دانلود ریسرچ - تحقیق

متن کامل پایان نامه را در سایت منبع fuka.ir می توانید ببینید

این پایان‌نامه قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم‌سطح، پایین‌تر یا بالاتر) در سایر دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3ـ چنانچه بعد از فراغت از تحصیل، قصد استفاده و هرگونه بهره‌برداری اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و . . . از این پایان‌نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
4ـ چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را می‌پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی‌ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی: صابر اسدی
امضاء
تقدیم به:
ماحصل آموخته‌هایم را تقدیم می‌کنم به آنان که مهر آسمانی‌شان آرام‌بخش آلام زمینی‌ام است‏، به استوارترین تکیه‌گاهم، دستان پرمهر پدرم و روح جاودانه مادرم که مهرش همچنان پابرجاست و هرگز غروب نخواهد کرد.
و به: همسرم، همدم زندگی‌ام، پناه خستگی‌ام و امید بودنم‏،
و به فرزندان دلبندم، زادگاهم، وطنم و به تمام آزاد مردانی که نیک می‌اندیشند و عقل و منطق را پیشه خود نموده و جز رضای الهی و پیشرفت و سعادت بشریت هدفی ندارند.
تقدیر و تشکر:
سپاس و ستایش مر خدای را جل و جلاله که آثار قدرت او بر چهره روز روشن، تابان است و انوار حکمت او در دل شب تار، درخشان. آفریدگاری که خویشتن را به ما شناساند و درهای علم را بر ما گشود و عمری و فرصتی عطا فرمود تا بدان، بنده ضعیف خویش را در طریق علم و معرفت بیازماید. معبودا؛ پناه می‌برم به تو از نفسی که سیر نشود، از قلبی که خاشع نشود و از دانشی که بهره ندهد، بار خدایا آنچه داریم از توست. شایسته پرستشی، آمرزشت جویم و به سویت پویم. هم‌اکنون که به لطف تو این مهم را به پایان رسانیده‌ام بر خود واجب می‌دانم از زحمات عزیزانی که در این راه مرا یاری نموده‌اند سپاسگزاری نمایم. از استاد راهنمای گران‌قدر و اندیشمندم جناب آقای دکتر صمد رسول‌زاده که همه سعی‌اش اعتلای فرهنگ و دانش ایران‌زمین است و در طی این پژوهش همانند دوره تحصیل با راهنمایی‌های عالمانه و دلسوزانه انجام تحقیق را تسهیل نمودند سپاسگزارم. از استاد فرزانه و دلسوز؛ جناب آقای دکتر عابدینی که زحمت داوری این رساله را متقبل شدند؛ و همچنین از دکتر ابراهیمی ‌کمال تشکر و قدردانی را دارم و از سرکار خانم دکتر عزیزخانی مدیر محترم گروه به‌دلیل یاری‌ها و راهنمایی‌های بی‌چشمداشت ایشان که بسیاری از سختی‌ها را برایم آسان‌تر نمودند، سپاسگزارم. در پایان از تمامی‌ دوستان بخصوص از خواهرزاده عزیزم استاد محمد شفایی و مدیریت و کارکنان محترم بانک کشاورزی استان اردبیل که در انجام این پایان‌نامه مرا یاری فرمودند کمال تشکر را به عمل می‌آورم؛ و قدر می‌نهم زحمات تمامی ‌این عزیزان را و برای آن‌ها از درگاه ایزد منان توفیقات روزافزون مسئلت دارم.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده1
فصل اول: کلیات تحقیق
1ـ1ـ بیان مسئله2
1ـ2ـ اهمیت و ضرورت موضوع4
1ـ3ـ اهداف تحقیق9
1ـ3ـ1ـ هدف کلی تحقیق9
1ـ3ـ2ـ اهداف جزئی تحقیق9
1ـ3ـ3ـ هدف کاربردی تحقیق9
1ـ4ـ فرضیات تحقیق10
1ـ4ـ1ـ فرضیه اصلی تحقیق10
1ـ4ـ2ـ فرضیات فرعی تحقیق10
1ـ5ـ سؤالات تحقیق10
1ـ5ـ1ـ سؤال اصلی تحقیق10
1ـ5ـ2ـ سؤالات فرعی تحقیق11
1ـ 6ـ تعاریف مفهومی‌ و عملیاتی11
1ـ 6ـ1ـ مسئولیت اجتماعی11
1ـ 6ـ2ـ تعریف عملیاتی مسئولیت اجتماعی12
1ـ 6ـ3ـ تعهد سازمانی12
1ـ6ـ4ـ تعریف عملیاتی تعهد سازمانی13
فصل دوم: پیشینه و ادبیات تحقیق
2ـ1ـ مقدمه14
2ـ2ـ انواع تعهد سازمانی17
ادامه فهرست مطالب
عنوان صفحه
2ـ2ـ1ـ تعهد نسبت به سازمان18
2ـ2ـ2ـ تعهد نسبت به مشتری18
2ـ2ـ3ـ تعهد نسبت به خود18
2ـ2ـ4ـ تعهد نسبت به مردم19
2ـ2ـ5ـ تعهد نسبت به وظیفه یا تکلیف19
2ـ3ـ عوامل مؤثر بر تعهد سازمانی20
2ـ3ـ1ـ ویژگی‌های شخصی مؤثر بر تعهد سازمانی20
2ـ3ـ2ـ خصوصیات شغلی و تعهد سازمانی21
2ـ3ـ3ـ تأثیر روابط گروهی و رابطه با رهبر بر تعهد سازمانی21
2ـ3ـ4ـ ویژگی‌های سازمان و تعهد سازمانی22
2ـ4ـ وضعیت نقش و تعهد سازمانی23
2ـ5ـ تعریف مسئولیت اجتماعی28
2ـ 6ـ اهمیت موضوع مسئولیت اجتماعی30
2ـ 6ـ1ـ مبانی فلسفی دیدگاه‌های مسئولیت اجتماعی32
2ـ 6ـ2ـ دیدگاه کلاسیک33
2ـ 6ـ3ـ انتقادهای وارده به دیدگاه کلاسیک33
2ـ 6ـ4ـ دیدگاه مسئولیت‌پذیری34
2ـ 6ـ5ـ دیدگاه عمومی‌34
2ـ7ـ دیدگاه‌های موافقان و مخالفان مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها35
2ـ7ـ1ـ تغییر نیازها و توقعات عمومی35
2ـ7ـ2ـ التزام اخلاقی35
2ـ7ـ3ـ حفظ منابع محدود36
2ـ7ـ4ـ محیط اجتماعی بهتر36
ادامه فهرست مطالب
عنوان صفحه
2ـ7ـ5ـ حفظ منافع بلندمدت36
2ـ7ـ 6ـ ممانعت از گسترش قوانین و مقررات دولتی37
2ـ7ـ7ـ تعادل بین مسئولیت و قدرت37
2ـ7ـ 8 ـ وابستگی متقابل نظام‌اند37
2ـ7ـ9ـ کمک در حل مشکلات اجتماعی38
2ـ7ـ10ـ بهبود چهره عمومی‌38
2ـ7ـ11ـ جلب منابع ارزشمند سازمان‌ها38
2ـ7ـ12ـ پیش‌گیری بهتر از درمان39
2ـ 8 ـ دلایل مخالفان مسئولیت اجتماعی39
2ـ 8 ـ1ـ لزوم کسب حداکثر سود39
2ـ 8 ـ2ـ تعدد هدف‌های سازمان39
2ـ 8 ـ3ـ هزینه مشارکت اجتماعی40
2ـ 8 ـ4ـ تضعیف تراز پرداخت‌های بین‌المللی40
2ـ 8 ـ5ـ برخورداری سازمان‌ها از قدرت کافی40
2ـ 8 ـ 6ـ فقدان مهارت‌های اجتماعی41
2ـ 8 ـ7ـ عدم «حساب پس‌دهی»41
2ـ 8 ـ 8 ـ ناتوانی شرکت‌ها در انتخاب گزینه‌های اخلاقی41
2ـ9ـ استراتژی‌های انجام مسئولیت اجتماعی42
2ـ9ـ1ـ اجابت قانون42
2ـ9ـ2ـ پاسخگویی بیش از خواسته قانون42
2ـ9ـ3ـ مخالفت اجتماعی43
2ـ9ـ4ـ التزام اجتماعی43
2ـ9ـ5ـ پاسخگویی اجتماعی44
ادامه فهرست مطالب
عنوان صفحه
2ـ9ـ 6ـ مساعدت اجتماعی44
2ـ10ـ ابعاد مسئولیت اجتماعی سازمان44
2ـ11ـ سطوح مسئولیت اجتماعی45
2ـ12ـ مدل‌های مسئولیت اجتماعی سازمان46
2ـ12ـ1ـ مدل مسئولیت اجتماعی دیویس46
2ـ12ـ2ـ مدل سه‌بعدی مسئولیت اجتماعی کارول48
2ـ13ـ سیر تکاملی پاسخگویی اجتماعی سازمان49
2ـ14ـ مرحله خط‌مشی50
2ـ15ـ مرحله یادگیری50
2ـ 16ـ مرحله تعهد سازمانی51
2ـ17ـ مشکلات پذیرش و ایفای مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها51
2ـ18ـ روش‌های توجیهی مدیران در عدم انجام مسئولیت اجتماعی52
2ـ18ـ1ـ «این کار واقعاً غیرقانونی و غیراخلاقی نیست»52
2ـ18ـ2ـ «این به نفع من (به نفع سازمان) است»52
2ـ18ـ3ـ «هیچ‌کس نخواهد فهمید»52
2ـ18ـ4ـ «ازآنجایی‌که این کار به سازمان کمک می‌کند، سازمان از غیراخلاقی بودن آن چشم‌پوشی کرده، در عوض از من حمایت می‌کند»53
2ـ18ـ5ـ «همه این کار را انجام می‌دهند»53
2ـ 19ـ چه کسی از انجام مسئولیت اجتماعی سود می‌برد؟53
2ـ20ـ مدیریت مسائل اجتماعی54
2ـ21ـ به‌سوی مسئولیت اجتماعی بیشتر55
2ـ22ـ تأثیرات توجه به مسئولیت اجتماعی در سازمان58
2ـ22ـ1ـ جلوگیری از غفلت مدیریت سازمان نسبت به محیط58
ادامه فهرست مطالب
عنوان صفحه
2ـ22ـ2ـ ایجاد مدیریت اثربخش58
2ـ22ـ3ـ افزایش عظمت، اعتبار و شهرت سازمان و بهبود چهره عمومی سازمان59
2ـ22ـ4ـ ارائه خدمت مؤثر به مردم59

متن کامل در سایت امید فایل 

2ـ22ـ5ـ مانع گریبان‌گیرشدن مشکلات جامعه به سازمان60
2ـ22ـ 6ـ ایجاد توازن بین تعهدات و وظایف مختلف سازمان و مدیریت60
2ـ22ـ7ـ مانع وارد شدن خسارات جبران‌ناپذیر به جامعه و بهبود وضع جامعه60
2ـ22ـ 8 ـ فراهم‌شدن زمینه ایجاد پاسخگویی اجتماعی در سازمان61
2ـ22ـ9ـ موفقیت، ادامه بقا سازمان و توسعه پایدار سازمان61
2ـ22ـ10ـ مانع از بین رفتن ارزش‌های انسانی و اخلاقی62
2ـ22ـ11ـ برقراری تعادل بین مسئولیت و قدرت سازمان63
2ـ22ـ12ـ بهبود کیفیت زندگی افراد جامعه63
2ـ22ـ13ـ نائل‌شدن سازمان به اهداف و منافع بلندمدت63
2ـ22ـ14ـ کاهش دخالت‌های دولت64
2ـ22ـ15ـ باعث هماهنگ‌شدن سازمان‌ها با تغییر نیاز‌ها و توقعات عمومی65
2ـ22ـ 16ـ حفظ منابع محدود 66
2ـ22ـ17ـ ایجاد شاخص ارزیابی مدیران66
2ـ23ـ اخلاق و اخلاق کار66
2ـ24ـ مسئولیت اجتماعی و اخلاق کار68
2ـ25ـ خودکنترلی در اجرای مسئولیت‌های اجتماعی69
2ـ 26ـ پیشینه پژوهشی72
2ـ 26ـ1ـ تأثیر مسؤولیت اجتماعی سازمان بر تعهد سازمانی72
فصل سوم: روش تحقیق
3ـ1ـ نوع روش تحقیق77
ادامه فهرست مطالب
عنوان صفحه
3ـ2ـ جامعه آماری78
3ـ3ـ نمونه و روش نمونه‌گیری78
3ـ4ـ ابزار گردآوری اطلاعات78
3ـ5ـ روش تجزیه‌وتحلیل داده‌ها80
3ـ 6ـ روش گردآوری اطلاعات81
فصل چهارم: تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
4ـ1ـ یافته‌های توصیفی82
4ـ2ـ یافته‌های استنباطی91
4ـ2ـ1ـ فرضیه اصلی91
4ـ2ـ2ـ فرضیات فرعی92
فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری
5ـ1ـ مقدمه100
5ـ2ـ نتیجه‌گیری102
5ـ3ـ محدودیت‌ها107
5ـ4ـ پیشنهاد‌ها107
فهرست منابع و مآخذ108
پیوست
پرسشنامه آلن و مایر112
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول (٢ـ1): مقایسه مسئولیت اجتماعی با پاسخگویی اجتماعی30
جدول (4ـ1): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس جنسیت83
جدول (4ـ2): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس وضعیت تأهل84
جدول (4ـ3): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس مدرک تحصیلی85
جدول (4ـ4): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس سمت اداری86
جدول (4ـ5): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس سابقه87
جدول (4ـ6): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس رده‌های سنی88
جدول (4ـ7): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس وضعیت استخدامی89
جدول (4ـ8): توزیع نسبی شاخص‌های دو متغیر مسئولیت اجتماعی و تعهد سازمانی و میزان آلفای کرونباخ گویه‌های هر طیف90
جدول (4ـ9): رابطه‌ی بین مسئولیت اجتماعی و تعهد سازمانی کارکنان بانک کشاورزی91
جدول (4ـ10): رابطه‌ی بین ابعاد مسئولیت اجتماعی (اقتصادی، قانونی، اخلاقی، بشردوستانه) با تعهد سازمانی92
جدول (4ـ11): رابطه‌ی بین ابعاد تعهد سازمانی (عاطفی، مستمر و هنجاری) با مسئولیت اجتماعی93
جدول (4ـ12): رابطه‌ی بین ابعاد مسئولیت اجتماعی (اقتصادی، قانونی، اخلاقی، بشردوستانه) با تعهد سازمانی94
جدول (4ـ13): مقایسه میانگین نمرات مسئولیت اجتماعی کارکنان بانک کشاورزی بر اساس جنسیت95
جدول (4ـ14) مقایسه میزان مسئولیت اجتماعی کارکنان بانک کشاورزی بر اساس تحصیلات و وضعیت شغلی96
جدول (4ـ15): رابطه‌ی بین متغیر‌های جمعیت‌شناختی (سن و سابقه) با مسئولیت اجتماعی96
جدول (4ـ16): مقایسه میانگین نمرات تعهد سازمانی کارکنان بانک کشاورزی بر اساس جنسیت و وضعیت تأهل97
جدول (4ـ17): مقایسه میزان تعهد سازمانی کارکنان بانک کشاورزی بر اساس تحصیلات و وضعیت شغلی98
جدول (4ـ18): رابطه‌ی بین متغیر‌های جمعیت‌شناختی (سن و سابقه) با تعهد سازمانی98
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار (4ـ1): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس متغیر جنسیت83
نمودار (4ـ2): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس وضعیت تأهل84
نمودار (4ـ3): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس تحصیلات85
نمودار (4ـ4): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس سمت اداری86
نمودار (4ـ5): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس سابقه کار87
نمودار (4ـ6): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس سن88
نمودار (4ـ7): توزیع فراوانی گروه نمونه بر اساس وضعیت استخدامی89
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل (2ـ1): سیر تکامل مشارکت اجتماعی29
شکل (٢ـ2): استراتژی‌های مختلف مسئولیت اجتماعی سازمان43
شکل (2ـ3): مدل سه‌بعدی مسئولیت اجتماعی کارول49
شکل (2ـ4)49
چکیده
هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه بین مسئولیت اجتماعی با تعهد سازمانی در کارکنان بانک کشاورزی استان اردبیل بود. جامعه آماری این پژوهش را کلیه کارکنان بانک کشاورزی استان اردبیل تشکیل می‌دهند که در سال 1393 در مدیریت و شعبات بانک کشاورزی مشغول به کار بودند. برای این منظور تعداد 125 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند و به پرسشنامه‌های لازم پاسخ دادند. نتایج پژوهش نشان داد که بین مسئولیت اجتماعی و تعهد سازمانی رابطه معنی‌دار در سطح 001/0 وجود دارد؛ و همچنین بین مؤلفه‌‌های مسئولیت اجتماعی با تعهد سازمانی و مؤلفه‌ای تعهد سازمانی با مقیاس مسئولیت اجتماعی و نیز بین مؤلفه‌‌های در دو متغیر از نظر آماری رابطه معنی‌داری به دست آمد. متغیرهای رضایت شغلی و جنسیت رابطه معنی‌داری به دست آمد. بین تعهد سازمانی و متغیر‌های جمعیت‌شناختی ازجمله جنسیت، تحصیلات، وضعیت تأهل، سن، سابقه و وضعیت استخدامی ‌کارکنان و همچنین بین جنسیت، تحصیلات، وضعیت استخدامی‌ و سن کارکنان با مسئولیت اجتماعی رابطه معنی‌داری به دست آمد؛ اما بین وضعیت تأهل و سابقه کاری با مسئولیت اجتماعی کارکنان رابطه آماری مشاهده نشد.
کلیدواژه‌ها: جامعه‌شناختی، مسئولیت اجتماعی، تعهد سازمانی، کارکنان بانک کشاورزی.
فصل اول:
کلیات تحقیق
1ـ1ـ بیان مسئله
واحدهای اقتصادی در جهت تحقق اهداف خود نیازمند سازوکاری می‌باشند که بتواند توازنی بین منافع شرکت و ذینفعان ایجاد کند. درنتیجه مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکت مطرح می‌گردد. طی دو دهه گذشته مسئولیت اجتماعی شرکت به‌طور قابل‌توجهی از سوی واحد‌های اقتصادی موردتوجه قرار گرفته است. مسئولیت اجتماعی شرکت بر مسائل مهمی از قبیل اخلاق، محیط، امنیت، آموزش، حقوق بشر و . . . تأکید دارد. اگرچه اجرای مسئولیت اجتماعی شرکت دارای هزینه‌های اولیه‌ای برای شرکت است اما درنهایت به دلیل بهبود شهرت شرکت، کاهش هزینه‌ها در بلندمدت و افزایش تقاضا، موجب افزایش فروش و سود و منجر به بهبود عملکرد شرکت در بلندمدت می‌شود.
در جمع‌بندی از تعاریف مسئولیت اجتماعی می‌توان گفت که مسئولیت اجتماعی عبارت است از: مجموعه ارزش‌ها، باورها و دانش‌های مشترک انسانی و محیطی در میان کارکنان در انجام فعالیت‌های معطوف به تولید و یا ایجاد ارزش‌افزوده به معنی دیگر این‌که در وجود کارکنان چه ارزش‌ها و نگرش‌های درونی شده و مورد پذیرش سازمانی قرار گرفته است مسئولیت اجتماعی این اجزا را به هم وصل می‌کند؛ و فعالیت‌ها را حول چهارچوب خاصی به حمایت‌کننده تجارت، تقویت‌کننده گفتگو، با ذی‌نفعان اصلی باشد سامان می‌دهد و در قبال عملکرد خود در برابر اجتماع به‌گونه‌ای که هم منافع گروه‌های درونی شرکت و هم منافع گروه‌های بیرونی شرکت تأمین گردد؛ و درنهایت موجب بهبود جامعه فراهم گردد. درنهایت مقصود از مسئولیت اجتماعی این است که چون سازمان‌ها تأثیر عمده‌ای بر سیستم اجتماعی دارند لاجرم چگونگی فعالیت آن‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که براثر آن زیانی به جامعه نرسد و در صورت رسیدن زیان، سازمان‌های مربوطه ملزم به جبران آن باشند (ایران‌نژاد، 1371). پژوهش پیرامون رابطه بین تعهد سازمانی و مسئولیت اجتماعی آن‌هم در بین کارکنان امری بس فوق‌العاده و حساس است. شناخت این مهم در طراحی استراتژی‌های کلان متخصصان امور مربوطه اهمیتی بسزا دارد. مسئولیت اجتماعی کارکنان با تنظیم روابط اجرایی هر سیستم به کاهش پیچیدگی روابط اجتماعی کمک می‌کند و رفتار دیگران را قابل پیش‌بینی می‌سازد. این امر خود به افزایش اعتماد اجتماعی و درنتیجه به افزایش احساس امنیت اعضای جامعه و کاهش ناهماهنگی شناختی آنان کمک می‌کند (فنگر، 1959) و درنهایت ثبات رفتاری اعضای جامعه را سبب می‌شود. بنابراین مسئولیت اجتماعی کارکنان عاملی برای ارضای نیازهای اعضای جامعه و درنتیجه همبستگی و انسجام اجتماعی می‌شود (دورکیم، 1938).
یکی از عوامل پنهان ولی تأثیرگذار در رفتار شغلی کارکنان، میزان تعهد آن‌ها به سازمان است توجه به تعهد نیروی انسانی از اهمیت زیادی برخوردار است و شناخت وضعیت تعهد سازمانی کارکنان می‌تواند مدیران را در پیشرفت و بهبود کارکنان یاری رساند (رجب‌بیگی، 1387). تعهد سازمانی نوعی نگرش، احساس وابستگی و تعلق‌خاطر به سازمان است. تعهد سازمانی حالتی روانی است که بیانگر نوعی تمایل، نیاز و الزام به ادامه اشتغال در یک سازمان است مدل تعهد سازمانی الن و میر با تفکیک تعهد عاطفی، تعهد هنجاری و تعهد مستمر، نقش هر یک را در تعهد سازمانی یادآور شده است از نظر آن‌ها تعهد عاطفی، مجموعه تعلق‌خاطر به یک سازمان است که از طریق پذیرش ارزش‌های سازمانی و تمایل به ماندگاری به وجود می‌آید. تعهد هنجاری احساس دین و الزام به ماندن در سازمان است و تعهد مستمر، مبتنی بر فعالیت در سازمان و عدم تمایل به ترک آن به دلیل هزینه‌ها و زیان‌هایی است که از ترک سازمان نصیب فرد می‌شود (آلن و میر، 1990). در تعهد سازمانی شخص نسبت به سازمان احساس وفاداری قوی دارد و از طریق آن سازمان خود را مورد شناسایی و ارزیابی قرار می‌دهد بنابراین تعهد بر اساس ماهیت خود فرد را سازمان پیوند می‌دهد و این پیوند احتمال ترک شغل را کاهش می‌دهد. ترک شغل افراد ازجمله مواردی است که با عدم تعهد سازمانی همراه است (زند، 1390).
به نظر می‌رسد با توجه به پژوهش‌های انجام‌گرفته درزمینه‌ی متغیرهای پژوهش ارتباطی بین مسئولیت اجتماعی با تعهد سازمانی افراد وجود داشته باشد بنابراین در پژوهش حاضر به دنبال پاسخ دادن به این سؤال هستیم که آیا بین مسئولیت اجتماعی و تعهد سازمانی کارکنان بانک کشاورزی استان اردبیل رابطه معنی‌داری وجود دارد؟
1ـ2ـ اهمیت و ضرورت موضوع
مسؤولیت‌پذیری اجتماعی ازجمله مهم‌ترین عناصر فلسفه وجودی سازمان‌ها شناخته‌شده است، به‌نحوی‌که اهمیت دادن به رعایت آن توسط سازمان‌ها در چهارچوب نظریه هویت اجتماعی، نه‌تنها احتمال ارتقاء تعهد سازمانی را به همراه دارد، بلکه رضایت ذینفعان خارج از سازمان را برای مشروعیت بخشیدن به سازمان تقویت می‌کند. مقاله حاضر به تبیین نقش تعدیل گری این متغیر در ابعاد چهارگانه مسؤولیت اجتماعی پرداخته است. در این راستا، صنعت مواد غذایی به‌عنوان جامعه موردمطالعه انتخاب گردید که با مشارکت 105 عضو در قالب نمونه آماری و استفاده از پرسش‌نامه جهت جمع‌آوری داده‌ها انجام پذیرفت. پردازش حاصل از داده‌ها با استفاده از مدل رگرسیون سلسله مرتبی حاکی از آن است که نقش تعدیل گری متغیر موردمطالعه بر رابطه بین ابعاد چهارگانه مسؤولیت اجتماعی (کارکنان، مشتریان، دولت و ذینفعان اجتماعی و غیراجتماعی) مورد تأیید است، این یافته بدان معناست که تأکید بر اهمیت مسؤولیت اجتماعی و رعایت آن از سوی سازمان‌ها می‌تواند از کارکردی مثبت بر عملکرد سازمان‌ها برخوردار باشد به‌نحوی‌که به‌طور معناداری تعهد سازمانی کارکنان را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد.
لوتانز اظهار می‌دارد که در متون تحقیقی اخیر، نگرش کلی تعهد سازمانی، عامل مهمی برای درک و فهم رفتار سازمانی و پیش‌بینی کننده خوبی برای تمایل به باقی ماندن در شغل آورده شده است. تعهد و پایبندی مانند رضایت، دو طرز تلقی نزدیک به هم هستند که به رفتارهای مهمی مانند جابه‌جایی و غیبت اثر می‌گذارند (عراقی، 1373). همچنین تعهد و پایبندی می‌تواند پیامدهای مثبت و متعددی داشته باشند. کارکنانی که دارای تعهد و پایبندی هستند، نظم بیشتری در کار خود دارند، مدت بیشتری در سازمان می‌مانند و بیشتر کار می‌کنند. مدیران باید تعهد و پایبندی کارکنان به سازمان را حفظ کنند و برای این امر باید بتوانند با استفاده از مشارکت کارکنان در تصمیم‌گیری و فراهم کردن سطح قابل قبولی از امنیت شغلی برای آنان، تعهد و پایبندی را بیشتر کنند (مورهد، ترجمه الوانی و معمارزاده، 1374).
اندیشه تعهد، موضوعی اصلی در نوشته‌های مدیریت است. این اندیشه یکی از ارزش‌های اساسی است که سازمان‌دهی بر آن متکی است و کارکنان بر اساس ملاک تعهد، ارزشیابی می‌شوند. اغلب پرسش‌هایی در مورد یک کارمند وجود دارد، از قبیل اینکه آیا اضافه‌کار خواهد کرد؟ آیا روزهای تعطیل بر سر کار خواهد آمد؟ آیا دیر می‌آید زود می‌رود؟ اغلب مدیران اعتقاد دارند که این تعهد برای اثربخشی سازمان ضرورتی تام دارد. اگر شخصی لیاقت، شایستگی و تعهد حداکثر بهره‌برداری از امکانات و سرمایه را داشته باشد، لیاقت مدیر شدن را دارد و اگر تعهد و شایستگی را ندارد، نباید چنین مسئولیتی به او محول شود.
واحدهای اقتصادی در جهت تحقق اهداف خود نیازمند سازوکاری می‌باشند که بتواند توازنی بین منافع شرکت و ذینفعان ایجاد کند. درنتیجه مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکت مطرح می‌گردد. طی دو دهه گذشته مسئولیت اجتماعی شرکت به‌طور قابل‌توجهی از سوی واحد‌های اقتصادی موردتوجه قرار گرفته است. مسئولیت اجتماعی شرکت بر مسائل مهمی از قبیل اخلاق، محیط، امنیت، آموزش، حقوق بشر و . . . تأکید دارد. اگرچه اجرای مسئولیت اجتماعی شرکت دارای هزینه‌های اولیه‌ای برای شرکت است اما درنهایت به دلیل بهبود شهرت شرکت، کاهش هزینه‌ها در بلندمدت و افزایش تقاضا موجب افزایش فروش و سود و منجر به بهبود عملکرد شرکت در بلندمدت می‌شود.
مسئولیت اجتماعی، مجموعه وظایف و تعهداتی است که سازمان بایستی در جهت حفظ و مراقبت و کمک به جامعه‌ای که در آن فعالیت می‌کند، انجام دهد. مسئولیت اجتماعی، وظیفه‌ای است بر عهده مؤسسات خصوصی، به این معنا که تأثیر سوئی بر زندگی اجتماعی که در آن کار می‌کنند، نگذارد. میزان این وظیفه عموماً مشتمل است بر وظایفی مانند آلوده نکردن، تبعیض قائل نشدن در استخدام، نپرداختن به فعالیت‌های غیراخلاقی و آگاه کردن مصرف‌کننده از کیفیت محصولات. همچنین وظیفه‌ای است مبتنی بر مشارکت مثبت در زندگی افراد جامعه.
مسئولیت اجتماعی، یکی از وظایف و تعهدات سازمان در جهت منتفع ساختن جامعه است، به‌نحوی‌که هدف اولیه سازمان یعنی حداکثر کردن سود را صورتی متعالی ببخشد. مسئولیت اجتماعی یعنی نوعی احساس تعهد به‌وسیله مدیران سازمان‌های تجاری بخش خصوصی که آن‌گونه تصمیم‌گیری نمایند که در کنار کسب سود برای مؤسسه، سطح رفاه کل جامعه نیز بهبود یابد. تعهد و تکلیف مدیریت به انجام کارهایی که حافظ و ارتقادهنده رفاه جامعه و علایق بنگاه باشد.
در جمع‌بندی از تعاریف مسئولیت اجتماعی می‌توان گفت که مسئولیت اجتماعی عبارت است از: مجموعه ارزش‌ها، باورها و دانش‌های مشترک انسانی و محیطی در میان کارکنان در انجام فعالیت‌های معطوف به تولید و یا ایجاد ارزش‌افزوده به معنی دیگر این‌که در وجود کارکنان چه ارزش‌ها و نگرش‌های درونی شده و مورد پذیرش سازمانی قرار گرفته است مسئولیت اجتماعی این اجزا را به هم وصل می‌کند؛ و فعالیت‌ها را حول چهارچوب خاصی به حمایت‌کننده تجارت، تقویت‌کننده گفتگو، با ذی‌نفعان اصلی باشد سامان می‌دهد و در قبال عملکرد خود در برابر اجتماع به‌گونه‌ای که هم منافع گروه‌های درونی شرکت و هم منافع گروه‌های بیرونی شرکت تأمین گردد؛ و درنهایت موجب بهبود جامعه فراهم گردد. درنهایت مقصود از مسئولیت اجتماعی این است که چون سازمان‌ها تأثیر عمده‌ای بر سیستم اجتماعی دارند لاجرم چگونگی فعالیت آن‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که براثر آن زیانی به جامعه نرسد و در صورت رسیدن زیان، سازمان‌های مربوطه ملزم به جبران آن باشند (ایران‌نژاد، 1371). پژوهش پیرامون رابطه بین تعهد سازمانی و مسئولیت اجتماعی آن‌هم در بین کارکنان امری بس فوق‌العاده و حساس است. شناخت این مهم در طراحی استراتژی‌های کلان متخصصان امور مربوطه اهمیتی بسزا دارد. مسئولیت اجتماعی کارکنان با تنظیم روابط اجرایی هر سیستم به کاهش پیچیدگی روابط اجتماعی کمک می‌کند و رفتار دیگران را قابل پیش‌بینی می‌سازد. این امر خود به افزایش اعتماد اجتماعی و درنتیجه به افزایش احساس امنیت اعضای جامعه و کاهش ناهماهنگی شناختی آنان کمک می‌کند (فینگر، 1959) و درنهایت ثبات رفتاری اعضای جامعه را سبب می‌شود. بنابراین مسئولیت اجتماعی کارکنان عاملی برای ارضای نیازهای اعضای جامعه و درنتیجه همبستگی و انسجام اجتماعی می‌شود (دورکیم، 1938).
یکی از عوامل پنهان ولی تأثیرگذار در رفتار شغلی کارکنان، میزان تعهد آن‌ها به سازمان است توجه به تعهد نیروی انسانی از اهمیت زیادی برخوردار است و شناخت وضعیت تعهد سازمانی کارکنان می‌تواند مدیران را در پیشرفت و بهبود کارکنان یاری رساند (رجب‌بیگی، 1387). تعهد سازمانی نوعی نگرش، احساس وابستگی و تعلق‌خاطر به سازمان است. تعهد سازمانی حالتی روانی است که بیانگر نوعی تمایل، نیاز و الزام به ادامه اشتغال در یک سازمان است مدل تعهد سازمانی الن و میر با تفکیک تعهد عاطفی، تعهد هنجاری و تعهد مستمر، نقش هر یک را در تعهد سازمانی یادآور شده است از نظر آن‌ها تعهد عاطفی، مجموعه تعلق‌خاطر به یک سازمان است که از طریق پذیرش ارزش‌های سازمانی و تمایل به ماندگاری به وجود می‌آید. تعهد هنجاری احساس دین و الزام به ماندن در سازمان است و تعهد مستمر، مبتنی بر فعالیت در سازمان و عدم تمایل به ترک آن به دلیل هزینه‌ها و زیان‌هایی است که از ترک سازمان نصیب فرد می‌شود. (آلن و می‌یر، 1990) در تعهد سازمانی شخص نسبت به سازمان احساس وفاداری قوی دارد و از طریق آن سازمان خود را مورد شناسایی و ارزیابی قرار می‌دهد بنابراین تعهد بر اساس ماهیت خود فرد را سازمان پیوند می‌دهد و این پیوند احتمال ترک شغل را کاهش می‌دهد. ترک شغل افراد ازجمله مواردی است که با عدم تعهد سازمانی همراه است (زند، 1390).
اساساً یک سازمان برحسب نیازی عمومی و اجتماعی به وجود می‌آید و مبنای ایجاد سازمان نیاز به تولید کالا و یا ارائه خدمت به جامعه است. لذا نه سازمان می‌تواند خود را از جامعه جدا کند و نه جامعه می‌تواند بدون سازمان زندگی کند. از نتایج این رابطه لاینفک این است که هر تصمیم و عمل سازمان به نحوی روی جامعه تأثیر می‌گذارد. تأثیرگذاری فوق باعث می‌شود که آحاد جامعه، خود را در عملکرد سازمان سهیم دانسته و از سازمان مسئولیت خواسته و حسابرسی کنند.
عصر حاضر را عصر مدیریت نامیده‌اند. چراکه هر تصمیم یک مدیر می‌تواند طی یک روند سلسله‌وار، دیر یا زود، سرنوشت تمام نهادهای جامعه را دستخوش تغییر نماید. لذا یکی از مسائل و مشکلات اجتماعی که طی سال‌های اخیر توجه بسیاری از صاحب‌نظران و دست‌اندرکاران جوامع مختلف را به خود جلب کرده است، عدم توجه و پایبندی سازمان‌ها و مدیران به وظایف و مسئولیت‌های اجتماعی‌شان است.
امروزه مسئولیت اجتماعی سازمان مفهومی ‌وسیع‌تر از فعالیت‌های گذشته دارد. خاستگاه بحث مسئولیت‌های اجتماعی، کشورهای صنعتی غربی است. مسئولیت اجتماعی به‌طور اعم، به مجموعه فعالیت‌هایی گفته می‌شود که صاحبان سرمایه و بنگاه‌های اقتصادی به‌صورت داوطلبانه، به‌عنوان یک عضو مؤثر و مفید در جامعه، انجام می‌دهند.
به نظر می‌رسد با توجه به پژوهش‌های انجام‌گرفته درزمینهٔ متغیرهای پژوهش ارتباطی بین مسئولیت اجتماعی با تعهد سازمانی افراد وجود داشته باشد بنابراین در پژوهش حاضر به دنبال پاسخ دادن به این سؤال هستیم که آیا بین مسئولیت اجتماعی و تعهد سازمانی کارکنان بانک کشاورزی استان اردبیل رابطه معنی‌داری وجود دارد؟
1ـ3ـ اهداف تحقیق
1ـ3ـ1ـ هدف کلی تحقیق
هدف کلی این پژوهش بررسی تأثیر مسئولیت اجتماعی بر تعهد سازمانی کارکنان بانک کشاورزی استان اردبیل هست.
1ـ3ـ2ـ اهداف جزئی تحقیق
شناسایی و اندازه‌گیری میزان مسئولیت‌پذیری اجتماعی کارکنان بانک کشاورزی استان اردبیل
2ـ تعیین نقش تعهد سازمانی در مسئولیت اجتماعی کارکنان بانک کشاورزی استان اردبیل
3ـ تعیین رابطه میان تعهد سازمانی (عاطفی، مستمر و هنجاری) با ابعاد مسئولیت اجتماعی (اقتصادی، قانونی، اخلاقی، بشردوستانه)
4ـ تعیین رابطه بین ویژگی‌های جمعیت‌شناختی (سن، جنسیت، تحصیلات و . . .) تعهد سازمانی
5ـ تعیین رابطه بین ویژگی‌های جمعیت‌شناختی (سن، جنسیت، تحصیلات و . . .) مسئولیت اجتماعی.
1ـ3ـ3ـ هدف کاربردی تحقیق
از نتایج به‌دست‌آمده از این تحقیق، کلیه مدیران عالی و اجرایی سازمان‌ها، ادارات و نهاد‌های دولتی و خدماتی ازجمله مدیران و کارکنان بانک کشاورزی استان اردبیل می‌توانند در جهت بهبود عملکرد سازمان و کارکنان بهره‌مند شوند و همچنین دانشگاهیان و پژوهشگران می‌توانند از نتایج این تحقیق استفاده نمایند.
1ـ4ـ فرضیات تحقیق
1ـ4ـ1ـ فرضیه اصلی تحقیق
بین تعهد سازمانی و مسئولیت اجتماعی کارکنان بانک کشاورزی استان اردبیل رابطه معنی‌داری وجود دارد.
1ـ4ـ2ـ فرضیات فرعی تحقیق
1ـ بین ابعاد مسئولیت اجتماعی (اقتصادی، قانونی، اخلاقی، بشردوستانه) با تعهد سازمانی رابطه معنی‌داری وجود دارد.
2ـ بین ابعاد تعهد سازمانی (عاطفی، مستمر و هنجاری) با مسئولیت اجتماعی رابطه معنی‌داری وجود دارد.
3ـ بین ابعاد تعهد سازمانی (عاطفی، مستمر و هنجاری) با ابعاد مسئولیت اجتماعی (اقتصادی، قانونی، اخلاقی، بشردوستانه) رابطه معنی‌داری وجود دارد.
4ـ بین ویژگی‌های جمعیت‌شناختی (سن، جنسیت، تحصیلات و . . .) تعهد سازمانی رابطه معنی‌داری وجود دارد.
5ـ بین ویژگی‌های جمعیت‌شناختی (سن، جنسیت، تحصیلات و . . .) مسئولیت اجتماعی رابطه معنی‌داری وجود دارد.
1ـ5ـ سؤالات تحقیق
1ـ5ـ1ـ سؤال اصلی تحقیق
آیا بین تعهد سازمانی و مسئولیت اجتماعی کارکنان بانک کشاورزی استان اردبیل رابطه معنی‌داری وجود دارد؟
1ـ5ـ2ـ سؤالات فرعی تحقیق
1ـ آیا بین ابعاد مسئولیت اجتماعی (اقتصادی، قانونی، اخلاقی، بشردوستانه) با تعهد سازمانی رابطه معنی‌داری وجود دارد؟
2ـ آیا بین ابعاد تعهد سازمانی (عاطفی، مستمر و هنجاری) با مسئولیت اجتماعی رابطه معنی‌داری وجود دارد؟
3ـ آیا بین ابعاد تعهد سازمانی (عاطفی، مستمر و هنجاری) با ابعاد مسئولیت اجتماعی (اقتصادی، قانونی، اخلاقی، بشردوستانه) رابطه معنی‌داری وجود دارد؟
4ـ آیا بین ویژگی‌های جمعیت‌شناختی (سن، جنسیت، تحصیلات و . . .) تعهد سازمانی رابطه معنی‌داری وجود دارد؟
5ـ آیا بین ویژگی‌های جمعیت‌شناختی (سن، جنسیت، تحصیلات و . . .) مسئولیت اجتماعی رابطه معنی‌داری وجود دارد؟
1ـ 6ـ تعاریف مفهومی‌ و عملیاتی
1ـ 6ـ1ـ مسئولیت اجتماعی
مؤسسات بازرگانی در جامعه‌ای کار می‌کنند که آن جامعه برای آن‌ها فرصت‌های مختلفی را ایجاد کرده است که آن‌ها به کسب سود می‌پردازند. در عوض، سازمان‌های مذکور باید متعهد باشند که نیازها و خواسته‌های جامعه را برآورده کنند. این تعهد را مسئولیت اجتماعی می‌نامیم (چانگ، 1988: 294).
مسئولیت اجتماعی، مجموعه وظایف و تعهداتی است که سازمان بایستی در جهت حفظ و مراقبت و کمک به جامعه‌ای که در آن فعالیت می‌کند، انجام دهد (گریفین و بارنی، 1992: 724).
مسئولیت اجتماعی، وظیفه‌ای است بر عهده مؤسسات خصوصی، به این معنا که تأثیر سوئی بر زندگی اجتماعی که در آن کار می‌کنند، نگذارند. وظایفی چون: آلوده نکردن، تبعیض قائل نشدن در استخدام، نپرداختن به فعالیت‌های غیراخلاقی و مطلع کردن مصرف‌کننده از کیفیت محصولات که این وظایف مبتنی بر مشارکت مثبت در زندگی افراد جامعه است (فرنچ و ساورد، 1371: 579).
مسئولیت اجتماعی یکی از وظایف و تعهدات سازمان در جهت منتفع ساختن جامعه است به‌نحوی‌که هدف اولیه سازمان یعنی حداکثر کردن سود را صورتی متعالی ببخشد (رابینسون، 1980: 132).
مسئولیت اجتماعی یعنی نوعی احساس تعهد به‌وسیله مدیران سازمان‌های تجاری بخش خصوصی که آن‌گونه تصمیم‌گیری نمایند که در کنار کسب سود برای مؤسسه، سطح رفاه کل جامعه نیز بهبود یابد (حقیقی به نقل از کیث دیویس، 1373: 40).
مسئولیت اجتماعی از تعهدات مدیریت است که علاوه بر حفظ و گسترش منافع سازمان، در جهت رفاه عمومی جامعه نیز انجام می‌گیرد (کترو، 1987: 55).
مسئولیت‌های اجتماعی مدیران / بنگاه‌ها عبارت است از الزام به پاسخ‌گویی و ارضا توقعات گروه‌های ذینفع خارجی اعم از مشتریان، تأمین‌کنندگان، توزیع‌کنندگان، پاسداران محیط زیست و اهالی محل فعالیت واحد تولیدی / خدماتی، با حفظ منافع گروه‌های ذینفع داخلی اعم از مالکان یا سهامداران و کارکنان واحد (امینی، 1378).
1ـ 6ـ2ـ تعریف عملیاتی مسئولیت اجتماعی
میزان نمره‌ای که فرد از پاسخ‌دهی به پرسشنامه مسئولیت اجتماعی حقیقتیان کسب می‌کند.
1ـ 6ـ3ـ تعهد سازمانی
تعهد سازمانی نوعی نگرش، احساس وابستگی و تعلق‌خاطر به سازمان است. تعهد سازمانی حالتی روانی است که بیانگر نوعی تمایل، نیاز و الزام به ادامه اشتغال در یک سازمان است مدل تعهد سازمانی الن و میر با تفکیک تعهد عاطفی، تعهد هنجاری و تعهد مستمر، نقش هر یک را در تعهد سازمانی یادآور شده است از نظر آن‌ها تعهد عاطفی، مجموعه تعلق‌خاطر به یک سازمان است که از طریق پذیرش ارزش‌های سازمانی و تمایل به ماندگاری به وجود می‌آید. تعهد هنجاری احساس دین و الزام به ماندن در سازمان است و تعهد مستمر، مبتنی بر فعالیت در سازمان و عدم تمایل به ترک آن به دلیل هزینه‌ها و زیان‌هایی است که از ترک سازمان نصیب فرد می‌شود (آلن و می‌یر، 1990).
1ـ6ـ4ـ تعریف عملیاتی تعهد سازمانی
میزان نمره‌ای که فرد از پاسخ‌دهی به پرسشنامه تعهد سازمانی آلن و مایر کسب می‌کند.
فصل دوم:
پیشینه و ادبیات تحقیق
2ـ1ـ مقدمه
سازمان‌های امروزی به اهمیت منابع انسانی به‌عنوان تأثیرگذارترین عامل رشد و بهره‌وری سازمان پی برده‌اند؛ و معتقدند: عصر جدید عصر رقابت بر سر منابع و سرمایه‌هاست. کشورهای بزرگ صنعتی که فاتحان این عرصه‌اند بهره‌وری از منابع و سرمایه‌ها را سرلوحه کار خود قرار داده‌اند و در پرتو وجود افراد تحصیل‌کرده و متخصص، چرخ‌های رشد و توسعه را به حرکت درآورده‌اند. مدیران سازمان‌ها به‌خوبی اهمیت تعهد را دریافته ازاین‌رو تعهد و وفاداری منابع انسانی به سازمان و انجام هر چه بهتر نقش‌های اختصاص‌یافته به آن‌ها و حتی وظایف فرانقشی منابع انسانی، یکی از دغدغه‌های جدی مدیران سازمان‌هاست.
تعهد سازمانی مانند مفاهیم دیگر رفتار سازمانی به شیوه‌های متفاوت تعریف شده است. معمولی‌ترین شیوه برخورد با تعهد سازمانی آن است که تعهد سازمانی را نوعی مسئولیت اجتماعی عاطفی به سازمان در نظر می‌گیرند. بر اساس این شیوه، فردی که به‌شدت متعهد است، هویت خود را از سازمان می‌گیرد، در سازمان مشارکت دارد و با آن درمی‌آمیزد و از عضویت در آن لذت می‌برد (ساروقی، 1375).
پورتر و همکارانش تعهد سازمانی را پذیرش ارزش‌های سازمان و درگیر شدن در سازمان تعریف می‌کنند و معیارهای اندازه‌گیری آن را شامل انگیزه، تمایل به ادامه کار و پذیرش ارزش‌های سازمان می‌دانند. چاتمن و اورایلی تعهد سازمانی را به معنی حمایت و پیوستگی عاطفی با اهداف و ارزش‌های یک سازمان، به خاطر خود سازمان و دور از ارزش‌های ابزاری آن «وسیله‌ای برای دستیابی به اهداف دیگر» تعریف می‌کنند (رنجبریان، 1375).
تعهد سازمانی عبارت است از نگرش‌های مثبت یا منفی افراد نسبت به‌کل سازمان است که در آن مشغول به کارند. در تعهد سازمانی شخص نسبت به سازمان، احساس وفاداری قوی دارد و از طریق آن، سازمان خود را مورد شناسایی قرار می‌دهد (استرون، 1376).
تعهد به معنای پایبندی به اصول و فلسفه یا قراردادهایی است که انسان به آن‌ها معتقد است و پایبند به آن‌ها هست. فرد متعهد کسی است که به عهد و پیمان خود وفادار باشد و اهدافی را که به خاطر آن‌ها و برای حفظ آن پیمان بسته است صیانت کند (مطهری، 1386: 34ـ25). شلدون تعهد سازمانی را چنین تعریف می‌کند: نگرش یا جهت‌گیری که هویت فرد را به سازمان مرتبط یا وابسته می‌کند. کانتر تعهد سازمانی را تمایل عاملان اجتماعی به اعطای نیرو و وفاداری خویش به سیستم‌های اجتماعی می‌داند. به عقیده سالانسیک، تعهد حالتی است در انسان که در آن فرد با اعمال خود و از طریق این اعمال اعتقاد می‌یابد که به فعالیت‌ها تداوم بخشد و مشارکت مؤثر خویش را در انجام آن‌ها حفظ کند. بوکانان تعهد را نوعی وابستگی عاطفی و تعصب‌آمیز به ارزش‌ها و اهداف سازمان می‌داند، وابستگی به نقش فرد در رابطه با ارزش‌ها و اهداف و به سازمان فی‌نفسه و جدای از ارزش ابزاری آن (ساروقی، 1375). به نظر لوتانز (1992) و شاو، تعهد سازمانی به‌عنوان یک نگرش، اغلب این‌گونه تعریف شده است: تمایل قوی به ماندن در سازمان، تمایل به اعمال تلاش فوق‌العاده برای سازمان، اعتقاد قوی به پذیرش ارزش‌ها و اهداف (عراقی، 1377).
تعهد سازمانی عبارت از یک حالت روان‌شناختی شرح دهنده رابطه‌ی یک کارمند با سازمان هست که بر قصد کارمند برای حفظ مسیر ویژه از عمل که در این مورد ماندن در سازمان است اثر می‌گذارد (آلن، 2007). نظر به تغییرات سریع جهانی و ادغام سازمان‌ها و افزایش کار مجازی، تحلیل تعهد بین کارمند و کارفرما از اهمیت بالائی برخوردار است (روسیو، 2004). افراد بسیاری درزمینه تعهد مطالعه کرده‌اند زیرا بر این باورند که تعهد بر عملکردهای سازمانی تأثیرگذار است. عوامل گوناگونی شکل‌دهنده تعهد به سازمان می‌باشند ازجمله احساس خوشبختی روانی (نوردنمارک، 1999)، هوش هیجانی (گولریاز و همکاران، 2008) و سرمایه هوشی سازمانی (کوانتس، 2007). یکی از عوامل پیش‌بینی کننده تعهد سازمانی جامعه‌پذیری سازمانی هست. جامعه‌پذیری سازمانی فرایندی است که در آن یک کارمند جدید از یک عضو بیرونی به عضوی خودی و مؤثر برای سازمان تبدیل می‌گردد و این زمانی اتفاق می‌افتد که یک کارمند در یک محدوده سازمانی وارد می‌شود (وان مانن و شاین، 1979). منظور از خودی شدن در تعریف فوق، آشنایی با سازمان و سازمان را از آن خود دانستن می‌باشد که مفهم تعهد سازمانی را نیز در خود مستتر دارد. در تعریف فوق می‌توان توان پیشایندی جامعه‌پذیری را در ایجاد و تقویت تعهد احساس نمود اما نمی‌توان برای هر دو مفهوم تعهد و جامعه‌پذیری یک نقش را در نظر گرفت زیرا جامعه‌پذیری علاوه بر کمک به درونی کردن ارزش‌های سازمان دارای مؤلفه‌ها و کارکردهای دیگری نیز می‌باشد. فرایند جامعه‌پذیری، نقش انتقال فرهنگ سازمان را به نسل جدید کارکنان بر عهده دارد که اگر سازمان به نحو صحیح این فرایند را بکار گیرد از طرفی فرهنگ سازمان را تثبیت و توسعه می‌بخشد و از طرف دیگر نواقص و کاستی‌های فرایندهای دیگر نظیر فرایند انتخاب، استخدام و آموزش را با صرف کمترین هزینه و زمان جبران کرده و به ماندگاری افراد در سازمان کمک شایانی می‌کند (اندرخورا و صفائی قادیکلانی، 1383).
جامعه‌پذیری فرایندی است که طبق آن افراد نگرش‌ها، رفتارها و دانش مورد نیاز برای مشارکت به‌عنوان یک عضو سازمانی را به دست می‌آورد (وان مانن و شاین، 1979). این فرایند شامل روش‌هایی است که سازمان‌ها برای کاهش اضطراب مرتبط با عدم اطمینان در محیط جدید و ورود افراد تازه‌وارد به یک سازمان جدید و دستیابی به نگرش‌ها، رفتارها و دانش مورد نیاز استفاده می‌کنند. در فرایند جامعه‌پذیری، فرد دانش و اطلاعات و مهارت‌های لازم را برای ایفای نقش‌های سازمانی به دست می‌آورد (فلدمن، 1981؛ شاین، 1985).
جامعه‌پذیری سازمانی به چند دلیل برای کارکنان سازمان مهم است. عدم توجه به جامعه‌پذیری بر کارمند جدید تأثیر منفی حیاتی داشته است و کارمندانی که به‌خوبی جامعه‌پذیر نشده‌اند سطوح بالایی از انتظارات برآورده نشده را از خود بروز داده‌اند و این به‌نوبه خود با نگرش‌های ضعیف و رفتار‌های منفی و بالای ترک خدمت همراه می‌شود (وانوس و کوله لا، 1989؛ وانوس، 1992). باید توجه داشت که عضوگیری و انتخاب هزینه سنگینی را بر سازمان‌ها تحمیل می‌کند (بائور، 1998). دلیل دوم اینکه تازه‌واردها استخدام می‌شوند تا به معیارهای عملکردی فردی و گروهی و سازمانی یاری رسانند و جامعه‌پذیری سازمانی یک امر اساسی در توانمندسازی کارکنان به این منظور است (وان مانن و شاین، 1979). این مهم است که کارمندان جدید بدانند معیارهای عملکرد در سازمان چه چیزهایی هستند. دلیل سوم این است که تازه‌واردها باید بدانند چگونه در سازمان انجام‌وظیفه کنند که این نیازمند این است تا کارمندان ارزش‌ها، هنجارها، سیستم‌ها و شبکه‌های منابع را یاد بگیرند (بائور و همکاران، 1998، براس، 1985 و لوئیس، 1980).
2ـ2ـ انواع تعهد سازمانی
مدیران در مجموعه‌ای مرکب از تعهدات زیر اتفاق‌نظر دارند:
1ـ تعهد نسبت به سازمان
2ـ تعهد نسبت به مشتریان یا ارباب‌رجوع
3ـ تعهد نسبت به خود
4ـ تعهد نسبت به افراد و گروه کاری
5ـ تعهد نسبت به کار (رضائیان، 1374).
هرسی و بلانچارد بیان می‌کنند که هر یک از تعهدات به‌طور جداگانه فوق‌العاده در کار مدیریت مؤثر و بااهمیت است (هرسی و بلانچارد، 1371).
حال به ترتیب به‌عنوان تعهدهای ذکرشده می‌پردازیم:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *