریانس تأثیر مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر کاهش استرس دانشجویان پسرگروه آزمایش و گواه :.................................................................................................................................68
جدول 4-13. نتایج تحلیل کوواریانس تأثیر مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر کاهش استرس دانشجویان دختر گروه آزمایش و گواه :..............................................................................................................................69
فهرست نمودارها
صفحه عنوان
نمودار 4-1. نمودار ستونی توزیع درصد افراد گروه گواه در پژوهش حاضر بر حسب سن :...........................57
نمودار 4-2. نمودار ستونی توزیع درصد افراد گروه آزمایش در پژوهش حاضر بر حسب سن والدین :..........58
نمودار 4-3. نمودار ستونی توزیع درصد افراد شرکت کننده در پژوهش حاضر بر حسب وضعیت تاهل :.......59
نمودار 4-4. نمودار ستونی توزیع درصد افراد شرکت کننده در پژوهش حاضر بر حسب وضعیت تاهل :.......60
نمودار 4-5. هم خطی بودن رگرسیون برای انجام تحلیل کواریانس برای متغیر مهارت های مقابله و مدیریت
استرس :.............................................................................................................................................................62
نمودار 4-6. هم خطی بودن رگرسیون جهت انجام تحلیل کواریانس برای پیشرفت تحصیلی :........................63

چکیده:
هدف از انجام پژوهش حاضر، تعیین اثربخشی آموزش مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر افزایش عملکرد تحصیلی دانشجویان رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی بوده است. بدین منظور، 32 نفر از دانشجویان رشته پرستاری به شیوه تصادفی در دسترس انتخاب شده و در دو گروه آزمایش و گواه قرار گرفتند. مهارت های مقابله و مدیریت استرس، طی 8 جلسه هفتگی در شهر بندرعباس انجام شد. مهارت های مقابله و مدیریت استرس و عملکرد تحصیلی در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون اندازه گیری شد. در نهایت داده های جمع آوری شده با استفاده از نرم افزار spss18 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
نتایج تحلیل کواریانس نشان داد که آموزش مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر عملکرد تحصیلی دانشجویان پسر (001/.P<، 62/32=F) و دختر(001/.P<، 18/26= F) موثر بوده است. و همچنین آموزش مهارت های مقابله ای نیز توانست بین گروه های آزمایش و گواه تفاوت معناداری ایجاد نماید و عملکرد تحصیلی گروه آزمایش را افزایش دهد(001/.=p، 67/7= F). در ادامه اثربخشی آموزش مدیریت استرس نیز مورد بررسی قرار گرفت و مشخص گردید که میانگین عملکرد تحصیلی گروه آزمایش افزایش یافته و این تفاوت از لحاظ آماری معنادار شده است(002/.=p، 78/8= F).
واژه های کلیدی: آموزش مهارت های مقابله، مدیریت استرس، عملکرد تحصیلی.
فصل اول:
کلیات تحقیق

1-1 مقدمه:
امروزه استرس به عنوان یک عامل خطرزا برای سلامتی مورد توجه است . مطالعات متعدد نشان داده است که افراد با استرس بالا در هر دو سطح جسمانی و روانی شکایات بیشتری را مطرح نموده اند (امیری، آقایی و عابدی،1390). برنامه هایی که مستقیماً مرتبط با استرس تنظیم شده باشند، اثربخش هستند(پرآلتا ، رامیرز ، روبلز ، ناوریت،2009).
نوجوانان و جوانان در جریان رشد، انواع گوناگون و طیف وسیعی از استرس ها را تجربه می کنند و گاه این استرس ها آن چنان شدت دارند، که زندگی روزمره و تحصیلی آنان را دشوار می سازند. اخیراً شواهد زیادی مبنی بر گذرا نبودن استرس و نگرانی به دست آمده است که اگر بررسی و ارزیابی نشود تا دوران بلوغ و بزرگسالی در بیشتر افراد تداوم خواهد داشت. به نظر می رسد دلیل افت تحصیلی در بسیاری از دانشجویان، ناتوانی یادگیری یا ضعف هوشی نبوده، بلکه ممکن است سطح بالای استرس را بتوان دلیل افت یا کارایی در امتحان و تحصیل دانست، همچنین بررسی ها حاکی از آن است که عوامل شخصیتی، خانوادگی و آموزشگاهی در ایجاد استرس، نقش عمده ای دارند.همین طور نتایج پژوهش های مختلف حاکی از آن است که میزان همه گیرشناسی استرس در دختران بیشتر از پسران است و آن ها استرس را با شدت بیشتری تجربه می کنند و نزدیک به 20-30 درصد موارد افت تحصیلی به علت استرس و نگرانی است(ابوالقاسمی و سعیدی،1391).
در واقع هریک از افرادی که به تحصیل در مقاطع عالی مشغول می شوند، دیر یا زود از خود خواهند پرسید که آیا وصول به مدرک تحصیلی، تمامی مزایا و فرصت های اجتماعی را که انتظار داشته اند، در اختیار آنان قرار خواهد داد؟ یافته های پژوهش های متعدد نشان از آن داشته است که محدودیت های زمانی، حجم تکالیف درسی، مشکلات مالی، دورنمای آتیه ی شغلی و مشکلات فردی با هم کلاسان، هم اتاقی ها در خوابگاه، کارکنان دانشگاه و سایر افراد مرتبط، می تواند منشأ استرس در دوران تحصیل در دانشگاه باشد(روچاسینگ،1994). به طور کلی با توجه به یافته هایی که اخیراٌ با پژوهش هایی میان دانشجویان به دست آمده مبیّن آن است که عدم استفاده ی موفقیت آمیز از شیوه های رویارویی با استرس، منتهی به خستگی و فرسودگی عاطفی می گردد و یکی از مهم ترین پیامدهای آن افت تحصیلی خواهد بود(خیر و سیف،1383).
بیشتر مطالعات انجام شده (ارجن،2003؛ بنسون،1989 و همبری،1988)، بیانگر این حقیقت است که همبستگی مثبت بین افزایش استرس و کاهش عملکرد تحصیلی وجود دارد. اشپیل برگرووگ(1995)، و زهار(1998)، در پژوهش های خود خاطرنشان کرده اند که دانشجویان با اضطراب امتحان بالا، در مقایسه با دانش آموزانی که اضطراب امتحان پایین تری دارند، معمولاً گرایش دارند که امتحانات را به صورت موقعیت خطرآمیز یا تهدیدآمیز ادراک کنند(ابوالقاسمی و سعیدی،1391).
باید گفت که پیشرفت تحصیلی یکی از مهم ترین معیارهایی است که در بررسی توانایی دانشجویان برای اتمام تحصیلات دانشگاهی و رسیدن به مرحله فارغ التحصیلی نقش قابل توجهی را ایفا می کند. این مفهوم یکی از مهم ترین پارامترهایی است که در پیش بینی وضعیت آتی فراگیران از لحاظ کسب صلاحیت و مهارت های علمی و عملی لازم مورد استفاده قرار می گیرد(سوآرس، گوساند، آلمدا و پارامو،2009؛ داویس، وینسلرو میدلتون،2006). معمولاً پیشرفت تحصیلی را با روش های مختلفی اندازه گیری می کنند که از جمله ی آن ها می توان به میزان پیشرفت در هر یک از دوره های آموزشی به طور مجزاء، پیشرفت حاصله در مجموعه دوره های آموزشی، معدل تحصیلی سالیانه، معدل تحصیلی یک برنامه آموزشی و آزمون های تخصصی برای کسب مجوزهای تثبیت شغلی یا احراز صلاحیت حرفه ای مانند آزمون RN(پرستار دیپلمه دارای پروانه رسمی) در پرستاری یا آزمون هایی مانند دستیاری پزشکی اشاره نمود(پیت، پوویس،لوت جانس و هیونتر،2012). معدل تحصیلی یا GPA، یکی از شاخص های متداول ارزیابی عملکرد تحصیلی است. بسیاری از دانشکده ها میزان حداقلی را به عنوان معیار قبولی در امتحانات یا به عنوان حدنصاب مورد نیاز برای ادامه تحصیل دانشجویان در نظر می گیرند(بهامن، آلاسیم، الذاکری، المنسیر و شریف،2012). میزان این معیار در دانشگاه های ایران، این مقیاس از صفر تا 20 درجه بندی شده و معمولاً نمره بالاتر از 14 به عنوان نمره قبولی در نظر گرفته می شود. این درحالی است که به طور مثال در دانشگاه هوستون ایالات متحده، کسب نمره حدافل 2 از 4 به عنوان نمره قبولی منظور شده و نمره 3 و بالاتر، به عنوان شاخص پیشرفت تحصیلی مناسب قید شده است(سانسگیری، بوسل و سایل،2006).
امروزه الگوهایی ارائه شده است مبنی بر این که از طریق آموزش و به کارگیری آن ها می توان باعث پرورش و تقویت رفتارهایی در دانشجویان شد که حاصل آن بهبود عملکرد تحصیلی و اجتماعی فرد و کاهش عوارض حاصل از مسأله استرس و اضطراب امتحان است. از طریق برخی از برنامه های آموزشی کوتاه مدت که ضمن کم هزینه بودن، تداخلی نیز با برنامه های درسی دانشجویان نداشته باشد، می توان برخی از این الگوها را آموزش داد و بدین وسیله کارایی مقابله ای دانشجویان را افز ایش و اسناددهی ها ی منفی آن ها را کاهش داد. پژوهشگران با بررسی راهبردهای مقابله ای افراد موفق و ناموفق، به نتایج بسیار اساسی دست یافته اند؛ و این مطالعات نشان می دهد کسانی که به طور موفقیت آمیزی با مشکلات مقابله می کنند، افرادی هستند که خود را به مجموعه مهارت های مقابله ای مجهز کرده اند(ابوالقاسمی و سعیدی،1391).
راهبردهای مقابله با استرس عبارت از تلاش های شناختی و رفتاری به منظور تسلط بر تعارض های فشارزا، کاهش یا تحمل آن هاست.به عبارت دیگر اثربخشی راهبردهای مقابله با استرس در درمان بسیاری از مشکلات روان شناختی، از جمله مشکلات مرتبط با استرس و اضطراب تأیید شده است. دیویس و لیساکر اثربخشی تکنیک های شناختی رفتاری را در بهبود مهارت های فراشناختی افراد مبتلا به استرس، مؤثر نشان داده اند(ابوالقاسمی و سعیدی،1391).
1-2 بیان مسأله:
استرس را یکی از جنبه های طبیعی و اجتناب ناپذیر زندگی انسان معاصر خوانده اند که به اشکال مختلف تعریف شده است (هوخلی، 1983). برخی آن را در یک کلمه به فشار روانی یا تنیدگی تعریف کرده و گروهی آن را پاسخ فیزیولوژیک انسان به محرک های محیطی تهدید کننده دانسته اند(لی داکس، 1986).این موضوع که استرس ماهیتی جسمانی، شناختی یا عاطفی دارد، از دیرباز مورد بحث اندیشمندان بوده است. شناخت گرایان به عنوان رویکرد غالب در روانشناسی عصر حاضر، جسم، ذهن و احساس را اجزاء تفکیک ناپذیر وجود آدمی می داند که هر یک از آن ها متشکل از اجزایی متعدد و بهم تنیده هستند و در شبکه ای متعامل، رفتار را شکل می دهند(لازاروس، 1999).
آموزش، انتقال اطلاعات، تواناکردن فرد به انجام کاری یا تغییر در عقاید و احساسات او بوده است. هدف از آموزش، تسهیل یادگیری و ایجاد تجربه های خوشایند برای فرد می باشد(اسدی نقبی، زندی و نظری، 2010). رسالت نظام های آموزشی، پروراندن انسان هایی پرتکاپوست که می خواهند از قیدهای بی شمار و گوناگون وجودیشان رها گشته و راه تکامل خود را هموار سازند(صابریان و حاجی آقایی، 2006). در حرفه های علوم پزشکی که با جان انسان ها سرو کار دارند دانشجویان علوم پزشکی به ویژه دانشجویان دانشکده پرستاری ومامایی، به علت خواسته های روانی بالا و دامنه تصمیم گیری کم در حرفه خود و نیاز به فراگیری دانش و مهار ت های متعدد برای نقش های مختلف و گسترده خود، با عوامل استرس زای متعددی مواجه می شوند(رضایی و حسینی، 1385).
دانشجویان این رشته علاوه بر استر س های ناشی از محیط آموزشی، در معرض استرس های محیط بالینی نیز قرار می گیرند زیرا تقریباً 50% از زمان این دانشجویان به فعالیت های بالینی اختصاص دارد(اباذری، عرب، عباس زاده و رشیدی نژاد، 1381).
اگر دانشجویان استرس را به مثابه یک مبارزه احساس کنند، انگیزه آ ن ها جهت یادگیری افزایش می‌‌‌یابد اما اگر میزان آن زیاد و تهدیدکننده باشد می تواند باعث افت تحصیلی و مانع از ظهور استعدادها و توانایی های بالقوه و شکوفایی اندیشه های خلاقشان شده و نقص در عملکرد مفید آنان را به دنبال داشته باشد(بندورا، 1986).
در نظریه ی اجتماعی- شناختی چنین بیان می گردد که توانایی انسان برای برقراری ارتباط با محیط و ایجاد تغییر در آن، کارکرد ارتباط تعاملی بین عاطفه، شناخت و رفتار است. بندورا اظهار می دارد که انسان از یک خود نظامی برخوردار است که او را قادر می سازدتا تفکرات، احساسات و رفتارهای خود را مورد سنجش و کنترل قرار دهد. این خود نظامی متشکل از ساختارهای شناختی و عاطفی است و توانایی چون الگوسازی و یادگیری از دیگران، طرح ریزی راهبردهای رودر رویی با موقعیت های مختلف، انعطاف پذیری و خودنظم دهی رفتار را دارد و علاوه بر این اجزای ساختاری، از مکانیسم هایی برخوردار است که کاکردهایی چون دریافت، ادراک، تنظیم و ارزشیابی رفتار و موقعیت را میسر می سازد(بندورا،1978). از دید بندورا ، خود نظامی، نقش میانجی را در بین اطلاعات حاصل از رویدادهای محیطی و کنش های فرد ایفا می کند و به همین دلیل، از یک سو متاثر از محیط و از سوی دیگر موثر بر آن است. بنابراین، درجات رویارویی با رویدادهای استرس زا به وسیله فرد تجربه می شود، تنها متکی بر ویژگی های عینی این رویدادها نیست، بلکه تفکر منبعث از خودنظامی، نقش موثرتری در این برانگیختگی بر عهده دارد(بندورا، 1989).
یکی از کارکردهای مهم این دوره از زندگی، دستیابی به استقلال و خودمختاری است که به شکل توانایی تصمیم گیری مستقل و انجام تکالیف زندگی بدون اتکا به دیگران پدیدار می شود(نظری، بهشتی و ارزانی، 1385).
تغییر روابط با خانواده و دوستان، سازگاری با تکالیف و محتوای درسی جدید، مراقبت از بیماران بدحال و در حال مرگ، مشاهده درد و رنج مردم، ترس از اشتباه در بالین بیمار، برخورد با انواع بیمار ی های خطرناک و واگیر می تواند به شدت بر این دانشجویان تأثیر گذاشته و حتی منجر به اضطراب و افسردگی در آ ن ها گردد(حیاتی و محمدیان، 2008).
مقابله کردن عبارت است از تلاش هایی که برای کنترل و اداره کردن موقعیت هایی که به نظر خطرناک و تنش زا می رسند، به عمل می آید(آل کلینیک، 2001). از دیدگاه لازاروس و فولکمن (1984)، مقابله عبارت است از تلاش های فکری، هیجانی و رفتاری فرد که هنگام روبه رو شدن با فشارهای روانی به منظور غلبه کردن، تحمل کردن یا به حداقل رساندن عوارض استرس به کار گرفته می شود (دافعی، 1999). در واقع منابع مقابله شامل ویژگی های خود شخص می باشد که قبل از وقوع استرس وجود دارند؛ مانند برخورداری از عزت نفس، احساس تسلط بر موقعیت، سبک-های شناختی، منبع کنترل و خود اثر بخشی، و توانایی حل مسأله (وفایی پور، 2000).
طبق نظر لازاروس و فولکمن دوشیوه اصلی مقابله با استرس وجود دارد که به عنوان رو ش های مقابله مسأله مدار و هیجان مدار شناخته می شوند. روش های مقابله مسأله مدار که در آن هدف اصلی، تسلط یافتن بر موقعیت و ایجاد تغییر در منبع فشارزاست و رو ش های مقابله هیجا ن مدار که در آن، هدف اصلی کاهش یا تبدیل سریع آشفتگی هیجانی است(براهانی، 2005).
برخی از نویسندگان، رویارویی استرس را فرایندی مستمر و پویا خوانده اند که مستلزم برنامه ریزی، تلاش و ارزیابی مستمر است، اما همیشه به پیامدهای مثبت و موفقیت آمیز منتهی نمی شود. به بیان دیگر تلاش های انسان برای حل تعارض بین مقتضیات یک موقعیت تنش زا و ظرفیت های فردی، ممکن است با شکست روبه رو گردد و تجارب مکرر شکست، شخص را به سوی کوشش هایی می کشاند که موجب تخریب خود اوست(کریزی، 1999)در این نوع واکنش ها، که اجتناب از رویارویی خوانده شده است، شخص نگرش بدبینانه و مایوس کننده ای به موقعیت دارد و از تلاش شناختی و رفتاری در جهت حل مسأله یا سازگاری عاطفی با آن، کناره می جوید(حمایده،2011).
طی دهه های اخیر شیوه های انطباق با استرس و آثار آن بر کارکردهای مختلف اجتماعی افراد، مانند فعالیت های تحصیلی و شغلی مورد توجه محققان قرار گرفته است. یافته های برخی تحقیق ها نشان داده اند که دانش آموزان برای مقابله با استرس از شیوه های مختلفی استفاده می کنند و یکی از عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی در دوره ی دبیرستان، تدبیری است که فرد برای رویارویی با استرس اتخاذ می کند(مدی، 1984).
با توجه به مطالب ذکر شده هدف اصلی این پژوهش تعیین اثربخشی آموزش مهارت های مدیریت و مقابله با استرس بر عملکرد تحصیلی دانشجویان رشته پرستاری دانشگاه آزاد بندرعباس می باشد؛ لذا سؤال اصلی این پژوهش این است که آیا آموزش مهارت های مقابله و مدیریت استرس برعملکرد تحصیلی دانشجویان موثر است؟
اهمیت و ضرورت انجام پژوهش:
پیشرفت تحصیلی دانشجویان در تحقیقات متعدد مشخص شده است که تحت تاثیر استرس و دلهره آن ها قرار می گیرد و باعث می شود که آن ها نتوانند عملکرد مناسبی در طول سال تحصیلی از خود به نمایش در آورند. لذا در این تحقیق با کمک به دانشجویان در مدیریت و مقابله مناسب با استرس به آن ها در افزایش پیشرفت مناسب تحصیلی یاری می شود.
استرس یک عامل مهم در بسیاری از آسیب های روانی- اجتماعی است که با مدیریت استرس می توان آسیب های روانی ناشی از آن را تقلیل داد. بنابراین شناخت استرس و راه های مقابله با آن به خصوص میان قشر جوان جامعه یعنی دانشجویان که آینده سازان کشور هستند، از اهمیت والایی برخوردار است.
از آن جا که مشکلات و عوامل استرس زا در زندگی تحصیلی دانشجویان باعث افت تحصیلی و گاهی بیماری می شود انجام پژوهش با چنین متغیرهایی بر روی دانشجویان دارای اهمیت فراوان است.
امروزه استرس عمومی ترین مسأله ی زندگی روزمره ی انسان ها شده است و آن چنان همگانی و همه گیر شده است که آن را مشخصه ی زندگی انسان ها می دانند به طوری که همه ی انسان ها در زندگی روزمره ی خود در معرض استرس های زیادی قرار دارند و از ان تأثرات سوء زیادی می پذیرند به طوری که تخمین زده شده است که هشتاد درصد کلیه ی بیماری های عصر حاضر ناشی از استرس می باشد(پاول و انرایت،1991)، با توجه به این امر شناخت استرس و راه های مقابله و مدیریت آن امری مهم تلقی می گردد.
عملکرد تحصیلی از جمله متغیرهایی است که در علوم تربیتی تحقیق های زیادی را شامل شده است. ابتدا عملکرد در دانش آموزان مورد توجه بود اما تحقیق کنونی به کنترل استرس و تاثیر آن بر عملکرد تحصیلی در دانشجویان پرستاری دانشگاه آزاد بندرعباس می پردازد. لذا این تحقیق، به افزایش عملکرد دانشجویان پرستاری، که پرستاران بیماران آینده جامعه هستندمی تواند دارای اهمیت فراوان باشد.
1-4 اهداف پژوهش :
1-4-1 هدف کلی:
تعیین اثربخشی آموزش مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر افزایش عملکرد تحصیلی دانشجویان رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی.
1-4-2 اهداف جزئی:
تعیین اثربخشی آموزش مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر افزایش عملکرد تحصیلی دانشجویان پسر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی
تعیین اثربخشی آموزش مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر افزایش عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی

متن کامل در سایت امید فایل 

تعیین اثربخشی آموزش مهارت های مقابله ای بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر و پسر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی
تعیین اثربخشی آموزش مدیریت استرس بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر و پسر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی.
1-5 سؤال های تحقیق:
آیا آموزش مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر افزایش عملکرد تحصیلی دانشجویان پسر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی موثر است؟
آیا آموزش مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر افزایش عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی موثر است؟
آیا آموزش مهارت های مقابله ای بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر و پسر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی مؤثر است؟
آیا آموزش مدیریت استرس بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر و پسر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی مؤثر است؟
1-6 فرضیه های پژوهش:
1-6-1 فرضیه های اصلی:
آموزش مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر عملکرد تحصیلی دانشجویان پسر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی موثر است.
آموزش مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی موثر است.
آموزش مهارت های مقابله ای بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر و پسر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی موثر است.
آموزش مدیریت استرس بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دختر و پسر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی موثر است.
1-6-2 فرضیه های جانبی پژوهش:
1) آموزش مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر کاهش استرس دانشجویان پسر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی مؤثر است.
2) آموزش مهارت های مقابله و مدیریت استرس بر کاهش استرس دانشجویان دختر رشته پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی مؤثر است.
1-7 تعریف واژه ها و اصطلاحات:
1-7-1 تعاریف مفهومی
مهارت های مقابله ای:
مقابله کردن عبارت است از تلاش هایی که برای کنترل و اداره کردن موقعیت هایی که به نظر خطرناک و تنش زا می رسند، به عمل می آید(آل کلینک،2001). از دیدگاه لازاروس و فولکمن(1984)، مقابله عبارت است از تلاش های فکری، هیجانی و رفتاری فرد که هنگام رو به رو شدن با فشارهای روانی به منظور غلبه کردن، تحمل کردن یا به حداقل رساندن عوارض استرس به کار گرفته می شود(دافی،1999). در واقع مهارت های مقابله ای به شیوه ای که فرد برای تغییر شرایط، یا تفسیر شرایط استفاده می کند تا آن را مطلوب تر و کمتر تهدیدآمیز تلقی کند اشاره دارد(لازاروس،1993؛ فولکمن و لازاروس،1991).
مدیریت استرس:
به کاربردن راهبرد های مقابله ای مختلف( محیطی، اجتماعی، شناختی-رفتاری و فیزیولوژیکی) برای به حداقل رساندن استرس به طوری که در انجام امور روزمره(تحصیلی، شغلی، اجتماعی و خانوادگی) تداخل نکند بلکه باعث انگیزش و پیشرفت نیز گردد. این برنامه از کارهای ویسلی(2001)، و ایجاد تغییرات در آن برای تطبیق با نیازهای آزمودنی ها می باشد(طهماسبی، 1384).
عملکرد تحصیلی:
عملکرد یعنی فعالیتی که به نتیجه ای منجر شود و یا تغییری در محیط روی دهد. به بیان دیگر، رفتاری است که به عنوان پاسخ به یک امر از موجود زنده سر می زند و به نتایجی منجر می شود، به ویزه نتیجه ای که تا حدی محیط(شخص) را تعدیل کند(شعاری نژاد، 1375). عملکرد تحصیلی وضعیت پیشرفت و میزان یادگیری دانشجویان را در طول یک نیم سال یا یک سال تحصیلی براساس آموخته ها و دانش آن ها نشان می دهد و براساس آزمون های صورت گرفته در طول ترم یا پایان ترم تحصیلی مورد سنجش و ارزیابی قرار می گیرد.
1-7-2 تعاریف عملیاتی
مهارت های مقابله و مدیریت استرس:
در پژوهش حاضرمدیریت استرس از طریق پاسخ گویی دانشجویان به پرسشنامه مهارت های مقابله ای و مدیریت استرس(CSI) مورد سنجش قرار می گیرد.
عملکرد تحصیلی:
میزان عملکرد تحصیلی دانشجویان از طریق معدل آنان در آزمون های میان ترم و پایان ترم تحصیلی سنجیده می شود.

فصل دوم
مروری بر تحقیقات انجام شده(ادبیات و مستندات ، چارچوب ها و مبانی ، سابقه و پیشینه تحقیق)

2-1. مقدمه
در این فصل از پژوهش ابتدا مباحث نظری در ارتباط با استرس و راهبردهای مقابله با آن و عملکرد تحصیلی آورده شده، سپس مروری بر پیشینه تحقیقاتی متغیرها ارائه شده است.
2-2. گستره نظری مسأله مورد پژوهش
2-2-1. مفهوم استرس
استرس را یکی از جنبه های طبیعی و اجتناب ناپذیر زندگی انسان معاصر خوانده اند که به اشکال مختلف تعریف شده است (هوخلی، 1983). برخی آن را در یک کلمه به فشار روانی یا تنیدگی تعریف کرده و گروهی آن را پاسخ فیزیولوژیک انسان به محرک های محیطی تهدید کننده دانسته اند(لی داکس، 1986).این موضوع که استرس ماهیتی جسمانی، شناختی یا عاطفی دارد، از دیرباز مورد بحث اندیشمندان بوده است. شناخت گرایان به عنوان رویکرد غالب در روانشناسی عصر حاضر، جسم، ذهن و احساس را اجزاء تفکیک ناپذیر وجود آدمی می داند که هر یک از آن ها متشکل از اجزایی متعدد و بهم تنیده هستند و در شبکه ای متعامل، رفتار را شکل می دهند(لازاروس، 1999).
استرس یکی از پدیده های رایج زندگی امروزی است. شهرنشینی، مهاجرت، صنعتی شدن، پیچیدگی جوامع و سازمان ها و ... مردم را با استرس زیادی مواجه ساخته است. به گونه ای که شواهد نشان می دهد نزدیک 80 درصد مشکل ها امروزه ریشه در استرس دارد. استرس به طور اعم و استرس های تحصیلی به طور اخص از عوامل مؤثر بر میزان عملکرد تحصیلی و سلامت افراد است(امین یزدی و صالحی فدردی،1387).
هانس سلیه(1980)، استرس را پاسخ نامشخص بدن به هر گونه تقاضا نامیده ا ست . گروهی از صاحب نظران، استرس را بیماری شایع قرن نامگذاری کرده اند. استرس، می تواند نیروها را تحلیل ببرد و فعالیت ها و تلاش ها را تحت تاثیر قرار دهد(نظامی،1386). وقتی که عامل استرس زا، زندگی انسان را تحت تاثیر قرار دهد، حالت هیجانی و تفکر فیزیولوژیکی ما ازسطح بهنجار و متعادل خود خارج شده، فعالیت شناختی، آسیب پذیر می گردد و مشکلات رفتاری به صورت احساس اضطراب و افسردگی فرا خوانده می شود(ریو،1992).
روان شناسان، استرس را انتظار انطباق، مقابله و سازگاری از سوی ارگانیسم تعریف کرده اند(راتوس،2007).استرس شدید و بلند مدت نظیر تغییرات زندگی (هارکنیس و لوتر، 2001)، می تواند توانایی سازگاری فرد را تحت تاثیر قرار دهد، موجب افسردگی شود و ضمن آسیب به بدن، لذت زندگی را از بین ببرد (کی کولت- گلاسر،2002).
2-2-2. مراحل ایجاد استرس و چگونگی تأثیرآن:
در بدن تمامی موجودات زنده نظام هشداردهنده پیچیده ای وجود دارد که موجب انگیختگی جاندار می گردد و او را آماده می نماید تا با خطرهای احتمالی بیرونی مقابله نماید. این واگنش جاندار به خطرهای قریب الوقوع، بقای جانور در محیط زندگی را تضمین می کند. به عبارت دیگر نوعی واکنش است که تکامل به جاندار اهدا کرده است تا خود را از خطرهای پیرامون خود حفظ نماید. در واقع همه موجودات زنده اعم از انسان و حیوان در محیطی زندگی می کنند که این خطرها را تجربه می کنند(قربانی،1382).
انسان اولیه در برخورد با تهدیدهای بیرونی همگام با تغییرهای بدنی و روانی فعالیتی را انجام می داد که از لحاظ بدنی در موقعیت خطر باید انجام دهد، او دو واکنش ستیز یا گریز را انجام می داد. اما این نوع واکنش ها برای انسان امروزی غیرممکن است، پس امروزه انسان ها در برابر واکنش های طبیعی یک رفتار غیرطبیعی را انجام می دهند، این رفتار غیرطبیعی آسیب های متفاوتی را ایجاد می کند و در آخر سلامتی و بقای فرد را به خطر می اندازد. آسیب هایی که در درازمدت و یا کوتاه مدت از استرس ناشی می شوند در اکثر مواقع مزمن و ناتوان کننده می باشند(قربانی،1382).
به طور کلی استرس یا فشارعصبی پاسخی هیجانی، رفتاری و شناختی است که به عامل استرس زا داده می شود. عامل استرس زا می تواند بیرونی یا درونی باشد. استرس از دو طریق عمده در سلامتی نقش دارد، معمولاً استرس های کوتاه مدت نیز اگر شدید باشند می توانند موجب آسیب و اختلال روانی گردند، ولی این فشارها معمولاً چندان شدید نیستند و پس از مدتی شرایط عادی می گردد، اما چنانچه استرس طولانی گردد موجب آسیب زایی بر سلامت فرد می گردد(قربانی،1382).
بنابراین، استرس نه تنها ممکن است از ناکامی های مربوط به رسیدن به هدف ها و احساس تعارض ناشی شود، بلکه ممکن است مربوط به رویدادهای مختلف یا رفتار کردن به طرق خاصی باشد که از داخل یا خارج بر فرد تحمیل می شود(آزاد،1385). همیشه استرس با نشانه هایی همراه است که معمولاً آسیب زا هستند برخی از این علائم استرس عبارتند از: اختلال های گوارشی، مشکل های قلبی- عروقی، کاهش مقاومت بدنی در مقابل بیماری ها، مشکل حافظه و یادگیری(افت تحصیلی)، پرخاشگری و تحریک پذیری، بی قراری و اضطراب و احساس خستگی مفرط. این واکنش ها در محیط آموزشی می تواند علاوه بر کاهش یادگیری و افت تحصیلی فرد موجب تأثیر منفی بر سایرین(همکلاسی ها) داشته باشد و استرس محیط یا کلاس را بالا ببرد(قربانی،1382).
2-2-3. آسیب پذیری در مقابل استرس:
استرس بر روی افراد مختلف تأثیرات متفاوتی دارد. برخی از افراد یک مسأله را استرس آمیز تلقی کرده، در حالی که برای عده ای دیگر ممکن است اسن مسأله استرس آمیز نباشد(قربانی،1382). چندین پژوهش نشان داده اند که احتمالاً استرس از دو راه با سالخوردگی مرتبط می شود. اول این که جسم مسن، حتی در بهترین شرایط سلامتی، استرس را به خوبی بدن افراد جوان تحمل نمی کند، دوم این که استرس می تواند روند الخوردگی را تسریع نماید. سالپولسکی (1986)، یکی از آثار مهم درازمدت استرس را مورد بررسی قرار دادند. شواهد نشان داد که یکی از علل ضعف حافظه ی توأم با سالخوردگی ناشی از زوال مربوط به تحلیل ساختار هیپوکامپ مغز است که بر اثر استرس به وجود می آید(کارلسون،1992).
البته باید به این نکته توجه داشت که استرس و میزان آسیب پذیری با یکدیگر رابطه دارند. در صورتی که فشار روانی زیاد باشد، آسیب پذیری کم هم ممکن است فرد را دچار آسیب نماید و بر عکس وقتی فشار کم و آسیب پذیری زیاد باشد، احتمال بروز رفتار ناسازگارانه زیاد است و آسیب پذیری و ایجاد صدمه هم زیاد می شود. یکی از عواملی که موجب می گردد سالخوردگان از آسیب پذیری بیشتری در مقابل استرس برخوردار باشند، میزان بالای آسیب پذیری این گروه در مقابل فشار روانی است، افراد سالخورده از نظر ساختار بدنی و شناختی مقاومت کم تری را در مقابل تغییرها و استرس ها نشان می دهند.
2-2-4. استرس از دیدگاه نظریات:
در نظریه ی اجتماعی- شناختی چنین بیان می گردد که توانایی انسان برای برقراری ارتباط با محیط و ایجاد تغییر در آن، کارکرد ارتباط تعاملی بین عاطفه، شناخت و رفتار است(بندورا،1986). بندورا اظهار می دارد که انسان از یک خودنظامی برخوردار است که او را قادر می سازد تا تفکرات، احساسات و رفتارهای خود را مورد سنجش و کنترل قرار دهد. این خودنظامی، متشکل از ساختارهای شناختی و عاطفی است و توانایی هایی چون الگوسازی و یادگیری از دیگران، طرح ریزی راهبردهای رویارویی با موقعیت های مختلف، انعطاف پذیری و خودنظم دهی رفتار را دارد و علاوه بر این اجزاء ساختاری، از مکانیسم هایی برخوردار است که کارکردهایی چون دریافت، ادراک، تنظیم و ارزشیابی رفتار و موقعیت را میسر می سازد(بندورا،1978).
از دید بندورا، خودنظامی، نقش میانجی را بین اطلاعات حاصل از رویدادهای محیطی و کنش های فرد ایفا می کند و به همین دلیل، از یک سو متأثر از محیط و از سوی دیگر مؤثر بر آن است(بندورا،1989). بنابراین، درجاتی از برانگیختگی هیجانی که هنگام رویارویی با رویدادهای استرس زا به وسیله ی فرد تجربه می شود، تنها متکی بر ویژگی های عینی این رویدادها نیست، بلکه تفکر منبعث از خودنظامی، نقش مؤثرتری در این برانگیختگی بر عهده دارد(بندورا،1989).
شواهد حاصل از برخی پژوهش ها نشان می دهد که باورهای افراد در خصوص مزان کنترلی که می توانند بر موقعیت های فشارزا اعمال نمایند و نیز احساس خودکفایتی آنان برای فائق آمدن بر مشکلات و رویدادهای آزاردهنده، بر میزان برانگیختگی هیجانی و عملکردهای فردی در موقعیت های مذکور تأثیرگذار است. این یافته ها نشانگر آن است که در هنگام رویارویی با وقایع آزاردهنده و استرس زا، افرادی که از خود ادراکی مثبت تری برخوردارند و سطوح بالاتری از باورهای کنترل و خودکفایتب را نشان می دهند، برانگیختگی هیجانی کم تری را تجربه می کنند و به دنبال آن عملکرد آنان در تکالیف شناختی، کم تر دچار تخریب و رکود می گردد(میلر،1979 و 1980).
در نظریه ی شناختی- هیجانی بیان می گردد که استرس زا بودن رویدادها، پدیده ای اساساً شخصی است و کارکرد تعامل فرد با محیط و ارزیابی او زا وقایع بالقوه تهدیدکننده و چالش برانگیز است(لازاروس،1977). بنابراین در رویکرد فوق، فرض بر آن است که استرس در صورتی ایجاد می شود که شخص موقعیتی را چالش برانگیز و طاقت فرسا ارزیابی کند یا منابع کافی را برای سازگاری با این موقعیت در اختیار نداشته باشد(لازاروس،1991). بدین ترتیب، ذهن به عنوان میانجی پاسخ عاطفی و واقعه محیطی عمل می کند و تفسیر فرد از نوع و شدت رویداد محیطی، تعیین کننده واکنش های عاطفی و هیجانی مربوط به آن است(لازاروس،1995). لذا همسو با دیدگاه فوق، استرس را تقاضای جسم و ذهن برای بهره گیری از ظرفیت های سازگارانه یا مقابله ای تعریف کرده اند(فونتانا و ابوسری،1993). تقاضایی که اگر دیر زمانی فراتر از قدرت پاسخ دهی این ظرفیت ها استمرار یابد، منجر به فرسودگی جسمی و روانی می شود و فعالیت طبیعی فرد را در جنبه های مختلف زندگی دچار اختلال می کند(فونتانا،1989).
2-2-5. مراحل پاسخ به استرس از دیدگاه هانس سلیه:
هانس سلیه (1986)، اعلام کرد که اغلب اثرهای زیان بار استرس ناشی از ترشح طولانی مدت گلوکوکورتیکوئیدها است. این آسیب ها شامل صدمه به بافت های عضلانی، بیماری قند استروئیدی، نازایی، توقف رشد و فشارخون بالا و هم چنین کاهش مقاومت دستگاه ایمنی بدن می باشند. حتی کودکانی که تحت استرس مداوم قرار می گیرند، رشد مناسبی ندارند. استرس التیام زخم های بدن را دشوار می سازد و به احتمال قوی فرد را در برابر عفونت ها و سرطان آسیب پذیر می سازد(قربانی،1382).
بنا بر نظر سلیه پاسخ به استرس سه مرحله را طی می کند، این واکنش ها به نام نشانگان انطباق عمومی نامیده شد. در هنگام مواجه با هر رویداد استرس زا بسته به عمق استرس یکی یا دو یا هر3 مرحله آن طی می گردد.
2-2-5-1. مرحله ی اول- اعلام خطر:
این مرحله در اصل پاسخ ناگهانی یا اضطراری سیستم بدن به عامل ایجاد فشار است. با توجه به موقعیت استرس آور دستگاه سمپاتیک شروع به فعالیت می کند. ضربان قلب افزایش یافته، فشار خون بالا می رود و بدن آماده می گردد تا با صرف انرژی زیادتری با عامل ایجاد کننده استرس مبارزه کند(قربانی،1382).
2-2-5-2. مرحله دوم- مقاومت:
با ادامه ی ااسترس مقابله با آن وارد مرحله دوم می گردد، در این مرحله ارگانیسم خود را با عامل استرس زا منطبق می کند و با صرف انرژی زیادتر از حد معمول با عامل استرس مبارزه می کند. معمولاً بدن با واکنش خود سعی می کند تا عامل استرس زا را برطرف نماید. کورتیزول و دیگر مواد مشابه کورتیکوییدی ترشح می گردند و بدن را با موقعیت سازش می دهند. این دوره برای بدن دوره بسیار دشواری است چونبدن بیش از اندازه انرژی و ذخایر زیستی را مصرف می کند(قربانی،1382).
2-2-5-3. مرحله سوم- فرسودگی:
اگر مرحله ی مقاومت طولانی گردد و فشار همچنان ادامه پیدا کند، صرف انرژی بیش از اندازه خواهد بود، در این هنگام عمل کورتیزل موجب می گردد سیستم ایمنی بدن تضعیف شده و فرد نسبت به ابتلاء به بیماری های گوناگون مستعد گردد. در نهایت بدن انرژی لازم را برای مبارزه با عامل استرس زا از دست می دهد(قربانی،1382).
2-2-6. ارزیابی استرس، راهبردهای رویارویی و سازگاری روان شناختی
استرس بخشی از زندگی روزمره است. استرس حالت یا فرآیندی روانشناختی است که در هنگام وقوعش فرد با حوادثی مواجه می شود که آن ها را نسبت به بهزیستی جسمی و روانشناختی تهدیدآمیز ادراک می کند. استرس از تعامل فرد با محیط نشأت می گیرد و زمانی رخ می دهد که بین فشارهای موقعیتی (واقعی یا ادراک شده)و منابعی که در اختیار فرد است ناهماهنگی(واقعی یا ادراک شده) وجود داشته باشد. حوادث محیطی که مضر یا تهدیدآمیز ادراک می شوند استرس آور هستند؛ واکنش های فیزیولوژیکی و روانشناختی به آن ها پاسخ های استرس هستند. برای اجتناب از تجربه استرس نیاز به راهبردهای رویارویی مؤثر برای غلبه بر استرس ورها است(بورن و روسو،1998).
آیا استرس همیشه بد است؟ قطعاً این طور نیست. همان گونه که محقق استرس" هانس سلیه" بیان کرده است بدون هیچ گونه استرس مرده ای بیش نیستیم. به طور طبیعی، حوادث ناخوشایند مانند فشارهای کاری، مشکلات زناشویی یا مشکلات مالی و تحصیلات و امتحانات ایجاد استرس می کنند. حتی مسافرت، ورزش ها، شغل جدید، کوهنوردی، قرار ملاقات . دیگر فعالیت های لذت بخش نیز استرس به وجود می آورند. حتی اگر جست و جو گر هیجانی نباشیم، سبک زندگانی سلامت گونه نیز تا حدی استرس تولید می کند(کن،1998).
بسیاری ازپژوهشگران این فرض اساسی را به چالش می کشانند که تغییری خاص در زندگی سبب استرس می شود و این که حادثه برای همه ی افراد استرس مساوی به وجود می آورد. همان طور که لازاروس(1977)، بیان می کند، استرس ناشی از حادثه به چگونگی تفسیر افراد از حادثه و این که درباره ان چه می توانند انجام دهند بستگی دارد(کالات،1996).
به گفته ی لازارس، استرس موقعیتی است که فرد با توجه به تهدیدآمیز بودن احتمالی آن منابع خود را بسیج می کند. این دیدگاه تأکید بیشتری بر دانش، تجربه، شناخت های افراد دارد(لازاروس،1977).
میزانی که استرس به فرد وارد می شود، به تفسیر وی از حادثه مربوط می شود، به عبارت دیگر به خود حادثه ارتباط ندارد و افراد می توانند بیاموزند بر حوادث استرس زا غلبه کنند. آن ها می توانند بیاموزند فعالانه به حل و فصل مشکل بپردازند به جای این که احساس تهدید کنند(کالات،1996). البته بعضی حوادث نسبت به سایر وقایع، استرس بیشتری ایجاد می کنند و ارزیابی حوادث استرس آمیز تحت تأثیر جنبه های مختلفی از خود حوادث نیز هست که می توان به دو عامل قابلیت کنترل حوادث و پیش بینی پذیری حوادث اشاره کرد(فلک من،1984؛ ماتیوز، اسچیر، برانسون و کارداسی ، 1989).
2-2-6-1. ارزیابی استرس:
همه ی افراد یک حادثه را استرس زا تجربه نمی کنند. شناخت ها نقش مهمی در هیجانات دارند، به همین ترتیب، عوامل شناختی نقش مهمی در این که افراد استرس را تجربه کنند یا نه دارند. هیجاناتی که در هنگام مواجهه با استرس تجربه می شود به میزان زیادی متأثر از شیوه ارزیابی است. چرا برخی افراد به وسیله ی حوادثی دچار استرس می شوند که افراد دیگر به آن ها به دیده ی هیجانی یا چالش نگاه می کنند. پس استرس به این بستگی دارد که چگونه موقعیت ارزیابی شود. هنگامی که یک استرس ور تهدیدآمیز ارزیابی شود، واکنش استرس قدرتمندی به دنبال خواهد داشت(لازاروس،1991).

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

متن کامل پایان نامه را در سایت منبع 23333 fuka.irمی توانید ببینید