*363

جایگاه آلمان در ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر امنیت ملی ایران
506730-285115فصل اول
کلیات تحقیق
00فصل اول
کلیات تحقیق

1-1 بیان مسآله
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، خصومتی که امریکا و اروپا با اسلام و انقلاب نشان دادند در آلمان کم‌رنگ بود. این کشور در مسائل گروگان‌گیری،جنگ تحمیلی، قضیه سلمان‌ رشدی و ماجرای میکونوس رابطۀ خود را با جمهوری اسلامی حفظ کرد و همین مسأله باعث شد سفارتخانه‌های دو کشور در پایتخت‌های یکدیگر تعطیل نگردد. با وجود این روابط دو کشور در سال‌های گذشته تحت‌تأثیر حوادث و فشار دیگر کشورها، وضع شرکت‌های تجاری و مطبوعات با فرازونشیب‌های بسیاری روبه‌رو شده است. در تیرماه 1363 (1984.م) گنشر آلمانی به‌‌عنوان اولین وزیر امورخارجه یک دولت غربی و عضو جامعه اروپا و ناتو از ایران رسماً دیدار کرد. گنشر با توجه به سوابق تاریخی روابط با ایران و با شناختی که از هویت مستقل انقلاب اسلامی داشت و احساس تضاد اصولی که انقلاب با دنیای غرب دارد، در سفر خود به ایران کوشید که این هویت را به رسمیت بشناسد و حساب آلمان را از سایر دولت‌های عضو بلوک غرب جدا سازد. وی طی مدت توقف در تهران با رئیس‌جمهور وقت، نخست‌وزیر، رئیس‌مجلس، وزیرخارجه و وزیر امور اقتصاد و دارایی دیدار و گفت‌وگو کرد.در دوران جنگ گفته می‌شد که شرکت‌های آلمانی به دولت صدام مواد شیمیایی می‌فروشند که البته این موضوع بیشتر پس از خاتمۀ جنگ آشکار شد. آلمان ادامۀ جنگ را به زیان صادرات خود به دو کشور می‌دانست و خواهان پایان آن بود. این دولت در تنظیم قطعنامۀ 598 در سال 1366/1987.م که در شورای امنیت به تصویب رسید تاثیرگذار بود. گنشر، وزیرخارجه، در نوامبر 1988/1367 دومین سفر رسمی خود را به ایران انجام داد. طی این سفر موافقت‌نامۀ فرهنگی ایران و آلمان به امضا رسید، اما در همین اوقات با صدور فتوای امام‌خمینی(ره) علیه سلمان رشدی، نویسندۀ هندی‌تبار انگلیسی، که به پیامبر عظیم‌الشأن اسلام اهانت کرده بود، اعضای اتحادیۀ اروپا، که آلمان هم جزء آن بود، بیانیۀ اعتراض‌آمیزی صادر نمودند و سفرای خود را از تهران احضار کردند که خروج سفیر آلمان از ایران را نیز شامل می‌شد. در پی این رویداد، دولت آلمان اجرای موافقت‌نامۀ فرهنگی با ایران را به حالت تعلیق درآورد. اما پس از یک ماه سفیر آلمان و دیگر سفرای کشورهای عضو اتحادیۀ اروپایی به تهران بازگشتند.مسألۀ حقوق بشر یکی دیگر از موارد اختلاف غرب با تهران بود که آلمان هم از آن تبعیت می‌کرد. این مسأله مشکلات چندین‌ساله را باعث شد. نهایتاً طرفین توافق کردند اجرای حقوق بشر در اسلام و مسیحیت مورد بحث قرار گیرد. به همین منظور چهار سمینار، متناوباً، در هامبورگ و تهران در سال‌های 1988، 1990، 1992، 1994.م با همکاری انجمن شرق‌شناسی آلمان برگزار گردید و طی آن علما و حقوق‌دانان دو طرف در زمینۀ حقوق بشر و دیگر مسائل فلسفی مذاکره نمودند، البته انتظاری نبود که این مباحث در سیاست روز امریکا و اروپا نسبت به ایران تأثیر گذارد.سومین مسافرت رسمی وزیرخارجۀ آلمان در 1991.م/1370.ش در پایان خروج عراق از کویت بود. در این زمان صدام برای کردها مسأله ایجاد کرده بود و آلمان می‌خواست از کمک ایران به پناهندگان کرد عراق استفاده کند تا آن‌ها از آسیب صدام مصون بمانند.وزیرخارجۀ ایران هم در پاسخ به بازدیدهای وزیرخارجۀ آلمان در سال‌های 1985 و 1992.م از آلمان دیدار کرد و با صدراعظم، هلموت کول، و وزرای خارجه و اقتصاد و دیگر مقامات آن کشور ملاقات، و با آن‌ها در مسائل فی‌مابین بحث و گفت‌وگو نمود.طی سال‌های 1993ــ 1997/1372ــ1376 مذاکراتی بین مقامات وزارت‌خارجۀ دو کشور برای رفع موانع سیاسی موجود و بهبود و توسعۀ مناسبات انجام شد، ولی همواره حوادثی ناشی از سلطه‌جویی غرب مانع از نتیجه بود.اختلاف‌نظر سیاسی عمدۀ ایران و آلمان به موضوع اسرائیل و فلسطین مربوط می‌شود. جمهوری اسلامی ایران براساس معیارهای اسلامی و اصول بین‌المللی موجودیت اسرائیل را به رسمیّت نمی‌شناسد و حکومت صهیونیستی را حکومت غاصب و متجاوز به حقوق فلسطینیان می‌داند، درحالی‌که آلمان روابط بسیار صمیمانه و گرمی با اسرائیل دارد. گویا آلمان خود را در مسألۀ کشتار یهودیان به‌وسیله هیتلر مقصر می‌داند، ازاین‌رو می‌خواهد خود را از این اتهام تبرئه کند. این کشور انتظار دارد جمهوری اسلامی ایران از مخالفت با صلح خاورمیانه دست بردارد و از حزب‌الله لبنان حمایت نکند. این درحالی است که مردم لبنان حامی حزب‌الله هستند و قدرت رزمی و تدافعی واقعی خود را در حزب‌الله می‌دانند و دلیل این مطلب انتخاباتی است که در سال جاری در لبنان انجام شده است. آلمان با وجود توقعاتی که در این موارد از ایران دارد در حل مسائل ایران هیچ‌گونه کمک و مساعدتی نکرده است؛ به ویژه در قضیۀ چهار نفر دیپلمات‌های ایرانی که به‌وسیله ایادی اسرائیل در لبنان دستگیر شده‌اند و از سرنوشت آن‌ها اطلاع دقیقی در دست نیست و بعضی شواهد نشان می‌دهد که در اختیار اسرائیل هستند، آلمان که روابط صمیمانه‌ای با اسرائیل دارد برای آزادی آن‌ها اقدامی نکرده است. این درحالی است که جمهوری اسلامی برای آزادی گروگان‌های آلمان در لبنان بسیار تلاش کرد.در مسألۀ استفادۀ صلح‌آمیز از انرژی اتمی، آلمان هماهنگ با امریکا و دیگر دول اروپاست. وزرای خارجۀ آلمان، انگلیس و فرانسه، که خود را نمایندۀ اروپا می‌دانند، با ایران وارد مذاکره شده‌اند تا تدابیری بیاندیشند که ایران به سلاح اتمی دست پیدا نکند. این درحالی است که ایران از قبل اعلام کرده که با هر نوع سلاح اتمی در منطقه مخالف است و خلع سلاح اسرائیل را هم‌ در این باره خواستار می‌باشد. در این وضعیت آلمان همراه امریکا با فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران به مخالفت برخاسته است.
آلمان با قراردادن ایران در فهرست اچ (H) از صدور کالاهایی که کاربرد نظامی داشته باشد به ایران خودداری می‌کند. با همین بهانه آن دولت شرکت‌های آلمانی را از تکمیل پروژۀ شهید رجایی در قزوین، که سموم گیاهی تولید خواهد کرد، بازداشته است. در فهرست وزارت اقتصاد آلمان کشورهایی مانند لیبی، سوریه، کرۀ شمالی و عراق قرار دارند که در صادرات کالا به آن‌ها محدودیت‌هایی اعمال می‌شود؛ درواقع آلمان کالاهایی را به این کشورها صادر می‌کند که آن‌ها نتوانند با تبدیل آن، توان نظامی خود را بالا ببرند. این در حالی است که همین شرکت‌های آلمانی مواد شیمیایی را در دوران جنگ عراق علیه ایران در اختیار صدام جنایتکار گذاشتند و هزاران نفر را بیمار ساختند.
1-2 سوالات تحقیق
جایگاه آلمان چه تاثیری بر ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران دارد؟
آلمان به عنوان عضو موثر اتحادیه اروپا چه تاثیری بر ژئوپولیتیک جمهوری اسلامی ایران دارد؟
جایگاه آلمان پس از جنگ جهانی دوم در ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران چگونه می باشد؟
1-3 اهداف تحقیق
جایگاه آلمان در ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر امنیت ملی
معرفی نقش عضویت آلمان در اتحادیه اروپا بر ژئوپولیتیک جمهوری اسلامی ایران
ارائه راهکار های لازم در جهت نقش آلمان در ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران
1-4 فرضیه تحقیق
بنظر می رسد جایگاه آلمان بر ژئوپلیتیک جمهوری اسلامی ایران تاثیر دارد.
بنظر می رسد جایگاه آلمان به عنوان عضو موثر اتحادیه اروپا بر ژئوپولیتیک جمهوری اسلامی ایران تاثیرگذار می باشد.
5 محدوده مورد مطالعه
محدوده مورد مطالعه در این تحقیق کشور ایران و کشور آلمان است که ایران از نظر سیاسی و از مشرق به کشورهای پاکستان و افغانستان، از شمال به جمهوریهای ترکمنستان، ارمنستان ، آذربایجان، نخجوان و دریای کاسپین از مغرب تا ترکیه و عراق و از جنوب به خلیج پارس و دریای عمان محدود می شود.
آلمان (به آلمانی: Deutschland) با نام رسمی جمهوری فدرال آلمان (به آلمانی: BRD:Bundesrepublik Deutschland)، کشوری در قاره اروپا با پایتخت برلین است. آلمان از شمال با دریای شمال، دانمارک و دریای بالتیک، از شرق با لهستان و جمهوری چک، از جنوب با اتریش و سوئیس و از غرب با فرانسه، بلژیک، لوکزامبورگ و هلند مرز دارد. مساحت آن۴۱/ ۳۵۷۱۲۱ کیلومتر مربع است و با ۸۲ میلیون نفر، پرجمعیت‌ترین کشور اروپا است.
1-5-1 ویژگیهای جغرافیایی ایران
موقعیت
نام ایران خاستگاه قومی دارد و معرف قوم و نژادی است که بر اساس نظریه های باستان شناسی و تاریخی اجداد و نیاکان ساکنان سرزمین ایران بوده اند. این قوم که به آریائیها معروفند، در اواسط هزاره دوم قبل از میلاد وارد فلات ایران شدند و از طریق محو کردن یا راندن تمدن های پراکنده و کوچک بومی و یا ادغام در آنها، تمدن و فرهنگ جدیدی را در سرزمین ایران مستقر ساختند که در دوره های بعد به درجاتی از تکامل نائل آمد و هویت سکنه سرزمین ایران را شکل داد. (اران منسوب به قوم نجیب زاده «ار» با پسوند آن) (حافظ نیا، 1386، ص 10)
کشور ایران بین عرض های 25 و 40 درجه شمالی و طول های 44 و 63 درجه شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته و محدوده ای را به وسعت 195/648/1 کیلومتر مربع از فلات ایران که وسعت آن یک میلیون بیش از کشور ایران است در بر می گیرد.ایران از مشرق به کشورهای پاکستان و افغانستان، از شمال به جمهوریهای ترکمنستان، آذربایجان، نخجوان و دریای کاسپین از مغرب تا ترکیه و عراق و از جنوب از جنوب خلیج پارس و دریای عمان محدود می شود. این کشور نزدیک به 8000 کیلومتر مرز خشکی و آبی دارد که تقریباً آن را مرزهای خشکی و بقیه را مرزهای آبی تشکیل می دهد.
قلمرو جغرافیای ایران هم به لحاظ طبیعی و هم به لحاظ انسانی و فرهنگی هویت خاصی دارد که با مرزهای مشخص طبیعی و انسانی از فضاها و قلمروهای پیرامون خود جدا و متمایز می شود. به لحاظ طبیعی، قلمرو جغرافیایی فلات ایران در شمال از فضاهای ماورای قفقاز، سیبری و آسیای مرکزی در شرق از فضاهای فلات ایران تبت و فلات دکن (هند) و دشت سند و پنجاب، در جنوب از فضاهای آبی اقیانوس هند، خلیج پارس و شبه جزیره عربستان و در غرب از فضاهای فلات آناتولی و دشت های بین النهرین متمایز و جدا می شود و فضای محصور میان این مناطق دارای هویت طبیعی مشخص است. به لحاظ انسانی و فرهنگی نیز فضای جغرافیایی فلات ایران، ساختار انسانی و فرهنگی خاص دارد که بوسیله قلمروهای فرهنگ و انسانی پیرامونی متمایز می باشد. قلمروی فرهنگی – انسانی ایران در شمال با قلمرو ترک و توران از یک سو و قلمرو روسی – اسلامی از سوی دیگر، در شرق با قلمروی فرهنگ چینی و هندی و در جنوب و غرب با فرهنگ و قلمروی تمدن عربی و سامی محدود می شود. بنابراین ایران هویت فرهنگی و تمدن خود را در میان قلمروهای فرهنگی و تمدنی پیرامون حفظ کرده و در سطح گسل و تماس قلمروی ایران با سیار قلمروها، نواحی فرهنگی سنتزی یا ترکیبی پدید آمده ایت که هویت ترکیبی آنها را خصلتهای فرهنگی – تمدن ایران و تمدن مجاور آن تشکیل می دهد. به طور نمونه می تواند به پاکستان در شرق، بین النهرین در غرب و قفقاز و آسیای مرکزی در شمال اشاره کرد.به لحاظ موقعیت ارتباطی، فضای جغرافیای ایران در محور شمال – جنوب دو عرصه جغرافیای آب و خشکی را به هم پیوند می دهد و در مسیر عمومی ارتباط قاره های اروپا و آسیا و اقیانوسیه، بویژه آسیای جنوبی و جنوب شرقی قرار داد. قاره آسیا بزرگرترین قاره کره زمین با وسعتی حدود 4/44 میلیون کیلومتر مربع می باشد (مشیری، 1387،ص2) از اینرو ایران درمعرض تعاملات، استراتژیها، جابه جایی هاوپدیده هایی قرار دارد که به هر نحو با موقعیت ارتباطی ایران مرتبط می باشد. ایران از لحاظ ژئوپولیتیک و ژئواستراتژیک، طی دو قرن اخیر، دقیقاً در حد فاصل استراتژی های دو قدرت بزرگ جهانی رقیب قرار داشته و نقش حائل را در فرایند رفتارهای رقابت آمیز قدرت های جهانی بازی کرده است (حافظ نیا، 1381، ص 15)
کشور کنونی ایران دارای مساحتی حدود 628000 مایل مریع ( 1648000) کیلومتر مربع (ثابت فر، 1384، ص19) که حدود یک سیصد و نهم کره زمین و یک نودم خشکی های زمین و یک بیست و هفتم قاره آسیاست و در دسته بندی جزء کشورهای خیلی بزرگ محسوب می شود. (ملکوتیان، 1383،ص 208) و شرقی ترین نقطه آن کوهک در مرز پاکستان و غربی ترین نقطه آن بازرگان در مرکز ترکیه است. اختلاف ساعت شرقی ترین باغربی ترین نقطه آن قریب ساعت و 18 دقیقه است (بیات، 1379،ص 1)
مرزهای فلات ایران در جنوب شامل جنوب خلیج پارس و دریای عمان و در غرب جلگه بین النهرین و دامنه های غربی رشته کوههای زاگرس. در شمال بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استیپ های صحرای ترکمن و رودکورا (کوروش) درشرق جلگه رود سند کوههای پامیر می باشد.(کیانی، 1370،ص 1)
این توده مرتفع که بطور متوسط 800 تا 1000 متر ارتفاع دارد و از نظر همبستگی ناهمواری ها و شیکه آبها بخش وسیعی از همسایع شرقی یعنی کشور افغانستان را نیز در بر می گیرد، از تمام جهات به وسیله رشته کوه های مرتفعی احاطه شده است (اهلرز، 1372،ص 33)
ایران در چهارگوشه خود به چهار جلگه مستعد و غنی از نظر تولیدات کشاورزی نزدیک است که قسمت هایی از فلات ایران را تشکیل می دهند. این جلگه ها عبارتند از:
1- جلگه ارمنستان که در شمال غربی فلات ایران واقع شده
2- جلگه ماورالنهر که در شمال شرقی این فلات قرار دارد.
3- جلگه پنجاب و یا جلگه سند که جنوب شرقی فلات ایران را تشکیل داده.
4- جلگه بین النهرین که در جنوب غربی فلات ایران واقع شده و این جلگه ها آبادترین و حاصلخیزترین بخش های فلات ایران را شامل می شوند. تاریخ زندگی اجتماعی در ایران معلوم نیست. اما می توان گفت از ورود آریائیها به این سرزمین احتمالاً بومیانی در آن زندگی می کرده اند و این زندگی در سرزمین هایی پرآب و علف که منبع غذای انسان را تشکیل می دهند بوده است. تاریخ ورود ارائیها به سرزمینی که نام خود را از آنان گرفته است به بیش از ده ها قرن قبل از میلاد می رسد و پایان ورود آنان به قرن هشتم قبل از میلاد ختم می گردد. آریائیها پس از استقرار در این سرزمین به تدریج یکجا نشین شدند و به مرور تشکیل امپراطوریهایی را دادند که حدود و ثغور آنها به قسمتهایی از سرزمین های بسیار دور دست مرزهای کنونی می رسید. این مردمان اولین واحدهای سیاسی را با عرف و عادات و قوانین مخصوص به خود به وجود آوردند.این سرزمین با موقعیت جغرافیایی و عامل استراتژیک ویژه ای که داشت و اتصال سه قاره آسیا در مشرق، اروپا در مغرب و آفریقا و در جنوب غربی بوده، مرکز تجمع توده ها و اقدام و قبایل مختلفی گردرد. ارتباط اقوام مختلف در محدوده داخلی ایران از یک طرف و رابطه آنان با مردم سایر ملل که از محدوده ایران و بین قاره ها حرکت می کردند. از طرف دیگر سبب پیشرفت قابل ملاحظه ای در کسب فرهنگ و تمدن گشته و زبان فارسی که معرف سرزمین و مردم ایران از هنگام ورود آنان به این قلمرو بوده است، یکی از لطیف ترین ادبیات جهان را در محدوده ی وسیع ایران بوجود آورد. این زمان در طول تاریخ ایرانیان با مناسبت های مختلف و از جمله دادو ستد و کشورگشایی امپراطوری ایران از مرزهای سیاسی کشور فراتر رفت و از همین راه بود که منش و شخصیت ایرانی ابدی و پایدار گردید. احساس یکپارچگی و اتحاد زمانی در بین مردم ایران قویتر شد که قریب به اتفاق ایرانیان این پیش اسلام را پذیرفته و در سایه آن امتیازات طبقاتی اقویا محو و نابود گردید. زیرا چنانکه می دانیم کشورهای عرب همسایه و ترکیه در مغرب و نیز همسایگی شرقی ایران یعنی افغانستان و پاکستان و ترکمنستان و در شمال شرقی مسلمانند لیکن در میان همه کشورهای اسلامی تنها ایرانیان هستند که مذهب شیعه را در مذهب رسمی خود انتخاب کرده اند.براین اساس این جنبه های مذهبی و فرهنگی زبانی است که سرزمین ایران معنویت اسلامی و ایرانی محکمی پیدا کرده و تاریخ سیاسی خاصی را در صفحه جهان پایه گذاری می کند.

– توپوگرافی
سرزمین ایران فلات نسبتاً مرتفعی است که در بخش میانی کمربند چین خورده آلپ هیمالیا قرار دارد این رشته ارتفاعات عظیم که از اروپا تا آسای مرکزی ادامه پیدا می کند در ایران به دو شاخه کوه های البرز و زاگرس تقسیم می شود (نظری، 1372،ص 15)
پیدایش چین خوردگیها و ناهمواریهای ایران نتیجه حرکت کوهزایی اواخر دوران سوم است که پیدایش این چین خوردگیها همزمان با پیدایش کوههای جنوب اروپا و آسیا بوده است.
در ایران نمونه های مشخص ناهمواری به صورت کوهستانهای بلند و پُرحجم با دامنه های پرشیب و دره های تنگ و گذرگاهها یا به صورت سرزمینهای کما بیش هموار و یکنواخت دیده می شود.
ناهمواریهای ایران را می توان از نظر طبیعی و جهت برحستگی و شرایط خاص منطقه به چند دسته تقسیم کرد:
کوههای شمالی،کوههای غربی و جنوبی، کوههای شرقی، کوههای مرکزی،جلگه های ساحلی، چاله های داخلی.( عفیفی ،1389،ص42)

نقشه شماره 2-3- توپوگرافی ایران
– اقلیم
ایران در منطقه معتدله خشک شمالی و در عرض متوسط روی کره زمین در ناحیه جنب استوایی و استوایی قرار دارد. همین موقعیت جغرافیایی با دوری از دریاهای بزرگ، به ویژه جریانات هوایی موجب شده است تا آب و هوای ایران خشک و بَرّی باشد. اما به سبب وسعت بسیار وجود عوارض گوناگون طبیعی مانند ارتفاعات بلند در شمال و مغرب و پستی های وسیع، چون دشت های مرکزی در داخل فلات و افزودن بر آن، مجاورت دریای کاسپین و خلیج پارس و اقیانوس هند – که هر یک از این افق ها، اقلیمی جداگانه می سازند. ایران از اقلیم مختلف و آب و هوای متنوع برخورداراست. ایران فلاتی مرتفع، نزدیک به دشتهای وسیع اسیا که ارتفاع متوسط آن حدود 1200 متر از سطح دریاست. وضع چین خوردگی ها و ارتفاعات که بلندی برخی از آنها 4000 متر بیشتر است و وجود دریاهای شمال و جنوب که دور از نواحی مرکزی قرار دارند. به ویژه وضع قرار گرفتن کوه های که برگرد ایران حلقه زده اند. این کشور را از جمله کشورهای نادر جهان کرده است که می توان در آن انواع آب و هوا را شاهد نمود(سعیدیان، 1383، ص 350).
– ویژگیهای انسانی
در مبحث عوامل انسانی به وجوه مختلف آن می پردازیم نژاد – دین و مذهب – زبان و خط و پرچم و تقویم– زبان و خط فارسی، زبان و خط رسمی ایران است بیش از نصف مردم به زبان فارسی و 20% به زبان و لهجه آذری و حدود 6% گیلکی و 8/5% لری و بختیاری و حدود 7/5% کردی و 5% مازندرانی و بقیه به زبان عربی و لهجه بلوچی و محلی و لهجه‌های دیگر سخن می گویند، تاریخ ایران هجری شمسی و اول سال ایران اول بهار یعنی فروردین ماه است که با نوروز باستانی آغاز می‌شود (سعیدیان، 1383، ص 351)
– زبان و خط
زبان و خط فارسی، زبان و خط رسمی ایران است بیش از نصف مردم به زبان فارسی و 20% به زبان و لهجه آذری و حدود 6% گیلکی و 8/5% لری و بختیاری و حدود 7/5% کردی و 5% مازندرانی و بقیه به زبان عربی و لهجه بلوچی و محلی و لهجه های دیگر سخن می گویند (سعیدیان، 1383،ص351).
– دین و مذهب
ایرانیان تا ظهور اسلام بیشتر پیرو آئین زرتشتی بودند و اکنون دین رسمی ایران است. 8/98% مسلمانان که 91% آن شیعه دوازه امامی و 8/7% اقلیت های مسلمان حنفی، شافعی، مالکی، جنبلی و 2/1% مسیحی و زرتشتی و یهودی هستند (سعیدیان، 1383،ص 13)
– نژاد
آریایی ها اقوام کوچ نشینی بودند که با دامداری روزگار می گذراندند. مسکن اولیه آنها، سرزمین ها و چراگاه های شمال فلات ایران بود، آریایی ها مردمی چادر نشین بودند و همراه با دام هایشان در کنار رودخانه ها و چراگاه ها زندگی می کردند. در حدود 4500 سال پیش، مهاجرت آریایی ها از سرزمین شمال فلات ایران آغاز شد گروهی از آریایی ها به سمت اروپا، گروهی به سمت هند و گروهی هم به طرف فلات ایران رهسپار شدند. آریایی ها سرزمینی را که وارد شده بودند ایران یعنی سرزمین آریایی ها نامیدند. آن ها شامل سه گروه بزرگ ماد، پارس، پارت بودند. مادها در غرب، پارس ها در جنوب و پارت ها در شمال شرقی فلات ایران ساکن شدند. این سه گروه از آن پس ایرانیان نامیده شدند(سعیدیان، 1383، ص 352).
1-5-2 ویژگیهای جغرافیایی آلمان
کشور آلمان در مختصات جغرافیایی ۵۲°۳۱′ عرض شمالی و ۱۳°۲۳′ طول شرقی قرار داشته وبا نام رسمی جمهوری فدرال آلمان کشوری در قاره اروپا با پایتخت برلین است. آلمان از شمال با دریای شمال، دانمارک و دریای بالتیک، از شرق با لهستان و جمهوری چک، از جنوب با اتریش و سوئیس و از غرب با فرانسه، بلژیک، لوکزامبورگ و هلند مرز دارد. مساحت آن ۳۵۷۱۲۱٫۴۱ کیلومتر مربع است و با ۸۲ میلیون نفر، پرجمعیت‌ترین کشور اروپا است(جغرافیای آلمان». سفارت آلمان در تهران، 2013 به نقل از ویکی پدیا).
اولین حضور جامعه انسانی در سرزمین آلمان به ۵۰۰ هزار سال پیش و انسان‌های نئاندرتال بازمی‌گردد. رمی‌ها اولین گروه از انسان‌های متمدن بودند، که در آلمان ساکن شدند. تا سال ۸۰۰ میلادی آلمان حکومت مقتدری نداشت و مورد تاخت و تاز همسایه‌ها بود. در این سال شارلمانی توانست کشورهای رم را متحد کند، اما این اتحاد کوتاه مدت بود. از سرزمین‌های متعلق به وی، سه پادشاهی شکل گرفت، که یکی از آن‌ها به آلمان امروزی ختم می‌شود. اولین پادشاه آلمانی‌زبان در این سرزمین، لودویگ شاه آلمانی بود. دیگر کشورها از آن پس، مردم این سرزمین را با زبان آلمانی می‌شناختند. پس از این دوره، حکومت به امپراطوری مقدس روم رسید، این دوره که شامل قرون وسطی می‌شود با قدرت گرفتن کلیسای کاتولیک همراه بود. ظهور کلیسای پروتستان و مارتین لوتر را می‌توان از رویدادهای مهم آن زمان برشمرد. پس از آن در اوایل قرن ۱۹ام امپراطوری پروس از اتحاد مناطق آلمانی در کنگره وین شکل گرفت. با پایان جنگ جهانی اول، قیصر مجبور به استعفا شد، این دوره تا برآمدن فاشیسم را دوران جمهوری وایمار می‌نامند. با بدتر شدن وضعیت اقتصادی در آلمان پس از جنگ جهانی اول و گسترش نژادپرستی، حزب نازی در این کشور به قدرت رسید. این حزب تا پایان جنگ‌جهانی دوم و شکست آلمان در این کشور حاکم بود. پس از جنگ‌جهانی دوم، کشور آلمان، به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم شد، تا در سال ۱۹۹۰ آلمان غربی و شرقی متحد گشته و جمهوری فدرال آلمان را تشکیل دهند(کشور و مردم تاریخ آلمان از جنگ جهانی اول تا جنگ جهانی دوم، 2013 به نقل از ویکی پدیا)
آلمان دارای نظام سیاسی جمهوری فدرال دموکراتیک پارلمانی بوده و دارای ۱۶ ایالت است. این ایالت‌ها می‌توانند در برخی مسایل مستقل عمل کنند. آلمان هم اکنون یکی از صنعتی‌ترین کشورهای جهان است و به عنوان ثروتمندترین عضو اتحادیه اروپا، موتور اقتصادیِ حوزه پولیِ یورو محسوب می‌شود. شهرهای بزرگ آلمان برلین، هامبورگ، مونیخ و فرانکفورت می‌باشند(جغرافیای آلمان». سفارت آلمان در تهران، 2013 به نقل از ویکی پدیا).
آلمان در دو جنگ جهانی اول و دوم نقش گسترده‌ای داشت و در پی این دو جنگ خسارت‌های زیادی را متحمل شد. پس از پایان جنگ با وام‌هایی که از کشورهای متفق گرفت، توانست کشور را بازسازی کند. جمهوری فدرال آلمان هم‌اکنون یکی از اعضای سازمان ملل متحد، ناتو، کشورهای گروه هشت و گروه پنج بوده و از بنیانگذاران اتحادیه اروپا است( آلمان در جهان، 2013، به نقل از ویکی پدیا).
واژه آلمانی (دویچ) (به آلمانی: Deutsch) دارای معنای اولیه متعلق به مردم بوده‌است. در سده پانزدهم میلادی، نام رسمی حکومت این سرزمین، تویتونیکوم رگنوم (به لاتین: Teutonicum Regnum) یعنی حکومت کشورهای آلمانی به وجود آمد. واژه Deutschland از همین نام گرفته شد. در زبان فارسی نام آلمان بر می‌گردد به قبیله آلامان‌ها که در گذشته‌های دور در این کشور می‌زیسته‌اند. در زبان‌های فرانسوی و اسپانیایی نیز نام این کشور به آلامان‌ها بر می‌گردد.
جغرافیای طبیعی
این کشور دارای ۱۶ ایالت است. بزرگترین ایالت بایرن یا باواریا در جنوب و کوچک‌ترین برمن در شمال غربی است.آلمان ترکیبی از دشت و جنگل و کوه و ساحل و تعدادی جزیره و مجموعه‌ای از باتلاق‌ها و دریاچه‌ها است. در شمال این کشور سرزمین‌های پست قرار دارند که سواحل آن سدبندی شده‌است. دشت‌های پست شمالی به دشت‌های مرکز آلمان وصل می‌شوند. بزرگترین دشت‌های آلمان دشت‌های راین بالا، وستفالن و دشت‌های منطقه لایپزیگ هستند. در شمال آلمان تعداد زیادی برکه و دریاچه یافت می‌شود.
در قلب آلمان رشته‌کوه‌های مرکزی قرار دارند، این رشته‌کوه‌ها شمال و جنوب آلمان را از هم جدا می‌کنند. کوه‌های هارتس، ارتس، فیشتل، هونسروک و جنگل‌های باواریا از شمال به جنوب کشیده‌شده‌اند. بلندترین کوه آلمان تسوگ اشپیتسه، در قسمت آلمانی رشته‌کوه آلپ در جنوب این کشور با ارتفاع ۲۹۶۲ متر است.
مختصات و موقعیت جغرافیایی
جمهوری فدرال آلمان در مرکز قارهٔ اروپا قرار دارد. وسعت آن ۳۵۷۱۲۱٫۴۱ کیلومتر مربع است. مرزهای زمینی این کشور در حدود ۳۷۵۷ کیلومتر است. همسایگان آلمان در شمال دانمارک، در غرب بلژیک و هلند، در جنوب لوگزامبورگ، سوئیس، اتریش و فرانسه و در شرق لهستان و جمهوری چک هستند. دریای شمال و دریای بالتیک راه‌های آلمان به آب‌های آزاد هستند. سواحل آبی این کشور با این دو دریا حدود ۲۳۸۹ کیلومتر است. طولانی‌ترین رودهای آلمان راین با ۸۵۶ کیلومتر، الب ۷۰۰ کیلومتر و دانوب ۶۴۷ کیلومتر هستند. آب‌وهوای آلمان معتدل اقیانوس اطلس و قاره‌ای است. بادهای غالب بر آلمان از سمت غرب می‌وزند.
از نظر وضعیت جغرافیایی آلمان از دریای شمال و بالتیک تا رشته‌کوه‌های آلپ در جنوب به پنج ناحیه بزرگ تقسیم می‌شوند، سرزمین‌های پست در شمال، رشته‌کوه‌های میانه، دامنه‌های کم‌ارتفاع کوه‌های میانه در جنوب غربی، دامنه‌های کوه‌های آلپ، کوه‌های آلپ در باواریا. آلمان به طور سنتی پس از جنگ به دو بخش آلمان شرقی و آلمان غربی تقسیم می‌شود. البته پس از برچیده‌ شدن دیوار برلین به قسمت شرقی به طور رسمی ایالت‌های تازه و به قسمت‌های غربی ایالت‌های قدیمی می‌گویند.
جغرافیای انسانی
به نقل از اداره فدال آمار آلمان، بر اساس سرشماری سراسری که در سال ۲۰۱۱ انجام شده‌است، جمعیت این کشور حدود ۸۰٫۲ میلیون نفر است. از این تعداد، حدود ۷۴ میلیون (۹۲٫۳٪) دارای ملیت آلمانی هستند و حدود ۶٫۲ میلیون (۷٫۷٪) باقی‌مانده را اتباع خارجی تشکیل می‌دهند. نوردراین وستفالن با حدود ۱۷ میلیون پر جمعیت‌ترین ایالت آلمان است، پس از آن ایالت‌های بایرن و بادن-وورتمبرگ به ترتیب با ۱۲ و ۱۰ میلیون جمعیت قرار دارند. ایالت‌های برمن و زارلند کم‌جمعیت‌ترین ایالت‌های آلمان هستند.
اتباع خارجی و خارجی‌تبارها
بالاترین میزان حضور اتباع خارجی در ایالت‌های هامبورگ، هسن، برلین و بادن-وورتمبرگ است. اتباع خارجی در ایالت‌های جدید کمتر از ۲ درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند. حدود ۱۹٪ جمعیت آلمان، از خانواده‌های مهاجر هستند یا خود مهاجر بوده‌اند. هامبورگ بالاترین میزان مهاجران را به خود اختصاص داده‌است. جمعیت مهاجران این ایالت به نسبت کل جمعیت حدود ۳۰٪ است. جامعهٔ مهاجر آلمان از ۱۷٫۹٪ از ترکتباران، ۱۳٫۱٪ لهستانی‌ها، ۸٫۷٪ روس‌ها، ۸٫۲ قزاق‌ها و ۵٫۳٪ ایتالیایی‌تباران تشکیل شده‌است.
اشتغال
حدود ۴۰ میلیون نفر از جمعیت مشغول به کار هستند، از این تعداد ۵۳٫۲ درصد مرد و ۴۶٫۸ درصد را زنان تشکیل می‌دهند. حدود ۲٫۱ میلیون نفر نیز در آلمان قاقد کار بودند که، نرخ بیکاری بین این افراد (۱۵-۷۴ ساله) ۵٫۱٪ بوده‌است.
زبان‌های رایج در آلمان‎
زبان رسمی کشور آلمان، زبان آلمانی است. حدود ۹۵٪ مردم این کشور هم به این زبان یا گویش‌هایی از این زبان سخن می‌گویند. در عین حال زبان‌های اقلیت، دانمارکی ۰٫۰۶٪، فریسی ۰٫۰۱٪، رومی ۰٫۰۸٪ و سوربی توسط ۰٫۰۹٪ جمعیت نیز در آلمان استفاده می‌شوند. بزرگترین گروه زبانی که توسط مهاجران صحبت می‌شود، زبان ترکی است با ۱٫۸٪ جمعیت و زبان کردی با ۰٫۳٪ جمعیت.
نظام سیاسی
سازماندهی دولتی بر پایه قانون اساسی است. در رأس دولت رئیس جمهور قرار دارد که نقش وی نمادین است. رئیس حکومت صدراعظم است. وی تعیین‌کننده سیاست حکومتی است.
اعلامیه جهانی حقوق بشر رکن جدایی‌ناپذیر قانون اساسی آلمان است. ماده ۲۰ قانون اساسی نظام سیاسی، آلمان را با مشخصه‌های دموکراتیک بودن، اجتماعی بودن، مبتنی بر قانون بودن و فدرال بودن معرفی می‌کند. قانون اساسی آلمان با باور به سکولاریسم، هرگونه دخالت نهادهای مذهبی در حکومت را منع می‌کند.
صدر اعظم و وزیران
بوندس‌تاگ صدراعظم را برمی‌گزیند. وی را پیش از انتخابات مجلس فقط می‌توان با “رأی عدم اعتماد سازنده” برانداخت. منظور از سازنده این است که مجلس باید جانشینی برای او داشته باشد و تا زمانی که مشخص نباشد چه کسی به جای او می‌نشیند، نمی‌توان او را برکنار کرد. حکومت یا به اصطلاحی دیگر کابینه تشکیل شده‌است از صدر اعظم و وزیران. صدراعظم لزوماً عضو مجلس است، وزیران معمولاً از دل مجلس درمی‌آیند، اما حتماً لازم نیست چنین باشد. صدراعظم در عمل قدرتمندترین مقام سیاسی است اما مقام تشریفاتی آن پس از رئیس جمهور و رئیس بوندس‌تاگ قرار دارد.
رئیس جمهور
رئیس جمهور توسط همایش اتحادیه (Bundesversammlung)، که آن را به فارسی اجلاس فدرال نیز گفته‌اند، انتخاب می‌شود. همایش اتحادیه تشکیل شده‌است از کل نمایندگان بوندستاگ بعلاوه به تعداد همینان، نمایندگان برگزیدگان مجلس‌های ایالتی. این برگزیدگان لزوماً عضو مجلس ایالتی یا سیاست‌مدار رسمی نیستند، ممکن است مثلاً از چهره‌های فرهنگی و هنری باشند.
قوه قضاییه
دادرسی به قصد رعایت حق نیرویی می‌طلبد که در قوهٔ قضاییه جمع است. بیان حق بر عهدهٔ قاضی است و امر قاضیان را قوهٔ قضاییه سامان می‌دهد. قضاوت یا تخصصی است یا عمومی در حد قانون اساسی. شاخه‌های تخصصی قضاوت در دادگاه کار، دادگاه امور اداری، دادگاه امور اجتماعی و دادگاه امور مالی تجسم می‌یابند. قضاوت در عمومی‌ترین سطحش از نظر بررسی همخوانی تصمیمی، رأیی یا قانونی با قانون اساسی اتحادیه، بر عهده دادگاه فدرال قانون اساسی است که مرکز آن در کارلسروهه‌است. در کارلسروهه قاضیان تک تک قوانین مجلس را بررسی نمی‌کنند. آن قانونی بررسی می‌شود که شکایت شود که با قانون اساسی تضاد دارد. شکایت پس از طی سلسله مراتبی به دادگاه کارلسروهه می‌رسد. از آنجایی که دادگاه قانون اساسی فقط از طریق شکایت فعال می‌شود، به اصطلاح گفته می‌شود که از خود ابتکار ندارد، یعنی حق ندارد خود رأساًّ تصمیم بگیرد امری را برای بررسی از نظر سازگاری با قانون اساسی در دستور کار خود قرار دهد. دادگاه فدرال قانون اساسی دارای دو مجلس سناست. مجلس اول به قانونهای پایه و مجلس دوم به قانونهای مربوط به امور دولتی می‌پردازد. هر سنا هشت عضو دارد. نیمی از قاضیان دادگاه قانون اساسی از سوی یک کمیته ویژه بوندستاگ و نیمی دیگر از سوی بوندس‌رات انتخاب می‌شوند. مدت قضاوت آنان در این دادگاه عالی ۱۲ سال است.
ایالت‌ها
آلمان دارای شانزده ایالت می‌باشد. هر ایالت دارای یک دولت و قانون اساسی و تا حد زیادی خود مختار و بر اساس سازمان داخلی خود مدیریت می‌شود. مساحت و جمعیت بخش‌های ایالت‌ها متفاوت است، مخصوصا بین شهرها و سرزمین‌های بزرگ هر ایالت. برای مناطق اداری پنج دولت محلی وجود دارد، یعنی بادن-وورتمبرگ، بارین، هسه، نوردراین-وستفالن و ساکسونی شامل ۲۲ عدد دولت محلی می‌باشند. از سال ۲۰۰۹ آلمان ۴۰۳ منطقه می‌باشد، این مناطق شامل ۳۰۱ منطقه روستایی و ۱۰۲ منطقه شهری می‌باشد.
احزاب سیاسی
امر سیاسی در آلمان در سطوح کشوری و ایالتی و تا حدی کمتر در سطح امور شهری از طریق حزبها و با جانبداری حزبی پیش برده می‌شود. ادعای پیشبرد سیاست غیرحزبی یا فراحزبی در آلمان بی‌معنا و حتا فریبکارانه جلوه می‌کند. علاوه بر احزاب، مردم می‌توانند خواسته‌های سیاسی خود را از طریق انواع و اقسام تشکلهای پایدار یا موقتی پیش برند. مردم آلمان اهل تشکل هستند. به ندرت خواسته‌ای وجود دارد که برای پیشبرد آن تشکلی پدید نیاید.امور و مسائل سیاسی در آلمان در سطوح کشوری و ایالتی و تا حدی کمتر در سطح امور شهری از طریق حزبها و با جانبداری حزبی پیش برده می‌شود. ادعای پیشبرد سیاست غیرحزبی یا فراحزبی در آلمان بی‌معنا و حتی فریبکارانه جلوه می‌کند. احزاب نیرومند آلمان عبارت اند از
حزب دموکرات مسیحی (CDU) و حزب سوسیال‌مسیحی (CSU)
حزب سوسیال دموکرات (SPD)
حزب لیبرال (دموکراتهای آزاد FDP)
حزب اتحاد ۹۰/سبزها (Bündnis ۹۰/Die Grünen) و
حزب چپ (Die Linke).
تعداد کثیری هم حزب‌های کوچک وجود دارند که به ندرت می‌توانند به مجلس راه یابند، زیرا برای ورود به مجلس در هردو سطح ایالتی و کشوری باید ۵ درصد آرا را به دست‌آورد. حزب سوسیال دموکرات ، حزب دموکرات مسیحی
سیاست خارجی
آلمان در سیاست خارجی بازیگر تنها نیست. سیاست آن تقویت بلوکی است که “غرب” خوانده می‌شود. آلمان در این بلوک سیاست خود را پیش می‌برد. یک وجه اصلی سیاست خارجی آلمان فعالیت آن در صحنهٔ اروپا و جهان در چارچوب اتحادیه اروپاست. آلمان نزدیکی ویژه‌ای با فرانسه دارد. همکاری و همراهی با ایالات متحده آمریکا رکن دیگری از سیاست خارجی آلمان فدرال است. آلمان با اسراییل روابط دوستانه ویژه‌ای دارد و تقویت مناسبات با کشورهای عربی را نیز همواره جزو اولویتهای سیاسی خود قرار داده‌است. در سرتاسر جهان مبنای اعلام‌شده سیاست خارجی آلمان تحکیم صلح، گسترش روابط مودت‌آمیز و کمک به رشد اقتصادی خاصه در جهان سوم است. در سالهای اخیر حقوق بشر به یک مفهوم راهنمای عمده در سیاست خارجی آلمان بدل شده‌است (ویکی پدیا ، 1391).

1-10 واژه ها ومفاهیم
امنیت
کلمه امنیت ریشه در واژه «امن» از زبان عربی دارد و به معنی در امان و آسایش بودن، مصونیت از خطر و ترس و آرامش خاطر می باشد.
واژه «امن» یعنی بی گزند و بی آسیب و دارای آرامش. امنیت هم یعنی بی گزندی و بی آسیبی یا حالتی که در آن گزند و خطر و آسیب راه ندارد و آرامش در آن برقرار است.
در تعریف امنیت «Security» می توان گفت:
«در لغت حالت فراغت از هر گونه تهدید یا حمله و یا آمادگی برای رویارویی با هر تهدید و حمله را گویند. در اصطلاح سیاسی و حقوقی به صورت امنیت فردی، امنیت اجتماعی، امنیت ملی و بین المللی به کار برده می شود(آشوری،1393، ص38).
امنیت به معنی حراست از یک فرد، جامعه، ملت و یک کشور در برابر تهدیدهای خارجی است و نقطه مقابل «تهدید» به شمار می رود، هر کشوری که بتواند تهدیدهای بالقوه و بالفعل را از میان بردارد، به آسایش و امنیت رسیده است.
«واژه ی امنیت، ابتدا در ادبیات سیاسی آمریکا شدیدا متداول شد. بعد از تغییرات مهمی که پس از جنگ جهانی دوم در سیاست بین الملل پدید آمد، باعث شد تا این مفهوم نیز هر چه بیشتر کارآیی پیدا کند.») P.melryn Leffler، 1984)
«والترلیپمن» محقق و نویسنده آمریکایی، نخستین کسی است که مفهوم امنیت ملی را به روشنی تعریف کرد:
«یک ملت وقتی دارای امنیت است که در صورت اجتناب از جنگ بتواند ارزش های اساسی خود را حفظ کند و در صورت اقدام به جنگ، بتواند آن را به پیش ببرد.»(محمدی، 1381،جام جم)
نکته ای که در اینجا لازم به یادآوری است، مفهوم امنیت می باشد. «آنچه که امروز در مباحث سیاسی، خصوصا در مباحث سیاست خارجی، بیشتر مورد توجه قرار می گیرد مفهوم امنیت ملی «National security» است نه فقط «امنیت» تنها. امنیت ملی از مفاهیمی است که عمر چندانی در مباحث سیاسی ندارد. ریشه آن به انقلاب کبیر فرانسه برمی گردد؛ زمانی که برای اولین بار واژه هایی چون «ملی» و «ملیت»، خلق شد و دارای تعاریف و محدوده های خاصی گشتند.»(ولی پور زورمی، 1376،)
ژئوپلیتیک
تعریف «ژئوپولیتیک»: «ژئوپولیتیک» مرکّب از دو واژه «ژئو» به معناى زمین و «پولیتیک» به معناى سیاست است. در فارسى، معادل هایى همانند «سیاست جغرافیایى»، «علم سیاست جغرافیایى» و «جغرافیا سیاست شناسى» براى آن ذکر شده است. در انگلیسى، به آن «جیوپالیتیکس» (Geopalitics)، در آلمانى به خاستگاه اصلى آن، «گئوپولیتیک» (Geopolitike) و در فرانسوى «ژئوپولیتیک» (geopolitique)اطلاق شده است.
ژئو پلیتیک عبارت است از مطالعه روابط همکار با رقابت میان قدرت ها بر اساس امکاناتی که محیط جغرافیایی در اختیار می گذارد ، یا امکاناتی که در این راستا می توان از محیط جغرافیایی گرفت .مسلما هدف یک قدرت از این روابط ، ایجاد موازنه های رقابتی با قدرت های دیگر برای تامین امنیت در راستای حفظ منافع ملی و گسترده آن ، با توجه به چگونگی بهره گرفتن از نقش امکانات جغرافیایی است.از این دیدگاه ویژه ، ژئو پلیتیک را می توان هنر ایجاد موازنه قدرتی با رقیبان در سطوح منطقه ای و جهانی در راستای تامین امنیت ، جهت حفظ و گسترش منافع ملی درسطوح منطقه ای وجهانی دانست( مجتهد زاده ، 1381 ،ص21 )
ژئوپلیتیک مطالعه روابط بین المللی و منازعات از لحاظ جغرافیایی است به عبارتی تأثیر عوامل جغرافیایی نظیر: موقعیت، فاصله و توزیع منابع طبیعی و انسانی بر روابط بین المللی را موضوع ژئوپلیتیک تشکیل می دهد. دکتر میرحیدر نیز تعریف ژئوپلیتیک را با همین دیدگاه بدین صورت ارائه می دهد. «شیوه های قرائت و نگارش سیاست بین الملل توسط صاحبان قدرت و اندیشه و تأثیر آنها بر تصمیم گیری های سیاسی در سطح ملی و منطقه ای» (میرحیدر، 1377، ص 22)
جایگاه
مقام, مرتبه, خانه, سرا, منزل, مکان, هرنقطه, ومحلی که کسی یاچیزی در آن قراربگیرد, جاگه

این نوشته در مقالات ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *