مقالات

*193

دانشگاه آزاد اسلامي واحد تاکستان
دانشکده علوم انساني
گروه حسابداري
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد (M.A)
گرايش: حسابداري
عنوان:
مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت‏هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
استاد راهنما :
دکتر وهاب رستمي
استاد مشاور:
دکتر بهزاد قرباني
دانشجو:
حسين کاظمي
پاييز 1392

10706102320290

دانشگاه آزاد اسلامي
واحد تاکستان
تعهد اصالت رساله يا پايان نامه
اينجانب حسين کاظمي دانش آموخته مقطع کارشناسي ارشد ناپيوسته/ دکتراي حرفه اي/ دکتراي تخصصي در رشته حسابداري که در تاريخ 29/08/92 از پايان‏ نامه/ رساله خود تحت عنوان
“مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت‏هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران” با کسب نمره………………….. و درجه………………………. دفاع نموده ام بدين وسيله متعهد مي شوم:
اين پايان نامه/رساله حاصل تحقيق و پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده و در مواردي که از دستاوردهاي علمي و پژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه، کتاب، مقاله و…) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رويه موجود، نام منبع مورد استفاده و ساير مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
اين پايان نامه/رساله قبلاً براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي(هم سطح، پايين تر يا بالاتر) در ساير دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي ارائه نشده است.
چنانچه بعد از فراغت از تحصيل، قصد استفاده و هرگونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب،ثبت اختراع و… از اين پايان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم.
چنانچه در هر مقطعي زماني خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشي از آن را مي پذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصيلي ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگي:
حسين کاظمي تاريخ و امضاء

دانشگاه آزاد اسلامي
واحد تاکستان
بسمه تعالي
از رساله آقاي / خانم حسين کاظمي در جلسه مورخ 29/08/92 با حضور امضاء کنندگان ذيل دفاع بعمل آمد و با نمره 17.70 و درجه عالی مورد تصويب قرار گرفت.
1- استاد راهنما دکتر وهاب رستمي امضاء
2- استاد مشاور دکتر بهزاد قرباني امضاء
3- استاد داور دکتر مهدي بشکوه امضاء
4- مدير گروه آموزشي دکتر وهاب رستمي امضاء
5- نماينده معاونت پژوهشي علیرضا رستم آقایی امضاء

دانشگاه آزاد اسلامي واحد تاکستان
دانشکده علوم انساني
گروه حسابداري
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد (M.A)
گرايش: حسابداري
عنوان:
مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت‏هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
استاد راهنما :
دکتر وهاب رستمي
استاد مشاور:
دکتر بهزاد قرباني
دانشجو:
حسين کاظمي
پاييز 1392
تقديم به :

پدر و مادر مهربانم، به خاطر وجودشان که عشق به يادگيري مستمر را در من به وديعه نهادند و با صبر، تحمل و تشويق در تمامي لحظات، مرا در به انجام رسانيدن اين تحقيق ياري رساندند.

سپاسگزاري:
سپاس ايزد منان را كه توفيق فراگيري علم را بر من عطا فرمود و مرا در كوران مشكلات و سختي‌ها ياري نمود، تا اين رساله را با موفقيت به پايان برسانم.
در طول دوران تحصيلي و تهيه اين پايان نامه از راهنمايي ها و مساعدت‌‌هاي اساتيد و سروران عزيزي بهره ‌برده‌ام كه در اينجا لازم است از همه ايشان مراتب سپاس قلبي و تشكر خالصانه خود را داشته باشــــم.
از استاد راهنما و مدير گروه محترم جناب آقاي دکتر وهاب رستمي که در به ثمر رسيدن اين تحقيق زحمات فراواني متحمل شدند و همچنين جناب آقاي دکتر بهزاد قرباني که مسئوليت استاد مشاور اين رساله را عهده دار بودند صميمانه تشکر مي نمايم و برايشان توفيقات روز افزون در انجام خدمات علمي ، فرهنگي و آموزشي از خداوند بزرگ آرزومندم.

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چكيده: ……………………………………………………………………………………………………………………………………… 1
مقدمه: ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 2
فصل اول: كليات تحقيق1-1- مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………. 4
1-2- بيان مسأله ………………………………………………………………………………………………………………………… 5
1-3- اهميت و ضرورت تحقيق …………………………………………………………………………………………………… 7
1-4- اهداف تحقيق ……………………………………………………………………………………………………………………. 8
1-5- چارچوب نظري تحقيق ……………………………………………………………………………………………………… 9
1-6- فرضيه هاي تحقيق …………………………………………………………………………………………………………… 10
1-7- روش تحقيق …………………………………………………………………………………………………………………… 10
1-8- قلمرو تحقيق …………………………………………………………………………………………………………………… 10
1-9- جامعه آماري …………………………………………………………………………………………………………………… 11
1-10- متغيرهاي تحقيق ……………………………………………………………………………………………………………. 11
1-11- تعريف واژه ها و اصطلاحات ………………………………………………………………………………………….. 12
1-12- ساختار کلي تحقيق ………………………………………………………………………………………………………… 13
فصل دوم: مروري بر ادبيات تحقيق2-1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………….. 16
2-2-1- مفاهيم مختلف سود …………………………………………………………………………………………………….. 17
2-2-1-1- سود ……………………………………………………………………………………………………………………… 17
2-2-1-2- اهداف گزارشگري سود …………………………………………………………………………………………… 17
2-2-1-3- پيش بيني سود و استفاده کنندگان پيش بيني سود ………………………………………………………… 18
2-2-1-4- فوايد سود براي سرمايه گذاران …………………………………………………………………………………. 19
2-2-2- مفاهيم مديريت سود ……………………………………………………………………………………………………. 20
2-2-3- انگيزه هاي مديريت سود ……………………………………………………………………………………………… 23
2-2-3-1- قراردادهاي بين مديران و مالکان ……………………………………………………………………………….. 23
2-2-3-2- قراردادهاي بين مديران و بستانکاران ………………………………………………………………………….. 24
2-2-3-3- انگيزه هاي سياسي …………………………………………………………………………………………………… 24
2-2-3-4- انگيزه هاي مالياتي …………………………………………………………………………………………………… 25
2-2-3-5- تغييرات در مديران ارشد اجرايي ……………………………………………………………………………….. 25
2-2-3-6- انگيزه هاي مربوط به نخستين عرضه عمومي ………………………………………………………………. 25
2-2-3-7- کاستن از هزينه هاي معاملاتي …………………………………………………………………………………… 26
2-2-3-8- برآوردن انتظارات ……………………………………………………………………………………………………. 26
2-2-4- الگوهاي مديريت سود …………………………………………………………………………………………………. 26
2-2-4-1- الگوي به دست آوردن آرامش …………………………………………………………………………………… 26
2-2-4-2- الگوي حداکثر کردن سود …………………………………………………………………………………………. 27
2-2-4-3- الگوي حداقل کردن سود ………………………………………………………………………………………….. 27
2-2-4-4- الگوي هموارسازي سود …………………………………………………………………………………………… 27
2-2-5- طبقه بندي مديريت سود ………………………………………………………………………………………………. 28
2-2-5-1- انواع روش هاي مديريت سود ………………………………………………………………………………….. 28
2-2-5-1-1- اندوخته ارزيابي يا ذخيره ارزيابي ………………………………………………………………………….. 29
2-2-5-1-2- انتخاب روش هاي حسابداري ………………………………………………………………………………. 29
2-2-5-1-3- برآوردهاي حسابداري …………………………………………………………………………………………. 30
2-2-5-1-4- تصميمات اقتصادي …………………………………………………………………………………………….. 30
2-2-6- انواع مديريت سود ……………………………………………………………………………………………………… 32
2-2-6-1- مديريت سود خوب در برابر مديريت سود بد …………………………………………………………….. 33
2-2-7- هموارسازي سود …………………………………………………………………………………………………………. 34
2-2-8- نظريه مديريت سود ……………………………………………………………………………………………………… 37
2-2-8-1- ارتباط ارزشي سود و نظريه هاي مديريت سود ……………………………………………………………. 38
2-2-8-2- منتخب نظريه هاي رقيب ………………………………………………………………………………………….. 38
2-2-9- روش هاي مديريت سود412-2-9-1- تنظيم زمان معامله422-2-9-2- روش هاي تسهيم هزينه422-2-9-3- پيش بيني اجزاي اختياري اقلام تعهدي به کمک متغيرهاي حسابداري432-2-9-4- پيش بيني روابط بين اقلام تعهدي و جريان‏هاي نقدي442-2-10- اقلام تعهدي اختياري …………………………………………………………………………………………………. 45
2-2-10-1- هدف از حسابداري بر مبناي تعهدي چيست؟ …………………………………………………………… 45
2-2-10-2- اقلام تعهدي …………………………………………………………………………………………………………. 45
2-2-11- کشف و اندازه گيري مديريت سود با اقلام تعهدي اختياري ……………………………………………. 47
2-2-11-1- روش هاي اندازه گيري مديريت سود492-3- بخش دوم- سياست هاي تقسيم سود512-3-1- چرا شرکت ها سود پرداخت مي کنند؟512-3-2- روش هاي پرداخت سود سهام ……………………………………………………………………………………… 52
2-3-2-1- سود نقدي ……………………………………………………………………………………………………………… 52
2-3-2-2- گواهي موقت سود سهام …………………………………………………………………………………………. 52
2-3-2-3- پرداخت به صورت دارايي ………………………………………………………………………………………… 53
2-3-2-4- سود سهمي …………………………………………………………………………………………………………….. 53
2-3-3- پرداخت سود سهام …………………………………………………………………………………………………….. 53
2-3-4- سياست هاي متداول تقسيم سود …………………………………………………………………………………… 55
2-3-4-1- توجيه ثبات سود سهام ……………………………………………………………………………………………… 56
2-3-4-2- نسبت پرداخت سود سهام در بلند مدت …………………………………………………………………….. 57
2-3-4-3- موارد درخور توجه در طرح خط مشي تقسيم سود 572-3-4-4- نظريه هاي سياست تقسيم سود572-3-4-5- عوامل موثر بر سياست هاي تقسيم سود 612-3-4-6- دلايل تمايل سهامداران به دريافت سود سهام به صورت نقدي 642-3-4-7- بهبود و توسعه خط مشي هاي سود سهام 652-3-4-7-1- پرداخت سود سهام باثبات (بدون تغيير)652-3-4-7-2- پرداخت سود سهام پايدار در سطح کمتر 652-3-4-7-3- پرداخت سود سهام پايدار در سطح بالاتر 662-3-4-7-4- تغييرات سود سهام متناسب با تغييرات درآمد 662-3-4-7-4- تغييرات سود سهام متناسب با تغييرات درآمد 662-3-4-7-5- سود سهام پايين به اضافه سودهاي سهام فوق العاده 662-3-4-7-6- عدم پرداخت سود سهام براي يک دوره بلند مدت 662-3-4-7-7- محتواي اطلاعاتي سود سهام 662-3-4-8- مکاتب فکري در مورد تقسيم سود 672-4- ارتباط بين مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود 682-5- بخش سوم: پيشينه تحقيق 682-5-1- تحقيقات داخلي 692-5-1-1- تحقيقات انجام شده پيرامون مديريت سود 692-5-1-2- تحقيقات انجام شده پيرامون سياست هاي تقسيم سود732-5-2- تحقيقات خارجي802-5-2-1- تحقيقات انجام شده پيرامون مديريت سود802-5-2-2- تحقيقات انجام شده پيرامون سياست هاي تقسيم سود 82فصل سوم: روش‌ اجراي تحقيق3-1- مقدمه 903-2- طرح تحقيق 903-3- روش تحقيق913-3-1- فرضيه هاي تحقيق913-3-2- متغيرهاي تحقيق و نحوه اندازه گيري آن ها923-3-2-1- متغير وابسته923-3-2-2- متغير مستقل923-3-2-2-1- اندازه گيري اقلام تعهدي اختياري 943-3-2-3- متغيرهاي کنترل 953-3-3- مدل تحقيق 963-3-3-1- مدل مفهومي تحقيق 973-3-4- جامعه آماري و نمونه آماري 983-3-4-1- محاسبه حجم نمونه و روش نمونه گيري 983-3-5- قلمرو تحقيق 993-3-6- روش جمع آوري اطلاعات 993-3-7- آمار توصيفي 1003-3-8- آزمون هاي انتخاب روش مناسب 1003-3-8-1- آزمون F ليمر 1003-3-8-2- آزمون هاسمن 1013-3-9- تابع آماره 1013-3-10- تحليل رگرسيون 1023-3-10-1- آزمون براي معني دار بودن رگرسيون و تاييد يا رد فرضيه 1023-3-10-2- ضريب همبستگي پيرسون 1033-3-10-3- آزمون دوربين- واتسون 1033-3-10-4- آزمون همخطي 1043-4- خلاصه فصل 104فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها4-1- مقدمه‏ 1064-2- شاخص هاي توصيفي متغيرها 1074-3- برآورد پارامترهاي مربوط به اندازه گيري اقلام تعهدي اختياري 1094-3-1- برآورد مدل در قلمرو زماني پژوهش 1094-4- آزمون نرمال بودن داده ها 1134-4-1- آزمون کولموگروف- اسميرنف براي متغير وابسته سود تقسيمي 1134-4-2- آزمون کولموگروف- اسميرنف براي متغير وابسته تغييرات سود تقسيمي 1144-5- آزمون فرضيه هاي تحقيق 1164-5-1- بررسي ايستايي (مانايي) متغيرهاي پژوهش 1164-5-2- بررسي ضريب همبستگي بين متغيرها 1174-5-3- بررسي اعتبار مدل 1194-5-4- آزمون فرضيه اول 1194-5-4-1- مدل رگرسيون براي آزمون فرضيه اول 1204-5-4-2- آزمون هاي انتخاب مدل مناسب 1204-5-4-3- ضريب همبستگي پيرسون متغيرها در آزمون فرضيه اول 1214-5-4-4- تحليل رگرسيوني فرضيه اول (آزمون دوربين- واتسون) 1234-5-4-5- آزمون معنادار بودن مدل رگرسيون (ANOVA) 1244-5-4-6- آزمون معنادار بودن ضرايب رگرسيوني فرضيه اول (Coefficients) 1254-5-4-7- آزمون همخطي 1254-5-5- آزمون فرضيه دوم 1274-5-5-1- مدل رگرسيون براي آزمون فرضيه دوم …………………………………………………………………….. 127
4-5-5-2- آزمون انتخاب مدل مناسب …………………………………………………………………………………….. 128
4-5-5-3- تحليل رگرسيوني فرضيه دوم (آزمون دوربين- واتسون) 1304-5-5-4- آزمون معنادار بودن مدل رگرسيون (ANOVA) 1314-5-5-5- آزمون معنادار بودن ضرايب رگرسيوني فرضيه دوم (Coefficients) 1324-5-5-6- آزمون همخطي 1324-5-6- خلاصه فصل 135فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پيشنهادات5-1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………… 137
5-2- خلاصه تحقيق ………………………………………………………………………………………………………………. 137
5-3- خلاصه نتايج حاصل از پژوهش 1385-3-1- تجزيه و تحليل نتايج حاصل از آزمون فرضيه ها 1395-4- نتيجه گيري کلي تحقيق 1415-5- پيشنهادات …………………………………………………………………………………………………………………… 142
5-5-1- پيشنهادهايي در راستاي يافته هاي پژوهش 1425-5-2- پيشنهادهايي براي پژوهش هاي آتي 1435-6- محدوديت هاي تحقيق 144پيوست ها:
پيوست شماره يک: نام شرکت هاي نمونه تحقيق 146پيوست شماره دو: اقلام تعهدي اختياري 147پيوست شماره سه: خروجي نرم افزار 148منابع و ماخذ:
منابع فارسي: 159منابع لاتين: 164منابع اينترنتي: 167چکيده انگليسي: 168فهرست جداول:
جدول (2-1): شاخص هاي اقلام تعهدي اختياري 50جدول (2-2): مراحل محاسبه تا پرداخت سود سهام 54جدول (2-3): خلاصه تحقيقات انجام شده در زمينه مديريت سود 85جدول (2-4): خلاصه تحقيقات انجام شده در زمينه سياست هاي تقسيم سود 87جدول (3-1): مدل مفهومي تحقيق 97جدول (4-1): شاخص هاي توصيفي متغيرها 108جدول (4-2): آزمون F ليمر براي انتخاب داده هاي تابلويي در برابر داده هاي تلفيقي 110جدول (4-3): آزمون هاسمن براي انتخاب الگوي اثرات ثابت در برابر الگوي اثرات تصادفي 110 جدول (4-4): خلاصه مدل رگرسيوني الگوي اثرات تصادفي متغيرهاي اقلام تعهدي 111جدول (4-5): آزمون کولموگروف- اسميرنف (KS) سود تقسيمي 113جدول (4-6): آزمون کولموگروف-اسميرنف سود تقسيمي تبديل شده 114جدول (4-7): آزمون کولموگروف-اسميرنف (KS) تغييرات سود تقسيمي 115جدول (4-8): آزمون کولموگروف-اسميرنف تبديل لگاريتمي تغييرات سود تقسيمي 115جدول (4-9): بررسي نرمال بودن توزيع متغير وابسته 116جدول (4-10): آزمون ايستايي (پايايي) متغيرهاي پژوهش 117جدول (4-11): آزمون F ليمر براي انتخاب داده هاي تابلويي در برابر داده هاي تلفيقي 120جدول (4-12): آزمون هاسمن براي انتخاب الگوي اثرات ثابت در برابر الگوي اثرات تصادفي 121جدول (4-13): ضريب همبستگي پيرسون بين متغيرهاي فرضيه اول 122جدول (4-14): نتايج آزمون فرضيه اول بر اساس ضريب همبستگي پيرسون 123جدول (4-15): خلاصه مدل خطي فرضيه اول و آزمون دوربين- واتسون 123جدول (4-16): تحليل واريانس مدل رگرسيوني فرضيه اول (ANOVA) 124جدول (4-17): ضرايب رگرسيوني فرضيه اول 125جدول (4-18): بررسي همخطي بين متغيرهاي مستقل در فرضيه اول 126جدول (4-19): آزمون F ليمر براي انتخاب داده هاي تابلويي در برابر داده هاي تلفيقي 128جدول (4-20): ضريب همبستگي پيرسون بين متغيرهاي فرضيه دوم 129جدول (4-21): نتايج آزمون فرضيه دوم بر اساس ضريب همبستگي پيرسون 130جدول (4-22): خلاصه تحليل رگرسيوني فرضيه دوم 130جدول (4-23): تحليل واريانس مدل رگرسيوني فرضيه دوم (ANOVA) 131جدول (4-24): ضرايب رگرسيوني فرضيه دوم 132جدول (4-25): بررسي همخطي بين متغيرهاي مستقل در فرضيه دوم 133جدول (4-26): خلاصه يافته هاي حاصل از آزمون فرضيه ها 134جدول (5-1): خلاصه يافته هاي تحقيق 141فهرست نمودارها:
نمودار (2-1): انواع هموارسازي سود 36نمودار (2-2): مکاتب فکري در مورد تقسيم سود 67فهرست شکل ها:
شکل (4-1): پراکنش باقيمانده ها در مقابل مقادير پيش بيني 112شکل (4-2): برآورد پارامتر λ در داده هاي سود تقسيمي براي تبديل نرمال 114شکل (4-3): ناحيه رد و قبول فرض صفر در سطح اطمينان 95% 118شکل (4-4): نمودار پراکنش بين متغيرهاي شامل در مدل رگرسيوني فرضيه اول 121شکل (4-5): نمودار باقيمانده ها در مقابل مقادير برازش شده 127شکل (4-6): نمودار پراکنش متغيرهاي مربوط به مدل رگرسيوني فرضيه دوم 128شکل (4-7): نمودار باقيمانده ها در مقابل مقادير برازش شده 134چکيده
در پژوهش حاضر رابطه بين مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت‏هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسي قرار گرفته است. بدين منظور نمونه اي از شرکت هاي حاضر در بورس که صورت‏هاي مالي و گزارش فعاليت هيات مديره مربوط به پايان سال هاي 1386 تا 1390 را منتشر کرده بودند، به روش حذف سيستماتيک انتخاب و با توجه به محدوديت هاي تحقيق در نهايت شامل 70 شرکت گرديد. اقلام تعهدي اختياري با استفاده از مدل تعديل شده جونز (1995)، که در مطالعات قبلي (هاشمي و بهزادفر ، 1390 ، آقايي و ديگران ، 1391) نيز به کار رفته است به عنوان شاخصي براي اندازه‏گيري مديريت سود در شرکت‏ها تعيين گرديد و به منظور سنجش سياست‏هاي تقسيم سود، از نسبت سود سهام پرداختي و مدل کاملا تعديل شده لينتنر (1956) استفاده شد. فرضيه‏هاي پژوهش با استفاده از رگرسيون خطي چند متغيره مورد واکاوي قرار گرفته است. نتايج آزمون فرضيه هاي تحقيق نشان مي دهد که بين دامنه اتكا به فعاليت هاي مديريت سود و نسبت پرداخت سود سهام رابطه معني داري وجود ندارد. نتيجه ديگر اينكه بين فعاليت هاي مديريت سود در شركت‏هايي که تغييرات سود تقسيمي پايداري دارند رابطه معني‏داري وجود دارد. به عبارت ديگر، در اين‏گونه شركت ها، مديريت سود نسبت به ساير شركت ها بيشتر است. يافته هاي پژوهش در انطباق با تحقيق جهانزيب و همکاران (2012) که مديريت‏ سود و سياست هاي تقسيم سود در بورس کراچي در پاکستان را مورد بررسی قرار دادند و نيز منطبق با تحقيق تحقيق تهراني و ذاکري (1388) که به بررسي رابطه بين کيفيت سود و سود تقسيمي در شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند است، اما با تحقيقات پورحيدري و ديگران (1388) و خدادادي و جان جاني (1390) که به ارزيابي مديريت سود و سودآوري در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند، مغاير است.
کليد واژه: مديريت سود، سياست هاي تقسيم سود، اقلام تعهدي اختياري، مدل تعديل شده جونز
فصل اول
کليات تحقيق
1-1- مقدمه
وجود بازارهاي سرمايه، يکي از ابزارهاي توسعه اقتصادي مي باشد. بازارهاي سرمايه و شرکت هاي سهامي اين امکان را فراهم مي آورند که تعداد زيادي از صاحبان سرمايه، با سرمايه هاي کوچک و بزرگ، در يک واحد اقتصادي مشارکت کنند و به اين ترتيب، مشکل تأمين سرمايه هاي کلان براي ايجاد طرح هاي صنعتي بزرگ برطرف مي گردد. هر کشوري مي تواند با ايجاد بازار بورس مطمئن و امن، سرمايه هاي سرگردان جامعه را جمع آوري کرده و آن را در مسيرهاي توليد و ايجاد ارزش افزوده هدايت کند و از طريق اين ارزش افزوده (حقوق، سود سهام و سهم دولت به عنوان ماليات و غيره) گامي به طرف توسعه اقتصادي کشور بردارد. پژوهش هايي که در مورد مسائل مختلف مربوط به بورس صورت مي گيرد، مي‏تواند نقاط ضعف و قوت را مشخص نموده و کمک شاياني به سازمان بورس اوراق بهادار در ايفاي نقش بزرگي که به عهده دارد بنمايد، همچنين اين پژوهش ها مي تواند به تصميم گيري صحيح سهامداران کمک کند و تخصيص بهينه منابع اقتصادي، به نحو مطلوب تري صورت گرفته و وضع سرمايه گذاري بهتر گردد.
سود متشکل از اقلام نقدي و تعهدي است و اقلام تعهدي سود تا حدود زيادي در کنترل مديريت هستند و وي ميتواند براي بهتر جلوه دادن عملکرد شرکت و افزايش قابليت پيش بيني سودهاي آينده در اقلام تعهدي سود دست برده و به اصطلاح امروزي سود را مديريت کند. به بيان ديگر، مديران تلاش مي‏کنند تا با انتخاب روشهاي مجاز حسابداري، نتايجي قابل پيش بيني و ثابت خلق کنند. زيرا اغلب سرمايهگذاران و مديران اعتقاد دارند شرکتهايي که روند سودآوري مناسبي دارند و سود آنها دچار تغييرات عمده نميشود نسبت به شرکتهاي مشابه، ارزش بيشتر و قابليت پيشبيني و مقايسه بيشتري دارند. از سوي ديگر، با توجه به تئوري نمايندگي مديران مي توانند از انگيزه لازم براي دستکاري سود به منظور حداکثر کردن منافع خود برخوردار باشند. مديريت سود، برآيند درجه‏اي از قابليت انعطاف و اعمال نظري است که مديران در گزارشگري خود دارند. مديران ممکن است از اين قدرت خود براي مديريت فرصت طلبانه سود يا انتقال اطلاعات محرمانه درباره عملکرد آتي شرکت استفاده نمايند. بيشتر محققين دريافته اند که مديريت سود با انگيزه گمراه کردن استفاده کنندگان از صورت هاي مالي و يا انحراف از نتايج قراردادي که بستگي به سودهاي حسابداري دارد انجام مي شود. معمولا سود به عنوان عاملي براي تدوين سياست هاي تقسيم سود و راهنمايي براي سرمايه گذاري و بالاخره عاملي براي پيش بيني به شمار مي آيد.
مديران، تحليل گران و سرمايه گذاران بيشترين توجه خود را به سود گزارش شده شرکت ها اختصاص داده‏اند. مديران، از حفظ روند رو به رشد سود منتفع مي شوند، زيرا پاداش آن ها به ميزان سود شرکت ها بستگي دارد. مديريت سود به يکي از عوامل موثر در رسوايي اخير برخي شرکت هاي بزرگ دنيا تبديل شده است، از اين رو از آن، به عنوان يک عامل زيان بخش براي شرکت ها قضاوت مي شود. انرون و ورلدکام هر کدام به نحوي با فرصت هايي از مديريت سود مواجه شدند که منجر به ورشکستگي آنان شد به طوري که از آنها به عنوان بزرگترين ورشکستگي در تاريخ ايالات متحده ياد مي شود. به هر ترتيب برخي معتقدند که مديريت سود مي تواند سودمند باشد چرا که آن، با انتقال اطلاعات خصوصي به سهامداران و دولت، ارزش اطلاعات را بالا مي برد.
1-2- بيان مسئله
در سال هاي اخير در حوزه تحقيقات حسابداري، موضوع مديريت سود مورد توجه حسابداران قرار گرفته است. پژوهشگران عموما بر اين باورند که مديران به منظور نشان دادن تصويري ثابت از روند سودآوري در چارچوب منعطف اصول و روش هاي حسابداري، به مديريت سود دست مي زنند. بنابراين به نظر مي رسد مديران شرکت هايي که عملکرد اجرايي ضعيف دارند و از آن ها عملکرد اجرايي ضعيف يا خوب در آينده انتظار مي رود، با مصلحت انديشي درآمد شرکت را افزايش يا کاهش مي دهند تا با تهديد از دست دادن شغل‏شان مبارزه کنند. تا کنون تعريف واحدي از مديريت سود صورت نگرفته است. دي جورج (1999) مديريت سود را نوعي دستکاري مصنوعي سود توسط مديريت، جهت حصول به سطح مورد انتظار سود براي بعضي از تصميم‏هاي خاص، مثل برآورد روند سودهاي قبلي براي پيش بيني سودهاي آتي تعريف کرده است. بطور کلي مديريت سود به عنوان اقدامات آگاهانه به عمل آمده توسط مديريت جهت رسيدن به اهداف خاص در چارچوب رويه هاي حسابداري تعريف مي شود (اسکات ، 2003). حداکثر سازي سود و شيوه توزيع آن از جمله موضوعات مهمي هستند که مديريت هر واحد تجاري بايد بررسي و تفکر در مورد آن ها را به عنوان مهم ترين وظيفه خود در نظر داشته باشد. اگر يک واحد تجاري در تحصيل سود و برنامه ريزي وجوه نقد ناموفق بوده و قدرت بازپرداخت ديون و تعهدات در هنگام سررسيد و توزيع سود سهام به موقع را نداشته باشد، قطعا قادر به نيل به اهداف مورد نظر نبوده و تداوم فعاليت آن زير سوال خواهد رفت.
محرک هاي اساسي پديده هموارسازي سود سهام که ابتدا لينتنر (1956) آن را مطرح کرد، هنوز شناخته نشده است. با وجود آن که مدل لينتنر بهترين توضيح ارائه شده از فرآيند تعيين سود سهام است، اما توجيه نظري ندارد. علاوه بر اين درک درستي از علت تغيير سود سهام وجود ندارد، به ويژه زماني که شرکت ها سود تقسيمي را افزايش مي دهند. موضوع سياست تقسيم سود سال ها است که موضوع جالب و بحث برانگيز در مديريت مالي مي باشد که تا کنون پاسخ مشخصي براي آن ارائه نشده است، تا جايي که فيشر بلک (1976) از آن به عنوان معماي سود سهام ياد مي کند. براي مثال هنوز روشن نشده است که چرا شرکت ها سود تقسيم مي کنند يا چرا سود تقسيمي خود را تغيير مي دهند و هنوز معلوم نيست که چرا شرکت ها بخش زيادي از سود خود را تقسيم مي کنند، در حالي که موديلياني و ميلر (1961) نشان داده‏اند که چگونگي تقسيم کردن سود تاثيري بر ارزش شرکت ندارد. سياست تقسيم سود را مي توان ايجاد تعادل بين سود انباشته شرکت از يک طرف و پرداخت وجه نقد و انتشار سهام جديد از طرف ديگر تعريف کرد (خدادادي ، 1388: ‏107). سرمايه گذاران معتقدند که سود ثابت در مقابل سود داراي نوسان، پرداخت سود تقسيمي بالاتري را تضمين مي کند. همچنين نوسانات سود به عنوان يک معيار مهم از ريسک کلي شرکت قلمداد مي شود و شرکت هاي داراي سود هموارتر داراي ريسک کمتري مي باشد. بنابراين شرکت‏هايي که از سود ثابتي برخوردارند، بيشتر مورد علاقه سرمايه گذاران بوده و از نظر آن ها محل مناسب‏تري براي سرمايه گذاري محسوب مي شوند. سود حسابداري بر اساس مبناي تعهدي شناسايي مي‏گردد. معمولا استفاده از مبناي تعهدي موجب متفاوت شدن ميزان سود عملياتي گزارش شده با خالص جريان هاي نقدي حاصل از عمليات و گزارش يک سري اقلام تعهدي در صورت هاي مالي مي شود (ثقفي و هاشمي ، 1373 ، مشايخي و ايوري ، 1388). مديريت سود در شرکت هايي رخ مي دهد که از طريق اقلام تعهدي اختياري تصوير مطلوبي از عملکرد شرکت و وضعيت مالي آن ارائه نمايند. بطور کلي تشخيص سياست هاي تقسيم سود (تغييرات تقسيم سود) و هم چنين منبع مالي جهت توزيع سود سهام براي مديران، سهامداران و سرمايه‏گذاران شرکت هاي بزرگ و شرکت هاي داراي فرصت هاي سرمايه گذاري سودآور حائز اهميت است که در تحقيق حاضر به بررسي امکان وجود رابطه بين مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت‏هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته شده است. در اين پژوهش، پژوهشگر در تلاش است تا به پرسش هاي زير پاسخ دهد :
1) آيا شرکت هايي که بيشتر به فعاليت هاي مديريت سود مبادرت مي ورزند، نسبت پرداخت سود بالايي دارند؟
2) آيا شرکت هايي که مديريت سود بالايي دارند، سود با ثبات تري توزيع مي کنند؟
1-3- اهميت و ضرورت تحقيق
امروزه مديريت سود يکي از موضوعات بحث برانگيز و جذاب در پژوهش هاي حسابداري به شمار مي‏رود. به دليل اين که سرمايه گذاران به عنوان يکي از فاکتورهاي مهم تصميم گيري، به رقم سود توجه خاصي دارند. پژوهش ها نشان داده است که نوسان کم و پايدار سود، حکايت از کيفيت آن دارد. به اين ترتيب، سياست سود تقسيمي با ثبات به سرمايه گذاران امکان مي دهد که با اطمينان خاطر بيشتر در سهام شرکت هايي سرمايه گذاري کنند که روند سود آنها باثبات تر است. يکي از روش هايي که گاهي اوقات براي آرايش اطلاع رساني وضعيت مطلوب شرکت ها مورد استفاده قرارمي گيرد، مديريت سود مي باشد. مديريت سود به مداخله عمومي مديريت در فرايند تعيين سود که غالباً در راستاي اهداف دلخواه مديريت مي باشد اطلاق مي گردد. مديريت سود روشي است که توسط مديريت جهت دستکاري داده ها به کار مي‏رود. به عنوان مثال، هموار نمودن سود براي کسب اطمينان بيشتر سرمايه گذاران از پايداري سود، نمونه‏اي از دستکاري داده ها محسوب مي شود. اين قبيل اقدامات ممکن است داده هاي موجود در صورت‏هاي مالي را به ميزان قابل ملاحظه اي تحت تأثير قرار دهد. مديران شرکت ها ممکن است به منظور نشان دادن ثبات در بهبود و کارايي مديريت، اقدام به دستکاري در ثبت هاي حسابداري معاملات شرکت نمايند و در اين ارتباط براي خود اعتبار کاذبي ايجاد کنند. هدف مديريت اين است که شرکت را در نظر سرمايه گذاران و بازار سرمايه با ثبات و پويا نشان دهد. از طرفي سودآوري يکي از معيارهاي اصلي سنجش عملکرد مديريت واحد انتفاعي محسوب مي شود. علاوه بر آن مبنا و معيار ارزش گذاري سهام واحدهاي انتفاعي که در نهايت موجب تحقق حداکثر شدن ثروت سهامداران است، نيز مي باشد. سياست تقسيم سود در بين سهامداران، تداوم فعاليت شرکت را ممکن مي سازد و حداکثر نمودن ثروت سهامداران را تحقق مي‏بخشد و بر انتظار سهامداران، منابع نقد در دسترس، شيوه تامين مالي، ساختار مالي و تداوم فعاليت واحد انتفاعي تاثير مستقيم دارد. آشنايي با روش هاي تقسيم سود و آگاهي از تاثير اين سياست ها بر وضعيت مالي شرکت و فعاليت هاي کوتاه مدت و بلند مدت واحد تجاري، کارايي و اثر بخشي سياست هاي تقسيم سود را ارتقا مي‏بخشد (رضواني راز ، 1388: 93). پژوهش هاي وسيعي در مديريت سود انجام شده است، اما پژوهش در خصوص عوامل تأثيرگذار در انتخاب نوع خاصي از مديريت سود کاملاً کم است و به طور کلي اهميت و ضرورت اين پژوهش اين است که به گونه تجربي به سرمايه گذاران و صاحبان سود نشان دهد که مديران شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار چه نوع مديريت سودي را اعمال مي کنند تا بدان وسيله با اتخاذ سياست هاي تقسيم سود مناسب بيشترين منافع را براي سهامداران داشته باشد. با توجه به موارد ذکر شده مي توان به اهميت و ضرورت تحقيق حاضر پي برد و انجام اين‏گونه پژوهش ها را ضروري دانست.
1-4- اهداف تحقيق
پژوهش حاضر، در راستاي احساس نياز به غني تر نمودن پژوهش هاي حسابداري در زمينه مديريت سود و سياست تقسيم سود در شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران صورت گرفته است که شامل اهداف زير مي باشد:
الف) هدف کلي:
ارزيابي تأثير دامنه فعاليت هاي مديريت سود بر سياست هاي تقسيم سود در ميان شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد.
ب) اهداف ويژه:
توسعه ادبيات مرتبط با مديريت سود به ويژه نتايج کاربرد مدل تعديل شده جونز
توسعه ادبيات مرتبط با سياست هاي تقسيم سود با کمک مدل کاملا تعديل شده لينتنر
توسعه و رديابي آثار و ارتباط سياست پرداخت مبلغ ثابت سود سهام و ثبات در پرداخت نرخ سود سهام
ج) اهداف کاربردي:
ايجاد اطمينان و افزايش اعتماد سرمايه گذاران خرد: چنانچه اثر بخشي دامنه فعاليت هاي مديريت سود بر سياست هاي تقسيم سود مورد تأييد قرار گيرد، با برقراري سامانه هاي نظارتي و مقرراتي کارا در بازار سرمايه، ريسک سرمايه گذاري کاهش مي يابد. در نتيجه سرمايه گذاران خرد با اطمينان بيشتر اقدام به تحصيل سهام شرکت هايي مي نمايند که در آنها فعاليت هاي مديريت سود کمتري توسط مديران به کار رفته است.
کمک به هيأت هاي تدوين کننده استاندارد و مراجع تدوين کننده قوانين و مقررات: اين مراجع با توجه به نتايج پژوهش، بايد استانداردها و مقرراتي را وضع کنند که امکان مديريت سود را به مديران ندهد. به طور مثال تدوين کنندگان استاندارد بايد در ارتباط با اقلام تعهدي اختياري استانداردهايي را وضع کنند که اعمال مديريت سود با دستکاري اين اقلام توسط مديريت امکان پذير نباشد.
1-5- چارچوب نظري تحقيق
در اين پژوهش مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق
بهادار تهران مورد ارزيابي قرار مي گيرد.
محور مباحث اين پژوهش دامنه فعاليت هاي مديريت سود و فرصت طلبانه يا کارآ بودن آن مي باشد. در پژوهش حاضر تلاش مي شود تا نوع مديريت سود اعمال شده توسط مديران شرکت ها بررسي شود. فلسفه مديريت سود، بهره گيري از انعطاف روش استاندارد و اصول پذيرفته شده حسابداري مي باشد. البته تفسيرهاي گوناگوني که مي توان از روش هاي اجرايي يک استاندارد حسابداري برداشت کرد، از ديگر دلايل وجود مديريت سود مي باشد. اين انعطاف پذيري دليل اصلي تنوع موجود در روش هاي حسابداري است. در زماني که تفسير يک استاندارد بسيار انعطاف پذير است، يکپارچگي داده هاي ارائه شده در صورت‏هاي مالي کمتر مي شود. اين پژوهش با بررسي ابعاد مختلف مديريت سود به ارتقاي سطح دانش بازار سرمايه کمک خواهد کرد. پژوهش هاي متعددي در زمينه مديريت سود انجام شده است که چارچوب نظري تحقيق برگرفته از اين پژوهش ها مي باشد. سياست تقسيم سود يكي از تصميمات مهم مالي شركت‏ها بوده و نظريات فراواني در اين زمينه وجود دارد. با توجه به شواهد موجود سياست هاي تقسيم سود هنوز به عنوان يك معما در امور مالي شركت ها مطرح مي گردد (بلك ، 1976: 11). بريلي و مايرز (1991) يكي از ده مسأله حل نشده در امور مالي شركت ها را سياست هاي تقسيم سود دانسته كه با وجود نرخ ماليات و هزينه‌هاي معاملاتي پرداخت سود توسط شركت ها قابل توجيه نيست. سياست تقسيم سود عامل مهمي در تصميم گيري سهامداران بالقوه و فعلي مي باشد و سرمايه گذاران مي خواهند بدانند كه ميزان سود پرداخت شده به آنها چه نسبتي با نتيجه حاصل شده از فعاليت شركت داشته است، آيا عدم توزيع سود به علت وضع نامساعد مالي شركت است و يا اينكه سود تحصيل شده در جهت بهبود وضع بنيه مالي شركت به كار گرفته شده است كه باعث سوددهي بهتر در آينده مي شود لذا هر شركت بايد سياست تقسيم سود مشخص داشته باشد. بديهي است كه داشتن سياست مشخص باعث خواهد شد كه ارزش سهام آن شركت افزايش يابد. اين سياست بايد بيانگر نيازهاي شركت و سهامداران آن باشد (رهنماي رودپشتي و ديگران ، 1385: 276). به منظور آشنايي بيشتر با ادبيات موضوع، بيان ديدگاه هاي مختلف و مرور و بررسي يافته هاي تحقيقات پيشين، در فصل دوم پژوهش به تشريح و بررسي آنها خواهيم پرداخت.

1-6- فرضيه هاي تحقيق
تحقيق حاضر بر مبناي پژوهش هاي مشابه خارج از کشور و با توجه به مدل تعديل شده جونز (دچو
و همکاران، 1995) و مدل تعديل شده لينتنر (1956) در بازار نوظهور بورس ايران انجام شده است و انتظار مي‏رود که رفتار مديران را در نحوه مديريت سود شرکت ها و نحوه تقسيم سود آن ها توجيه نموده و براي سرمايه گذاران و سياست گذاران بورس از جهت رابطه بين دامنه اتکا بر فعاليت‏هاي مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود مفيد باشد. بر اين مبنا بر اساس ادبيات تحقيق و پاسخ به سوالات ياد شده، فرضيه‏هاي تحقيق به صورت زير بيان مي شوند:
فرضيه اول : بين دامنه اتکا به فعاليت هاي مديريت سود و نسبت پرداخت سود سهام رابطه معني‏داري وجود دارد.
فرضيه دوم : بين دامنه اتکا به فعاليت هاي مديريت سود و تغييرات سود تقسيمي رابطه معني‏داري وجود دارد.
1-7- روش تحقيق
تحقيق حاضر، تحقيقي توصيفي است و به لحاظ اينکه نتايج آن براي کليه ذينفعان، به خصوص سرمايه‏گذاران بالقوه و بالفعل شرکت ها در اخذ تصميمات مناسب سرمايه گذاري قابل استفاده است از حيث هدف، کاربردي مي باشد. اطلاعات مربوط به تحقيق از طريق روش کتابخانه اي با بررسي گزارش‏هاي مالي شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران گردآوري شده است. به منظور جمع آوري داده هاي مربوط به متغير مستقل و وابسته تحقيق، از صورت هاي مالي مندرج در بانک هاي اطلاعاتي و سايت اينترنتي سازمان بورس اوراق بهادار تهران استخراج شده است و براي تحليل آنها از نرم‏افزارهاي Excel، Spss و Eviews استفاده شده است.
1-8- قلمرو تحقيق
الف) قلمرو موضوعي تحقيق: شامل بررسي ارتباط بين مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد.
ب) قلمرو مکاني تحقيق: از آنجا که در اين تحقيق براي اندازه گيري متغيرهاي مربوط به مديريت سود و سود سهام از گزارش ها و صورت هاي مالي موجود در بورس اوراق بهادار تهران استفاده شده است، بنابراين بورس اوراق بهادار تهران به عنوان قلمرو مکاني تحقيق تعيين گرديده است.
ج) قلمرو زماني: قلمرو زماني اين تحقيق از ابتداي سال 1386 تا انتهاي سال 1390 مي باشد.
1-9- جامعه آماري و نمونه آماري
جامعه آماري اين تحقيق شامل شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد و نمونه آماري پژوهش بر اساس شرايط زير به روش حذف سيستماتيک انتخاب شده است:
1) تا پايان سال 1386 در بورس اوراق بهادار تهران پذيرفته شده باشند.
2) پايان سال مالي آن ها 29 اسفند ماه باشد و از سال 86 تا 90 در بورس فعال باشند.
3) اطلاعات مالي مورد نياز جهت استخراج داده ها در دسترس باشد.
4) شرکت ها طي قلمرو تحقيق، تغيير سال مالي نداشته باشند.
5) جزء بانک ها و ساير موسسات سرمايه گذاري نباشند.
1-10- مدل تحقيق
به منظور آزمون فرضيه ها و تجزيه و تحليل داده ها از معادلات رگرسيون زير استفاده مي کنيم:
مدل رگرسيون براي آزمون فرضيه اول
DPOt = β0 + β1(DAt) + β2(ROEt) + β3(SIZE) + β4(LEV) + µt
DPO :پرداخت سود سهام
DA :اقلام تعهدي اختياري
ROE :درصد بازده حقوق صاحبان سهام
SIZE :اندازه شرکت
LEV :اهرم شرکت
مدل رگرسيون براي آزمون فرضيه دوم
Dti – D(t-1)i = β0 + β1 (Eit – Ei(t-1)) + β2(DAt) + β3(ROEt) + β4(SIZE) + β5(LEV) + µt
در مدل هاي بالا، ضرايب βمثبت (منفي) و معنادار به ترتيب بيان مي کنند که با افزايش ميزان مديريت سود، سود سهام پرداختي، بازده حقوق صاحبان سهام، اندازه شرکت و اهرم مالي از سوي شرکت افزايش (کاهش) مي يابد. همچنين ضرايب مربوط به معناداري سود خالص شرکت نيز نشان مي دهد که با افزايش فعاليت هاي مديريت سود، تغييرات سود تقسيمي که نشانه پايداري پرداخت سود سهام سالانه شرکت است افزايش يا کاهش مي يابد.
1-11- متغيرهاي تحقيق
متغير مستقل: در اين تحقيق از مديريت سود به عنوان متغير مستقل استفاده مي شود و به منظور محاسبه اقلام تعهدي اختياري که شاخصي از مديريت سود مي باشد از مدل تعديل شده جونز (1995) استفاده خواهد شد.
متغير وابسته: سياست هاي تقسيم سود در اين پژوهش به عنوان متغير وابسته به کار مي رود و جهت محاسبه پرداخت سود سهام از نسبت سود تقسيمي به سود خالص و براي سنجش تغييرات سود تقسيمي از مدل کاملا تعديل شده لينتنر (1956) استفاده شده است.
متغيرهاي کنترل:
ROE: درصد بازده حقوق صاحبان سهام، که برابر است با سود خالص شرکت تقسيم بر ميانگين حقوق صاحبان سهام
SIZE: اندازه شرکت، برابر است با لگاريتم طبيعي مجموع دارايي ها
LEV: اهرم شرکت، برابر است با کل بدهي تقسيم بر کل دارايي
بايد يادآور شد که تحقيقات قبلي، چند عامل که بر سود تقسيمي شرکت اثر مي گذارند را شناسايي کرده اند. براي نمونه پورحيدري و قاسميان سقي (1389) در ايران، دريافتند که اهرم و اندازه شرکت، نقش قابل توجهي در تغييرات سود تقسيمي دارند. فاما و فرنچ (2001) و گرولن و همکاران (2002) نيز اثر اندازه و اهرم (بدهي) شرکت را بررسي نمودند و نتيجه گرفتند که شرکت هاي داراي دارايي ها و فرصت‏هاي رشد کمتر، تمايل کمتري به پرداخت سود سهام دارند. همچنين شرکت هاي داراي نسبت بدهي کمتر، انگيزه بيشتري براي پرداخت سود سهام دارند. در نتيجه ما نيز در تحقيق حاضر سه متغير بازده حقوق صاحبان سهام، اندازه و اهرم شرکت به عنوان متغيرهاي کنترلي در مدل هاي تحقيق گنجانده شده‏اند.

1-12- تعريف واژه ها و اصطلاحات
مديريت سود: دي جورج (1999) مديريت سود را نوعي دستکاري مصنوعي سود توسط مديريت، جهت حصول به سطح مورد انتظار سود براي بعضي از تصميم هاي خاص، مثل پيش بيني تحليل گران و يا برآورد روند سودهاي قبلي براي پيش بيني سودهاي آتي تعريف کرده است. در اين پژوهش منظور از مديريت سود، مديريت سود شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بوده که از طريق مدل تعديل شده جونز (1995) محاسبه شده است.
مديريت سود فرصت طلبانه (سودجويانه): يعني مديريت، سود را به صورت فرصت طلبانه دستکاري و گزارش مي کند تا بيشترين منافع را براي خودش کسب کند (ورونيکا وهارتايودم ، 2008: 2).
مديريت سود کارآ (سودمند): يعني مديريت، سود را با اطلاعات محرمانه و خصوصي که دارد، اصلاح و گزارش مي کند تا بيشترين منافع را براي سهامداران داشته باشد. (ورونيکا وهارتايودم، 2008: 2).
اقلام تعهدي: تفاوت بين رقم عايدات سودخالص و جريان هاي نقدي حاصل از عمليات است. (جهانزيب و همکاران، 2012: 86).
اقلام تعهدي اختياري: اقلام تعهدي قابل تفكيك به دو جزء اختياري و غير اختياري است. اقلام تعهدي اختياري قابل اعمال نظر توسط مديريت هستند. بنابراين جزء اختياري اقلام تعهدي به عنوان شاخصي در جهت كشف مديريت سود در واحدهاي اقتصادي استفاده مي شود (دچو و همكاران ، 1995: 36).
اقلام تعهدي غيراختياري: اين اقلام در طول زمان ثابت هستند و مديريت در اين نوع اقلام هيچ‏گونه دخالتي ندارد و انجام فعاليت هاي عملياتي واحد تجاري تعيين کننده اين اقلام مي باشد. اين نوع اقلام به واسطه مقررات سازمان ها و ديگر عوامل خارجي محدود هستند (حسيني ، 1385: 6).
سود تقسيمي: سودي است كه در مجمع عمومي ساليانه شرکت از طرف سهامداران جهت تقسيم، پيشنهاد مي گردد. در نهايت مي توان گفت، مبلغ سود دريافت شده از شركت مي باشد. لازم به ياد آوري است كه ممكن است نسبت به مقدار سود تحقق يافته در پايان سال كمتر و يا حتي بيشتر باشد. طبق قانون تجارت ايران، شرکت ها در صورت وجود منافع مکلف به پرداخت حداقل 10 درصد از سودخالص هرسال، بين
سهامداران خود مي باشند.
تغييرات سود تقسيمي: تغييرات سود تقسيمي از تفاضل سود تقسيمي سال جاري (t) و سال قبل (t-1) به دست مي آيد.
بازده حقوق صاحبان سهام :عبارت است از سود (پس از ماليات) تقسيم بر حقوق صاحبان سهام (وكيلي فرد ، 1389: 86).
اندازه شركت: براي كنترل ويژگي هاي متفاوت شركت هاي نمونه آماري در تحقيقات مالي، از يك متغير كنترلي استفاده مي شود. محققان معيارهاي گوناگوني براي اندازه شركت ها در نظر گرفته اند. در اين تحقيق جهت وارد نمودن اندازه شركت‏ها در الگوي آزمون فرضيات از لگاريتم ارزش دفتري كل دارايي ها استفاده شده است (ايزدي نيا و رسائيان ، 1388: 33).اهرم مالي: نسبت بدهي ها به دارايي ها بعنوان معياري براي تعيين ساختار سرمايه در شركت ها استفاده مي‏شود. اين معيار كه به آن اهرم مالي گفته مي شود، شاخصي براي ریسکمالي شركت و توانايي پرداخت بدهي ها نيز محسوب مي شود (ايزدي نيا و رسائيان ، 1388: 33).
1-13- ساختار کلي تحقيق
فصل اول: در اين فصل مساله و پرسش هاي مورد نظر تحقيق بيان شد و ضمن بيان اهميت و ضرورت پرداختن به اين موضوع، اهداف تحقيق تشريح گرديد. سپس متغيرها و فرضيه هاي تحقيق ارائه گرديد و شرح خلاصه اي از روش اجراي اين تحقيق و تعريف مفاهيم و واژگان اختصاصي ارائه شد.
فصل دوم: در اين فصل با نگاهي فشرده به مباني نظري پشتوانه انجام اين تحقيق و با اشاره به تحقيقات تجربي پيرامون اين موضوع و متغيرهاي مورد استفاده در آن تحقيقات، پشتوانه نظري تحقيق حاضر تقويت خواهد شد.
فصل سوم: در اين فصل روش اجراي تحقيق به تفصيل بيان مي شود. فرضيه هاي تحقيق، تعريف عملياتي متغيرها، جامعه آماري، روش پردازش داده ها، مدل مورد استفاده و روش تجزيه و تحليل داده ها تشريح مي ‏‏گردد.
فصل چهارم: در اين فصل، يافته ها و اطلاعات تجزيه و تحليل مي گردند، مدل هاي رگرسيون مورد بررسي قرار مي گيرند و نتايج حاصل از آزمون فرضيه ها ارائه مي گردد.
فصل پنجم: در اين فصل نتايج و يافته هاي تحقيق بيان شده و پس از نتيجه‏گيري، محدوديت‏هاي احتمالي در تعميم نتايج و پيشنهاداتي براي تحقيقات آتي ارائه مي گردد.
1-14- خلاصه فصل
در اين فصل مساله و پرسش هاي مورد نظر تحقيق بيان شد و ضمن بيان اهميت و ضرورت پرداختن به اين موضوع، اهداف تحقيق تشريح گرديد. سپس متغيرها و فرضيه هاي تحقيق ارائه گرديد و شرح خلاصه اي از روش اجراي اين تحقيق و تعريف مفاهيم و واژگان اختصاصي ارائه شد.

فصل دوم
مروري بر ادبيات تحقيق

2-1- مقدمه
اختيار عمل مديران در استفاده از اصول تحقق و تطابق، برآورد و پيش بيني و همچنين اعمال روش‏هايي نظير تغيير روش ارزيابي موجودي كالا، استهلاك سرقفلي، هزينه جاري يا سرمايه اي تلقي كردن هزينه هاي تحقيق و توسعه و تعيين هزينه مطالبات مشكوك الوصول از جمله مواردي هستند كه مديران مي‏توانند از طريق اعمال آنها سود را تغيير دهند. از يك طرف به دليل آگاهي بيشتر مديران از وضعيت شركت، انتظار مي رود به گونه اي اطلاعات تهيه و ارائه شود كه وضعيت شركت را به بهترين نحو منعكس كند. از طرف ديگر بنابه دلايلي نظير ابقاء در شركت، دريافت پاداش و غيره، مديريت واحد انتفاعي خواسته يا ناخواسته ممكن است با دستكاري سود، وضعيت شركت را مطلوب جلوه دهد. تحت چنين شرايطي سود واقعي با سود گزارش شده در صورت هاي مالي مغايرت داشته و رويدادي تحت عنوان مديريت سود رخ داده است. از سويي ديگر دنياي تجاري و حرفه اي امروز دستخوش تغيير و تحولات سياسي گرديده و انقلاب اطلاعات تأثير بسزايي در نحوه کار داشته است.
هر تحقيق علمي نياز به مطالعه کارهاي پيشينيان و بررسي نتايج و دستاوردهاي آنان و مباني تئوريک در مورد موضوع مربوطه دارد که در روش تحقيق به اين مرحله بررسي ادبيات تحقيق مي‏گويند. اين فصل به بررسي ادبيات و پيشينه تحقيقات انجام شده مي پردازد که شامل دو بخش مي باشد. بخش اول مربوط به ادبيات موضوع است که به تفصيل اطلاعاتي درباره تعريف، انواع، انگيزه ها، روش ها يا ابزارها و مطالبي ديگر در ارتباط با مديريت سود و همچنين تعريف، مباني، اهداف، طبقه بندي و ساير موارد مرتبط با سياست تقسيم سود ارائه مي شود. بخش دوم مربوط به پيشينه تحقيق مي باشد. در اين پايان نامه تلاش شده تا کليه پايان نامه ها و تحقيقات داخلي در زمينه مديريت سود و سياست تقسيم سود به طور دقيق مورد مطالعه قرار گيرد که قطعاً در غناي پايان نامه بي تاثير نخواهد بود. لذا به طور کلي در اين فصل ابتدا مجموعه اي از اصول و مباني تئوريک مديريت سود و سياست تقسيم سود که با استفاده از کتب و مقالات فارسي و انگليسي تهيه شده اند ارائه مي گردد، سپس چکيده‏اي از تحقيقات و پايان نامه هاي انجام شده در اين مورد ذکر مي شود.
2-2- بخش اول: مديريت سود
2-2-1- مفاهيم مختلف سودقبل از پرداختن به مديريت سود لازم است در ارتباط با سود، اهداف گزارشگري آن، استفاده سود براي استفاده کنندگان پيش بيني سود و فوايد آن براي سرمايه گذاران مطالبي ارايه شود تا اهميت آن براي خوانندگان مشخص شود.
2-2-1-1- سود
در ابتداي پيدايش انسان منفعت گرايي در ذات وي بوده است. با پيدايش علم اقتصاد و در كنار آن حسابداري مفهوم منفعت گرايي جاي خود را پيدا كرده است، به طوري كه حسابداري دو طرفه با نظريه مالكيت شروع شد. بعدها نظريه تئوري تفكيك شخصيت مطرح گرديد. در اين تئوري، شخصيت واحد تجاري جداي از شخصيت صاحبان آن بوده و هدف مؤسسه ايجاد سود حسابداري براي سهامداران و بستانكاران بوده است و به دنبال آن تئوري هاي بنگاه، حقوق باقي مانده و وجوه مطرح شدند، كه هر كدام تقسيم جديدتري از اطلاعات حسابداري به خصوص سود را ارائه مي دهند. در تئوري وجوه، سود حسابداري معني و مفهومي ندارد، در تئوري بنگاه واحد تجاري يك بنگاه اجتماعي به حساب مي آيد كه براي عموم منافع ايجاد مي‏كند و منافع آن سود حسابداري نيست بلكه ارزش افزوده است. امروزه اقتصاددانان مي گويند سود تنها انگيزه تاسيس بنگاه ها نيست بلكه معتقدند كه بنگاه ها با اهداف رفاهي، اجتماعي و اقتصادي هم ممكن است ايجاد شوند. البته در كنار نظريه اقتصاددانان اين نظريه وجود دارد كه اكثر واحدهاي تجاري براي سودآوري تاسيس مي شوند (قرباني، 1389: 12).
2-2-1-2- اهداف گزارشگري سود
شركت ها بايستي در پايان هر دوره فعاليت صورت هاي مالي اساسي تهيه نمايند. يكي از اين صورت‏هاي مالي صورت سود و زيان است كه آخرين رقم آن سود خالص واحد تجاري است. در واقع سود از جمله برترين شاخص هاي اندازه گيري فعاليت هاي واحد اقتصادي است (ثقفي و آقايي ، 1373: 5). با توجه به اهميت و كاربردهاي مختلف سود اهداف گزارشگري سود شامل موارد زير است:
سود به عنوان مبنايي براي محاسبه ماليات و توزيع مجدد ثروت بين افراد است.
سود به عنوان راهنمايي مورد تصور است كه بر اساس آن سياست هاي مربوط به سود تقسيمي و نگهداري سود تدوين مي شود.
سود را به عنوان شاخصي از بيشترين مبلغي مي دانند كه مي تواند به صورت سود تقسيمي توزيع يا در شركت سرمايه گذاري مجدد شود.
سود به عنوان راهنمايي براي سرمايه گذاري و تصميم گيري مورد توجه قرار مي گيرد.
معمولاً چنين فرض مي شود كه سرمايه گذاران مي كوشند بازده مبلغي را كه سرمايه گذاري مي‏كنند به حداكثر برسانند. در واقع سرمايه گذاران به دنبال سهام شرکت هايي هستند که از توان سودآوري بالايي برخوردارند و حاضرند سهام اين شرکت‏ها را به قيمت بالاتري خريداري کنند (هشي و ديگران ، 1388: 37). البته با توجه به درجه قابل قبولي از ريسك، سود به عنوان يك ابزار يا وسيله پيش بيني كننده به حساب مي آيد كه افراد را در امر پيش بيني سودها و رويدادهاي اقتصادي آينده ياري مي دهد. سود معياري است كه از مباشرت مديريت بر منابع شركت و كارايي در به انجام رساندن امور شركت است، به طوري كه هيات استانداردهاي حسابداري مالي اين موضوع را بدين صورت ارائه كرده است:
“يكي از هدف هاي صورت‏هاي مالي اين است كه در مورد قضاوت درباره توانايي مديريت از نظر استفاده بهينه يا اثر بخشي از منابع شركت و جهت دادن به عملكرد در راستاي دستيابي به هدف اوليه شركت كه با گذشت زمان بالاترين مقدار نقد به مالكان بازگرداند، اطلاعاتي مفيد ارائه نمايد”. گزارشگري
سود مي تواند به عنوان ابزاري باشد تا مديريت بر اساس آن در مورد آينده برنامه ريزي نمايد.
2-2-1-3- پيش بيني سود و استفاده كنندگان سود
پيش بيني عنصر كليدي در تصميمات اقتصادي است. سرمايه گذاران، اعتباردهندگان، مديريت و ساير اشخاص در تصميم گيري هاي اقتصادي خود متكي به پيش بيني ها و انتظارات هستند. براي مثال يك سرمايه گذار در تصميماتي همچون خريد، فروش يا نگهداري سهام، مايل است از زمان و ميزان سودهاي تقسيمي و ریسکآنها مطلع باشد. براي آگاهي از اين گونه خصوصيات سودهاي تقسيمي آتي كه از قبل و با دقت كامل ميسر نيست، به ناچار بايد به پيش بيني روي آورد. اعتباردهندگان نيز به سود آتي شركت علاقه‏مند هستند. هر قدر ميزان سود پيش بيني شده شركت بيشتر باشد، احتمال بيشتري وجود دارد كه اعتباردهندگان اصل و بهره اعتبار اعطايي را در سررسيدهاي مقرر دريافت دارند. مهمترين منبع اطلاعاتي سرمايه گذاران، اعتباردهندگان و ساير استفاده كنندگان از اطلاعات شركت ها پيش بيني هاي سود ارائه شده توسط شركت ها در فواصل زماني معين است. البته براي اعتباردهندگان اين امكان وجود دارد كه براي بررسي اعتبار شركت ها و يا طبق قراردادهايي كه با شركت منعقد مي كنند، اطلاعات خاصي را از شركت بگيرند. ولي مهمترين منبع اطلاعاتي سرمايه گذاران، اعتبار دهندگان و ساير استفاده کنندگان از اطلاعات شرکت ها (در بورس اوراق بهادار) پيش بيني هاي سود ارائه شده توسط مديريت شرکت ها در فواصل زماني معين است. پيش بيني سود بايد اطلاعاتي فراهم کند که منطقي و به موقع باشد تا بتواند نيازهاي اطلاعاتي استفاده کنندگان را به نحو مناسبي بر طرف نمايد. انجمن هاي حرفه اي حسابداري در برخي از كشورها در جستجوي يافتن مباني رضايت بخش براي تهيه و ارائه پيش بيني هاي مالي هستند. در سال 1972 در تحقيقي كه توسط انجمن حسابداران خبره کانادا انجام شد، اسكينر هدف حسابداري را انتقال اطلاعات مربوط با توجه به نيازهاي استفاده كنندگان بيان كرد. در سال 1973 نيز يك گروه تحقيقاتي از انجمن حسابداران رسمي امريكا به سرپرستي رابرت ام تروبلاد اظهار داشتند كه هدف اصلي صورتهاي مالي ارائه اطلاعات مفيد براي اتخاذ تصميمات اقتصادي است. در سال 1975 كميته نظارت بر استانداردهاي حسابداري انگليس بيان داشت: به عنوان يك ديدگاه اساسي گزارش هاي ارائه شده از سوي شركت ها بايد تا حد امكان نيازهاي اطلاعاتي استفاده كنندگان را برآورد سازد. در همه اين بيانيه ها اهداف گزارشگري مالي شامل اركان معيني است. همگي آنها گزارش اطلاعات را مورد بحث قرار داده و بر ارائه اطلاعات سودمند و مربوط تاكيد دارند تا در جهت تخصيص كارا و استفاده اثر بخش از منابع، اتخاذ تصميمات و قضاوت در مورد عملكرد مديريت مفيد واقع شوند. اين گروه از تحقيقات همچنين به طور غير مستقيم به استفاده كنندگان اطلاعات اشاره مي كنند. البته نظر هر يك از گروه هاي استفاده كننده با توجه به نيازهاي اطلاعاتي آنها نسبت به مسئله پيش بيني سود مي تواند متفاوت باشد. اين استفاده كنندگان در يكي از سه گروه ذيل قرار مي گيرند:
گروه استفاده كنندگان داراي امتياز، از قبيل اداره مالياتي، سازمان هاي نظارت و بازرسي، دولت، بانك ها
گروه سهامداران، اعم از سهامداران گذشته، حال، آينده و مشاوران آنها
گروه ذينفعان ويژه مثل رقبا، اعتباردهندگان و ساير ذي نفعان اقتصادي كه تحت تاثير افشاي اطلاعات قرار دارند (قرباني ، 1389: 12).

2-2-1-4- فوايد سود براي سرمايه گذاران
ارزيابي براي سرمايه گذاران انگيزه اصلي براي پژوهش هاي حسابداري است. بهبودهاي اخير در نظريه سرمايه، دلايلي براي انتخاب رفتار قيمت اوراق بهادار به عنوان آزموني تجربي از مفيد بودن سود را فراهم نموده است. تاكيد بر فوايد سود از اواخر دهه 1960 محسوس است، زيرا مساله ارتباط و فوايد اطلاعات مالي و انتخاب رويه هاي حسابداري مطلوب در راس دستور كار تحقيقات حسابداري بود. واضح است كه توانايي استنباط ما در مورد مفيد بودن اطلاعات مالي به شواهد بازار سرمايه محدود است. ارزيابي مفيد بودن اجتماعي هر گونه عمل قانوني يا عمومي نتايج پيچيده اي دارد كه ساده تر از مقررات افشاي مالي نيست. هر چند كه اين مشكلات اقتصاددانان و ساير متخصصين علوم اجتماعي را از درگير كردن خود در ارزيابي مؤثر بودن، مربوط بودن و مفيد بودن رويه هاي اجتماعي باز مي دارد، ولي ارزيابي مفيد بودن سود كه محصول اوليه مقررات افشاي مالي است، به طور آشكار اهميت قابل توجهي دارد. مفيد بودن سود، اهميت زيادي براي كاربران اطلاعات مالي نظير محققان حسابداري، قانون گذاران و خط مشي گذاران دارد. سود گزارش شده در صورت هاي مالي اولين قلم اطلاعاتي فراهم شده در اين صورت ها است. بيور مي‏گويد: “محتواي اطلاعاتي سود مربوط ترين مساله حرفه حسابداري است، زيرا نتايج آن مستقيماً مطلوبيت فعاليت حسابداري را منعكس مي نمايد”. نظريه هاي اقتصادي نقش اصلي سود شركت را كمك به تخصيص منابع در بازار سرمايه ميدانند.
از سويي ديگر، وجود برخي از شرايط در محيط گزارشگري مالي، امکان ارزيابي مستقيم کيفيت اطلاعات به وسيله استفاده کنندگان را دشوارتر مي سازد که از آن جمله مي توان به تضاد منافع، پيامدهاي اقتصادي با اهميت، پيچيدگي اطلاعات و عدم دسترسي مستقيم به اطلاعات اشاره کرد (نيکخواه آزاد و ديگران ، 1378: 15). در اين ميان مديران مي توانند از دانش خود درباره فعاليت هاي تجاري براي بهبود اثر بخشي صورت هاي مالي به عنوان ابزاري براي انتقال اطلاعات به سرمايه گذاران و اعتباردهندگان استفاده کنند. با اين حال چنانچه مديران براي گمراه کردن استفاده کنندگان صورت هاي مالي (درون و برون سازماني) از طريق اعمال اختيارات خود در زمينه گزينش هاي حسابداري اختياراتي داشته باشند، ممکن است نتيجه عکس حاصل شود که در اين صورت رويدادي تحت عنوان مديريت سود رخ مي دهد. امروزه مديريت سود يکي از موضوعات بحث انگيز و جذاب در پژوهش هاي حسابداري به شمار مي رود، که در ادامه به معرفي مديريت سود مي پردازيم.
2-2-2- مفاهيم مديريت سود
فلسفه مديريت سود، بهره گيري از انعطاف روش استاندارد و اصول پذيرفته شده حسابداري مي باشد. البته تفسيرهاي گوناگوني که مي توان از روش هاي اجرايي يک استاندارد حسابداري برداشت کرد، از ديگر دلايل وجود مديريت سود مي باشد. اين انعطاف پذيري دليل اصلي تنوع موجود در روش هاي حسابداري است. در زماني که تفسير يک استاندارد بسيار انعطاف پذير است، يکپارچگي داده هاي ارائه شده در صورت‏هاي مالي کمتر مي شود. اصول تطابق و محافظه کاري نيز مي تواند باعث مديريت سود شود. بنابر گفته گتشو (1986)، شرکت کاربايد، سود سه ماهه نخست سال مالي خود را بدون اضافه نمودن به موجودي نقد و تنها با استفاده از روش تعهدي حسابداري استهلاک، معافيت هاي مالياتي سرمايه گذاري ها و به حساب دارايي بودن بهره، افزايش داد. مديران شرکت تأکيد کرده اند که اين کار براي ارائه صورت هاي مالي واقعي تر و قابل مقايسه کردن صورت هاي مالي شرکت، با ساير شرکت هاي در صنعت مشابه، صورت گرفته است. تحليل گران مالي و حسابرسان از اين پديده به عنوان «ترفند حسابداري» نام مي برند. اين در حالي است که تمامي اين اقدامات در چارچوب اصول پذيرفته شده حسابداري صورت گرفته است (نوروش و ديگران ، 1384: 168).
مفهوم مديريت سود از زواياي مختلفي مورد بررسي و پژوهش قرار گرفته است و تعاريف مختلفي از آن ارائه شده است. براي نمونه از نظر گاردون و همکارانش، اگر زماني مديران روش خاصي از روش‏هاي حسابداري را برگزينند و نوسانات سودهاي گزارش شده کاهش يابد، نتيجه مديريت سود است. آنها همچنين متذکر مي شوند که مديران در حدود قدرتشان که ناشي از آزادي عمل در چارچوب اصول و روش‏هاي پذيرفته شده حسابداري است مي توانند روي سود گزارش شده اثر بگذارند (سوگت رويچوهيري ، 2006: 337). به نظر هيلي و والن (1999) مديريت سود هنگامي رخ مي دهد که مديران از قضاوت هاي شخصي خود در گزارشگري مالي استفاده کنند و ساختار معاملات را جهت تغيير گزارشگري مالي دست کاري مي نمايند. اين هدف به قصد گمراه نمودن برخي از صاحبان سود در خصوص عملکرد اقتصادي شرکت با تأثير بر نتايج قراردادهايي است که انعقاد آنها منوط به دستيابي به سود شخصي مي باشد، صورت مي گيرد.
جونز و مارشا (2001) تعريف جامعي در خصوص مديريت سود ارائه نموده اند. به نظر آنها مديريت سود (دستکاري سود) زماني اتفاق مي افتد که مديران با استفاده از قضاوت (تشخيص) در گزارشگري مالي و ساختار مبادلات جهت گمراه نمودن بعضي از ذينفعان (شامل سهامداران، اعتباردهنگان، کارکنان، دولت، سرمايه گذاران و غيره) درباره عملکرد اقتصادي شرکت با تحت تأثير قرار دادن نتايج قراردادي که به ارقام حسابداري گزارش شده وابسته است، در گزارشگري مالي تغيير ايجاد مي کنند.
دي (1988) بيان مي کند که مديريت سود معمولاً از استفاده مديران از مزاياي عدم تقارن اطلاعاتي ناشي مي شود. وي حداقل دو مسأله مهم را مطرح نموده است. اولاً، براي افزايش پاداش مديران که توسط سرمايه گذاران تأمين مي شود، سود دستکاري مي شود و ثانياً، سرمايه گذاران بالفعل تمايل دارند که بازار برداشت بهتري از ارزش شرکت داشته باشد. بنابراين، انتقال ثروت بالقوه از سرمايه گذاران جديد به سرمايه‏گذاران قديمي که ايجاد کننده يک تقاضاي داخلي براي مديريت سود هستند، به وجود مي آيد.
شيپر (1993) مديريت سود را دخالت عمدي در فرآيند گزارشگري مالي خارجي با قصد به دست آوردن سود، تعريف مي کند. به طور کلي مي توان گفت که مديريت سود يعني اقدامات آگاهانه به عمل آمده توسط مديريت در خصوص چگونگي گزارش سود جهت رسيدن به اهداف خاص به گونه اي که منطبق با اصول و رويه هاي حسابداري مي باشد. هر چند که اين تعريف ها در سطح وسيع مورد پذيرش است، اما کاربرد عملياتي اين تعريف ها، کمي دشوار است، زيرا قصد و نيت مديريت، شواهد عيني در اختيار نمي‏گذارد. در ادبيات حسابداري ارائه تعريف روشن از مديريت سود مشکل است، زيرا مرز ميان مديريت سود و تقلب هاي مالي مشخص نمي باشد. تقلب مالي، حذف يا دستکاري عمدي واقعيات اصلي يا داده هاي حسابداري است که در کنار ساير داده هاي موجود، باعث تغيير قضاوت و يا تصميم گيري استفاده کننده از داده ها خواهد شد. جهت تعيين خط مشي کميسيون بورس اوراق بهادار در خصوص مديريت سود، نظريه‏هاي اخير کميسيون بورس اوراق بهادار مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. در حالي که بيشتر اين منابع به واژه مديريت سود اشاره داشتند، ولي هيچ کدام از اين منابع تعريف روشني از مديريت سود ارائه نداده اند. هر چند که لويت (1998) خاطر نشان مي سازد که انعطاف پذيري در حسابداري به اين حرفه اجازه مي‏‏دهد که نوآوري هايي داشته باشد. انحرافاتي چون مديريت سود، هنگامي رخ مي دهد که افراد از اين انعطاف‏پذيري سوء استفاده مي نمايند و از اين انحرافات جهت پوشش نوسان هاي مالي واقعي استفاده مي‏شود. اين مهم باعث مي شود نتايج واقعي عملکرد مديريت آشکار نشود (نوروش و ديگران ، 1384: 169-168).
به طور وضوح، مطالعات تئوري نمايندگي بارها تحت طبقه بندي مديريت سود قرار گرفته، از اين‏ رو مديريت شرکت تلاش دارد تا سود را تحت تأثير قرار دهد براي:
بيشينه سازي پاداش ها.
اجتناب از نقص شروط بدهي‏هاي اوراق قرضه که از پرداخت سود سهام جلوگيري مي کند.
حداقل نمودن گزارش درآمد براي به حداقل رساندن دخالت دولت اگر مؤسسه قابليت سياسي بالائي داشته باشد.

متن کامل پایان نامه ها در 40y.ir

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *