(سایت پژوهش علمی ) - دانلود پایان نامه

خدای را بسی شاکرم که از روی کرم پدر و مادری فداکار نصیبم ساخته تا در سایه درخت پر بار وجودشان بیاسایم و از ریشه آنها شاخ و برگ گیرم و از سایه وجودشان در راه کسب علم ودانش تلاش نمایم .
پروردگارا : نه میتوانم موهایشان را که در راه عزت من سفید شد، سیاه کنم و نه برای دستهای پینه بسته شان که ثمره تلاش برای افتخار من است، مرهمی دارم . پس توفیقم ده که هر لحظه شکر گزارشان باشم و ثانیه های عمرم را در عصای دست بودنشان بگذرانم.
برای والدینی که بودنشان تاج افتخاری است بر سرم و نامشان دلیلی است بر بودنم چرا ،که این دو وجود ؛ پس از پروردگار مایه هستی ام بوده اند ، دستم را گرفتند و راه رفتن را در این وادی زندگی پر از فراز و نشیب به من آموختند،آموزگارانی که برایم زندگی؛ بودن و انسان بودن را معنا کردند.
حال این برگ سبزی است تحفه درویش تقدیم آنان….به پاس تعبیر عظیم و انسانی شان از کلمه ایثار و از خودگذشتگان به پاس عاطفه سرشار و گرمای امیدبخش وجودشان که در این سردترین روزگاران بهترین پشتیبان است به پاس قلب های بزرگشان که فریاد رس است و سرگردانی و ترس در پناهشان به شجاعت می گرایدو به پاس محبت های بی دریغشان که هرگز فروکش نمی کنداین مجموعه را به پدر و مادر عزیزم تقدیم می کنم و از زحمات بی دریغ برادرانم تشکر مینمایم.

2666365-19050000دانشگاه آزاد اسلامی
فرم شماره 18
واحد آیت ا...آملی
باسمهتعالی
تعهدنامه اصالت پایان نامه
اینجانب علی صادق پورآذری دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته رشته مدیریت صنعتی که در تاریخ 21/11/93 ازپایان نامه خود تحت عنوان:
مکانیابی ایستگاههای کمک رسانی و تخصیص صحیح نیروی امداد برای واکنش در زمان زلزله در ایران
با کسب نمره 5/19 ودرجه دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد می شوم:
این پایان نامه حاصل تحقیق وپژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی وپژوهشی دیگران (اعم ازپایان نامه، کتاب، مقاله و...) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رویه موجود، نام منبع مورد استفاده وسایر مشخصات آن را درفهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
این پایان نامه قبلا برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح، پایین تر یا بالاتر) درسایردانشگاه ها وموسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
چنانچه بعد از فراغت ازتحصیل، قصد استفاده وهرگونه بهره برداری اعم ازچاپ کتاب، ثبت اختراع و... ازاین پایان نامه داشته باشم، ازحوزه معاونت پژوهشی واحد مجوز های مربوطه را اخذ نمایم.
چنانچه درهرمقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را می پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط ومقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی اینجانب هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.
نام ونام خانوادگی: علی صادق پورآذری

تاریخ وامضاء: 30/10/93
فهرست مطالب
چکیده : ..................................................................................................................................................1
فصل اول : کلیات موضوع...............................................................................................2
1-1مقدمه........................................................................................................................................................3
1-2بیان مسئله.3
1-4 اهداف عمده ی تحقیق 8
1-5 سوالات اصلی تحقیق9
1-5-1 سوالات فرعی تحقیق9
1- 6 روند ارائه ی مطالب 9
فصل دوم : مروری بر ادبیات موضوع 11
2-1 مقدمه 12
2- 2 مروری بر مدلهای مکانیابی تحقیق13
2-3 مدل های ایستا 14
2-3-1 مدلهای ایستای قطعی15
2-3-2 مدلهای ایستای احتمالی16
2-4 مدلهای پویا 17
2-5 خطر زلزله در کشورهای جهان سوم19
2-5-1 ایران و زلزله21
2-6 مروری بر روند امداد رسانی و تخصیص صحیح نیروی انسانی در هنگام زلزله 23
2-7 مروری برروند امداد رسانی در زلزله در ایران 26
2-7-1 فاز اول 26
2-7-2 فاز دوم 26
2-7-3 فاز سوم27
فصل سوم : روش تحقیق 28
3-1 مقدمه 29
3-1 اهمیت موضوع تحقیق30
3-2 روش انجام تحقیق30
3-2-1 حوزه تحقیق 30
3-2-2 تکنیک های جمع آوری داده های تحقیق 30
3-3 نحوه ی بررسی ادبیات موضوع 31
3- 4 شرح مسئله و مدل ریاضی برای مسئله مکانیابی ایستگاه های فوریت پزشکی 31
3-4-1 بیان مفاهیم و شرح مسئله31
3-4-2 پوشش دهی 31
3-4-3 سطح ادغام نقاط تقاضا31
3-4-4 بازآرایی32
3-4-5 سرعت تردد و فواصل32
3-4-6 وابستگی سرعت تردد آمبولانس ها به بازه زمانی و منطقه جغرافیایی33
3-4-7 شرح مسئله33
3-4-8 مدل سازی ریاضی مسئله34
3-4-9 فرضیات مدل34
3-4-10 تعریف علائم و پارامترها و متغیرهای تصمیم35
3-4-11 پارامترها 35
3-4-12 متغیرهای تصمیم38
3- 4-13 مدل ریاضی مسئله38
3-4-14 لزوم پویایی مدل و حل هم زمان دو مسئله بازآرایی و تخصیص41
3-4-15 اعتبارسنجی و بررسی کیفیت نتایج حاصل از مدل42
3-4-16 پیچیدگی مدل44
3-5 شرح مسئله و مدل ریاضی برای مسئله تخصیص نیروی انسانی در زلزله 44
3-5-1 بیان مفاهیم و شرح مسئله 44
3-5-2 نواحی عملیاتی شهر آسیب دیده45
3-5-3 پارامترها و توابع موثر در مدل45
3-5-4 افراد نجات یافته در طول یک دوره عملیات نجات46
3-5-5 نحوه محاسبه تابع تعداد نیروهای نجات47
3-5-6 نحوه بدست آوردن تعداد نیروهای نجات47
3-5-7 احتمال زنده ماندن افراد نجات یافته48
3-5-8 عوامل تاثیر گذار آب و هوا51
3-5-9 عوامل تاثیر گذار ساختمان 51
3-5-10 پیچیدگی مدل و مشکالات جمع آوری اطلاعات51
فصل چهارم : روش حل مسئله 53
4-1 مقدمه 54
4- 2 الگوریتم مورد استفاده در مکانیابی ایستگاه های امداد رسان 55
4-2-1 الگوریتم تبرید 55
4-2-2 برنامه سرد سازی56
4-2-3 درجه حرارت آغازین56
4-2-4 دمای پایانی57
4-2-5 کاهش دما57
4-2-6 تعداد تکرار در هر دما57
4-3 شرح کلی رو ش حل ابتکاری58
4-4 مرحله ی اول: توزیع آمبولانس ها و تخصیص بیماران در هر دوره60
4-4-1 الگوریتم( SA1 ) Simulated Annealing 60
4-4-2 الگوریتم( SA2 ) ) Simulated Annealing63
4-5 مرحله دوم: بازآرایی آمبولانس ها66
4- 6 الگوریتم مورد استفاده در مکانیابی ایستگاه های امداد رسان 67
4-6-1 نحوه محاسبه تعداد افراد نیازمند کمک71
4-6-2 نحوه محاسبه نیروهای دردسترس شهر آسیب دیده 71
4-6-3 نحوه بدست آوردن نفر-ساعت کار مورد نیاز72
4-6-4 نحوه بهبود سیستم نجات72
4- 7 یادآوری مدل ریاضی و الگوریتم های مورد استفاده73
4-7-1 الگوریتم شناسایی شهرهای امدادرسان74
4-7-2 تخصیص نیروهای نجات به شهرهای مدل76
فصل پنجم : نتایج و تجزیه تحلیل محاسباتی 84
5-1 مقدمه.. 85
5- 2 نحوه به کارگیری نرم افزار به کار رفته در مسئله مکانیابی 85
5-3 طراحی مثالهای آزمایشی86
5-4 تعیین پارامترها در الگوریتم های شبیه سازی تبرید ارائه شده87
5-5 انجام آزمایشات و تحلیل نتایج89
5-6 بررسی کارایی الگوریتم های فراابتکاری پیشنهادی92
5- 7 آزمون نمونه مدل در مسئله تخصیص صحیح نیروی انسانی در زلزله93
فصل ششم: جمع بندی و پیشنهادات برای تحقیقات آتی99
6-1 مقدمه 100
6- 2 جمع بندی تحقیق 100
6-3 نتیجه گیری101
6-4 پیشنهادات برای تحقیقات آتی102
مراجع 104
پیوستها110
فهرست شکلها
شکل 2-1 دسته بندی مدل های موجود مکانیابی مراکز خدمات فوریتهای پزشکی 13
شکل 2-2 جمعیت شهری مورد تهدید زلزله در جهان 19
شکل 2-3 سهم هزینه های جهان که صرف تحقیقات مهندسی در زلزله می شود 20
شکل 2-4 متوسط تعداد تلفات به ازای زلزله های مرگبار 20
شکل 2-5 نقش زلزله های بزرگ 21
شکل 3-2 نرخ واقعی و تخمینی نجات یافتگان با توجه به نوع ساختمان 48
شکل 3-3 نمودار درصد تجمعی افراد نجات یافته (زنده)در برابر زمان 49
شکل 3-4 احتمال زنده ماندن افراد خارج شده از زیرآوار در برابر زمان 49
شکل 4-1 فلوچارت الگوریتم ابتکاری ارائه شده 59
شکل 4-2 فلوچارت الگوریتم 1SA 61
شکل 4-3 فلوچارت الگوریتم2SA64
شکل 4-4 افراد فعال در شهر آسیب دیده 68
شکل 4-5 افراد نجات یافته برحسب زمان68
شکل 4-6 افراد نجات یافته از زیر آوار و افراد نجات یافته در برابر زمان69
شکل 4-7 افراد نجات یافته برحسب زمان70
شکل 4-8 افراد خارج شده از زیر آور و افراد نجات یافته در برابر زمان70
شکل 5-1 روند جواب های الگوریتم های فراابتکاری برای مسئله شماره 6 91
شکل 5-2 روند جواب های الگوریتم های فراابتکاری برای مسئله شماره 992
شکل 5-3 روند جواب های الگوریتم های فرا ابتکاری برای مسئله شماره 1693
شکل 5-4 گزارش مربوط به حل مدل دقیق توسط نرم افزار لینگو94
فهرست جداول
جدول 2-1 تعداد زلزله های بزرگ در هر کشور با توجه به جدول آماری22
جدول 3-2 تلفات مربوط به زلزله در هر کشور22
جدول 3-1 نتایج در نظر گرفتن هم زمان مسائل بازآرایی و تخصیص42
جدول 3-2 بررسی کیفیت جوابهای حاصل از مدل43
جدول 4-1 نمونه ای از ایجاد جواب ابتدایی برای تخصیص آمبولانسها به مراکز62
جدول 4-2 ترتیب تصادفی از 10 نقطه ی تقاضا63
جدول 4-3 زمان رسیدن و تعدا نیروهای امدادمربوط به شهرهای امداد رسان69
جدول 5-1 مقادیر بررسی شده برای انتخاب مقادیر مناسب پارامترها87
جدول 5-2 مقادیر انتخاب شده برای پارامترها88
جدول 5-3 مقایسه ی نتایج روش حل دقیق و الگوریتم ابتکاری ارائه شده 90
جدول 5-4 اطلاعات مربوط به شهر مثال93
جدول 5-6 زمان لازم برای شروع به کار شهرها در شهر دیگر94
جدول 5-7 حل بدست آمده توسط حل مدل دقیق توسط نرم افزا لینگو 95
جدول 5-8 زمان اتمام عملیات در شهرها با توجه به حل مدل توسط95
جدول 5-9 حل بدست آمده از حل مدل خطی توسط نرم افزار لینگو96
جدول 5-10 مقایسه حل مدل دقیق و حل مدل خطی توسط نرم افزار لینگو96
جدول 5-11 زمان اتمام عملیات در شهرها 97
جدول 5- 12 حل بدست آمده از حل مدل خطی با توجه به برش در مرحله 198

چکیده
بررسی های اخیر بیانگر ان است که زلزله نسبت به سایر بلاهای طبیعی منجر به تلفات بیشتری میگردد زلزله هزینه ایی بیش از سه ترلیون دلار و تلفاتی بیش از دو ملیون نفر را از سال 1950 تا کنون منجر شده است.این پژوهش با توجه به وضعیت بحرانی کشور ایران که در محل تقاطع سه صفحه تکتونیک در امتداد گسلهای آلپ - هیمالیا قرار دارد که در نتیجه در بین کشورهای منطقه از بیشترین آمار وقوع زلزله برخور دار است صورت پذیرفته تا کمکی به این وضعیت بحرانی کشور صورت پذیرد و در این پژوهش دو مورد اصلی مورد بررسی قرار میگیرد الف ) نحوه مکانیابی صحیح ایستگاه های امداد و نجات با هدف حداکثر رساندن پوشش تقاضا و کاهش زمان امداد و نجات قبا از زلزله و از انجا که وقوع زلزله با توجه به پیشینه کشور و واقع شدن کشور ایران در محل تقاطع چندین گسل امری حنمی به نظر میرسد اقدام بعد از زلزله یعنی موضوع دوم ب ) تخصیص صحیح نیروهای امداد و نجات با هدف به حداکثر رساندن نجات نیروی های آسیب دیده و کاهش تلفات و خسارات وارده بر اثر زلزله را مورد بررسی و ارزیابی قرار میدهد . مراکز خدمات فوریت های پزشکی با رسیدگی به موقع به بیماران باعث کاهش مرگ و میر و زیان های جبران ناپذیر ناشی از جراحات و صدمات می شوند، از آنجا که در اینگونه مسائل هدف نجات جان انسان هاست، پیشنهادها و راهکارهایی که قادر به بهبود عملکرد این مراکز باشند بسیار مورد استقبال واقع می شوند. یکی از مهم ترین پارامترها در ارائه ی با کیفیت خدمات فوریت های پزشکی، زمان ارائه ی این خدمات است. محل استقرار این مراکز نقش اساسی در کاهش زمان پاسخ به تقاضا دارد و از این رو، مکان یابی این مراکز در سطح شهرها به خصوص شهرهای بزرگ و پرجمعیت در هنگام وقوع زلزله از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. مدیران اینگونه مراکز عمدتاً با چهار دسته از مشکلات روبه رو هستند:
مکان یابی مراکز خدمات فوریت های پزشکی 2-تخصیص تقاضای موجود برای خدمات فوریت های پزشکی بین مراکز و بیمارستان های مختلف 3- بازآرایی آمبولانس ها در این مراکز 4- تخصیص نیروهای امداد و نجات پس از وقوع زلزله با هدف کاهش تلفات و خسارات وارده.
در این تحقیق به منظور پاسخ به سوالات مطرح شده، برای هر یک از مسایل مورد بررسی این پژوهش (جانمایی و مکانیابی ایستگاه های امداد و نجات ، تخصیص صحیح نیروی انسانی) یک مدل ریاضی به صورت مجزا ارائه شده است، که با درنظرگرفتن شرایط پویا برای مسئله، در افق برنامه ریزی موردنظر اقدام به یافتن بهترین مکانها برای استقرار این مراکز، تعداد آمبولانس های موجود در هر مرکز، بازآرایی بهینه در بازه های زمانی و بهترین نحوه تخصیص ظرفیت مراکز خدمات فوریت های پزشکی و بیمارستان ها به تقاضاهای موجود ، و به دنبال ارائه روشی جهت تخصیص صحیح نیرو های امداد و نجات برای کاهش تلفات نیروی انسانی و کاهش خسارات وارده بر اثر وقوع زلزله می باشد که به دلیل درجه ی بالای پیچیدگی مسئله و نیاز به حافظه و زمان بالا برای یافتن پاسخ ها، در خصوص هر یک از مسئله های قید شده به صورت مجزا از یک مدل استفاده میشود ، در مسئله مکانیابی ایستگاه های امداد و نجات یک الگوریتم ابتکاری ترکیبی که در آن از دو الگوریتم فراابتکاری شبیه سازی تبرید استفاده شده است، به منظور حل مسئله پیشنهاد شده است. سپس تعدادی آزمایش با استفاده از این الگوریتم انجام می شود و نرم افزار گمز مورد استفاده قرار گرفت و در مسئله تخصیص صحیح نیروهای امداد و نجات در هنگام زلزله از الگوریتم های پیشنهاد می گردد، و نرم افزار لینگو برای حل مسائل و مثالهای ارائه شده برای تخصیص صحیح نیروی انسانی به منظور حل مسئله پیشنهاد شده است. سپس تعدادی آزمایش با استفاده از الگوریتم های پیشنهادی انجام میگردد .
کلمات کلیدی : مکانیابی ، بازآرایی ، تخصیص نیروی انسانی ، خدمات فوریت پزشکی ، شبیه سازی تبرید
فصل اول
کلیات موضوع
1-1 مقدمه
زلزله در اثر حرکت در پوسته زمین رخ میدهد، زلزله ها عمدتا در نزدیکی خطوط گسل رخ می دهند. بررسیهای اخیر بیانگر آن است که زلزله نسبت به سایر بلاهای طبیعی منجر به تلفات بیشتری می گردد. زلزله هزینه ای بیش از سه ترلیون دلار و تلفاتی بیش از دو میلیون نفر را از سال ۱۹۵۰ تا کنون موجب شده است [3] آگاهی از چگونگی اندازه گیری زلزله ها مفید می باشد، اما دانستن زمان و مکان رخداد زلزله برای ایجاد و توسعه یک الگوریتم جهت مکانیابی ایستگاه های امداد و نجات و تخصیص بهینه نیروهای امداد رسان جهت امدادرسانی بهینه، حیاتی می باشد. متاسفانه دانشمندان هنوز موفق به توسعه ابزار پیش بینی زلزله که قابل اطمینان باشد، نشده اند، با این وجود، شیوه ای برای تعیین احتمال رخداد زلزله در یک منطقه معین ارائه شده است که به رابطه بین منطقه جغرافیایی و زلزله به نقشه خطر زلزلهمعروف است .
برنامه ارزیابی خطر زلزله جهانیدر سال 1992توسط برنامه بین المللی قسمت سخت زمین با هدف تعیین خطر زلزله برای همه مناطق زمین راه اندازی شد. [3] با استفاده از شیوه های مهندسی زلزله، متخصصین هر کشور یک نقشه خطر نسبی زلزله را برای هرکشور توسعه داده اند.این نقشه ها به ملتها اجازه می دهد تا سطح آسیب پذیر بودن خود در مقابل زلزله را بسنجند و با استفاده از آن مکانیابی احتمالی مناسبی جهت استقرار مراکز خدمات فوریتهای پزشکی در هنگام وقوع زلزله و تخصیص بهینه نیروهای امداد و نجات و سیستمهای امدادرسانی مناسبی را طراحی کنند.
1-2 بیان مسئله
بررسیهای اخیر بیانگر آن است که زلزله نسبت به سایر بلاهای طبیعی منجر به تلفات بیشتری می گردد. زلزله هزینه ای بیش از سه ترلیون دلار و تلفاتی بیش از دو میلیون نفر را از سال ۱۹۵۰ تا کنون موجب شده است[3] برخی از زلزله ها به اندازه ای قدرتمند هستند که میتوانند باعث فروریختن ساختمانهای بزرگ و زیر آوار ماندن و در بسیار از موارد صدمه دیدگی و مرگ ساکنین گردند با کمک امدادرسانان آموزش دیده مانند نیروی ارتش، مامورین آتشنشانی، و مامورین پلیس، می توان افراد زیر آوار را نجات داد. هر کشوری باید شیوه ای موثر برای سازماندهی و اعزام امدادرسانان به محلهای مناسب داشته باشد. برخی کشورها مانند چین و ژاپن، دارای مدلهای امدادرسانی پیشرفت های هستند. همچنین در این کشورها، کلیه ارگانها دولتی در راستای بهبود هر چه بیشتر عملیات امداد، بسیج می گردند . با این وجود، بسیاری از ملتها هنوز فاقد مدلهای امدادرسانی قابل قبول می باشند. چنین امری بسیار ، مصیبت بار است. در ۱۷ آگوست سال ۱۹۹۹ ، زلزله ای به اندازه 2/ 7در مقیاس ریشتر قسمتی از ترکیه را لرزاند ، در اثر فقدان مدل امدادرسانی موثر، ۲۰۰۰۰ نفر جان خود را از دست دادند. برای مقایسه می توان به زلزله ای با اندازه مشابه که چین را چند سال قبل از این رخداد لرزاند اشاره نمود. در زلزله مذکور فقط ۳۰۰۰ نفر جان باختند [ ۳]. دولت ترکیه به علت سیستم امدادرسانی ضعیف خود به شدت مورد انتقاد قرار گرفت. شیوه مناسبی برای اعزام امدادرسانان به منطقه آسیب دیده وجود نداشت که این امر موجب تاخیر زیاد در عملیات نجات شد. همچنین فقط ۱۱۷ دکتر به منطقه اعزام گردید. سرانجام، مسئولین شهر از شدت ناامیدی به نیروهای انگلیسی پناه بردند [ ۳]. در این میان، هزاران فرد نیازمند به کمک جان خود را از دست دادند. در کشور ایران، وضع از این هم بدتر است. زلزله ۲۶ دسامبر سال ۲۰۰۳ بم شاهد عینی این حقیقت است.اندازه این زلزله 7/6 در مقیاس ریشتر بود . تلفات ناشی از این زلزله بیش از ۴۲۰۰۰ نفر تخمین زده شده بود [1] با توجه به اندازه زلزله و میزان تلفات و همچنین کم جمعیت بودن شهر بم، میتوان به عمق فاجعه پی برد. در واقع با ایجاد مکانیابی های ایستگاه های امداد و نجات قبل از زلزله در مناطق بحرانی و یک سیستم امدادرسانی معقول می توانست جان هزاران انسان را نجات دهد. با توجه به اینکه ایران یکی از زلزله خیزترین کشورها می باشد، طراحی یک سیستم امدادرسانی موثر برای آن امری ضروری می باشد. این پایانامه در ابتدا مدلی را برای مکانیابی ایستگاه های امدادرسانی به شهر آسیب دیده ارائه می دهد. سپس مدلی را جهت تخصیص بهینه نیروهای نجاب برای گسترش توان امدادرسانی شهرهای مختلف، توسعه می دهد.[1]
مکانیابی ایستگاه خدمات فوریت پزشکی کمک شایانی به پایین آمدن تلفات ناشی از شرایط بحرانی خواهد نمود, مکانیابی مراکز خدمات فوریت های پزشکی با رسیدگی به موقع به بیماران از اهمیت بالایی برخوردار خواهد بود و باعث کاهش مر گ و میر و زیان های جبران ناپذیر ناشی از جراحات و صدمات می شوند. این مراکز پس از انجام اقدامات اولیه در محل حادثه، درصورت نیاز اقدام به انتقال بیمار به بیمارستان می کنند. از آنجا که در اینگونه مسائل هدف نجات جان انسانها ست، پیشنهادها و راهکارهایی که قادر به بهبود عملکرد این مراکز باشند بسیار مورد استقبال واقع می شوند. محل استقرار این مراکز نقش اساسی در کاهش زمان پاسخ به تقاضا دارد و از این رو، مکان یابی این مراکز در سطح شهرها به خصوص شهرهای بزرگ و پرجمعیت از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. در این پژوهش به دلیل درجه ی بالای پیچیدگی مسئله و نیاز به حافظه و زمان بالا برای یافتن پاسخ ها، یک الگوریتم ابتکاری ترکیبی که در آن از دو الگوریتم فراابتکاری شبیه سازی تبرید استفاده شده است، به منظور حل مسئله پیشنهاد شده است. سپس تعدادی آزمایش با استفاده از این الگوریتم انجام می شود
همچنین این پژوهش به صورت اجمالی به مسئله تخصیص بهینه نیروی امداد و نجات برای واکنش در هنگام زلزله و عملیات نجات پس از زلزله نیز می پردازد با توجه به اینکه زلزله نسبت به سایر بلاهای طبیعی منجر به تلفات بیشتری می شود. عملیات نجات پس از رخداد زلزله تا حد زیادی در تلفات ناشی از زلزله تاثیر گذار است. در این پژوهش سعی داریم تا روشی برای تخصیص نیروهای نجات بین شهرهای مختلف یک کشور توسعه دهیم. هدف این تخصیص، حداکثر کردن متوسط تعداد افراد نجات یافته می باشد.
اهمیت موضوع تحقیق
کشور ایران در محل تقاطع سه صفحه تکتونیک در امتداد گسلهای آلپ - هیمالیا قرار دارد و در نتیجه در بین کشورهای منطقه بیشترین آمار وقوع زلزله را دارد [1] این مساله منجر به افزایش ریسک و خطر برای ساختمانها، تاسیسات و تجهیزات شده است [2] . بررسی زمین لرزه های قرن گذشته که مرگ و میر بالای هزار نفر داشته اند نشان میدهد که از بین 84 زمین لرزه با مرگ و میر بالای 1000 نفر که در قرن بیستم روی دادند، 12 زمین لرزه در ایران رخ داده است که در آنها مجموعاً بیش از 140 هزار نفر کشته شده اند [3] . بر اساس مطالعات انجام شده بر روی زلزله های بزرگ حادث شده در دوره 25 ساله 1986 تا 2010، بیش از 120 زلزله بالای 5 ریشتر در این دوره ایران را لرزانده است که 12تای آن بالای 6 ریشتر بوده است.یعنی به طور متوسط هر 1 تا 2 سال یک بار زلزله ای بزرگ یکی از مناطق کشور را ویران می کند [3]
بررسی نقشه های زلزله شناسی کشور نشان میدهد که عمده مراکز استانها در مناطقی با خطر بالای زلزله قرار دارند [4] به عنوان مثال پایتخت کشورمان تهران بر روی گسلهای زیادی بنا شده است. بر اساس داده های تاریخی، در منطقه تهران در پریودهای 175 ساله، زلزله هایی به بزرگی 0.7 ریشتر روی میدهد [5] هم اکنون 179 سال از آخرین زلزله ای که تهران را لرزانده می گذرد و بنابر تحقیقات انجام شده، زلزله آینده با احتمال 70 درصد بیش از 7 ریشتر قدرت خواهد داشت [5] . مطالعات انجام شده بیانگر این مساله هستند که وقوع زلزله ای 7 ریشتری در تهران منجر به مرگ بیش از یک میلیون و چهارصد هزار نفر و مجروح شدن چهار میلیون و سیصد هزار نفر خواهد شد [6].
بررسی حوادث چند سال گذشته مشخص میکند که روشهای پیش بینی، پیش گیری، امدادرسانی، بازسازی و ... در کشور ما توانایی چندانی ندارند. مشاهدات انجام شده در مورد زلزله بم و زلزله مرزن آباد موارد ذیل را روشن می سازند [7]
1- اطلاع رسانی دقیقی در مورد چنین حوادثی وجود ندارد به طوریکه تا چند ساعت پس از لرزش تهران مرکز زمین لرزه مشخص نبود
2- رسیدن نیروهای امدادی به منطقه حادثه دیده با تاخیر بسیار زیادی صورت میگیرد (نیروهای امدادی روسیه تنها 3 ساعت بعد از زلزله بم در محل حاضر بودند در حالی که هلال احمر و سایر ارگانهای ذیربط تا شب حادثه به محل نرسیدند، همچنین در مورد برخی روستاهای حادثه دیده کمک رسانی بعد از سه الی چهار روز شروع شد.
3- نیروهای مردمی که قبل از نیروهای امدادی به منطقه میرسند آموزشهای امدادی لازم را ندیده اند (گزارشهای بسیاری در مورد نقص عضوهای مصدومین به علت عدم آشنایی امدادرسانان به گوش میرسد.)
4- هماهنگی بین گروههای امدادی مختلف وجود ندارد.
برای پیشگیری وقوع این مشکلات نیاز به برنامه ریزی برای کنترل بحران است. برنامه ریزی برای کنترل بحران از چهار مرحله تشکیل می‌شود: نخست باید حوادث ناگوار پیش‌بینی شوند، سپس باید برنامه‌های اقتضایی شامل مهندسی ساخت و ساز، برنامه ریزی فیزیکی، برنامه ریزی اقتصادی و سیاست گذاری تنظیم گردند، پس از آن باید گروههای مدیریت بحران سازماندهی شده و آموزش داده شوند، و سرانجام باید برای تکمیل برنامه‌ها بصورت عملی تمرین شود و برنامه های آموزشی اجرا شود [5] و [8].
با توجه به موارد مطرح شده و وضعیت کشور ایران از نظر خطر زلزله و عدم وجود برنامه ایی برای مدیریت بحران زلزله این پژوهش به دنبال اصلی زیر را مورد بررسی و توجه قرار میدهد
الف ) مکانیابی ایستگاه های فوریت پزشکی به هدف حداکثر کردن پوشش نقاط مورد تقاضا جهت کاهش تلفات خسارات جانی و کاهش زمان رسیدگی به نقاط آسیب دیده
ب ) تخصیص صحیح نیروهای امداد و نجات با هدف به حداکثر رساندن نقاط مورد تقاضا و کاهش خسارات مالی و جانی
الف ) مراکز خدمات فوریت پزشکی
خدمات فوریت های پزشکی به قسمتی از تمهیدات پزشکی گفته می شود که از بالین بیمار شروع و در اورژانس بیمارستان خاتمه می یابد. زنجیره ی اتفاقاتی که در یک فرآیند عرضه ی خدمات فوریت های پزشکی انجام می گیرد شامل چهار مرحله است [5] و [8].
١. گزارش حادثه
٢. بررسی شدت حادثه
٣. ارسال وسیله
۴. عملیات پزشکی
هدف اصلی این مراکز کاهش مرگ و میر، معلولیت و رنجش انسان ها است،از آنجا که در اینگونه مسائل هدف نجات جان انسان ها می باشد، پیشنهادها و راهکارهایی که قادر به بهبود عملکرد این مراکز باشند، بسیار مورداستقبال واقع می شوند.یکی از مهمترین پارامترها در ارائه ی با کیفیت خدمات فوریت های پزشکی، زمان ارائه ی این خدمات است. محل استقرار این مراکز، نقش اساسی در کاهش زمان خدمت دهی به تقاضاها دارد.از این رو، تعیین این محل استقرار در سطح شهرها به خصوص در شهرهای بزرگ از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. تعیین محل مراکز از بین تعدادی مکان بالقوه و همچنین تعداد آمبولانس های موجود درهریک از این مراکز با استفاده از مدل های مکان یابی صورت می پذیرد و هدف این مدل ها عمدتاً به دست آوردن حداکثر پوشش تقاضا در سطح شهر با توجه به محدودیت زمان و بودجه می باشد. طی30 سال گذشته تحقیقات و مطالعات گسترده ای در این زمینه صورت پذیرفته و مدل های متعددی نیز ارائه شده است.
اما پیش از انجام مدل سازی و یافتن محل این مراکز باید به دو نکته ی بسیار مهم که تاکنون چندان مورد توجه قرار نگرفته اند، پرداخته شود.اول آنکه چون تقاضا برای خدمات مراکز فوریت های پزشکی در سطح یک شهر، در زمان زلزله ، و در مناطق و زمان های مختلف دارای تغییرات قابل ملاحظه ای است، لازم است که برای پاسخ گویی به این تقاضاها ظرفیت مراکز خدمات فوریت های پزشکی نیز در مناطق و زمان های مختلف با توجه به تغییرات تقاضا تغییر کند؛ و از آنجایی که ظرفیت این مراکز وابسته به تعداد آمبولانس مستقر در هر مرکز است، بنابراین نیاز به بازآرایی آمبولانس ها دراین مراکز حیاتی می باشد.
دوم آنکه باتوجه به محدود بودن ظرفیت پذیرش مراکز خدمات فوریت های پزشکی و بیمارستان ها می بایست تقاضای موجود برای خدمات فوریت های پزشکی را به گونه ای به این مراکز و بیمارستان ها تخصیص داد که این محدودیت اساسی نیز رعایت شود.
به طور کلی براساس ویژگیهای کشور ایران، 23 بحران پس از زلزله تعریف شده است. از جمله این بحرانها می توان به بحران امنیت، بحران کودکان بی سرپرست، بحران اطلاع رسانی و ... اشاره کرد [9] یکی از بحرانهای بعد از زلزله، بحران تخصیص منابع و تیمهای امدادی است. تخصیص منابع پس از بحران از مواردی است که در کشور ما با مشکل مواجه است. در صورت تخصیص مناسب منابع پس از بحران میتوان از بسیاری از خسارتها پیشگیری کرد و آمار تلفات را کاهش داد.
با توجه به احتمال بالای وقوع زمین لرزه در ایران و اینکه در حال حاضر سیستم مدیریت بحران فاقد ابزاری مناسب برای مکانیابی صحیح ایستگاهای امداد و نجات و تخصیص امکانات و تیمهای امدادی به مناطق آسیب دیده است، پژوهشگر در این تحقیق به دنبال معرفی یک مدل برای تخصیص مناسب استفرار و جانمایی ایستگاه های امداد و نجات و وارائه مدلی جهت تخصیص صحیح نیروهای امداد و نجات جهت در زمان زلزله میباشد
1-4 اهداف عمده تحقیق
با توجه به مسائل ذکر شده و اهمیت خدماتی که مراکز خدمات فوریت های پزشکی و تخصیص صحیح نیروهای امداد و نجات در زمان و پس از زلزله جهت کاهش تلفات انسانی ارائه می دهند در این مطالعه قصد داریم با ارائه مدلی ریاضی و حل آن به سه سوال زیر پاسخ دهیم.
1 - بهترین نحوه ی تخصیص تقاضا درهر دوره
هنگامی که زلزله رخ می دهد و در نتیجه با مرکز فرمان دهی خدمات فوریت های پزشکی تماسی برقرار می شود با توجه به دوره ی زمانی که در آن قرار داریم و منطقه ای که حادثه در آن رخداده است اپراتور باید بداند که ازکدام یک از مراکز خدمات فوریت های پزشکی می بایست آمبولانسی به محل حادثه اعزام کند و همچنین درصورتی که بیمار نیاز به انتقال به بیمارستان داشته باشد، آمبولانس باید وی را به کدام بیمارستان انتقال دهد.
2 - بهترین نحوه بازآرایی چیدمان آمبولانس ها در دوره های مختلف
با توجه به وقوع زلزله و با توجه به به تغییرات تقاضا و سرعت تردد در دوره های زمانی و مناطق مختلف و به منظور پاسخ گویی مناسب به تقاضای بیماران، آمبولانس ها در هر دور هی زمانی چگونه بین مراکز خدمات فوریت های پزشکی توزیع شوند و در صورتی که نیاز به تغییر این توزیع بود، از کدام مرکز خدمات فوریت های پزشکی باید آمبولانس کم و به کدام یک افزوده شود.
3 - بهترین نحوه تخصیص کارآمد نیروی امداد و نجات
با توجه به وقوع زلزله و استقرار مراکز فوریت پزشکی و تجهیز این مراکز و تعیین ظرفیت نیروی امداد و نجات برای هر مرکز که با توجه به وضعیت جغرافیایی و جمعیت نقاط تقاضا می باشند میتوان مسئله را حل کرد
سوالات تحقیق
1-5-1 سوالات اصلی تحقیق
الف ( نحوه صحیح مکانیابیبرای مراکز خدمات فوریت های پزشکی چگونه است ؟
ب ( نحوه تخصیص تقاضای موجود برای خدمات فوریت پزشکی بین مراکز بیمارستانهای مختلف چیست ؟
ج ( باز آرایی آمبولانسها در مراکز خدمات امداد و نجات چگونه شکل می گیرد ؟
د ( نحوه تخصیص صحیح نیروهای امداد و نجات برای مناطق آسیب دیده چگونه انجام می شود ؟
1-5-2 سوالات فرعی تحقیق
الف ( آیا مکانیابی ایستگاه های امداد و نجات در زمان زلزله موثر است؟
ب ( آیا تخصیص بهینه نیروهای امدادی در هنگام بحران )زلزله ( موثر است ؟
ج ( بین مکانیابی ایستگاه های امداد و نجات و کاهش صدمات ناشی از زلزله رابطه وجود دارد؟
د ( بین تخصیص بهینه و کاهش تلفات در هنگام بحران ) زلزله ( رابطه وجود دارد؟
1- 6 روند ارائه مطالب
در ادامه و در فصل دوم به مرور ادبیات موضوع و مطالعاتی که تاکنون در این زمینه انجام شده است پرداخته می شود. در فصل سوم پس از تشریح مسئله موجود و ذکر تمامی نکات و مفاهیم مربوط به آن اقدام به ارائه مدلی ریاضی از مسئله شد. در این فصل تعریف مسئله و مدل سازی آن به تفصیل بیان می شوند. همچنین نشان میدهیم که در نظر گرفتن مسئله به صورت پویا کاملا ضروری است و منجر به بهبودی چشم گیر در پوشش دهی می گردد.
به دلیل پیچیدگی بسیار بالای مدل ارائه شده و نیاز به حافظه ی بالا به منظور حل آن، و در نتیجه ناتوانی روش حل دقیق ریاضی در به دست آوردن جواب در بسیاری از نمودها، در فصل چهارم ، روش ابتکاری ارائه و مراحل آن به طور کامل بیان می شود.
در فصل پنجم توضیحاتی در مورد مسائل آزمایشی، مشخصات نرم افزار و زبان برنامه نویسی به کار رفته و نیزمشخصات کامپیوتر مورد استفاده، ارائه شده و پس از آن به تجزیه و تحلیل جواب های حاصل از مدل ریاضی والگوریتم پیشنهادی پرداخته می شود. همچنین با بررسی نتایج حاصل از الگوریتم ارائه شده ، نشان داده می شودکه این الگوریتم دارای کارایی بالا است.
در فصل ششم نیز به نتیجه گیری و بیان دستاوردهای تحقیق پرداخته و در پایان نیز پیشنهاداتی برای تحقیقات آتی در این زمینه بیان می شود.
فصل دوم
مروری بر ادبیا ت موضوع
2-1 مقدمه
در اثر وقوع زلزله، بحرانهای مختلفی ایجاد میشود. عمده کشورها و مناطق زلزله خیز برنامههایی از پیش تعیین شده برای مقابله با این بحرانها دارند [1] نبود برنامههای از پیش تعیین شده برای مقابله با بحرانهای پس از زلزله در برخی از کشورها، آمار خسارات این پدیده طبیعی را بالاتر برده است. زلزلههای دهه گذشته در ایران و ترکیه شاهدی بر این مدعا است. خسارات زلزله در این دو کشور بسیار بیشتر از میانگین مربوط به کشورهای دارای برنامه مقابله با زلزله همچون چین و ژاپن است [2].
بعد از جستجو و مرور مقالات گوناگون، متاسفانه کار مشابهی یافت نگردید. بطور کلی در ارتباط بامسئله مکانیابی و جانمایی ایستگاه های امداد و نجات و تخصیص صحیح نیروهای امدادرسانی در هنگام وقوع زلزله، بندرت از روشهای برنامه ریزی ریاضی استفاده شده است. سیستمهای مدیریت بحران مرسوم، صرفا سیستمهای اطلاعاتی می باشند که برای ارائه گرافیکی داده های (سیستم اطلاعات جغرافیایی) مربوط به بحران مورد استفاده قرار می گیرند [5] اما هیچ یک از این سیستمها از روشهای بهینه سازی برای تخصیص منابع محدود استفاده نکرده اند. معدود کارهایی که تا کنون انجام شده است نیز مربوط به برنامه ریزی بعد از وقوع زلزله می باشد. برای مثال فرندیش و همکارانش [5] کارهایی که به برنامه ریزی پیش از وقوع زلزله پرداخته اند نیز بیشتر مربوط به تعیین ریسک زلزله هستند برای مثال: دیویدسون ، شاخصی را برای نشان دادن ریسک زلزله توسعه داد. [12]
این شاخص برای مقایسه خطر زلزله در شهرهای مختلف جهان ارائه شده است پروژه ای که توسط مرکز (UNCRD) سازمان ملل متحد برای توسعه منطقه ای تعریف شد نیز کار مشابهی است که قصد در شناسایی شهرهای آسیب پذیر دارد. در این دو پروژه علاوه برآسیب پذیر بودن هر شهر، سهم عوامل مختلف در این آسیب پذیری نیز مشخص میگردد.همانطور که مشاهده می کنید در این گونه کارها صرفا به شناسایی خطر در مناطق گوناگون پرداخته اند و اقدامی برای تخصیص بهینه منابع موجود نکرده اند. [4]
2- 2 مروری بر مدلهای مکانیابی تحقیق
مسئله ی مکان یابی مراکز خدمات فوریت های پزشکی به طور گسترده ای در 30 سال گذشته مورد مطالعه قرار گرفته است. اولین مدل هایی که در این زمینه مطرح شدند فرضیات ساده کننده ی بسیاری را در نظر گرفته بودند و مدل مناسبی از شرایط مسئله در واقعیت را نمایش نمی دادند[50] در سال های اخیر، تحقیقات بیشتری در این زمینه انجام گرفته و مدل ها به مراتب پیچیده تر شده اند ومشخصات بیشتری از شرایط مسئله در دنیای واقعی را در بر می گیرند [5] و [8]. به طورکلی مطالعات انجام شده و مدل های ارائه شده در زمینه ی مسائل مکان یابی مراکز خدمات فوریت های پزشکی را می توان به دو دسته ی اصلی مدل های ایستا و پویا تقسیم کرد، بسیاری از مدل های ارائه شده به صورت یک مسئله ی بهینه سازی با تابع هدف و محدودیت های خطی بوده که شامل متغیر های عددصحیح وپیوسته هستند.
هدف مدل های ایستا، مکان یابی پایگاه ها وتخصیص آمبولانس ها به آنها است. مدل های ایستا خود به دودسته ی قطعی و احتمالی تقسیم می شوند. تفاوت مدل های احتمالی نسبت به مدل های قطعی در دیدن احتمال عدم دسترسی به آمبولانس ها است. آمبولانس ها بنا به دلایلی، مانند اعزام برای پاسخ به تقاضای قبلی و یا خرابی، ممکن است دور ازدسترس قرار گیرند و در مدل های احتمالی سعی شده است تا این عدم دسترسی به نحوی در مدل مورد توجه قرار گیرد. مدل های پویا که در گام بعد از مدل های ایستا قرار می گیرند و اساس آنها نیز بر پایه ی مدل های ایستا می باشد، به مسئله مکان یابی امکانات خدمات فوریت های پزشکی با در نظر گرفتن بازه های زمانی و یافتن چیدمان مناسب آمبولانس ها در هر یک از این بازه ها پاسخ می دهند، هدف این مدل ها علاوه بر بیشینه کردن پوشش تقاضاها، حداقل کردن جابجایی آمبولانس ها نیز می باشد. بسیاری از مطالعاتی که تا کنون صورت گرفته اند و مدل هایی که برای حل این مسئله ارائه شده اند به مسئله ی بازآرایی چیدمان آمبولانس ها در مراکز مختلف خدمات فوریت های پزشکی توجه نکرده اند. شکل 2-1 دسته بندی مدل های موجود مکا نیابی خدمات فوریت های پزشکی را نشان می دهد

شکل 2-1 دسته بندی مدل های موجود مکانیابی مراکز خدمات فوریتهای پزشکی
در ادامه به مهم ترین مدل های موجود در این زمینه ، با توجه به دسته بندی مطرح شده در فوق، اشاره می شود.
2-3 مدل های ایستا
مدل های مکان یابی ایستگاه های امداد و نجات بر روی شبکه ی گراف ها تعریف می شود. مجموعه نقاط با تقاضا V و مجموعه محلهای باقوه قرار گیری آمبولانسها با W نشان داده می شود.زمان صفر از راس I به راس J را با tij نمایش میدهند Wi نیز مجموعه ای از مراکز بالقوه ی EMS است که در فاصله ای کمتر از فاصله ی پوشش دهی با نقطه تقاضای i قرار دارند .[19]
مدل های ایستا به دو دسته ی قطعی و احتمالی تقسیم می شوند:

2-3-1 مدلهای ایستای قطعی
مدل پوشش مجموعه پایگاه (LSCM)
تورگاس و همکاران در سال 1971مدل LSCM را ارائه دادند. این مدل جنبه های متعددی از مسئلهی موجود در واقعیت را در نظرنمی گیرد ، هدف LSCM حداقل کردن تعداد آمبولانس های لازم برای پوشش تمام تقاضاها است.[54]
مهم ترین ایراد این مدل این است که، تنها فاصله بین نواحی را به عنوان معیار تخصیص آمبولانس درنظرمی گیرد و ظرفیت آمبولانس ها نادیده گرفته می شود. برای روشن تر شدن مطلب، یک شهر با نواحی مختلف را درنظر بگیرید، فرض کنید ناحیه ای در مرکز شهر وجود دارد که فاصله آن با نواحی اطراف در بازه زمانی T قرارداشته باشد . یک جواب مدل میتواند این باشد که در ناحیه مرکزی یک آمبولانس قرار گیرد و به سایر نواحی آمبولانس تخصیص داده نشود، این در حالی است که ممکن است یک آمبولانس به هیچ وجه کفاف تقاضای ناحیه مرکزی و اطراف آن، که معمولاً از چگال ترین نواحی شهر است را ندهد.
مدل های تخصیص مکان با تجهیزات دوگانه
شیلینگ و همکاران در سال 1979در مدل خود، اقدام به در نظر گرفتن دو نوع آمبولانس کردند و برای هر آمبولانس، یک فاصله پوشش دهی در نظر گرفتند و هدف بیشینه سازی تعداد تقاضا هایی بود که توسط هر دو نوع وسیله پوشش داده می شدند. در این مدل که تخصیص مکان با تجهیزات دوگانه TEAM)) نام دارد یک ارتباط سلسه مراتبی بین دو نوع وسیله رعایت می شود به طوریکه آمبولانس نوع A تنها در صورت قرار گرفتن آمبولانس نوع B در نقطه J در آنجا قرار میگیرند .نویسندگان با آزادسازی این محدودیت مدل دیگری به نام FLEET را نیز ارائه کردند .[51]
2-3-2 مدهای ایستای احتمالی
مدل مکان یابی با امید پوشش بیشینه MEXCLP) )

متن کامل در سایت امید فایل 

این مدل از بسط مدل MCLP حاصل شد ، توسط داسکین در سال 1983 ارائه شده است . و یکی از اولین مد لهای احتمالی برای مسئله مکا نیابی آمبولانس هاست. در این مدل به هر آمبولانس یک احتمال مشابه Q (ضریب عدم دسرسی ) نسبت داده میشود که نشان دهنده غیر قابل دسترس بودن آمبولانس ها است. ضریب عدم دسترسی از تقسیم کل مدت زمان هایی که آمبولانس ها در دسترس نیستند بر طول دوره مطالعات ضرب در تعداد کل آمبولانس ها به دست می آید.[21]
مدل مکان یابی قابل اطمینانو مدل دو سطحی ( (TTM, REL-P
بال و لین در سال 1993 مدل REL-P را ارائه نمودند این مدل توسعه یافته مدل LSCM میباشد که در آن یک محدودیت خطی برای اینکه تعداد آمبولانس ها به یک سطح قابل اطمینان برسد، به مدل LSCM اضافه شده است. یک ایراد مهم در این مدل مانند بسیاری از مدل های ارائه شده تاکنون، در نظر نگرفتن ظرفیت آمبولانس ها است.[17]
مندل و همکاران در سال 1988 نیز یک مدل دوسطحی (TTM) با در نظر گرفتن دو نوع آمبولانس مطرح کردند .در این مدل این نکته لحاظ شد که نوع آمبولانس مجهزتر می تواند خدماتی که نوع آمبولانس دیگر ارائه می کند را نیز پوشش دهد. هدف این مدل بیشینه سازی متوسط تقاضای پوشش داده شده است. .[38]
مطالعات اخیر در زمینه مدلهای ایستا
مدل های ارائه شده تاکنون چهارچوب اصلی مدل های موجود در مسئله مکا نیابی مراکز خدمات فوریت های پزشکی را در بر می گیرند؛ بیشتر مطالعاتی که اخیرا انجام شده اند نیز بر پایه این مدل ها شکل گرفته اند.
سیدام و همکاران در سال(2002) یک الگاریتم ژنتیک به منظور بهبود جوابهای حاصل از مدلهای AMEXCLP و MEXCLP ارائه نمودند. .[48] اینگلفسن و همکاران در سال 2007 تاخیرات موجود در خدمت رسانی به بیماران توسط مراکز خدمات فوریت های پزشکی را مورد بررسی قرار دادند و مدل پیشنهادی خود را با اطلاعات به دست آمده از شهر ادمونتون آزمودند.[30]
لایتنر در سال 2004 با بسط مدل FLEET ، اقدام به حل مسئله مکان یابی مراکز خدمات فوریت های پزشکی در شهر فایتویل نمود.[42] نتایج بیانگر یک کاهش قابل ملاحظه در زمان پاسخ گویی به بیماران بود. پلگ و همکاران در سال2004 با بهره گیری از سیستم اطلاعات جغرافیایی ، موفق به کاهش زمان پاسخ گویی آمبولانسها شدند.[23] گالوائو درسال 2005 و همکاران اقدام به ارائه مدلی از ترکیب MEXCLP و MALP نمودند و با استفاده از الگوریتم شبیه سازی تبرید آن را حل کردند. .[26]
راجا گوپالانو همکاران در سال 2008 عملکرد چهار روش ابتکاری را بر روی یک مدل احتمالی مکان یابی بررسی کردند که الگوریتم های جست وجوی ممنوعه و شبیه سازی تبرید بهترین جواب ها را در کمترین زمان یافتند.[44]
2-4 مدل های پویا
همان طورکه ذکر شد تقاضا برای خدمات فوریت های پزشکی در سطح یک منطقه در زمان های مختلف تغییرمی کند. به همین دلیل هنگام مکان یابی ایستگاه های خدمات فوریت های پزشکی می بایست به این نکته دقت کرد که این مکان یابی اولیه نیاز به باز آرایی های دوره ای دارد تا بتوان همیشه در سطح منطقه تحت بررسی پوشش دهی مناسبی داشته باشیم. کلسار و والکر در سال 1974 اولین بار به این نکته پی بردند و یک سیستم بازآرایی چیدمان برای ایستگاه های آتش نشانی ایجادکردند. البته بازآرایی مراکز خدمات فوریت های پزشکی به این دلیل که می بایست در فاصله های زمانی کوتاه صورت گیرد به مراتب مشکل تر است. به این ترتیب تعیین آمبولانس های تخصیص یافته به مرکز خدمات فوریت های پزشکی در بازه های زمانی مختلف، مورد توجه قرار گرفت.[33]
مدل استاندارد دوتایی پویا DDSM))
این مدل اولین مدل پویایی بود که توسط گندرو و همکاران ارائه شد. در این مدل مسئله مکا نیابی مجدد مراکز خدمات فوری تهای پزشکی، در هر لحظه t که یک تقاضا ثبت شود، به منظور توزیع دوباره آمبولانس ها حل می شود. پویایی مدل با استفاده ازاین پارامتر تنظیم ( jl M ) میگردد.[29]
این پارامتر برابر هزینه جابجایی آمبولانس 1 در زمان t از موقعیت کنونی به محل j ∈W است. هنگامی که j همان محل آمبولانس فعلی باشد ( jl M) برابر صفر است. ( jl M ) پیشینه آمبولانس 1 را نیز در نظر می گیرد. به این معنا که اگر آمبولانس 1 قبل از زمان t جابجایی داشته باشد مقدار ( jl M ) بزرگتر در نظر گرفته می شود. متغیر دوتایی yjl برابر یک است اگر و فقط اگر آمبولانس 1 به پایگاه j منتقل شود. به غیر از متغییر yjl تمام متغیرها و پارامترهای دیگر در این مدل مانند مدلDSM تعریف می شوند .
از جمله معایب و محدودیتهای این مدل آن است که هر آمبولانس همانند 1 فقط به یک پایگاه تخصیص داده میشود ، یعنی نمی توان همزمان از یک آمبولانس 1 در پایگاه های مختلف استفاده کرد. گندرو، لاپورته و سمت از روش جست و جوی ممنوع برروی پردازنده های موازی استفاده کردند. آنها دریافتند که اگر زمان بین دو تقاضا به اندازه کافی زیاد باشد می توان مسئله آرایش مجدد را دوباره حل نمود.[55]
مدل استاندارد دوتایی چند دور های (MDSM)
اشمیدو دوئرنر(2010) اقدام به بسط مدل DDSM و مدل mDSM را ارائه نمودند. ویژگی مهم این مدل در نظر گرفتن افق برنامه ریزی چند دوره ای و امکان بازآرایی نحوه ی تخصیص آمبولانس ها به مراکزخدمات فوریت های پزشکی در طول افق برنامه ریزی و در دوره های متوالی است. زمان سفر نیز در این مطالعه وابسته به زمان درنظرگرفته شده و نشان داده شده است که درنظر نگرفتن این نکته باعث ایجاد جواب غیر واقعی با خطای بالا می شود.[52]همچنین مانند مدل بسط داده شده DSM توسط دوئرنر در سال 2005 . در اینجا نیز ظرفیت آمبولانس ها مد نظر قرار داده شد. این مدل جدیدترین و جامع ترین مدل پویای ارائه شده تاکنون در زمینه ی مکان یابی مراکز خدمات فوریت های پزشکی است.[22]
2-5 خطر زلزله در کشورهای جهان سوم
خطر زلزله شهری، بزرگترین خطری است که کشورهای در حال توسعه را تهدید می کند و متاسفانه این تهدید با حداکثر سرعت درحال رشداست [4] در سال ۱۹۵0، فقط کمی بیش ازنصف جمعیت شهری که توسط خطر زلزله تهدید می شدند، درکشورهای درحال توسعه زندگی میکردنددر سال ۲۰۰0، این مقدار به بیش از ۸۵ % افزایش پیدا کرده است .
در حالی که ملتهای در حال توسعه میزان بی تناسبی از خطر زلزله را تحمل می کنند، هزینه های بسیار اندکی صرف تحقیقات مهندسی زلزله که مطابق با نیازهای این کشورها باشدمی شود توکر وهمکارانش [6] تخمین زدند که در طول ۵۰ سال گذشته، سهم تحقیقات مهندسی زلزله سالیانه جهان که برنیازهای کشورهای در حال توسعه متمرکز می باشد، در حدود پانزده 15 %ثابت باقی مانده است .شکل (1- 1)
برآمدهای این اختلاف شگفت انگیز نخواهد بود. در طول قرن گذشته، میزان تلفات حاصل از زلزله در ایالات متحده و ژاپن بشدت کاهش یافته است. در حالی که در کشورهای در حال توسعه، میزان تلفات هنوز بالا است

جمعیت شهری مورد تهدید زلزله در جهان
کشورهای در حال توسعه کشورهای صنعتی
شکل 2-2جمعیت شهری جهان با گذشت زمان، بیشتر توسط زلزله تهدید می گردد. این افزایش در کشورهای در حال توسعه[4]
142875952500
تحقیقات مهندسی زلزله جهان
برای نیازهای کشورهای در حال توسعه برای نیازهای کشورهای صنعتی
شکل2-3 سهم هزینه های جهان که صرف تحقیقات مهندسی در زلزله می شود. همانطور که می بینید این سهم در کشورهای در حال توسعه کم باقی مانده است [4]

متوسط تعداد تلفات به ازای زلزله های مرگبار
کشورهای در حال توسعه کشورهای صنعتی
شکل 2-4 در طول قرن گذشته میزان تلفات حاصل از زلزله در کشورهای صنعتی با عامل ۱۰ کاهش یافته است (در نتیجه طراحی و پیاده کردن سازه های مناسب، برنامه ریزی شهری و سیستم امدادرسانی مناسب ) در حالی که در کشورهای در حال توسعه این میزان هنوز بالا است (4)
مطابق با گفته های دستیار دفتر بلاهای خارجی ایالات متحده، هر دوی ملتهای در حال توسعه و صنعتی در نیمه اول قرن بیستم، تقریبا ۱۲ هزار مرگ به ازای هر زلزله مرگبار را تحمل کردند،در نیمه دوم،تعداد تلفات حاصل از زلزله در کشورهای صنعتی کاهش یافت در حالی که چنین امری در کشورهای درحال توسعه رخ نداده است [4] بر اساس مشاهدات قرن گذشته، می توان به این نتیجه رسید که بالا ماندن خطر زلزله شهری درکشورهای در حال توسعه، بی اطلاعی از این ریسک و ابزارهای مناسب مدیریت آن می باشد.

2-5-1 ایران و زلزله

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *