دانلود تحقیق علمی - دانلود مقاله

متن کامل پایان نامه را در سایت منبع fuka.ir می توانید ببینید

استاد ارجمند جناب اقای دکتر حسین جباری که اندیشمندانه و با صبر و بزرگواری مرا در انجام این پژوهش مساعدت نمود، همچنین اساتید محترم سرکار خانم دکتر فرح دخت عبادی و سرکار خانم دکتر زهره حاجیها که مسئولیت نظارت و داوری این پژوهش را بر عهده داشتند .
بی‌شک افتخار شاگردی این بزرگواران برای همیشه برایم به یادگار خواهد ماند.
تقدیم به :
پدر
مادر
و
همسر دلسوزم.
فهرست مطالب
عنوان شماره صفحه
چکیده.................................................................................................................................. 1
فصل اول
کلیات پژوهش 1-1- مقدمه........................................................................................................................ 3
1-2-بیان مسئله اساسی تحقیق به طور کلی......................................................................... 3
1-3- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق............................................................................... 4
1-4- مرور ادبیات و سوابق مربوطه.................................................................................... 5
1-4-1- حوزه داخلی...................................................................................................... 5
1-4-2- حوزه خارجی...................................................................................................... 6
1–۵ - جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق................................................................... 8
1-6- اهداف مشخص تحقیق.............................................................................................. 8
1– 7- در صورت داشتن هدف کاربردی، نام بهره‏وران....................................................... 9
1-8 - سؤالات تحقیق......................................................................................................... 9
1-9- فرضیه‏های تحقیق..................................................................................................... 10
1-10- تعریف واژه‏ها و اصطلاحات فنی و تخصصی ....................................................... 10
1-11- روش شناسی تحقیق ............................................................................................. 10
1-11-1- متغیر مستقل...................................................................................................... 10
1-11-2- متغیر های وابسته................................................................................................ 11
1-11-3- متغیرهای کنترل................................................................................................. 12
1-11-4-مدل های آزمون فرضیات.................................................................................... 12
1–12- روش اجرای تحقیق............................................................................................... 13
1-12-1- روش تحقیق....................................................................................................... 13
1-12-2-روش‌های گردآوری اطلاعات.............................................................................. 13
1-12-3-قلمرو تحقیق...................................................................................................... 13
1-12-4- دوره زمانی انجام تحقیق .................................................................................... 13
1-12-5- مکان تحقیق....................................................................................................... 13
1-13 – جامعه آماری، روش نمونه‏گیری و حجم نمونه. .................................................. 14
1-13-1- جامعه‌ی آماری(N) ........................................................................................... 14
1-13-2- نمونه‌ی آماری(n) ............................................................................................ 14
1-13-3- روش یا روش‌های نمونه‌گیری ......................................................................... 14
1-13-4 - روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها.............................................................. 14
1-14- ساختار تحقیق....................................................................................................... 15
فصل دوم
مروری بر تحقیقات انجام شده 2-1- مقدمه........................................................................................................................ 17
2-2- نگهداری موجودی های نقدی.................................................................................. 17
2-2-1- انگیزه ‌های نگهداری موجودی ‌های نقدی توسط شرکت‌ ها ............................. 17
2-2-2 میزان بهینه موجودی‌ های نقدی شرکت‌ ها............................................................ 19
2-3 - عملکرد شرکت و معیارهای سنجش آن.................................................................. 21
2-3-1-معیارهای حسابداری عملکرد................................................................................ 22
2-3-2- معیارهای اقتصادی عملکرد................................................................................. 25
2-4- ارزش شرکت و معیار سنجش آن............................................................................. 27
2-5- بازده سهام................................................................................................................ 28
2-5-1- مفهوم بازده سهام................................................................................................. 28
2-5-2- روشهای محاسبه بازده سهام.................................................................................. 30
2-6- تحقیقات مرتبط انجام شده در مورد ارزش شرکت.................................................. 34
2-6-1- تحقیقات داخلی انجام شده در مورد ارزش شرکت............................................ 34
2-6-2-تحقیقات انجام شده در مورد ارزش شرکت در خارج از کشور........................... 39
2-7-تحقیقات مرتبط انجام شده در مورد عملکرد شرکت................................................. 42
2-7-1-تحقیقات داخلی انجام شده در مورد عملکرد شرکت............................................. 42
2-7-2- تحقیقات خارجی انجام شده در مورد عملکرد شرکت ....................................... 44
2-8- تحقیقات مرتبط انجام شده در مورد بازده سهام....................................................... 45
2-8-1- تحقیقات مرتبط انجام شده در داخل ایران در مورد بازده سهام .......................... 45
2-8-2- تحقیقات انجام شده در خارج از ایران در مورد بازده سهام................................ 49
فصل سوم
روش شناسی پژوهش 3-1- مقدمه........................................................................................................................ 54
3-2- روش تحقیق ........................................................................................................... 54
3-3- مساله‌ی تحقیق.......................................................................................................... 55
3-4- سوالات تحقیق ........................................................................................................ 55
3-5- فرضیه‌های تحقیق...................................................................................................... 56
3-6- مواد و روش انجام تحقیق ....................................................................................... 56
3-6-1- روش تحقیق........................................................................................................ 56
3-6-2- روش‌های گردآوری اطلاعات .............................................................................. 56
3-6-3- قلمرو تحقیق........................................................................................................ 56
3-6-4- دوره زمانی انجام تحقیق....................................................................................... 57
3-6-5- مکان تحقیق......................................................................................................... 57
3-6-6- جامعه‌ی آماری(N) ............................................................................................. 57
3-6-7- نمونه‌ی آماری(n) .............................................................................................. 57
3-6-8- روش یا روش‌های نمونه‌گیری........................................................................... 57
3-7-روش‌های مورد نظر برای تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیات .................... 58
3-7-1- متغیر های تحقیق................................................................................................. 58
3-7-1-1- متغیر مستقل.................................................................................................... 58
3-7-1-2- متغیر های وابسته............................................................................................. 58
3-7-1-3 متغیر های کنترلی................................................................................................ 59
3-7-2- مدل های آزمون فرضیات.................................................................................... 59
3-7-2-1 مدل فرضیه اول................................................................................................. 59
3-7-2-2 مدل فرضیه دوم................................................................................................ 60
3-7-2-3 مدل فرضیه سوم ................................................................................................ 60
3-8 مفاهیم و آزمون های آماری......................................................................................... 60
3-8-1- همبستگی ............................................................................................................. 60
3-8-2- مفهوم معنی‌ داری در همبستگی............................................................................ 61
3-8-3- ضریب تعیین ............................................................................................... 62
3-8-4- خطای معیار تخمین ..................................................................................... 62
3-8-5- رگرسیون چندگانه................................................................................................ 62
۳-8-6- تحلیل واریانس (آزمون F ) ................................................................................. 63
3-8-7- مفروضات رگرسیون خطی.................................................................................... 64
3-8-8- نمودار توزیع خطاها (بررسی نرمال بودن توزیع خطاها) . ................................. 64
3-8-9- نمودار واریانس خطا‌ها ........................................................................................ 64
3-8-10- آزمون دوربین- واتسون. ............................................................................... 65
3-8-۱۱- روش‌ های ورود متغیرها در رگرسیون.............................................................. 66
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل داده ها 4-1- مقدمه‏........................................................................................................................ 69
4-2- شاخص توصیفی متغیرها .......................................................................................... 69
4-3- آزمون نرمالیتی........................................................................................................... 70
4-4- تجزیه و تحلیل فرضیات تحقیق .............................................................................. 71
4-4-1- آزمون فرضیه اول...................................................................................... 71
4-4-2- آزمون فرضیه دوم................................................................................................. 72
4-4-3- آزمون فرضیه سوم................................................................................................ 73
فصل پنجم
نتیجه گیری و ارائه پیشنهادها 5-1 مقدمه.......................................................................................................................... 77
5-2 نتیجه گیری.................................................................................................................. 77
5-3 پیشنهاد های تحقیق .................................................................................................... 78
5-3-1 پیشنهادهای کاربردی تحقیق................................................................................... 78
5-3-2 پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی............................................................................. 79
5-4 محدودیت های تحقیق................................................................................................ 79
5-5 خلاصه فصل .............................................................................................................. 80
منابع و ماخذ....................................................................................................................... 81
فهرست منابع فارسی........................................................................................................... 81
فهرست منابع انگلیسی......................................................................................................... 85
پیوست ها............................................................................................................................ 88
چکیده انگلیسی................................................................................................................... 93
فهرست جداول
عنوان شماره صفحه
جدول1-1- سازمانها و نوع استفاده آن ها .......................................................................... 9
جدول 3-1- تحلیل واریانس رگرسیون برآوردی................................................................. 63
جدول 4-1- آمار توصیفی متغیر های تحقیق...................................................................... 70
جدول4-2- آزمون نرمال بودن متغیر وابسته........................................................................ 71
جدول 4-3- نتایج آزمون فرضیه اول .................................................................................. 72
جدول 4-4- نتایج آزمون فرضیه دوم ................................................................................. 73
جدول 4-5- نتایج فرضیه سوم............................................................................................ 74
فهرست شکل ها
عنوان شماره صفحه
شکل2-1- میزان بهینه نگهداری موجودی های نقدی....................................................... 22

چکیده
در این تحقیق رابطه ی سطح نگهداشت وجه نقد با ارزش شرکت، بازده سهام و عملکرد عملیاتی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی قرار گرفت. انجام این تحقیق از این لحاظ دارای اهیمت می باشد که هدف اصلی مدیریت مالی حداکثر
کردن ثروت سهامداران است و این حداکثر کردن از طریق افزایش ارزش شرکت، افزایش بازده سهام و افزایش عملکرد شرکت انجام می شود. با توجه به اینکه لازمه ی حد اکثر کردن ارزش شرکت، بازده سهام و عملکرد شرکت، شناخت عوامل موثر بر آن ها است. این تحقیق نیز با آشکار ساختن یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار بر متغیر های مذکور به مدیران مالی کمک می کند تا در راستای اهداف خود تصمیمات بهتری اتخاذ نمایند.در این تحقیق برای محاسبه سطح نگهداشت وجه نقد از نسبت وجه نقد به کل دارایی ها استفاده شد. همچنین از Q توبین به عنوان شاخص ارزش شرکت استفاده گردید. و از ROA به عنوان شاخص عملکرد شرکت استفاده شد. به منظور آزمون فرضیه های تحقیق از رگرسیون مقطعی ترکیبی استفاده شد. و تعداد 117 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ی زمانی 1381-1390 مورد بررسی قرار گرفته اند.نتایج تحقیق نشان داد بین سطح نگهداشت وجه نقد با ارزش شرکت، بازده سهام و عملکرد شرکت در نمونه ی مورد بررسی رابطه ی معنی داری وجود دارد.
واژه های کلیدی: سطح نگهداشت وجه نقد، ارزش شرکت، بازده سهام، عملکرد شرکت.
فصل اول
(کلیات پژوهش)
1-1- مقدمه
هدف از این تحقیق بررسی رابطه بین سطح نگهداری موجودی های نقدی با ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام می باشد.
هدف اصلی مدیران مالی حداکثر کردن ثروت سهامداران است و این حداکثر کردن از طریق افزایش ارزش شرکت انجام می شود. مدیران مالی برای افزایش ارزش شرکت در ابتدا می بایست شناختی کافی از عوامل موثر بر آن داشته باشند، به عبارت دیگر آنها در ابتدا می بایست از عواملی که موجب تقویت یا تضعیف آن می شود، آگاهی کافی داشته باشند.
یکی از معیار های اساسی برای تصمیم گیری در بورس، بازده سهام می باشد، سهام خود به تنهایی دارای محتوای اطلاعاتی است و بیشتر سرمایه گذاران بالفعل و بالقوه در تجزیه و تحلیل مالی و پیش بینی ها از بازده سهام استفاده می کنند. تحلیل گران و تصمیم گیرندگان بازار های مالی در صورتی می توانند دقت خود در پیش بینی بازده سهام را بالا برند که از عوامل موثر بر آن آگاهی کافی داشته باشند. چرا که آنان با آگاهی از عواملی که می توانند اثر منفی یا مثبت معناداری بر بازده سهام داشته باشند، قادر می شوند تا پیش بینی های دقیق تری در رابطه با بازده سهام داشته باشند.
تا کنون در تحقیقات انجام شده درباره ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام، اثر سطح نگهداشت وجه نقد بر این سه متغیر مورد بررسی قرار نگرفته است. بنابراین در این تحقیق تعداد 117 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، در طی دوره ی زمانی 1381 الی 1390، به منظور بررسی این موضوع مورد آزمون قرار گرفته اند.
1-2- بیان مسأله
ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام، هر سه از متغیر های مهم و اثرگذار بر تصمیم گیری مدیران، سرمایه گذاران و سایر استفاده کنندگان از اطلاعات مالی شرکت ها می باشد. بنابراین بررسی عوامل موثر بر این سه متغیر اثرگذار بر تصمیم گیری می تواند از این جهت موثر واقع شود که با یافتن عوامل موثر بر آنها و اینکه این عوامل رابطه مثبت(منفی) با این متغیر ها دارند، می توان با تقویت(تضعیف) آن عوامل اثرگذار، به بهبود ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام پرداخت(کین وای ، 2010 ؛ کوین، 2007).
موجودی‌های نقدی همواره درصد قابل توجهی از دارایی‌های شرکت‌ها را به خود اختصاص داده‌اند، این رقم در شرکت‌های آمریکایی برابر با 1/8 درصد از مجموع دارایی‌ها (کیم و همکاران، 1998) و در شرکت‌های انگلیسی برابر با 9/9 درصد از دارایی‌ها بوده است (ازکان، 2004). بنابراین بررسی اینکه آیا سطح نگهداری موجودی های نقدی بر متغیر های اثرگذار بر تصمیم گیری تصمیم گیرندگان، اثر گذار است یا خیر می تواند به مدیران کمک کند تا در مورد اینکه سطح نگهداری موجودی های نقدی خود را افزایش یا کاهش دهند، تصمیم گیری کنند.
باتوجه به مطالبی که در مورد سطح نگهداری موجودی های نقدی، ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام بیان شد، مسئله اساسی این تحقیق این است که آیا سطح نگهداری وجه نقد با ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام، رابطه ی معناداری دارد یا خیر؟
1-3- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام از متغیر های اصلی و اثر گذار بر تصمیمات تصمیم گیرندگان بازار های مالی می باشد. بنابراین تعیین عوامل موثر بر آنها می تواند در ارائه مدلی برای پیش بینی آنها موثر واقع شود. همچنین روشن شدن نوع اثر عامل بررسی شده(مثبت یا منفی) با این سه متغیر می تواند به مدیران کمک کند تا در مورد اینکه برای بهبود این سه متغیر، عامل بررسی شده را کاهش یا افزایش دهند، تصمیم گیری نمایند.
با توجه به اینکه در تحقیقات انجام شده در داخل تاثیر سطح نقدینگی شرکت ها بر ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام مورد بررسی قرار نگرفته است. انجام تحقیق حاضر از این جهت دارای اهمیت است که یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر این سه متغیر اصلی تصمیم گیری در مورد شرکت را نمایان می سازد.
1-4- مرور ادبیات و سوابق مربوطه :
1-4-1- حوزه داخلی
ملکیان و همکاران (1390) در تحقیقی به عنوان بررسی رابطه بین وجه نقد نگهداری شده و عوامل تعیین کننده ان در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، به مطالعه عوامل تعیین کننده نگهداری وجه نقد پرداخت. جهت انجام این پژوهش نمونه ای مشتمل بر 131 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار در طی سال های 1383-1387 انتخاب گردیده است . برای براورد مدل اماری تحقیق روش رگرسیون با استفاده از داده های تابلویی مورد استفاده قرار گرفته است یافته های پژوهش نشاندهنده وجود رابطه بین اندازه شرکت، داراییهای ثابت مشهود با وجه نقد نگهداری شده میباشد. همچنین نتایج نشان میدهد که جریان های نقدی، سود آوری و فرصت های رشد رابطه مثبتی با وجه نقد نگهداری شده دارند.
صامتی و همکاران(1386) به بررسی تاثیر نرخ تورم بر ارزش شرکت پرداخنتد. در این تحقیق از شاخص کیو توبین برای محاسبه ارزش شرکت استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد که ارتباط معناداری بین نرخ تورم و ارزش شرکت وجود ندارد.
حساس یگانه و همکاران(1387) در تحقیقی به بررسی رابطه بین سرمایه گذاران نهادی و ارزش شرکت پرداخنتد. در این تحقیق نگرش های مختلف در مورد سرمایه گذاران نهادی مورد آزمون قرار گرفت. به طور کلی نتایج این تحقیق نشان داد که بین سرمایه گذاران نهادی و ارزش شرکت رابطه معناداری وجود دارد. همچنین نتایج نشان داد که بین تمرکز مالکیت نهادی و ارزش شرکت رابطه معناداری وجود ندارد.
دموری و همکاران(1390) در تحقیقی به بررسی رابطه بین هموارسازی سود، کیفیت سود و ارزش شرکت در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. نتایج تحقیق آنها نشان داد سرمایه گذاران برای شرکت های هموار ساز سود با کیفیت، بالاترین ارزش و برای شرکت های غیر هموارساز سود بدون کیفیت، کمترین ارزش را قائل هستند.
یحیی زاده فر و همکاران(1389) در تحقیقی به بررسی رابطه نقد شوندگی با بازده سهام در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. در این پژوهش رابطه نرخ گردش به عنوان معیار نقدشوندگی با بازده سهام در دوره ی زمانی 1381 تا 1387 مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تحقیق آنها بیانگر وجود رابطه مثبت و معنادار بین ضریب متغیر نرخ گردش و بازده سهام است.
قائمی و همکاران(1385) به بررسی عوامل موثر بر بازده سهام عادی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. آنها در این تحقیق تاثیر ریسک سیستماتیک، اندازه شرکت، نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار، حجم مبادلات سهام و نسبت قیمت به درآمد را بر بازده سهام بررسی کردند.. نتایج این تحقیق حاکی از رابطه معنی دار و مثبت بازده سهام با شاخص ریسک سیستماتیک، اندازه شرکت و نسبت قیمت به درآمد می باشد.
مشکی (1390) در تحقیقی به بررسی عوامل موثر بر عملکرد شرکت های بورسی پرداخته. وی در این تحقیق رابطه برخی از متغیر های مهم و اثرگذار نظیر اندازه و نسبت ارزش دفتری به بازار بر عملکرد(بازدهی و سودآوری) را مورد بررسی قرار داده. یافته های پژوهش وی حاکی از وجود یک رابطه خطی مستقیم بین متغیر های اندازه و بتا با عامل بازدهی و نیز وجود رابطه خطی مستقیم بین متغیر های اندازه و اهرم مالی با عامل سودآوری می باشد. این در حالی است که رابطه بین نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار با هر دو متغیر وابسته بازدهی و سود آوری منفی بدست آمده است.
1-4-2- حوزه خارج
ال نجار (2012) در پژوهشی به عنوان عوامل مالی تعیین کننده نگهداری وجه نقد : شواهدی از برخی بازار های نو ظهور، به بررسی عوامل موثر بر نگهداری وجه نقد (ساختار سرمایه و سیاست تقسیم سود) در کشور های در حال توسعه (برزیل، هند ، روسیه وچین ) پرداخته و نتایج بدست امده از ان را کشور های انگلستان و امریکا مقایسه نمود .نتایج وی نشان میدهد که ساختار سرمایه و سیاست تقسیم سود بر نگهداری وجه نقد تاثیرگذار است ؛ و شباهت هایی بین کشور های توسعه یافته ودر حال توسعه در رابطه با فاکتور های تاثیر گذار بر روی نگهداشت وجه نقد وجود دارد .
جی یانگ و همکاران (2011) در پژوهشی با عنوان عوامل موثر بر نگهداشت وجه نقد : بررسی تجربی در صنعت رستوران به بررسی عوامل تا ثیر گذار بر سطح نگهداری وجه نقد در 125 شرکت طی سال های 1997 - 2008 پرداختند . نتایج انها نشان داد که شرکت های رستوران با فرصت های سرمایه گذاری بیشتر تمایل بیشتری به نگهداری وجه نقد دارند از طرف دیگر شرکت هایی که سطح نقدینگی، هزینه سرمایه و پرداخت سود سهام بالاتری دارند وجه نقد کمتری را نگهداری میکنند .
کین وای (2010) به بررسی رابطه نگهدار ی موجودی های نقدی، ساختار حاکمیت شرکتی و ارزشیابی شرکت پرداخت. نتایج تحقیق وی نشان داد که بین ساختار حاکمیت شرکتی و نگهداری وجه نقد رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد . همچنین نشان داد که بین نگهداری موجود ی های نقدی و ارزش شرکت رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
کوین(2007) در تحقیقی به بررسی رابطه نگهداری موجودی های نقدی با بازده سهام و عملکرد عملیاتی پرداخت. نتایج تحقیق وی نمایانگر وجود رابطه مثبت و معنادار بین نگهداری موجودی های نقدی با عملکرد عملیاتی و بازده سهام است.
کرنت و همکاران(2007) در تحقیقی به بررسی اثر سرمایه گذاران نهادی روی عملکرد شرکت پرداخنتد. نتایج تحقیق آنها نشان داد که سرمایه گذاران نهادی اثر مثبت و معناداری بر عملکرد عملیاتی آتی دارند.
نویسی و نیکر(2006) در تحقیقی به بررسی رابطه سرمایه گذاران نهادی و ارزش شرکت پرداخنتد. نتایج تحقیق آنها حاکی از رابطه ی مثبت و معناداری بین مالکیت نهادی و ارزش شرکت بود.
کوبن(2008) در تحقیقی به بررسی رابطه اهرم مالی و ارزش شرکت پرداخت. نتایج تحقیق وی نشان داد که اهرم مالی اثر منفی و معناداری بر ارزش شرکت دارد.
1–5- جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق
از آنجا که سایر تحقیقات انجام شده داخلی در مورد ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام، اثر سطح نقدینگی شرکت را بر این رابطه مورد بررسی قرار نداده اند، تحقیق حاضر از این جهت با سایر تحقیقات انجام شده داخلی در مورد ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام، متمایز است، که به بررسی رابطه سطح نقدینگی با این سه متغیر مهم و اثرگذار بر تصمیم گیری تصمیم گیرندگان بازار های مالی، می پردازد.
1-6- اهداف تحقیق
هدف اصلی این تحقیق بررسی رابطه ی سطح نقدینگی شرکت ها با ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام می باشد.
هدف کاربردی از انجام این تحقیق این است که یکی دیگر از عوامل موثر بر این سه متغیر اثرگذار بر تصمیم گیری را به تصمیم گیرندگان بازار های مالی معرفی نماید تا به آنها در ارائه ی مدل هایی برای پیش بینی این سه متغیر کمک نماید. همچنین به مدیران کمک می نماید تا با توجه به مثبت یا منفی بودن اثر سطح نقدینگی شرکت بر این سه متغیر نسبت به تقویت یا تضعیف سطح نقدینگی شرکت، به منظور بهبود ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام، تصمیم گیری نمایند.
1– 7- در صورت داشتن هدف کاربردی، نام بهره‏وران (سازمان‏ها، صنایع و یا گروه ذینفعان) ذکر شود (به عبارت دیگر محل اجرای مطالعه موردی)
جدول 1-1- سازمانها و نوع استفاده آنها
ردیف نام سازمان نوع استفاده
1 سازمان بورس اوراق بهادار روشن شدن یکی دیگر از عوامل موثر بر ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام می تواند به تصمیم گیرندگان بازار های مالی کمک نماید تا بتوانند ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام را بهبود بخشند.
2
استفاده کنندگان صورتهای مالی آشنایی بیشتر با عوامل موثر ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام.
با توجه به اهمیتی که استفاده کنندگان صورت های مالی برای ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام قائل هستند، نتایج این تحقیق افق دیگری از اطلاعات مرتبط با این سه متغیر را برای آنها آشکار می سازد.
1-8 - سؤالات تحقیق
سوال اول: آیا بین سطح نگهداری موجودی های نقدی و ارزش شرکت رابطه معناداری وجود دارد؟
سوال دوم: آیا بین سطح نگهداری موجودی های نقدی و عملکرد عملیاتی رابطه معناداری وجود دارد؟
سوال سوم: آیا بین سطح نگهداری موجودی های نقدی و بازده سهام رابطه معناداری وجود دارد؟
1-9- فرضیه‏های تحقیق
فرضیه ی اول: بین سطح نگهداری موجودی های نقدی و ارزش شرکت رابطه ی معناداری وجود دارد.
فرضیه ی دوم: بین سطح نگهداری موجودی های نقدی و عملکرد عملیاتی رابطه ی معناداری وجود دارد.
فرضیه ی سوم: بین سطح نگهداری موجودی های نقدی و بازده سهام رابطه ی معناداری وجود دارد.
1-10- تعریف واژه‏ها و اصطلاحات فنی و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی)
سطح نگهداری موجود ی های نقدی(Cash Holding):
که از تقسیم وجه نقد شرکت به کل دارایی ها بدست می آید.
ارزش شرکت(Firm Value):
که با شاخص Q توبین محاسبه می شود.
عملکرد عملیاتی(Operational Performance):
که با شاخص ROA محاسبه می شود.
بازده سالیانه سهام(Stock Annual Return):
عبارت است از تغییرات قیمت اول دوره و آخر دوره ی سهام، به علاوه سایر عواید ناشی از خرید سهم، مانند: مزایای ناشی از حق تقدم، سهام جایزه و سود نقدی سهام، تقسیم بر قیمت سهام در اول دوره.
1-11- روش شناسی تحقیق
1-11-1- متغیر مستقل
متغیر مستقل سطح نگهداشت وجه نقد می باشد که به صورت زیر محاسبه می شود:

که در آن:
: موجودی های نقدی در پایان دوره t و
: جمع کل دارایی ها در پایان دوره t می باشد.
1-11-2- متغیر های وابسته
متغیر های وابسته عبارتند از ارزش شرکت، عملکرد عملیاتی و بازده سهام که به صورت زیر محاسبه میشوند:
1. ارزش شرکت با شاخص Q توبین به صورت زیر محاسبه می شود:

در رابطه فوق M.V.S نشانگر ارزش بازار سهام عادی، B.V.D ارزش دفتری بدهی ها و B.V.A ارزش دفتری دارایی هاست.
2. عملکرد عملیاتی که با شاخص ROA به صورت زیر محاسبه می شود:

در رابطه فوق سود خالص و جمع کل داراییها می باشد.
3. بازده سالانه سهام: منظور از بازده سالانه سهام، عبارت است از تغییرات قیمت اول دوره و آخر دوره ی سهام، به علاوه سایر عواید ناشی از خرید سهم، مانند: مزایای ناشی از حق تقدم، سهام جایزه و سود نقدی سهام، تقسیم بر قیمت سهام در اول دوره.

که در آن و قیمت سهم در پایان و ابتدای دوره t، درصد افزایش سرمایه از محل مطالبات و آورده نقدی و درصد افزایش سرمایه از محل اندوخته، C قیمت پذیره نویسی یک سهم جدید و D سود تقسیمی طی دوره t هستند.
1-11-3- متغیرهای کنترل
Size : لگاریتم طبیعی ارزش بازار سهام شرکت i در پایان سال t. برای کنترل اثرات اندازه.
Price: قیمت سهم شرکت i در پایان سال t.
BM: ارزش دفتری به ارزش بازار شرکت i در پایان سال t .
Volatit: نوسان بازده شرکت i در دوره ی t. برای کنترل ریسک شرکت مورد استفاده قرار می گیرد.
1-11- 4- مدل های آزمون فرضیات
مدل آزمون فرضیه اول:

مدل آزمون فرضیه دوم:

مدل آزمون فرضیه سوم:

1–12- شرح کامل روش (میدانی، کتابخانه‏ای) و ابزار (مشاهده و آزمون، پرسشنامه، مصاحبه، فیش‏برداری و غیره) گردآوری داده‏ها
1-12-1- روش تحقیق
این تحقیق از نوع تحقیقات شبه تجربی در حوزه تحقیقات اثباتی حسابداری می‌باشد.
1-12-2- روش‌های گردآوری اطلاعات
در این تحقیق اطلاعات مالی از صورت‌های‌ مالی و یادداشت‌های توضیحی مربوط به شرکت‌های مورد مطالعه و با کمک لوح‌های فشرده سازمان بورس اوراق بهادار تهران، سایت اینترنتی سازمان بورس و نرم افزار تدبیر پرداز به دست می‌آید.
1-12-3- قلمرو تحقیق
قلمرو موضوعی تحقیق حاضر در حوزه حسابداری مالی می‌باشد که شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران را در بر می‌گیرد.
1-12-4- دوره زمانی انجام تحقیق
قلمرو زمانی انجام تحقیق از سال 1381 تا سال 1390 در نظر گرفته شده است.
1-12-5- مکان تحقیق
قلمرو مکانی این تحقیق محدود به موقعیت جغرافیایی کشور ایران (بورس اوراق بهادار تهران) می‌باشد.
1-13 – جامعه آماری، روش نمونه‏گیری و حجم نمونه (در صورت وجود و امکان)
1-13-1- جامعه‌ی آماری(N)
جامعه آماری مورد مطالعه این تحقیق، شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد.
1-13-2- نمونه‌ی آماری(n)
به علت گستردگی حجم جامعه آماری و وجود برخی نا هماهنگی‌ها میان اعضا جامعه،شرایط زیر برای انتخاب نمونه آماری در نظر گرفته می‌شود:
سال مالی شرکت منتهی به پایان اسفند ماه باشد،
شرکت طی سال‌های 1381 تا 1390 تغییر سال مالی نداده باشد.
شرکت تا پایان سال مالی 1380 در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشد.
شرکت جزو شرکت‌های واسطه‌گری مالی نباشد.
1-13-3- روش یا روش‌های نمونه‌گیری
نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای
1-13-4 - روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها
به منظور جمع آوری داده های مورد نیاز، از نرم افزارهای رهاورد نوین، تدبیرپرداز و دنا سهم و نیز سایت های مربوط به سازمان بورس اوراق بهادار از جمله سایت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی بورس اوراق بهادار تهران و همچنین لوح های فشرده آرشیو تصویری- آماری سازمان بورس اوراق بهادار تهران استفاده خواهد شد. پس از جمع آوری اطلاعات، داده ها از طریق صفحات گسترده Excel، طبقه بندی و محاسبه و در نهایت با استفاده از بسته نرم افزار آماری SPSS مورد پردازش قرار خواهد گرفت.
1-14- ساختار تحقیق
تحقیق حاضر شامل پنج فصل است. در فصل اول به بیان کلیات تحقیق پرداخته شده است. در این فصل اهمیت موضوع، تعریف مساله و سوال‌های اصلی تحقیق بیان شده است. پس از آن اهداف تحقیق، سابقه و ضرورت انجام تحقیق بصورت مختصر بیان شده و سپس فرضیه‌های تحقیق، روش تحقیق و تعاریف عملیاتی برخی واژه های به کار گرفته شده در تحقیق ارائه شده‌اند.
فصل دوم به بیان مبانی نظری و پیشینه پژوهش اختصاص یافته است.
فصل سوم به تشریح روش شناسی پژوهش اختصاص یافته است. در این فصل چگونگی انجام تحقیق، نحوه جمع‌آوری داده‌های آماری، تعریف مفاهیم و آزمون‌های آماری مورد استفاده در تحقیق و نحوه آزمون فرضیات بیان شده است.
در فصل چهارم ابتدا آمار توصیفی در ارتباط متغیرهای مورد بررسی ارائه می‌گردد. سپس فرضیات طرح شده مورد آزمون قرار گرفته و نتایج حاصل از پردازش اطلاعات ارائه می‌شود.
فصل پنجم شامل نتایج تحقیق و ارائه پیشنهادات است. در قسمت نتایج سعی شده است اهم اطلاعات و یافته‌های تحقیق ذکر گردد و در بخش پیشنهادات، بر اساس نتایج بدست آمده از تحقیق پیشنهاداتی ارائه می‌گردد. فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه پژوهش
2-1- مقدمه
اندیشه بشری در طول تاریخ به دنبال درک حقیقت و کشف علل و چگونگی وقوع رویدادها از طریق مشاهده، تجزیه و تحلیل و ثبت آن‌ها بوده که ارمغان آن رشد شاخه‌های گوناگون دانش در جریان تحولات خروشان علمی و فرهنگی بوده است. بی‌شک دست‌یابی به این امر در سایه پژوهش و تحقیقات تجربی مجال رشد و ظهور یافته است.
نقدینگی و موجودی‌های نقدی از اموری می‌باشند که همواره مورد توجه محققین بوده و تحقیقات گوناگونی نیز در مورد آن‌ها انجام شده است. بنابراین بررسی تاثیر سطح نقدینگی بر عناصر کلیدی مورد توجه بازار سرمایه، سهامداران، سرمایه گذاران و اعتبار دهندگان، از قبیل بازده سهام، ارزش شرکت و عملکرد شرکت از اهمیت ویژه ای برخوردار است. چرا که با روشن شدن این مطلب که بین سطح نگهداری موجودی های نقدی با ارزش شرکت، عملکرد شرکت و بازده سهام رابطه ی معناداری وجود دارد. با توجه به این که این رابطه مثبت باشد یا منفی، می توان با کاهش یا افزایش سطح نگهداری موجودی های نقدی بتوان ارزش شرکت، عملکرد شرکت و بازده سهام را افزایش داد.
در این فصل، ابتدا مطالب مختصری در مورد انگیزه نگهداری موجودی‌های نقدی و سطح بهینه نقدینگی در شرکت‌ها بیان می‌شود، سپس مطالب مختصری در مورد ارزش شرکت، عملکرد شرکت، بازده سهام و معیار های سنجش متداول آنها ارائه خواهد شد. در ادامه نیز بطور خلاصه، تحقیقات انجام شده مرتبط با ارزش شرکت، عملکرد شرکت و بازده سهام، مورد بررسی قرار خواهند گرفت.
2-2- نگهداری موجودی های نقدی
2-2-1- انگیزه ‌های نگهداری موجودی ‌های نقدی توسط شرکت‌ ها هر شرکتی میزانی از موجودی‌های نقدی را نگهداری می‌نماید که میزان آن تحت تاثیر ویژگی‌های آن شرکت و دوره‌های زمانی مختلف، متغیر می‌باشد. اما دلیل اصلی نگهداری موجودی‌های نقدی توسط شرکت‌ها چیست و شرکت‌ها برای انجام این کار چه انگیزه‌هایی دارند؟
کینز (1936)، سه انگیزه کلی برای نگهداری موجودی‌های نقدی توسط موسسات اقتصادی را بیان می‌کند، این انگیزه‌ها عبارتند از:
الف- نیاز به انجام معاملات
ب- اقدامات احتیاطی
ج- مقابله با شرایط دارای ریسک.
تحقیقات انجام شده در زمینه نگهداری موجودی‌های نقدی توسط شرکت‌ها، انگیزه انجام معاملات (وجود هزینه‌های معاملاتی) و انگیزه احتیاطی را بیشتر مورد تاکید قرار داده‌اند. انگیزه انجام معاملات بیشتر به دلیل هزینه‌بر بودن استفاده از سایر دارایی‌ها بجز وجه نقد در انجام معاملات تجاری می‌باشد. بر این اساس، می‌توان گفت شرکت‌هایی که با کمبود منابع داخلی روبه‌رو هستند، می‌توانند با فروش دارایی‌ها، با ایجاد بدهی‌های جدید یا انتشار سهام جدید، و یا با عدم پرداخت سود سهام نقدی منابع خود را افزایش دهند، اما تمام این راهکارها هزینه‌بر می‌باشند. بنابراین انتظار می‌رود شرکت‌هایی که با هزینه معاملات بیشتری روبه‌رو هستند مبالغ بیشتری از دارایی‌های نقدی را نگهداری نمایند. از طرف دیگر، انگیزه احتیاطی بیشتر در مورد مقابله با ریسک کمبود نقدینگی، استفاده از فرصت‌های تجاری و اجتناب از ورشکستگی می‌باشد. انگیزه احتیاطی، بیشتر بر افزایش هزینه‌های ناشی از هدر رفتن فرصت‌های سرمایه گذاری آتی تاکید می‌کند. بر این اساس، شرکت‌ها موجودی‌های نقدی را برای مواجهه با وقایع پیش‌بینی نشده نگهداری می‌نمایند و درصورتیکه هزینه سایر منابع تامین مالی بسیار زیاد باشد برای تامین مالی سرمایه‌گذاری‌های خود از موجودی‌های نقدی نگهداری شده استفاده می‌نمایند (ازکان، 2004).
بنابراین، می‌توان انتظار داشت که شرکت‌های کوچک‌تر جهت مقابله با مواردی از قبیل هزینه زیاد تامین مالی خارجی، موجودی‌های نقدی بیشتری را نگهداری نمایند. بعلاوه، انتظار می‌رود شرکت‌هایی که دارای فرصت‌های سرمایه‌گذاری بهتری هستند موجودی‌های نقدی بیشتری را نگهداری نمایند تا هزینه فرصت مرتبط با سرمایه‌گذاری‌های آتی را به حداقل برسانند. بطور مشابه، شرکت‌های دارای نوسانات بیشتر جریانات نقدی و شرکت‌هایی که بطور مکرر با کمبود نقدینگی مواجه می‌شوند، نیاز دارند نقدینگی بیشتری را انباشته نمایند (ازکان، 2004).
2-2-2 میزان بهینه موجودی‌ های نقدی شرکت‌ ها در تاریخ 8/2/1996 توافق‌نامه‌ای بین مدیران شرکت‌های چریسلر و یک سرمایه‌گذار امضاء شد که طبق این توافق‌نامه، این سرمایه‌گذار باید در یک دوره 5 ساله برای پیشرفت این شرکت تلاش می‌کرد. یکی از عناصر مهم این توافق، تعهدی بود که بر طبق آن چریسلر باید طی این مدت، دارایی‌های نقدی (موجودی‌های نقدی و اوراق بهادار سریع المعامله) به مبلغ 5/7 بیلیون دلار بین سهامداران تقسیم می‌کرد (اپلر و همکاران، 1999).
ماجرای چریسلر باعث مطرح شدن سوالاتی شد که در پیشینه و ادبیات مالیه سابقه نداشتند: آیا برای موجودی‌های نقدی موجود در ترازنامه یک شرکت میزان بهینه‌ای وجود دارد؟ و اگر وجود دارد آیا مانند شرکت چریسلر، موجودی‌های نقدی اضافی توسط شرکت‌ها نگهداری می‌شود؟
اکثر مدل‌ها از جمله مدل هزینه‌های معاملاتی موافق وجود نقطه بهینه در نگهداری موجودی‌های نقدی می‌باشند. کینز (1936) انگیزه معاملاتی نگهداری موجودی‌های نقدی را به دلیل هزینه‌بر بودن تبدیل جانشین‌های موجودی‌های نقدی به موجودی نقدی، می‌داند. طبق این دیدگاه خرید و فروش دارایی‌های مالی و حقیقی هزینه‌بر می‌باشد، همچنین هزینه افزایش سرمایه از طریق منابع خارجی از دو جزء هزینه ثابت و متغیر تشکیل شده است که قسمت متغیر متناسب با مبلغ افزایش سرمایه می‌باشد. شرکتی که کمبود موجودی‌های نقدی داشته باشد سرمایه خود را از طریق بازار سرمایه افزایش می‌دهد، دارایی‌های موجود خود را نقد می‌کند، تقسیم سودها و سرمایه‌گذاری‌های خود را کاهش می‌دهد، در مورد قراردادهای مالی خود مذاکره مجدد می‌کند و یا ترکیبی از موارد فوق را انجام می‌دهد (اپلر و همکاران، 1999).
افزایش سرمایه هزینه‌بر می‌باشد صرف‌نظر از اینکه شرکت آنرا از طریق فروش دارایی‌ها یا با استفاده از بازارهای سرمایه انجام دهد. هزینه ثابت دسترسی به بازارهای سرمایه خارجی، باعث می‌شود شرکت به ‌ندرت سرمایه خود را افزایش دهد و معمولا از موجودی‌های نقدی و دارایی‌ها نقدی استفاده می‌کند، البته نگهداری موجودی‌های نقدی نیز دارای هزینه فرصت می‌باشد. از طرفی کمبود موجودی‌های نقدی نیز باعث وارد شدن ضررهای عمده به شرکت خواهد شد. در نتیجه برای مبلغ معینی از خالص دارایی‌ها، مبلغ بهینه‌ای از موجودی‌های نقدی وجود خواهد داشت. شکل 2-1 منحنی هزینه نهایی کمبود موجودی‌های نقدی و منحنی هزینه نهایی نگهداری موجودی‌های نقدی را نشان می‌دهد (اپلر و همکاران، 1999).

شکل 2-1- میزان بهینه نگهداری موجودی‌ های نقدی: میزان بهینه موجودی‌های نقدی از طریق تقاطع منحنی‌های هزینه نهایی نگهداری موجودی‌های نقدی و هزینه نهایی کمبود موجودی‌های نقدی تعیین می‌شود.
منحنی هزینه نهایی کمبود موجودی‌های نقدی بصورت نزولی می‌باشد و فرض می‌شود منحنی هزینه نهایی نگهداری موجودی‌های نقدی بصورت افقی می‌باشد زیرا دلیلی وجود ندارد فکر کنیم که این هزینه (هزینه نهایی) برای نگهداری مبالغ گوناگونی از موجودی‌های نقدی متفاوت می‌باشد. اگر شرکت با کمبود موجودی‌های نقدی مواجه شود می‌تواند با کاهش سرمایه‌گذاری یا کاهش تقسیم سود با آن مقابله نماید یا اینکه باید از طریق منابع خارجی (انتشار اوراق بهادار) یا فروش دارایی‌های خود آن‌ها را جبران نماید. هر چه کمبود موجودی‌های نقدی بیشتر باشد هزینه تامین آن نیز بیشتر خواهد بود زیرا باید به میزان بیشتری از سرمایه‌گذاری‌ها کاست یا اینکه مبالغ بیشتری را از طریق منابع خارجی تامین مالی کرد. برای مبلغ معینی از موجودی‌های نقدی، یک واحد افزایش در هزینه کمبود موجودی‌های نقدی (یا یک واحد افزایش در احتمال مواجهه با کمبود موجودی‌های نقدی)، باعث انتقال منحنی هزینه نهایی کمبود دارایی‌های نقدی به سمت راست می‌شود و در نتیجه باعث می‌شود شرکت میزان موجودی‌های نقدی نگهداری شده خود را افزایش دهد (اپلر و همکاران، 1999).
بطور خلاصه، بر طبق مدل هزنیه‌های معاملاتی، نگهداری موجودی‌های نقدی در اثر افزایش مواردی از قبیل نوسان جریانات وجوه نقد و طول چرخه تبدیل وجه نقد افزایش خواهد یافت. همچنین نگهداری موجودی‌های نقدی در اثر افزایش مواردی از قبیل نرخ بهره، هزینه تامین مالی، سهولت فروش دارایی‌ها و هزینه کاهش ریسک (اقدامات احتیاطی) کاهش خواهد یافت (اپلر و همکاران، 1999).
به عبارت دیگر حد بهینه و مطلوبی برای موجودی‌های نقدی وجود دارد بگونه‌ای که نه بیش از حد نیاز باشد و شرکت از راکد ماندن سرمایه متضرر شود و نه کمتر از حداقل مورد نیاز باشد که شرکت با کمبود نقدینگی مواجه شود (طالبی، 1377).
گیلمر (1985) نتیجه گرفت که بین صنایع و شرکت‌های مختلف از لحاظ سطح بهینه نقدینگی تفاوت وجود دارد. بنظر وی، سطح بهینه‌ای برای نقدینگی وجود دارد که شرکت‌ها به دنبال آن هستند، این سطح بهینه نقدینگی بر اساس خصوصیات شرکت‌ها، متفاوت می‌باشد.
2-3 - عملکرد شرکت و معیارهای سنجش آن
کلیدی ترین فاکتوری از شرکت که مورد توجه خاص سهامداران و سرمایه گذاران می باشد، عملکرد شرکت است. چراکه در صورتی که سهامداران و سرمایه گذاران عملکرد شرکت را خوب ارزیابی کنند، بر سرمایه گذاری های آتی آنها در شرکت اثری مثبت می گذارد. اما در صورتی که معیار های سنجش عملکرد، نتایج خوبی را در مورد فعالیت های شرکت ارائه ندهد، چه بسا سهامداران به فروش سهام خود تمایل پیدا کنند و سرمایه گذاران نیز سعی در خروج سرمایه گذاری خود از شرکت نمایند.
معیارهای اندازه گیری عملکرد را با توجه به مفاهیم حسابداری و مفاهیم اقتصادی می توان به دو دسته حسابداری و اقتصادی تقسیم کرد. در معیارهای حسابداری، عملکرد شرکت با توجه به داده های حسابداری ارزیابی می شود در حالی که در معیارهای اقتصادی، عملکرد شرکت با توجه به قدرت کسب سود دارائی های موجود و سرمایه گذاری بالقوه و با عنایت به نرخ بازده و نرخ هزینه سرمایه ارزیابی می گردد. معیارهای حسابداری ارزیابی عملکرد شرکت عبارتند از:
معیارهای حسابداری ارزیابی عملکرد شرکت عبارتند از:سود ،رشد سود ، سود تقسیمی ، جریان های نقدی ، سود هر سهم و نسبت های مالی (شامل ROA ،ROE،P/E، نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری سهام و نسبت Q توبین). معیارهای اقتصادی ارزیابی عملکرد شرکت عبارتند از :ارزش افزوده اقتصادی (EVA)، ارزش افزوده بازار (MVA) و ارزش افزوده اقتصادی تعدیل شده (REVA).(جهانخانی و سجادی، ۱۳۷۴).
2-3-1- معیارهای حسابداریمعیارهای حسابداری به دو دسته تقسیم می شوند، دسته اول مبتنی بر اطلاعات حسابداری هستند و دسته دوم بر اطلاعات حسابداری و اطلاعات بازار مبتنی می باشند.
معیارهای مبتنی بر اطلاعات حسابداری
که عمدتاٌ با استفاده از اطلاعات تاریخی موجود در صورت های مالی اساسی و یادداشت های همراه، عملکرد شرکت را اندازه گیری می کنند. این معیارها شامل سود، سود هر سهم، نرخ رشد سود، تقسیم سود، جریان های نقدی آزاد، نرخ بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) و نرخ بازده دارائی ها (ROA) می باشند.
سود
سود حسابداری عبارت از درآمدها منهای هزینه ها می باشد. در طول یکسال مالی شرکت با توجه به فعالیت هایی که انجام می دهد، درآمد تحصیل می کند. از طرفی شرکت برای تولید محصولات و ارائه خدمات مبالغی هزینه متحمل می شود. در پایان سال مالی به منظور تعیین عملکرد شرکت، درآمدها و هزینه های مربوطه با هم مطابقت داده می شوند تا معلوم شود که شرکت در سال مالی مذکور چقدر سود تحصیل نموده است. بنابراین سود می تواند روشی برای ارزیابی عملکرد شرکت باشد. (جهانخانی و ظریف فرد، ۱۳۷۴)
سود هر سهم(EPS)
سود هر سهم عبارتست از سود خالص پس از کسر مالیات شرکت، تقسیم بر تعداد سهام آن شرکت.سود هر سهم ممکن است بصورت سود سهام به سهامداران پرداخت شود یا تمام آن مجدداً سرمایه گذاری شود و یا اینکه قسمتی از آن سرمایه گذاری و قسمتی دیگر بعنوان سود بین سهامداران توزیع شود.
نرخ رشد سود
نرخ رشد از حاصلضرب نرخ سرمایه گذاری در نرخ بازده بدست می آید. بنابراین ممکن است که دو شرکت دارای نرخ رشد سود مشابهی باشند در حالی که نرخ بازده آنها با هم متفاوت باشد. مثلا  ممکن است شرکتی دارای نرخ بازده ۱۰ درصد و شرکتی دارای نرخ بازده ۱۵ درصد باشد. برای اینکه دو شرکت فوق نرخ رشد سود مشابهی داشته باشد، لازم است که شرکت اول سرمایه گذاری بیشتری انجام دهد زیرا نرخ بازده کمتری دارد. در حالی که شرکت دوم به دلیل نرخ بازده بهتر با  سرمایه گذاری کمتری به همان نرخ رشد سود دست پیدا خواهد کرد.
سود تقسیمی
بسیاری بر این باورند شرکتی که سیاست تقسیم سود باثباتی دارد و هر ساله مبلغی از سود خود را بین سهامداران تقسیم می کند، این عمل نشاندهنده موفقیت و عملکرد مثبت شرکت می باشد. معمولاً شرکت هایی اقدام به تقسیم می کنند که نمی توانند سود خود را سرمایه گذاری نمایند. سود تقسیمی به سیاست سرمایه گذاری شرکت بستگی دارد.شرکت هایی که فرصت های سرمایه گذاری سودآوری دارند،سود را به عنوان یک منبع تامین مالی تلقی می کنند.
نرخ بازده حقوق صاحبان سهام (ROE)
نرخ بازده حقوق صاحبان سهام یکی از نسبت های مالی است که از طریق تقسیم سود قبل از مالیات به حقوق صاحبان سهام بدست می آید، بنابراین همه ایرادهایی که به سود حسابداری وارد  شد، به این معیار نیز وارد می باشد. سود حسابداری با توجه به روش های گوناگون حسابداری و همچنین برآورد های حسابداری تحت تاثیر قرار می گیرد. بعبارتی مدیریت می تواند با توجه به اهداف خود، سود حسابداری و در نتیجه نرخ بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) را تغییر دهد.
نرخ بازده دارائی ها (ROA)
نرخ بازده دارائی ها یکی از نسبت های مالی است که از طریق تقسیم سود خالص بعلاوه هزینه بهره به مجموع دارائی ها بدست می آید. ROA به مهارت های تولید و  فروش شرکت مربوط می شود و بوسیله ساختار مالی شرکت تحت تاثیر قرار نمی گیرد. بدلیل استفاده از سود حسابداری در محاسبه نرخ بازده دارائی ها، ایرادهایی که بر سود حسابداری وارد است، بر این معیار نیز وارد می باشد. با توجه به اینکه دارائی ها در تراز نامه به خالص ارزش دفتری نشان داده می شوند، بنابراین ارزش واقعی دارائی ها ممکن است بسیار پائین تر یا بالاتر از ارزش های دفتری آنها باشد، بنابراین ROA پایین ضروتاً به این مفهوم نیست که دارائی ها باید در جای دیگری بکار گرفته شوند. همچنین ROA بالا به این مفهوم نیست که شرکت می بایست نسبت به خرید همان دارائی ها و کسب بازده بیشتر اقدام نماید.
معیارهای مبتنی بر اطلاعات حسابداری و اطلاعات بازار این معیارها علاوه بر استفاده از اطلاعات موجود در صورت های مالی اساسی و یادداشت های همراه، اغلب از اطلاعات بازاز نیز برای اندازه گیری عملکرد شرکت استفاده می نمایند. بهمین دلیل این معیارها علاوه بر حفظ مزایای معیارهای قبلی، برخی از معایب آنها را نیز برطرف می کنند. بعبارتی چون از اطلاعات بازار نیز استفاده می کنیم، معیارها تا حدودی مربوط تر هستند و بیشتر با واقعیت همخوانی دارند ولی از قابلیت اتکاﺀ کمتری برخوردارند و بدلیل اینکه اطلاعات بازا دائماً در حال تغییر می باشند این معیارها نسبتا بی ثبات هستند. در حالت کلی این معیارها نسبت به معیارهای مبتنی بر اطلاعات تاریخی ارجحیت دارند و عملکرد شرکت را دقیق تر اندازه گیری می کنند. این معیارها شامل نسبت قیمت به سود (P/E)، نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری سهام و نسبت Q توبین می باشد.
نسبت قیمت به سود
نسبت P/E ابزاری رایج برای تحلیل وضعیت شرکتها، صنایع و بازار است که از طریق تقسیم قیمت بازار یک سهم به سود همان سهم بدست می آید و بیانگر مبلغی است که سرمایه گذاران بایستی برای هر ریال سود پرداخت نمایند. نسبت P/E از عایدی شرکت بعنوان بمبنای ارزش سرمایه گذاری سهام استفاده می کند و به روش های مختلف به ارزیابی سهم و شاخص بازار می پردازند. این نسبت مظنه زیر ارزش یا بالای ارزش بودن قیمت سهام است.
نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری سهام
این نسبت از طریق تقسیم ارزش بازار هر سهم به ارزش دفتری همان سهم بدست می آید. ارزش دفتری هر سهم نشان دهنده ارزش های تاریخی است. از طرفی ارزش بازار هر سهم انعکاسی از جریان های نقدی آتی می باشد که عاید شرکت خواهد شد، بنابراین اگر شرکتی دارای مدیریت و سازماندهی باشد که با کارآیی کامل به وظایف و نقش های خود عمل کند دراین صورت ارزش بازار، بزرگتر از ارزش های تاریخی و دفتری خواهد بود و این نسبت افزایش پیدا می کند. نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری هر سهم طرز تفکر سرمایه گذاران نسبت به عملکرد گذشته و دورنمای آتی شرکت را بیان می کند.
نسبت Q توبین
نسبت Q توبین یکی دیگر از ابزارهای اندازه گیری عملکرد شرکت ها می باشد که از طریق تقسیم ارزش بازار شرکت به ارزش دفتری یا ارزش جایگزینی دارائی های شرکت بدست می آید.
2-3-2-معیارهای اقتصادی عملکرد
معیارهای اقتصادی سعی می کنند با تبدیل اطلاعات حسابداری از طریق انجام برخی تعدیلات به اطلاعات اقتصادی، اطلاعات اقتصادی را مبنای ارزیابی عملکرد شرکت ها قرار دهند‏، بعبارت دیگر این معیارها عملکرد شرکت را با توجه به قدرت کسب سود دارائی های موجود و سرمایه گذاری بالقوه و با عنایت به نرخ بازده و نرخ هزینه سرمایه، ارزیابی می کنند.
 مهمترین معیارهای که در زمینه ارزیابی عملکرد با استفاده از معیارهای اقتصادی وجود دارند عبارتند از:
ارزش افزوده بازار
هدف اولیه بیشتر شرکت ها افزایش ثروت سهامداران است. بدیهی است که این هدف منافع سهامداران را تامین می کند. همچنین این هدف برای اطمینان از تخصیص منابع کمیاب به طور کارا کمک می کند. ثروت سهامداران از طریق به حداکثر نمودن تفاوت بین ارزش بازار سهام شرکت و مقدار سرمایه تامین شده توسط سهامداران به حداکثر می رسد. این تفاوت، ارزش افزوده بازار (MVA) نامیده می شود.
                                          
حقوق صاحبان سهام- (قیمت سهام)(تعداد سهام منتشره) = MVA
ارزش افزوده اقتصادی
در حالی که MVA تاثیر اقدام های مدیریت را از زمان شروع فعالیت شرکت اندازه گیری می کند، ارزش افزوده اقتصادی بر اثربخشی مدیریت در یکسال معین تاکید دارد.EVA برآورد سود اقتصادی واقعی یک شرکت در یک سال می باشد و تفاوت زیادی با سود حسابداری دارد. EVA بیانگر باقیمانده سود پس از کسر هزینه سرمایه است. در حالی که سود حسابداری بدون در نظر گرفتن هزینه سرمایه تعیین می شود. تامین مالی از طریق سهامداران هزینه دارد، زیرا وجوه تهیه شده توسط سهامداران می توانست در جای دیگر با بازده مناسب سرمایه گذاری شود. با سرمایه گذاری در شرکت، سهامداران فرصت سرمایه‌گذاری در جای دیگر را از دست می دهند. بازده سرمایه از دست رفته با ریسک مشابه، هزینه فرصت نامیده می شود.EVA معیاری برای اندازه گیری توانایی مدیریت جهت افزایش عملکرد و ارزش افزوده  به سرمایه جدید است. باید توجه داشت که EVA می تواند هم برای کل شرکت و هم در بخش های  مختلف یک شرکت به کار رود. بنابراین  EVA مبنایی را برای تعیین عملکرد مدیریت در تمامی سطوح ارائه می دهد. هر چقدر EVA شرکت بیشتر باشد، وضعیت آن شرکت مطلوب تر است، غالباً EVA به عنوان مبنای اصلی برای  پاداش مدیران در نظر گرفته می شود. (احمد پور و یحیی زاده فر، ۱۳۸۳، صص۹۱-۸۹ )
ارزش افزوده اقتصادی تعدیل شده (REVA)
همانطوری که گفته شد، EVA بصورت زیر محاسبه می گردد:
EVA = (r-c) × capital
در این فرمول برای محاسبه هزینه سرمایه بکار گرفته شده از خالص ارزش دفتری دارائی ها استفاده می شود. اگر بجای خالص ارزش دفتری دارائی ها، ارزش روز خالص دارائی ها بکار گرفته شود، مبلغ بدست آمده نشان دهنده ارزش افزوده اقتصادی تعدیل شده یا REVA می باشد.
2-4- ارزش شرکت و معیار سنجش آن
اهمیت ارزش شرکت از آنجایی مشخص می شود که هدف اصلی مدیریت مالی حداکثر کردن ثروت سهامداران با به عبارتی ارزش شرکت است. بنابراین بررسی عواملی که می تواند ارزش شرکت را تحت تاثیر قرار دهد از اهمیت ویژه ای برخوردار است. چراکه با شناسایی عواملی که می توانند بر ارزش شرکت اثری مثبت یا منفی بگذارند، می توان به راهکارهایی برای بهبود ارزش شرکت اندیشید. به عبارتی دیگر می توان با انجام تحقیقاتی در مورد عوامل اثر گذار بر ارزش شرکت، عواملی که اثری مثبت یا منفی بر آن دارند را شناسایی کرد. و با تقویت عواملی که اثری مثبت بر ارزش شرکت دارند و تضعیف عواملی که اثری منفی بر ارزش شرکت دارند، ارزش شرکت را افزایش دهیم. در تحقیقاتی که تا کنون در رابطه با ارزش شرکت در ایران انجام شده است برای سنجش ارزش شرکت از شاخص Q توبین استفاده کرده اند، که نحوه ی محاسبه ی آن به شرح زیر می باشد:
Q توبین عبارتست از نسبت ارزش بازار شرکت بر ارزش دفتری یا ارزش جایگزینی دارایی‌های شرکت. از آنجایی که بدست آوردن ارزش جایگزینی دارایی‌های شرکت با توجه به اطلاعات موجود در صورتهای مالی و گزارشات بورس مشکل و اغلب موارد غیر ممکن است از ارزش دفتری دارایی‌های شرکت در مخرج کسر استفاده می‌گردد و در صورت کسر نیز ارزش بازار شرکت، مجموع ارزش بازار سهام شرکت و ارزش دفتری بدهی‌ها است. بدین ترتیب q توبین از فرمول زیر محاسبه می‌گردد:

متن کامل در سایت امید فایل 

 
که در آن:
(Market Value of Stock) M.V.S       = ارزش‌بازارسهام‌عادی
(Book Value of Debits) B.V.D        = ارزش دفتری بدهی‌ها
(Book Value of Assets) B.V.A         = ارزش دفتری‌دارایی‌ها
2-5- بازده سهام
بازده سهام عبارت است از نسبت میان کل عایدی (یا زیان) حاصل از سرمایه گذاری و میزان سرمایه ای که به منظور کسب عایدی در یک دوره معین مصرف گردیده است. این دوره می تواند یک روز، یک ماه، یک سال و... باشد. جهت ارزیابی عملکرد واحدهای تجاری تاکنون معیارهای مختلفی ارائه شده است که از جمله معمولی ترین و مهمترین معیار ارزیابی عملکرد و سودآوری مؤسسات در حال حاضر نرخ بازده سهام است، که نقش کلیدی در سرمایه گذاری دارد. این معیار به تنهایی دارای محتوای اطلاعاتی برای سرمایه گذاران بوده است، و برای ارزیابی عملکرد و عملیات یک واحد تجاری مورداستفاده قرارمی گیرد. وقتی این معیار کاهش یابد زنگ خطری برای شرکت است و نشانه این است که عملکرد شرکت مناسب نیست. شاید این معیار دارای محتوای اطلاعاتی بیشتری در مقایسه با معیارهای عملکرد بر مبنای حسابداری باشد چون ارزیابی عملکرد بر مبنای بازار، اطلاعات سرمایه گذاران را به خوبی منعکس نمی سازد.
2-5-1- مفهوم بازده سهام
نرخ بازده یک سرمایه گذاری، مفهومی است که از نظر سرمایه گذاران مختلف معنای متفاوتی دارد. برخی از شرکت ها در جستجوی بازده کوتاه مدت نقدی هستند و ارزش کمتری به بازده بلندمدت می دهند. چنین شرکت هایی ممکن است سهام شرکت هایی که سود سهام نقدی زیادی پرداخت می کنند، خریداری کنند. برخی دیگر از سرمایه گذاران در درجه اول به رشد و توسعه اهمیت میدهند. این قبیل سرمایه گذاران در شرکت هایی که بازده سهام یا ارزش ویژه آنها بسیار بالاست سرمایه گذاری می کنند. فرانسیس و همکاران معتقداند که سرمایه گذاری یک نوع واگذاری پول است که انتظار می رود پول اضافی به دنبال داشته باشد. هر سرمایه گذاری یک درجه از ریسک را دربردارد که مستلزم از دست دادن آن پول در زمان حال برای بدست آوردن منافع آن است.
در حقیقت بازده متغیر اصلی در تصمیم گیری برای سرمایه گذاری است. بازده عاملی برای مقایسه منفعت واقعی که توسط سرمایه گذاری های مختلف ایجاد می گردد با بازده لازم جهت جبران ریسک سرمایه گذاری می باشد. از دیدگاه دیگر بازده سرمایه گذاری شامل بازده کمی و کیفی می باشد که به صورت زیر تشریح می گردد.(میرزایی1380)
* بازده کمی شامل:
الف) سود حسابداری
ب) منفعت سرمایه
* بازده کیفی:
الف) اعتبار شرکت
ب) امتیازات اجتماعی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *