پایان نامه ها

پایان نامهi– (183)

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد دامغان
دانشکده علوم کشاورزی، گروه خاكشناسي
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد«M. Sc. »
گرایش: شيمي و حاصلخيزي خاك
عنوان:
بررسي پاسخ پايه‌هاي مختلف مركبات به كود آلي توليدي صنايع چوب و كاغذ مازندران
استاد راهنما :
دكتر مجتبي محمودي
اساتید مشاور:
دكتر شهرام اشرف
دكتر جعفر مسعودسينكي
نگارنده:
سیده نگین شریعت پناهی
زمستان 1392
سپاسگزاری:
نخست باید سپاسگزار خداوند باشم که نعمت زندگی و توفیق کسب دانش را به من ارزانی داشت، سپس باید قدردان تمام آنهایی باشم که از آغاز کودکی تا به امروز چیزی به من آموخته اند به ویژه پدر و مادر عزیزم، معلمان و استادان ارجمندم، این پایان نامه چیزی نیست جز به یاری خداوند و مجموعه آنچه عزیزان و سروران به من آموخته‌اند. در جایگاه تقدیر از مقام شامخ استاد و معلم؛ صمیمانه ترین مراتب قدردانی را به محضر استاد عالیقدر و ارجمندم جناب آقای دکتر مجتبی محمودی که با متانت طبع و حوصله در خور تحسین و با راهنمائی های ارزشمند خویش باعث بارور شدن این پژوهش گردیده اند عرضه می‌نمایم و از استاد، مدیر گروه و مشاور محترم و بزرگوار جناب آقای دکتر جعفر مسعودسینکی که فرصت های ارزشمند خویش را در اختیار بنده قرار دادند و زحمت مشاوره این رساله را در حالی متقبل شدند که بدون مساعدت ایشان، این پروژه به نتیجه مطلوب نمی‌رسید کمال تشکر را دارم و همچنين ازجناب آقاي دکتر شهرام اشرف استاد مشاور گرانقدر اینجانب كه در مراحل انتخاب موضوع و اجراي پروژه مرا ياري نموده صميمانه قدرداني و تشكر مي‌نمايم. همینطور از تمامی اساتید عزیزم سرکار خانم دکتر علیپور و جناب آقای دکتر لایی و ریاست محترم دانشکده کشاورزی جناب آقای دکتر نعیمی که با راهنماییها و دغدغه‌های فراوانشان خستگی‌های این راه را به امید روشنی راه تبدیل کردند بسیار سپاسگزارم و امیدوارم بتوانم در آینده‌ای نزدیک جوابگوی این همه محبت آنها باشم و همینطور از تمامی پرسنل فهیم و زحمتکش مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی به خصوص آقای مهندس جعفر زاده و سركار خانم مهندس رجبی و همچنین دوست عزیزم خانم مهندس چمنی که با صبر و حوصله فراوان این حقیر را یاری نموده‌اند تشکر و قدردانی ویژه می‌نمایم.
فهرست مطالب
عنوانصفحه
چکیده1
فصل اول: مقدمه
1ـ مقدمه3
1ـ1ـ اهمیت مرکبات 3
1ـ2ـ گیاه شناسی مرکبات4
1ـ2ـ1ـ ارقام و پایه های معروف مرکبات در مازندران5
1ـ2ـ2ـ سیستم های طبقه بندی مرکبات5
1ـ3ـ اهمیت مصرف کود در حاصلخیزی خاک6
1ـ4ـ کاربرد کودهای بیولوژیک 7
1ـ5ـ عملیات کوددهی در مرکبات7
1ـ6ـ کمپوست8
1ـ7ـ ورمی کمپوست10
1ـ8ـ نقش پایه در مرکبات10
1ـ9ـ انواع پایه در مرکبات12
1ـ10ـ برهم کنش اثر بین پایه و پیوندک در مرکبات14
1ـ11ـ جنبه های فیزیولوژیک در مرکبات14
1ـ12ـ غلظت عناصر غذایی در مرکبات15
فصل دوم: مروری بر تحقیقات انجام شده
فصل سوم: مواد و روش ها
3ـ مواد و روش ها25
3ـ1ـ موقعیت جغرافیایی محل اجرای طرح25
3ـ2ـ مشخصات آب و هوایی25
3ـ3ـ مشخصات خاک محل آزمایش25
3ـ4ـ مشخصات اجرایی طرح26
3ـ5ـ مشخصات کود آلی صنایع چوب و کاغذ مازندران27
3ـ6ـ صفات مورد مطالعه27
3ـ7ـ اندازه گیری صفات 28
3ـ7ـ1ـ صفات ظاهری و عملکرد28
3ـ8ـ اندازه گیری غلظت و میزان جذب عناصر غذایی28
3ـ8ـ1ـ آماده سازی نمونه28
3ـ9ـ اندازه گیری نیتروژن کل29
3ـ10ـ اندازه گیری فسفر به روش کالریمتری30
3ـ11ـ اندازه گیری پتاسیم با استفاده از دستگاه فلم فتومتر32
3ـ12ـ اندازه گیری کلسیم به روش جذب اتمی شعله ای33
3ـ13ـ اندازه گیری منیزم به روش جذب اتمی شعله ای34
3ـ14ـ اندازه گیری آهن به روش جذب اتمی شعله ای35
3ـ15ـ اندازه گیری منگنز به روش جذب اتمی شعله ای36
3ـ16ـ اندازه گیری روی به روش جذب اتمی شعله ای37
3ـ17ـ اندازه گیری مس به روش جذب اتمی شعله ای38
3ـ18ـ اندازه گیری عناصر سنگین (کروم، کادمیوم، نیکل و سرب)39
فصل چهارم: نتایج و بحث
4ـ نتایج و بحث42
4ـ1ـ اثر کود آلی گرانوله گوگردی و نیتروژن بر غلظت عناصر غذایی در برگ پایه مرکبات42
4ـ1ـ1ـ نارنج42
4ـ1ـ2ـ سیتروملو48
4ـ1ـ3ـ سیترنج54
4ـ2ـ اثر کود آلی گرانوله گوگردی و نیتروژن و خصوصیات مرفولوژیکی در پایه های مرکبات60
4ـ2ـ1ـ نارنج60
4ـ2ـ2ـ سیتروملو64
4ـ2ـ3ـ سیترنج69
4ـ3ـ اثر کود آلی گرانوله گوگردی و نیتروژن بر غلظت فلزات سنگین در برگ پایه های مرکبات73
4ـ3ـ1ـ نارنج73
4ـ3ـ2ـ سیتروملو78
4ـ3ـ3ـ سیترنج83
فصل پنجم: نتیجه گیری
5ـ نتیجه گیری و پیشنهادات89
5ـ1ـ پیشنهادات91
منابع92
چکیده انگلیسی99
عنوان انگليسي101
فهرست جداول
عنوانصفحه
جدول 1ـ1ـ طبقه بندی مرکبات6
جدول 3ـ1ـ مشخصات خاک مورد استفاده در آزمایش25
جدول 3ـ2ـ نقشه طرح آزمایش26
جدول 3ـ3ـ مشخصات فیزیکوشیمیایی کود آلی صنایع چوب و کاغذ مازندران27
جدول 4ـ1ـ میانگین مربعات غلظت عناصر غذایی تحت تاثیر کود کمپوست و کود نیتروژن بر پایه نارنج46
جدول 4ـ2ـ مقایسه میانگین اثر متقابل کود کمپوست و کود نیتروژن بر غلظت عناصر کم مصرف بر پایه نارنج47
جدول 4ـ3ـ میانگین مربعات غلظت عناصر غذایی تحت تاثیر کود کمپوست و کود نیتروژن بر پایه سیتروملو52
جدول 4ـ4ـ مقایسه میانگین اثر متقابل کود کمپوست و کود نیتروژن بر غلظت عناصر کم مصرف بر پایه سیتروملو53
جدول 4ـ5ـ میانگین مربعات غلظت عناصر غذایی تحت تاثیر کود کمپوست و کود نیتروژن بر پایه سیترنج58
جدول 4ـ6ـ مقایسه میانگین اثر متقابل کود کمپوست و کود نیتروژن بر غلظت عناصر کم مصرف بر پایه سیترنج59
جدول 4ـ7ـ میانگین مربعات اثر متقابل کود کمپوست و کود نیتروژن بر خصوصیات مرفولوژیکی پایه نارنج62
جدول 4ـ8ـ مقایسه میانگین اثر متقابل کود کمپوست و کود نیتروژن بر خصوصیات مرفولوژیکی پایه نارنج63
جدول 4ـ9ـ میانگین مربعات اثر متقابل کود کمپوست و کود نیتروژن بر خصوصیات مرفولوژیکی پایه سیتروملو67
جدول 4ـ10ـ مقایسه میانگین اثر متقابل کود کمپوست و کود نیتروژن بر خصوصیات مرفولوژیکی پایه سیتروملو68
جدول 4ـ11ـ میانگین مربعات اثر متقابل کود کمپوست و کود نیتروژن بر خصوصیات مرفولوژیکی پایه سیترنج71
جدول 4ـ12ـ مقایسه میانگین اثر متقابل کود کمپوست و کود نیتروژن بر خصوصیات مرفولوژیکی پایه سیترنج72
جدول 4ـ13ـ میانگین مربعات فلزات سنگین تحت تاثیر کود کمپوست و کود نیتروژن بر پایه نارنج76
جدول 4ـ14ـ مقایسه میانگین اثر متقابل کود کمپوست و کود نیتروژن بر غلظت فلزات سنگین بر پایه نارنج77
جدول 4ـ 15ـ میانگین مربعات فلزات سنگین تحت تاثیر کود کمپوست و کود نیتروژن بر پایه سیتروملو81
جدول 4ـ16ـ مقایسه میانگین اثر متقابل کود کمپوست و کود نیتروژن بر غلظت فلزات سنگین بر پایه سیتروملو82
جدول 4ـ17ـ میانگین مربعات فلزات سنگین تحت تاثیر کود کمپوست و کود نیتروژن بر پایه سیترنج86
جدول 4ـ18ـ مقایسه میانگین اثر متقابل کود کمپوست و کود نیتروژن بر غلظت فلزات سنگین بر پایه سیترنج87
فهرست نمودار
عنوانصفحه
نمودار 4ـ1ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت عناصر غذایی کم مصرف در پایه نارنج45
نمودار 4ـ2ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود نیتروژن بر غلظت عناصر غذایی کم مصرف در پایه نارنج 45
نمودار 4ـ3ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت عناصر غذایی پر مصرف در پایه نارنج45
نمودار 4ـ4ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود نیتروژن بر غلظت عناصر غذایی پر مصرف در پایه نارنج45
نمودار 4ـ5ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت عناصر غذایی کم مصرف در پایه سیتروملو51
نمودار 4ـ6ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود نیتروژن بر غلظت عناصر غذایی کم مصرف در پایه سیتروملو 51
نمودار 4ـ7ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت عناصر غذایی پر مصرف در پایه سیتروملو51
نمودار 4ـ8ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود نیتروژن بر غلظت عناصر غذایی پر مصرف در پایه سیتروملو51
نمودار 4ـ9ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت عناصر غذایی کم مصرف در پایه سیترنج57
نمودار 4ـ10ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود نیتروژن بر غلظت عناصر غذایی کم مصرف در پایه سیترنج57
نمودار 4ـ11ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت عناصر غذایی پر مصرف در پایه سیترنج57
نمودار 4ـ12ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود نیتروژن بر غلظت عناصر غذایی پر مصرف در پایه سیترنج57
نمودار 4ـ13ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود کمپوست بر خصوصیات مرفولوژیکی پایه نارنج61
نمودار 4ـ14ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود نیتروژن بر خصوصیات مرفولوژیکی پایه نارنج61
نمودار 4ـ15ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود کمپوست بر خصوصیات مرفولوژیکی پایه سیتروملو66
نمودار 4ـ16ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود نیتروژن بر خصوصیات مرفولوژیکی پایه سیتروملو66
نمودار 4ـ17ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود کمپوست بر خصوصیات مرفولوژیکی پایه سیترنج70
نمودار 4ـ18ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود نیتروژن بر خصوصیات مرفولوژیکی پایه سیترنج70
نمودار 4ـ19ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت فلزات سنگین در پایه نارنج75
نمودار 4ـ20ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود نیتروژن بر غلظت فلزات سنگین در پایه نارنج75
نمودار 4ـ21ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت فلزات سنگین در پایه سیتروملو80
نمودار 4ـ22ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود نیتروژن بر غلظت فلزات سنگین در پایه سیتروملو80
نمودار 4ـ23ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود کمپوست بر غلظت فلزات سنگین در پایه سیترنج85
نمودار 4ـ24ـ مقایسه میانگین اثرات ساده کود نیتروژن بر غلظت فلزات سنگین در پایه سیترنج85
چکیده:
به منظور بررسی پایه‌های مختلف مرکبات به کود آلی تولیدی صنایع چوب و کاغذ مازندران آزمايشی بصورت فاکتوریل در قالب طرح كاملاً تصادفي روي نهال‌هاي يكساله (به مدت یک سال) در سه تكرار در (نهال‌هاي سيترنج و سيتروملو) و پنج تكرار در (نهال نارنج) در سال های 1390 تا 1391 در ایستگاه تحقیقات باغبانی قائمشهر اجرا شد. تيمارها شامل سطوح مختلف ماده آلی (صفر، 5/2، 5 و 5/7 درصد) از منبع کود کمپوست تولیدی صنايع چوب و كاغذ مازندران و سطوح مختلف نیتروژن خالص از منبع کود سولفات آمونیوم (صفر،20، 40 و80 ميليگرم در كيلوگرم) بود و در مجموع با احتساب سه پایه مرکبات 176 تیمار مورد بررسی قرار گرفت. نتایج در بررسی میانگین مربعات کود کمپوست و کود نیتروژن برخصوصیات مورفولوژیکی نشان داد ارتفاع نهال در نارنج، سیتروملو و سیترنج به ترتیب از لحاظ آماری در سطح احتمال 5، 5 و 1 درصد معنی‌دار شد. قطر‌طوقه به ترتیب در نهال نارنج، سیتروملو و سیترنج در سطح احتمال 5، 1و 1 و تعداد برگ درنهال‌هاي نارنج، سیترنج و سیتروملو در سطح احتمال 1درصد معنی‌دار شد. در نتایج اثرات متقابل دو عاملی در بررسی صفات مرفولوژیکی حداکثر ارتفاع در نهال سیترنج با مقدار 63/5 مشاهده شد. حداکثر قطر طوقه و تعداد برگ، در نهال سیتروملو به ترتیب با مقدار 72/2 و 64 نشان داده شد. بررسی میانگین مربعات غلظت عنصر نیتروژن در نهال سیتروملو و نارنج به ترتیب در سطح احتمال 5 و 1 درصد معنی‌دار شد. فسفر و منیزیم در نهال نارنج در سطح احتمال 1 درصد و پتاسیم در نهال سیترنج و نارنج به ترتیب در سطح احتمال 5 و 1 درصد معنی‌دار شدند. کلسیم در هیچ‌ نهالی اثر معنی‌داری از خود نشان نداد. آهن در نهال سیترنج و سیتروملو در سطح احتمال 1 درصد و روی در نهال سیترنج و نارنج در سطح احتمال 1 درصد معنی‌دار شد. منگنز در نهال سیترنج در سطح احتمال 5 درصد و مس در سیترنج و نارنج به ترتیب در سطح احتمال 1 و 5 درصد اثر معنی‌دار شد. نتایج بررسی اثرات متقابل دو عاملی در عناصر غذایی نشان داد، بیشترین غلظت نیتروژن در نهال سیترنج و سیتروملو برابر 90/2 بود. بیشترین غلظت فسفر، پتاسیم در برگ نهال سیترنج بود. همچنین بیشترین غلظت کلسیم در برگ نهال سیتروملو و سیترنج با مقدار 41/7 مشاهده شد. بیشترین غلظت منیزیم در نهال سیتروملو برابر با 76/0بود. حداكثر غلظت آهن در نهال سیترنج با مقدار 4/201 مشاهده شد. بیشترین غلظت منگنز در نهال سیترنج و سیتروملو برابر 35/32 بود. حداكثر مقدار روی در نهال نارنج با مقدار 14/28 مشاهده شد. بیشترین غلظت مس با مقدار 40/16 در برگ نهال سیتروملو بود. به طور کلی نهال سیترنج در جذب عناصرغذایی عملکرد بهتری نسبت به نهال سیتروملو و نارنج داشت. بررسی میانگین مربعات غلظت عناصر سنگین تحت تأثیر اين دو كودنشان داد، عناصر (کروم، کادمیوم، نیکل و سرب) در هر سه پایه نارنج، سیترنج و سیتروملو در سطح احتمال 1 درصد معني‌دار شدند. نتایج در بررسی اثرات متقابل دو عاملی بر روی فلزات سنگین نشان داد، بیشترین غلظت عناصر(کروم، نیکل و سرب) در برگ نهال سیتروملو نسبت به نهال نارنج و سیترنج مشاهده شد. حداكثر غلظت کروم برگ در نهال سیتروملو با مصرف 5/7 درصد كود كمپوست و20 میلی‌گرم در کیلوگرم کود نیتروژن برابر با 70/3 بود. حداكثر غلظت نیکل برگ در نهال سیتروملو با مصرف 5/7 درصد كود كمپوست و 20 میلی‌گرم در كيلوگرم در کود نیتروژن برابر با 48/5 بود که نسبت به تیمار شاهد 100 درصد افزایش یافت. حداكثر غلظت سرب برگ در نهال سیتروملو برابر با 47/13بود. حداكثر غلظت کادمیوم برگ در نهال نارنج در تیمار شاهد برابر با 53/0 بود. کلیه فلزات سنگین در هر سه نهال سیترنج، سیتروملو و نارنج تحت تائیر اثر متقابل دوعاملي در سطح احتمال 1 درصد معني‌دار شد. به طور کلی نهال سیترنج در مقایسه با نهال نارنج و سیتروملو درجذب فلزات سنگین عملکرد ضعیفی از خود نشان داد.
کلمات کلیدی: کمپوست، نیتروژن، ارتفاع نهال، تعداد برگ و عناصر

فصل اولمقدمه 1ـ مقدمه:
1ـ1ـ اهمیت مركبات:
مركبات از حدود 80 سال پيش با كاشت نهال‌هاي اصلاح شده ارزش اقتصادي و تجاري ويژه‌اي پيدا كرده است. توليد سرانه‌ي مركبات جهان 17 كيلوگرم است، كه اين مقدار در ايران به 57 كيلوگرم مي‌رسد. مصرف سرانه‌ي مركبات جهان 16 كيلوگرم و اين ميزان در ايران 48 كيلوگرم برآورد شده است (فاو، 2009 و 2011).
با افزایش تقاضای مصرف میوه و فرآورده‌های مرکبات، تولید آن از چین (خاستگاه آن) به بیشتر نواحی حاره ای و نیمه حاره‌ای جهان گسترش یافته است به طوری که، باعث افزایش تولید کنونی جهان تا بیش از 30% شده است و این روند در آینده نیز ادامه خواهد داشت، طبق گزارشات بیشترین آمار تولید مرکبات مربوط به پرتقال است و بعد از آن نارنگی و گریپ فروت قرار دارند و کشور های برزیل و ایالات متحده آمریکا بزرگترین تولیدکنندگان مرکبات دنیا هستند، با افزایش تولید در آمریکا و برزیل میزان مصرف تازه خوری مردم افزایش یافته و مصرف فراورده‌های آن کاهش یافته است، اما در کشورهای در حال توسعه و چین و کشورهای مدیترانه‌ای تولید فراورده‌های مرکبات در حال افزایش است، با توسعهی صنایع فراوری مرکبات، صنعت تولید فراورده‌های جانبی ازمرکبات ایجاد شده است تا از بقایای پوست، اسانسهای روغن و ترکیبات دیگر استفاده بهینه صورت گیرد (فلوریدا، 1999).
بر اساس آخرين آمار منتشر شده، مازندران با حدود 43 درصد سطح زيركشت و 47 درصد ميزان توليد در رأس توليد مركبات كشور قرار دارد. در باغ‌هاي استان مازندران نزديك به یك ميليون و ششصد هزار تن مركبات، تولید مي‌شود. در سطح جهاني مازندران جزو ده توليد كننده بزرگ اين محصول است (جهاد كشاورزي استان مازندران، 1386).
مرکبات حاوی املاح و سرشار از ویتامین های B AP, ( یک ماده ویتامین مانند) است. نزدیک به یکصد صنعت، از مرکبات در تولید فرآورده‌های خود استفاده (ابراهیمی، 1363).
از موارد مهم و قابل توجه در صنعت مرکبات بالابردن ارزش افزوده این محصول از طریق تولید محصولات جانبی است. این محصولات شامل مواد اولیه دارویی، مواد غذایی، آرایشی و بهداشتی است. اسانس پوست میوه مرکبات می‌تواند به عنوان محصولی جانبی در کارخانجات صنایع تبدیلی مورد توجه قرار گیرد و یا اینکه به عنوان یک محصول اصلی به طور خاص از ارقام معینی استخراج شود (فتوحی قزوینی و همكاران، 1385).
پرتقال فراوانترین منبع ویتامین ث است. همچنین شامل مقادیر قابل توجهی قند، کربوهیدرات، فلاونوئیدها، روغن های اسانسی و مواد معدنی می باشد (فیور، 1995). درصنعت فرآوري، عمده كاربرد مركبات، توليد آب‌ ميوه يا نوشيدنيهاي با پايه مركبات در صنايع غذايي ميباشد (مانتی، 2001).تولید مرکبات به شرایط آب و هوایی خاصی نیاز دارد. که این شرایط در مناطق گرم بین دو مدار 40 درجه شمالی و 40 درجه جنوبی (کمربند مرکبات) بر قرار است. مناطق عمده کاشت این کمربند در عرض جغرافیایی 20 تا 40 درجه شمالی و 20 تا 40 درجه جنوبی قرار دارند (آصفی و همكاران، 1383).
كشت متراكم مركبات در بيشتركشورهاي عمده توليدكننده مركبات مانندايتاليا، برزيل، آفريقاي جنوبي و ايالتهاي كاليفرنيا و فلوريداي آمريكا براي بازگشت سريع سرمايه و كاهش هزينه‌هاي توليد بسيار رايج است. تحقيقاتي براي ارائه مناسب‌ترين تراكم كاشت، براي افزايش سودبخشي و ارزيابي روش‌هايي براي كاهش قدرت درخت انجام ‌شده است (رز، 1990).
در ايران مركبات جايگاه دوم توليد را پس از سيب داشته و علاوه بر تازهخوري، در صنعت فراوري غذايي نيز مصارف عمدهاي دارند. ميزان توليد مركبات در ايران حدود چهارميليون تن درسال است ADDIN EN.CITE <EndNote><Cite><Author>قزويني</Author><Year>1389</Year><RecNum>2</RecNum><record><rec-number>2</rec-number><foreign-keys><key app=”EN” db-id=”5ap509pzapt9r8e9prc5zzpvzsavafp05sx9″>2</key></foreign-keys><ref-type name=”Journal Article”>17</ref-type><contributors><authors><author><style face=”normal” font=”default” size=”100%”>&#x9;</style><style face=”normal” font=”default” charset=”178″ size=”100%”>.ر،فتوحيقزويني</style></author><author><style face=”normal” font=”default” charset=”178″ size=”100%”>فتاحيمقدم</style><style face=”normal” font=”default” size=”100%”>, </style><style face=”normal” font=”default” charset=”178″ size=”100%”>.ج</style></author></authors></contributors><titles><title><style face=”normal” font=”default” charset=”178″ size=”100%”>پرورشمركباتدرايران. انتشاراتدانشگاهگيلان. چاپسوم. 305 صفحه</style><style face=”normal” font=”default” size=”100%”>.</style></title></titles><dates><year><style face=”normal” font=”default” charset=”178″ size=”100%”>1389</style></year></dates><urls></urls></record></Cite></EndNote>(قزويني و فتاحي مقدم، 1389).
1ـ2ـ گياه‌شناسي مركبات
مرکبات از خانوادهRutaceae و زیر خانواده Aurantioideaeهستند. مرکبات گیاهانی بوته‌ای، درختچه‌ای با شاخ و برگ متراکم و یا درختی با گل های سفید مایل به ارغوانی هستند. گل‌ها 4- 8 گلبرگ ضخیم سفید، قرمز یا ارغوانی رنگ، 4- 5 کاسبرگ و 16- 32 پرچم دارند. مرکبات با داشتن گل‌های معطر و شهد فراوان، توجه حشرات به ویژه زنبور عسل را به خود جذب می‌کند (دریس، 2003).
رشد اكثر گونه‌هاي مركبات در درجه حرارت پایین تر از 8/12 درجه سانتي گراد متوقف و يا خيلي كند مي‌شود، مناسبترين درجه حرارت براي رشد مركبات بين 3/28 تا 7/32 درجه سانتيگراد مي‌باشد، دماي بالاي 45 درجه سانتيگراد به ميوه و برگهاي ارقام حساس به گرما مانند پرتقال واشنگتن ناول و نارنگي ساتسوما نسبت به ديگر ارقام آسيب شديدي وارد مي‌کند. در مورد اثرات سرما گونه‌هاي مختلف، عكسالعمل متفاوت نشان مي‌دهند، مثلا ليمو ترش و لمون نسبت به سرما حساس بوده و مناطق گرمسيري را ترجيح مي‌دهند، اين گونه‌ها در تمام طول سال رشد نموده و بار مي‌دهند و در تمام طول سال مراحل مختلف رشد گل و ميوه را مي‌توان روي يك درخت مشاهده كرد، بعضي از گونه‌ها مثل نارنج سه برگ و كامكوات نسبت به سرما مقاوم بوده و مناطق نسبتا سرد را خوب تحمل مي‌كنند، گريپ فروت و پرتقال گونه‌هايي هستند كه ازاين نظر بين اين دو دسته قرار مي‌گيرند، نسبت به شوري حساس هستند. بهترين خاك براي پرورش مركبات خاك‌هاي شني لومي مي‌باشد، خاكي كه از 2 ميلي موس بر سانتي متر مربع بالاتر رود ميزان عملكرد پایين مي‌آيد، بعضي از پايه ها مانند نارنگي كلئوپاترا و لیمو شيراز نسبت به شوري مقاوند و در چنين شرايطي، مي‌توان از اين پايه‌ها استفاده نمود. بهترينpH براي رشد مركبات بين 7- 5/5 مي‌باشد و مركبات جهت رشد و نمو در مناطق مرطوب 750 و مناطق خشك 1500 ميلي‌متر (15 هزار متر مكعب در هكتار) آب در سال نياز دارند (مرجع باغبانی ایران، 1389).
1-2-1 ارقام و پایههای معروف مرکبات در مازندران:
پرتقال (تامسون، سانگین، بیروتی، سانگین ناول)، نارنگی (انشو کلمانتین، پیچ، یونسی)، لیمو شیرین و گریپ فروت (وزارت جهاد کشاورزی ، 1387).
1-2-2 سيستم‌هاي طبقهبندي مركبات:
سیستم های متفاوتی جهت طبقه بندی گیاهان این خانواده از حدود 100سال قبل تا کنون به کار برده شده است. اولین سیستم طبقه بندی در سال های 1875 و 1896 به ترتیب توسط هوکرو انگلر بر اساس مشخصه های مرفولوژیکی و منشا فرضی گونه‌ها ارایه شد. دومین سیستم طبقه بندی در طی قرن نوزدهم میلادی، سوئینگل مرکبات را به دو شاخه‌ي اصلی زیر تقسیم کرد:
1- Clauseneae و 2- Citreae. در سومین سیستم طبقه بندی گیاه‌شناسی ژاپنی به نام تاناکا این طبقه بندی را محدود دانست و طبقه بندی خود را با گسترش و وسعت بیشتری ارائه نمود. به همین جهت برایCitrus در طبقه بندی خود 16 گونه را قرار داد. چهارمین سیستم طبقه بندی توسط هوگس انجام شد او گونه های جنس Citrus را 36 عدد دانسته که در 16 گونه با طبقه ‌بندی سوئینگل و 20 گونه با طبقه بندی تاناکا مشترک است. پنجمین سیستم طبقه بندی در اواسط سال 1890 میلادی دو محقق به نام هایبارت و رودز با مطالعه‌ی فیلوژنتیکی مرکبات، حدود 146 مشخصه مورفولوژیکی و بیوشیمیایی در درخت، برگ، گل و میوه معرفی نمودند، امروزه برای طبقه بندی مرکبات از اطلاعات بیوشیمیایی حاصل از روش هایی مانند الکتروفروز پروتئین‌ها، آیزوزایم‌ها، ریزماهواره‌ها و آنالیز ژنوم‌ها به منظور شناسایی روابط بتانیکی مرکبات استفاده می‌شود (دریس، 2003).
جدول شماره 1ـ1ـ طبقه بندی مرکبات
طبقه بندی سوئینگل- نام فارسی نام رایج انگلیسی طبقه بندی سوئینگل
لیمو ترش Lime C. aurantifolia christm
نارنج Sour orange C. aurantium L
– (an Indian species ) C. indian Tan
سلطان مرکبات Pummelo, Shaddock C.maxima Merril; or grandis Osbeck
لیمو شیرین Lemon C. limon (L) Burm.F
بالنگ Citron C.medica L
گریپ فروت Grapefruit C. pa–ise Macf
نارنگی Mandarin, Tangerine C.reticulate blanco
پرتقال sweet orange C.siensis Osbeck
– A Japanese species C.tachibana (Mak) Tan
1ـ3ـ اهميت مصرف كود در حاصلخيزي خاك:
يكي از موجودات زندهاي كه به خاك وابسته است گياه است. گياه براي رشد و ادامه زندگي خود، جایي كه هست بايستي به اندازه كافي مواد غذائي وجودداشته باشد، در خاك بطور طبيعي عناصر متعددي وجود دارد، فقط ميزان اين عناصر در هر زمان بقدر كافي وجود ندارد، خاكي كه روي آن كشت و زرع مي‌شود به مرور زمان مواد غذایي درون خاك آن كاهش مي يابد، در اينجاست كه اهميت تغذيه گياهي شروع مي‌شود، درختان نياز ساليانه مواد غذایي خود را از زمين جذب مي‌نمايند چنانچه مواد غذائي جذب شده جايگزين نگردد در آن صورت كمبودهائي در عملكرد و يا كيفيت محصول بوجود خواهد آمد كه براي جلوگيري از چنين وضعيتي عناصر مورد نياز به حد كافي بايستي اضافه كرده و آن‌را تقويت كنيم (جهاد کشاورزی، 1385). ورود مواد آلي به خاک با افزايش مقدار و قابليت جذب عناصر غذايي توسط گياه سبب افزايش سطح حاصلخيزي خاک و همچنين بهبود شرايط فيزيکي آن مي‌شود (اكبري‌نيا و همكاران، 1383).
1ـ4ـ كاربرد كودهاي بيولوژيك:
در چند دهه اخیر مصرف نهاده‌هاي شیمیایی در اراضی کشاورزي موجب معضلات زیست محیطی عدیده‌‌اي از جمله آلودگی منابع آب، افت کیفیت محصولات کشاورزي و کاهش میزان حاصلخیزي خاك‌ها گردیده است (شارما، 2002).
این عوامل باعث شده است که براي تأمین نیاز غذایی گیاهان به سمت مصرف کودهاي غیرشیمیایی گرایش بیشتري صورت پذیرد. کودهاي زیستی حاوي مواد نگهدارندهاي با جمعیت متراکم یک یا چند نوع ریزجاندار مفید خاکزي و یا به صورت فرآورده متابولیک این موجودات می‌باشند که به منظور بهبود حاصلخیزي خاك و عرضه مناسب عناصر غذایی مورد نیاز گیاه در یک سیستم کشاورزي پایدار به کا رمی‌روند (صالح راستین، 1386).
گرچه استفاده از کودهاي بیولوژیک در کشاورزي قدمت زیادي دارد ولی بهره برداري علمی از این گونه منابع سابقه چندانی ندارد .هر چند کاربرد این کودها در چند دهه اخیرکاهش یافته ولی امروزه با توجه به مشکلاتی که مصرف بی‌رویه کودهاي شیمیایی به وجود آورده است استفاده از آنها در کشاورزي مجدداً مطرح شده است (معلم و عشقی‌زاده، 1386).
کودهاي بیولوژیک در مقایسه با مواد شیمیایی مزیت‌هاي ‌قابل توجهی دارند. از آن جمله این قابلیت تکثیر خود به خودي دارند و باعث اصلاح خصوصیات فیزیکیوشیمیایی خاك می‌شوند(استارک، 2007).
کودهاي بـیولوژیک منحصراً به مواد آلی حاصل از کودهاي دامی، پسمان‌هاي گـیاهی و غیره اطلاق نمی‌شود بلکه تولیدات حاصل از فعالیت میکروارگانیزم‌هایی که در ارتباط با تثبیت نیتروژن و یا فراهمی فسفر و سایر عناصر غذایی د رخاك فعالیت می‌کنند را نیز شامل مي‌شوند (صالح راستین، 1377).
1ـ5ـ عمليات كوددهي در مركبات:
كودهاي شيميايي ازعوامل اصلي حفظ حاصلخيزي خاك به شمار مي‌روند ولي كاربرد زياد آنها به همراه عمليات مديريتي نامناسب ازجمله سوزاندن كاه و كلش مقدارماده آلي خاك را به شدت كاهش داده و اين موضوع روي ويژگيهاي فيزيكي و شيميايي و بيولوژيكي خاك تأثیرگذاشته و خطر فرسودگي اين خاك‌ها را افزايش ميدهد. در طي فصل رشد، نيتروژن معدني بايد به منظور دستيابي به عملكرد بالا فراهم باشد ليكن انباشتگي زياد نيترات در خاك به افزايش تلفات نيتروژن و آلودگي محيط مي‌انجامد (داوری نژاد و همکاران، 1383).
تغذيه با كودهاي شيميايي مي‌تواند نقش مهمي را در توليد نهال‌هاي مركبات دارا باشد. نيتروژن مهمترين عنصر غذايي در تغذيه گياهان، بويژه در خزانه كه گياهان با تراكم بالا كشت شده و در حال رشد سريع هستند، مي‌باشد. امروزه با توجه به مشكلات زيست محيطي اصلاح برنامه كود نيتروژني براي كاهش هزينه‌هاي توليد و بدست آوردن رشد مطلوب ضروري است (ماست، 1994).
ضرورت تامين نيتروژن براي رشد رويشي دانهال‌هاي مركبات توسط محققين زيادي گزارش گرديده است سیورستن اعلام كرد ميزان كلروفيل و بازده استفاده از آب و دي اكسيد كربن در برگ‌هاي مركبات رابطه نزديكي با مقدار نيتروژن برگ دارد (سیورستن، 1987).
راه توليد محصولات سالم و عاري از آلاينده‌هاي مهمي نظير نيترات و كادميم از مصرف بهينه كود مي‌گذرد. يعني بايد مصرف كود را در كشور بهينه و مطابق با برداشت گياه نمود تا امكان توليد محصولات كشاورزي سالم با سهولت بيشتري فراهم گردد. بي‌گمان يكي ازاصول اوليه‌ي‌توليد پايدار، ارتقا‌ي كيفي خاك از بعد حاصلخيزي و برگرداندن مجدد عناصر غذايي جذب شده توسط گياهان به خاك مي‌باشد كه متأسفانه در برنامه كودي كشور ناديده گرفته شده است (باي‌بوردي، 1385).
مصرف نامتعادل كودهاي شيميايي در مركبات شمال (اوره و فسفات آمونيوم آن هم با جايگذاري غير علمي)، يكي ديگر از دلايل عمده پایین بودن بازدهي كودهاي شيميايي مصرفي مي‌باشد (ملكوتي و همكاران، 1379؛ اسدي و محمودي، 1380؛ ملكوتي، 1381).
1ـ6ـ كمپوست:
منابع محدود سنتي موادآلي همچون كودهاي حيواني جوابگوي نياز روزافزون بخش كشاورزي به كودآلي نيست (بايبوردی و همکاران، 1379). از اين رو استفاده از مواد زائد مختلف ديگر همچون مواد زائد جامد آلي، لجن فاضلاب، زائدات كشاورزي و مواد زائد صنعتي، به عنوان منبع موادآلي رو به گسترش است. بعضي از اين مواد زائد، قبل از استفاده بر روي زمين‌هاي كشاورزي و به منظور كاهش خطرات بهداشتي محيطي آنها، بايستي پردازش شوند. اخيراً فرايند كمپوست با استفاده از كرم‌هاي خاكي كمپوست كننده به عنوان يك فناوري آسان و يك فرايند طبيعت دوست براي بدست آوردن كود آلي از مواد زائد و تثبيت آن مورد توجه قرارگرفته است (جیبل، 2001).
كود ورميكمپوست حاصل از اين فرايند كه متشكل از فضولات كرم‌هاي خاكي، مواد بستري، مواد زائدآلي در مراحل مختلف تجزيه، كرم‌هاي خاكي در مراحل مختلف تكامل و ميكروارگانيسم‌هاي مربوط به فرايند كمپوست ميباشد (دیکرسون، 1999).
براي مديريت حاصلخيزي خاك در نظام‌هاي توليد ارگانيك، توليدكنندگان معمولاً گياهان پوششي يا انواع گوناگوني از كودهاي آلي را استفاده مي‌كنند. گياهان پوششي از اقتصادي ترين منابع نيتروژن آلي بوده و فوايد زيادي را براي توليد موفق محصول به همراه دارند. بدين ترتيب نياز به مصرف كودهاي آلي براي تغذيه گياه افزايش مي‌يابد. در بين كودهاي آلي كمپوست اقتصادي ترين منبع توليد نيتروژن مي باشد (گاسکل، 1999).
اندك بودن مقدار موادآلي خاك در مناطق خشك و نيمه‌خشك و اهميت موادآلي در مديريت پايدار اكوسيستم‌هاي كشاورزي مناطق خشك باعث توجه محققان و كشاورزان اين مناطق به كودهاي‌آلي شده است .افزودن مواد زايدآلي مانند كمپوست، زباله شهري، ورمي‌كمپوست، كود دامي و بقاياي گياهي به خاك يك شيوه متداول در كشاورزي بسياري از مناطق دنيا براي حفظ موادآلي خاك، حاصلخيزي خاك و فراهمي عناصر غذايي مي‌باشد، بنابراين شناخت فرايند تجزيه مواد آلي و سرعت رهاسازي عناصر غذايي نيز امري ضروري مي‌باشد، تنفس خاك بخش وسيعي از ميزان توليد اوليه ناخالص كربن در اكوسيستم‌هاي خشكي را تشكيل مي‌دهد، ارزيابي و اندازه‌گيري آن اهميت زيادي در برقراري و بودجه‌بندي كربن اكوسيستم دارد، تنفس ميكروبي خاك تحت تأثیر تركيب شيميايي يا كيفيت موادآلي، خصوصيات فيزيكي و شيميايي محيط، ساختار جمعيت ميكروبي، رطوبت خاك، قابليت دسترسي عناصرغذايي، شوري، بافت و ساختمان خاك قراردارد ADDIN EN.CITE <EndNote><Cite><Author>سنجاني</Author><Year>1382</Year><RecNum>259</RecNum><record><rec-number>259</rec-number><foreign-keys><key app=”EN” db-id=”sexxsfepus0wxqedasvvvt0vz9pwea2aza5a”>259</key></foreign-keys><ref-type name=”Journal Article”>17</ref-type><contributors><authors><author><style face=”normal” font=”default” size=”100%”>.</style><style face=”normal” font=”default” charset=”178″ size=”100%”>ا</style><style face=”normal” font=”default” size=”100%”>.</style><style face=”normal” font=”default” charset=”178″ size=”100%”>ع</style><style face=”normal” font=”default” size=”100%”>.</style><style face=”normal” font=”default” charset=”178″ size=”100%”>صفريسنجاني</style></author></authors></contributors><titles><title><style face=”normal” font=”default” size=”100%”>.</style><style face=”normal” font=”default” charset=”178″ size=”100%”>بيولوژيوبيوشيميخاك. انتشاراتدانشگاهبوعليسيناهمدان</style></title></titles><dates><year><style face=”normal” font=”default” charset=”178″ size=”100%”>1382</style></year></dates><urls></urls></record></Cite></EndNote>(سنجاني، 1382 ؛ چن، 2003 ؛ آروناچلام، 2003 ؛ توریس، 2001).
درمورد اثرات مفيد كمپوست ميتوان به بهترشدن پايداري خاكدانههاي خاك و كاهش خطر فرسايش اشاره كرد. كمپوست ميتواند موجب افزايش تخلخل خاك و ظرفيت نگهداري آب خاك شود و از تغيير اسيديته خاك جلوگيري كرده و موجب رهاسازي عناصر غذايي مورد نياز گياه شود (داوری نژاد و همكاران، 1383).
يكي از روش‌هاي بازيافت و دفع مواد زايدآلي نظير زباله‌هاي خانگي، لجن فاضلاب، مواد زايد كشاورزي، دگرگون نمودن اين مواد توسط ميكروارگانيسم‌هاي هوازي و يا بي‌هوازي و تهيه ماده‌آلي داراي هوموس به نام كمپوست مي‌باشد. اكثر زمينهاي قابل كشت در كشور ما يا فاقد موادآلي هستند و يا موادآلي آنها كمتر از دو درصد مي‌باشد. همين مساله سبب گرديده است تا كيفيت فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي اكثر خاك‌هاي كشاورزي كشور ما در حد مطلوب نباشد. براي حل اين مشكل، كمپوست كردن مواد زايدآلي به عنوان يكي از راه‌هاي اصلاح خاك هاي كشاورزي و همچنين يكي از راه‌هاي جلوگيري از آلوده شدن آب‌ها و خاك محل دفع مواد زايد فساد پذير و پيشگيري از اشاعه بيماري‌ها توسط حشرات و جوندگان توصيه شده است (پرورش و شاه منصوري، 1373).
1ـ7ـ ورمي كمپوست:
ورمی‌کمپوست به کودي اطلاق می‌شود که از مدفوع گونه‌اي خاص از کرم‌هاي خاکی بدست می‌آید. براي تهیه ورمی‌کمپوست از گونه‌اي خاص ازکرم‌هاي قرمز رنگ مناطق گرم و مرطوب بنام (ایسنیا فوتیدا) که به کرم ببري یا کرم کمپوستر نیز معروف می‌باشند استفاده مي‌شود. فرایند تولید ورمی‌کمپوست عبارت است از عبور آرام و پیوسته موادآلی از درون دستگاه گوارش کرم و تغییر حالت این مواد به مدفوع کرم، فضولات کرم‌ها شامل مواد مغذي براي گیاهان بوده و داراي حالتی است که به موقع براي تغذیه گیاه آزاد می‌شود (آرانکون، 2004). ورمی‌کمپوست ماده‌اي است که به خوبی تغییر فرم یافته و ساختار، تخلخل، تهویه، زهکش و ظرفیت نگهداري رطوبت در آن در حد عالی بوده و از لحاظ کیفی سرشار از مواد هومیک و عناصر قابل جذب شامل کربن، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، سدیم، کلسیم، آهن، روي، منگنز و سایر عناصر ماکرو می‌باشد و شامل انواع ویتامین‌ها و هورمون‌هاي محرك رشد، آنزیم‌هاي مختلف و عناصر قابل جذب براي گیاه با اسیدیته تنظیم شده است (ممو، 1998).
اين کود در حال حاضر به صورت بسته‌بندي شده با قيمت مشخص در بازار موجود است که روش‌هاي مختلفي براي بازاريابي آن در سطح تجاري وجود دارد از جمله فروش اينترنتي محصول، فروش حضوري محصول و تهيه کاتالوگ و توزيع آن در بين مشتريان در محل نمايشگاه‌هاي گل و گياه (فرجي، ۱۳۸۵).
1ـ8ـ نقش پايه‌ در مركبات:
تولید درختان مرکبات در طول صدها سال در کشورهای تولید کننده از نوع بذری بود. درختان بذری با داشتن دوره نونهالی طولانی، چندین سال فاقد میوه بوده و ضمن داشتن قدرت رشد عمومی زیاد، دارای خارهای زیادی نیز هستند. به همین دلیل ازدیاد بذری مرکبات، به عنوان روشی نامطلوب شناخته شده است. از طرف دیگر بیشتر ارقام تجاری در حالت بذری به عوامل بیماري‌زاي خاکی چون پوسیدگی ریشه و نماتدهای ریشه حساس هستند. در ازدیاد بذری صفات مادری نیز به طور کامل انتقال نیافته و تفرق صفات در نتاج پیش میآید. چون پدیده جنینزایی از بافت خورش در برخی گونهها و ارقام کم و یا به ندرت رخ میدهد، امروزه در عموم باغهای مناطق مرکباتخیز جهان پیوند پیوندک یک رقم تجاری روی پایه مناسب آن رایج است (گل و گیاه، 2009و 2012).
در كشور ما، علي رغم تنوع شرايط اكولوژيكي، افزايش توليد محصولات باغي از طريق توسعه سطح زير كست به دليل محدوديت منابع آب و خاك مناسب امكان پذير نميباشد و يا اينكه حداقل بسيار پرهزينه است. بنابراين تنها راه عملي و ممكن، افزايش توليد در واحد سطح از طريق استفاده از درختان پاكوتاه و افزايش توليد در واحد سطح ، بهره مندي از ارقام پر محصول، تغيير سيستم باغداري سنتي به مدرن و به كارگيري متمركز منابع و نهاد‌ها مي باشد. به طور كلي، كنترل اندازه درخت به چند روش مي تواند انجام شود كه از بين آنها مي‌توان به شرايط محيطي، وضعيت ژنتيكي گياه (پايه و ميان پايه)، كاربرد اشاره كرد، درختان پيوندي روي پايه پونسيروس وقتي كه در خاك‌هاي شني و عميق رشد كنند توليد درختان كوچك‌تري مي كنند ولي هنگاميكه در خاكهاي غني از مواد غذايي پرورش داده مي شوند اگر چه رشدشان كند است ولي به اندازه استاندارد ‌مي‌رسند (جهاد کشاورزی استان مازندران، 1385).
در مركبات نيز پايه اثرهاي متفاوتي بر ميزان رشد رويشي (گرگوریو، 1993)، ميزان كلروفيل (گارسیا سانچز، 2002) و تركيبات معدني (جر و همکاران، 2003) پيوندك دارد.
امروزه علي رغم كوشش‌هايي كه در كشور براي توليد ميوه بيشتر و مرغوب‌تر و حتي صدور مقداري از محصولات انجام مي‌گيرد متاسفانه درباره پايه‌هاي درختان ميوه كه در واقع نقش اصلي را در ايجاد ويژگي‌هايي نظير پاكوتاهي، سازگاري با آب و هوا و خاك، مقاومت در برابرآفات و بيماري‌هاي شايع در منطقه و كيفيت و كميت محصول به عهده دارد بررسي‌هاي شايان توجهي صورت نگرفته است، شناسايي ارقام مختلف پايه‌هاي اصلاح شده و اثرات آنها در پيوندك‌هاي مختلف يكي از ضروريات باغباني است كه مي‌تواند هم براي محققان و هم متخصصان و باغداران براي احداث باغ‌هايي با كيفيت مطلوب بسيار مفيد باشد (ماهنامه جهادكشاورزي ، 1388). امروزه پيوند پيوندك يك رقم تجاري روي پايه مناسب آن رايج است، انتخاب پايه مناسب در هر منطقه اي از نكات بسيار مهم و قابل توجه است. دستيابي به يك باغ مطلوب متضمن انتخاب پايه‌اي است كه سيستم ريشه مناسبي را تشكيل دهد. بيش از بيست مشخصه باغباني تحت تأثیر پايه قرار دارد كه شامل: قدرت رشد و اندازه درخت، عمق ريشه، مقاومت به يخبندان، ميزان محصول، كيفيت دروني ميوه، تاريخ بلوغ، عادت پذيري و تحمل شرايط خاك مثل شوري بالاي خاك آب اشباع، مقاومت به pH يا نماتدها و بيماري‌هاي پوسيدگي ريشه و بلايت است (ماهنامه جهادكشاورزي ، 1388) .
در يك درخت پيوند شده بيش از بيست خصوصيات مختلف تحت تأثیر پايه قرار مي‌گيرد (وچر، 1999).
بنابراين توجه به انتخاب پايه مناسب در يك درخت پيوندي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. به طور كلي در استفاده از پايه براي يك رقم پيوندي بايستي به اثر پايه بر خصوصيات پيوندك توجه نمود. نوع پايه، فرم و اندازه درخت پيوندي را تحت تأثیر قرار داده و باعث كوتاهي و يا بلند شدن ارتفاع درخت مي‌شود (خوشخوي، 1382).
همچنين خصوصيات ميوه پيوندك نيز به مقدار زيادي تحت تأثیر پايه قرار مي گيرد (فلاحی،1992؛ جورجیو، 1999).1ـ9ـ انواع پايه در مركبات:
براساس مهمترين محدوديتها و شرايط خاصي كه درخت در يك منطقه با آن مواجه است مي‌توان پايه مناسبي انتخاب كرد كه برخي از پايه‌هاي مهم به شرح ذيل مي باشد:
1ـ نارنج رايج‌ترين پايه مركبات در دنيا بوده است. حساسيت اين پايه به تريستزا موجب محدوديت آن گرديده است. ارقام روي ايـن پايه داراي قدرت رشد متوسط، تاجبرگ، سيستم ريشه وسيع و عميق بوده و ضمن مقاومت در برابر سرما نسبتاً به خشكي مقاوم هستند. خاكهاي سنگين با زهكش ضعيف و نيز فيتوفترا را تحمل مي نمائيد. نارنج در برابر نماتد مركبات و بلايت حساس است. ميزان مواد جامد محلول و اسيد كل بالا است. و به گمـوز مقاوم مي‌باشد، نارنج عادت پذيري خوبي در برابر pH و شوري بالا از خود نشان مي دهد كه اين مقاومت بدليل بالا بودن محتواي آبي و يا قرار گرفتن يون كلر در واكوئل سلولهاست. همچنين پايه نارنج توانايي خارج كردن اين يون را از سيتوپلاسم دارد. چنانچه كاهش رشدي هم مشاهده شود بيشتر بدليل اثر اسمزي هست تا اثر مستقيم كه سميت ناشي از شوري باشد (آمارنامه كشاورزي، 2005).
سيترنج شامل گروهي از دورگ‌هاي پرتقال و پونسيروس تريفولياتا است كه به عنوان پايه مورد استفاده قرارمي‌گيرد. مقاومت در برابر نماتد مركبا ت سرما، تريستزا، فيتوفترا و توانايي رشد روي خاكهاي مختلف از مهمترين مشخصه هاي اين پايه محسوب مي شود. درختان پيوندي روي اين پايه مشابه پونسيروس دچار كمبود روي و منگنز مي‌شوند ولي در هر حال ميوه در سطح بسيار مطلوب حفظ خواهد شد (آمارنامه كشاورزي، 2005).
سيتروملو دو رگ گريپفروت و نارنج سه برگ است. گريپفروت و پرتقال روي اين پايه عملكرد و كيفيت برتري دارد. به تريستزا اگزوكورتيس و زايلوپروسيس متحمل ولي نسبت به پوسيدگي طوقه و بلايت متحمل است. در خاكهاي شني ريشه فراواني توليد نمي‌كند بلكه سيستم ريشه متراكم دارد. در خاكهاي رسي آهكي درختان كلروز شديدي را نشان مي‌دهند. ميزان تحمل آن نسبت به شوري و خشكي متوسط است. در نتيجه انتخاب پايه مناسب در هر منطقه از نكات بسيار مهم و قابل توجه است بنابراين باغداران در موقع تهيه نهال، نوع پايه را با توجه به رقم پيوندك و شرايط منطقه از لحاظ نوع آب و هوا وضعيت خاك و بيماري‌هاي شايع در منطقه انتخاب نمايند (آمارنامه كشاورزي، 2005).
2ـ فلائينگ دراگون يكي از پايه هاي جديد مركبات مي باشد كه به عنوان پايه پاكوتاه كننده اميدبخش در جهان شناخته شده پايه مذكور يكي از ارقام پونسيروس بوده و تـمام خصوصيـات پايه پونسـيروس شامل مقاومت به گموز، تريستزا، سرما، كيفيت خوب ميوه و حتي حساسيت به خشكي را دارد و علاوه بر آن، قدرت پاكوتاه كنندگي نيز دارد كه مي توان با استفاده از آن تعداد درخت را در واحد سطح افزايش داد (ابراهیمی، 1992 ؛ فتوحی قزوینی، 2011).
به علت اينكه پايه هاي فلائينگ دراگون، پونسيروس و دورگ هاي آن به pH بالاي خاك و Ec بالاي خاك و آب آبياري حساس هستند (دویس، 1994). بنابراين دو پايه فقط مناسب نوارساحلي شمال كشور و يا در مناطقي كه داراي خصوصيات خاكي و آبي فوق باشند قابل استفادهاند. آزمايشات انجام شده با پايه فلائينگ دراگون در ژاپن، موفقيت اين پايه را در كنترل اندازه درخت به اثبات رسانده است .فلائينگ دراگون به طور قابل ملاحظهاي بعد از اين كه درختان در فصل چهارم رشدشان قابليت توليد ميوه را يافتند ارتفاع و حجم تاج را كاهش می دهد. اگرچه عملكرد هر درخت در پايه استاندارد پونسيروس بيشتراز پايه فلا ئينگ دراگون است ولي عملكرد حجم تاج، براي درختان روي پايه فلا ئينگ دراگون بيشتر است (مادمبا، 1999).
1ـ10ـ برهم کنش اثر بين پايه و پيوندك در مركبات:
ترکیب دو گیاه مختلف به وسیله پیوند در یک گیاه به طوري که یکی شاخساره و دیگري ریشه را تشکیل دهد، می تواند الگوي رشد غیر معمول ایجاد کند. برخی از این الگوهاي رشد ممکن است در اثر واکنش هاي ناسازگاري یا وجود ویژگی خاصی در یکی از اجزاي پیوند باشد و یا به علت برهمکنش ویژه بین پایه و پیوندك، اندازه، رشد، عملکرد، کیفیت میوه و دیگر ویژگـی‌هاي مورد نظر باغبانی تغییر پیدا کند .برهمـکنش اثرهاي پایه‌ها و پیوندك حداقل 14 عامل کیفی میوه را تحت تأثیر قرار می‌دهند (وچر، 1999 ؛ خوشخوي، 1376; مجتهدي، 1362).
اهمیت تأثیر پایه روي کیفیت میوه به پرورش دهنده آن بستگی دارد که میوه براي چه منظوري تولید و فروخته خواهد شد. میوه هایی که براي مصرف تازه خوري تولید می شوند بایستی علاوه بر این که کیفیت داخلی خوبی داشته باشند ظاهر میوه (اندازه، شکل، رنگ پوست، ضخامت پوست، رنگ داخلی، بذر دار بودن و دانه بندي مرکبات) خوبی نیز داشته باشند. براي میوه‌هاي فرآوري، تولید مواد جامد محلول در واحد سطح و رنگ آب میوه مهم است که می‌تواند به وسیله پایه ها تحت تأثیر قرار گیرد. عملکرد، درجه سازگاري و میزان مقاومت به بیماري ها از نکته هاي اساسی در گزینش پایه ها می باشند(وچر، 1999 ؛ خوشخوي، 1376; مجتهدي، 1362).
اثر ارقام مختلف مرکبات روي سه پایه نارنج سه برگ، سیترنج و سیتروملو بررسی شده است. آزمایشهاي انجام شده نشان داده است که ارقام روي این پایه ها میوه هایی با عملکرد و کیفیت خوب تا عالی تولید می کنند(وچر، 1999 ؛ خوشخوي، 1376 ).
1ـ11ـ جنبه هاي فيزيولوژيك در مركبات:
مرکبات (به استثنای نارنج سه برگ) به عنوان گیاهان همیشه سبز شناخته شدهاند. در مناطق گرمسیری رشد رویشی، تولید گل و نیز تشکیل میوه و رشد آن در طول سال ادامه دارد. اما در مناطق معتدل نیمهگرمسیری درختان با یک دوره استراحت جزیی در زمستان مواجه هستند. در این حالت رشد شاخه و ریشه کاملاً متوقف نمیشود، بلکه به پایینترین سطح فعالیت خود رسیده و جذب آب و عناصر غذایی به شدت کاهش پیدا میکند. در برخی گونهها مثل گریپ فروت و لیموها، رنگ برگها در طول دوره خواب زمستان زرد رنگ میشود. برگ‌های مرکبات بعد از یک دوره رشد یکساله، در زمستان به طور منظم ریزش نمیکنند و در روی درخت سالم تا دو سال هم باقی میمانند. بنابراین، همزمان با رشد و پهن شدن برگهای جدید، برگهای قدیمی تدریجاً ریزش میکنند. درخت در اوایل بهار رشد فعالی داشته و تولید شاخههای جوان میکند. در تابستان با افزایش دما، رشد درخت کاهش یافته و با کاهش تدریجی دما در اواخر تابستان و اوایل پاییز، رشد رویشی درخت مجدداً افزایش پیدا میکند (گل و گیاه، 2009 و 2012).
گياهان در مقابل تنشهاي محيطي، از قبيل سر ما و يخبندان در مرحله سازگاري، با ذخيره مواد تنظيم كننده اسمزي، مقاومت خويش به دماي پايين را افزايش مي‌دهند. مواد تنظيم كننده فشار اسمزي بيشتر شامل اسيدهاي آمينه، كربوهيدرات، برخي يو نهاي معدني و پروتئين ها هستند. پرولين يكي از اسيد آمينه‌هاي فعال در پديده تنظيم اسمزي است )جعفري و همكاران، 1385).
1ـ12ـ غلظت عناصر غذایی در مرکبات:
میزان تولید محصول، با میزان عرضه عناصرمعدنی و گاهی آلی خاك که براي آنها قابل استفاده باشد، متناسب بوده و از دیرباز بشر به اهمیت عناصر معدنی و آلی در رشد گیاه و تولید محصول پی برده است. امروزه از کودها به عنوان ابزاري براي دستیابی به حداکثر تولید در واحد سطح استفاده می‌شود. البته علاوه بر افزایش تولید، کیفیت محصولات کشاورزي و سلامت محصولات نیز بایستی مدنظر قرار گیرد (بالوق، 2006).
نیتروژن از جمله عناصري است که گیاهان در تمام دورههاي فعالیت خود به آن نیاز دارند. کودهاي نیتروژن دار از طریق توسعه اندامهاي هوایی و تولید مواد کربوهیدراتی بیشتر با افزایش سطح کربن گیري، در افزایش عملکرد محصولات کشاورزي نقش مهمی ایفا می‌کنند. افزایش در مقدار نیتروژن خاك نه تنها بر رشد گیاه، بلکه بر الگوهاي اصلی مورفولوژي گیاهی نیز تأثیر دارد (خواجه پور، 1386).
بقاياي گياهي در مراحل مختلف تجزيه منبع غذايي طيف وسيعي از ريزجانداران خاكزي مي باشند. در اين راستا هر چه كربن، انرژي و عناصر غذايي مورد نياز ميكروارگانيسم ها بهتر فراهم گردد افزايش جمعيت ميكروبي بيشتر خواهد شد (پروبرت، 2005).
رطوبت خاك به دليل افزايش شدت انتشار پتاسيم در خاك و همچنين افزايش رشد ريشه ها در جذب پتاسيم توسط گياهان مؤثر است (نلسون، 1982).
الگوي تجمع پتاسيم در برگ تحت تأثیر مراحل فيزيولوژيكي رشد مركبات بوده و در بهبود كيفيت ميوه و افزايش انبارماني ميوه مركبات بعد از برداشت مؤثر است (کوهلی، 1996).
پتاسيم براي تنظيم تعادل يوني در سلول، توسعه اندازه ميوه و تنظيم ضخامت پوست ميوه ضروري است. كمبود پتاسيم موجب تركيدن ميوه، كوچكي ميوه، حساسيت به بيماري ها و سرما ميگردد (چاپمن، 1968).
افزايش پتاسيم موجب بهبود كيفيت ميوه، مقاومت مركبات به سرما، آفات و بيماري ها و افزايش خاصيت انباري ميوه مي‌گردد (کو، 1985).
پتاسيم براي سنتز اسيدهاي آمينه ضروري است كه شامل فرايند فتوسنتز و افزايش قابليت مقاومت گياه در برابر بيماري ها است. گياهاني كه كمبود پتاسيم دارند بسيار ضعيف و كوچك هستند و فاصله ميان گره ها كوتاه مي‌شود و در صورت شدت كمبود، شاخه ها از انتها شروع به خشك شدن مي‌كنند. پتاسيم نيز از عناصر متحرك و پويا است بنابراين علايم كمبود ابتدا در برگ هاي مسن مشاهده مي‌شود. در درختان مركبات مبتلا به كمبود پتاسيم سر شاخه ها خشك مي‌شوند (سریواستاوا، 2003). بين رگبرگ ها زرد شده و لب سوختگي در برگ ها مشاهده مي شود. عملكرد ميوه كم و كيفيت آن نامطلوب مي‌شود. در حالت كلي ذخيره پتاسيم توسط هوازدگي مواد معدني زيرزميني تامين مي‌شود. به طور خلاصه تأثیر پتاسيم در افزايش كيفيت ميوه به‌شرح زير است :پتاسيم سبب افزايش كل مواد جامد محلول، نسبت كل مواد جامد محلول به غلظت اسيد ميوه مي شود. اما غلظت اسيد ميوه را افزايش مي‌دهد. پتاسيم سبب كاهش حجم آب ميوه و رنگ عصاره ميوه مي‌شود .پتاسيم سبب افزايش اندازه و وزن ميوه و ضخامت پوست ميوه و رنگ سبز ميوه مي‌شود. پتاسيم سبب افزايش مقاومت به بيمار‌ي‌ها مي‌شود و خاصيت انباري را افزايش مي‌دهد(سریواستاوا، 2003).
مس عنصري ريزمغذي و ضروري در گياهانست كه جزو لاينفك آنزيم هاي متعدد انتقال الكترون بوده و درتسريع واكنش‌هاي ردوكس درون ميتوكندري و كلروپلاست شركت مي‌كند (گیتکه، 2003).
با اين وجود اين مس در غلظت هاي بالاتر از حد معمول باعث سميت در بافت هاي گياهي مي‌گردد (هال، 2002). تجمع زياد مس در برگ ها مي‌تواند تغييراتي نسبي را در فرايندهاي فتوسنتز و تنفس، فعاليت آنزيم‌ها، يكپارچگي غشاء و تماميت DNA باعث شود كه همه اين موارد به محدوديت در رشد مي‌انجامد (پوسمیک، 2009 ؛ شوتزندوبل، 2002).
عارضه مهم سميت مس توليد استرس اكسيداتيو است. مس مازاد مي تواند توليد گونه‌هاي فعال و مضر اكسيژن را تسريع كند (باریلا، 2000). از نظر فراواني، منگنز پنجمين عنصر در پوسته كره زمين است و در طبيعت به صورت آزاد وجود ندارد (حاجي بلند و خسروپناه، 1384).
دسترسي منگنز براي گياه به وسيله فرايندهاي ردوكس كه به pH و دسترسي الكترون بستگي دارد، كنترل مي‌شود (نگرا، 2005). بدين ترتيب در خاك هاي اسيدي، آتشفشاني و خاك هايي كه به حالت غرقابي درآمده اند، عامل افزايش احياي منگنز باعث تبديل اشكال مختلف اين عنصر به شكل فعال جذبي شده و منجر به مسموميت مي شود )حاجي بلند و خسروپناه، 1384).
منگنز يكي از عناصرضروري و كم مصرف در تغذيه گياهان محسوب مي شود و به دليل امكان تبديل حالت هاي اكسيداسيون آن به يكديگر، در واكنش هاي اكسايش و احيا نقش مهمي دارد.
لیدون و همکاران (2000) گزارش كردند كه سميت منگنز باعث اختلاف در متابوليسم و مهار رشد گرديد.
شی و همکاران (2008) گزارش كردند كه سميت منگنز باعث برهم‌زدن تعادل تغذيه‌اي و كاهش آهن، منيزيم و كلسيم در خيار شد. نشانه‌هاي سميت منگنز در بين گياهان مختلف متفاوت است.
سميت بر در مر کبات همانند مسموميت ناشي از نمک با زرد شدن و سوختگي سرشاخه‌ها و برگ‌ها شروع شده اما در ادامه زردي در مريستم انتهايي با لکه هاي پراکنده بافت مردگي توأم مي‌شود. اين زردي تا بين رگ برگ‌هاي نزديک به انتهاي برگ ها توسعه مي‌يابد. ريزش برگ به ويژه در بهار سنگين بوده و سرشاخه‌ها خشکيده و محصول کاهش مي‌يابد. به دليل آن که غلظت بر در ريشه‌ها در مقايسه با برگ‌ها، حتي در شرايط فراهم بودن مقادير بالاي بر، به نسبت بسيار پايين بوده، علائم مسموميت بر در ريشه ها مشاهده نمي‌شود (اوارتیل، 1969).
اگرچه آب آبياري مي تواند منبع اوليه افزايش بر در خاک باشد اما مسأله عمده به سبب ضعف در زه کشي و عمليات آبياري مي‌باشد که باعث تجمع بر در منطقه ريشه مي‌گردد اين مسأله به ويژه در سيستم آبياري قطره‌اي تشديد مي‌شود (هافمن، 1990).
کمبود آهن در درختان میوه باعث کاهش سنتز کلروفیل، سطح، وزن تر و خشک برگ‌ها، رشد ریشه، شاخه‌هاي جدید و گل آغازي شده و در نتیجه باعث کاهش و به تعویق افتادن گلدهی و بلوغ میوه، پایین آمدن میزان عملکرد، اندازه وکیفیت میوه از جمله آب، درصد قند و شدت رنگ آن‌ها می‌شود (نیجر، 1990).
فصل دوم
مروري بر تحقيقات
انجام شده
در يك پژوهش چهار ساله نشان داد که همبستگي خطي بين وضعيت تغذيهاي درخت و عملكرد موجود است (هجاج، 1995). مصرف كمپوست بعد از دو سال باعث بهبود خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك‌ در مقایسه با شاهد شد (اوانیلو، 1997).
اثرات مثبت مصرف بقاياي آلي روي خصوصيات خاك مثل ساختمان خاك، وزن مخصوص ظاهري، ظرفيت نگهداري آب، ظرفيت تبادل كاتيوني و فعاليتهاي بيولوژيكي خاك به اثبات رسيده است (السگارد، 2001).
در مطالعه‌اي ثابت شد كه تيمارهاي كمپوست و كود دامي بطور معني داري وزن مخصوص ظاهري خاك را كاهش و غلظت مواد آلي خاك افزايش دادند. اثر كود غير آلي روي بيشتر خصوصيات فيزيكي در مقايسه با شاهد معني‌دار نبود (سلیک، 2004).
اساساً بقاياي محصول، كودهاي دامي، خاكبرگ، برگ‌هاي پوسيده درختان جنگلي و كمپوست از بقاياي آلي هستند كه براي افزايش ميزان مواد آلي خاك به كار برده ميشوند و موجب بهبود خصوصيات فيزيكي خاك در زمينهاي زراعي مي‌شوند (استراتون، 1995).
در مركبات نوع پايه نقش مهمي در كميت، كيفيت رشد، نمو و توليد محصول دارد. پايههاي مركبات در سازگاري با انواع خاك، نحوه پراكنش ريشه و وابستگي مايكوريزایي با هم اختلاف دارند. اين مسئله منجر به اختلاف در غلظت عناصر معدني برگ آن‌ها و يا برگ ارقام پيوند شده روي آنها شده و در نهايت رشد رويشي و كميت و كيفيت ميوه توليدي آن‌ها تحت تأثیر قرار ميگيرد (باسال، 2009).
اقبال و همكاران (1999) گزارش كردند كه نوع پايه تأثیرمعنيداري برغلظت عناصر معدني برگ پيوندك نارنگي كينو داشته است.
ناوارو (1981) اظهار داشت که ارتفاع و قطر پایه شاخص‌هاي مناسبی براي تشخیص زمان آمادگی پایه براي پیوند محسوب می‌شوند. او پیشنهاد کرد نها‌ل‌هاي ترویرسیترنج هنگامی که به بلندي 3 تا 5 سانتی متر و قطر 6/1 تا8/1 ميلي متر در محل پيوند رسيده باشند، براي پيوند آماده هستند.
بر اساس پژوهشهای ناوارو و همکاران (1975) بالاترين درصد ریزپیوندهاي موفق زمانی به‌دست آمد که نهال‌هایی که دو هفته از رشد آن‌ها گذشته بود، مورد استفاده قرار گرفتند. استفاده از نهال‌هاي مسن تر سبب خشک شدن پیوندك شده، رنگ آن قهوه‌اي مي‌شود و در پایان می‌میرد، همچنین در صورت استفاده از دان نهال‌هاي جوان‌تر، پیوندك رشد نکرده و توسط بافت پینه‌اي که پایه تولید می‌کند، پوشیده می‌شود.
گالاش(2000) در آزمایشی در استرالیا براي مقایسه اثر 12 پایه مختلف روي ویژگی‌هاي کمی و کیفی پرتقال‌هاي نافدار، گزارش نمود که پایه سیتروملو و ترویر سیترنج بیشترین عملکرد را داشتند.
بالاترین میزان مجموع املاح محلول وسیله پایه‌هاي بنتون ،کاریزو و ترویر سیترنج و به دنبال آن‌ها به وسیله پایه‌هاي نارنج سه برگ وسیتروملو تولید شد. در این آزمایش درشتترین میوه درختان روي پایه نارنج سه برگ، کاریزو سیترنج، سیتروملو و ترویر و کوچکترین میوه روي پایه‌هاي تایوانیکا و کلئوپاتراماندرین تولید شد (گالاش، 2000).
واتشر و همکاران (1999) در بررسی اثرهاي سه رقم پرتقال والنسیا روی سه پایه سیترنج، كاريزو سيترنج و ولكامرينا گزارش كرد كه میزان عملکرد به وسیله پایه و رقم تحت تأثیر قرار نگرفت.
رایت (2000) در آزمایش انجام شده براي بررسی 5 رقم پرتقال نافدار روي پایه کاریز و سیترنج گزارش کرد که درصد آب میوه، میزان مواد جامد محلول، اسید کل، ضخامت پوست و نسبت مواد جامد محلول به اسید کل تحت تأثیر رقم قرار گرفت و بيشترين ميزان TSSو TA در پارنت واشینگتن ناول و بیشترین میزان نسبت TSS به TA در رقم توله گلد مشاهده شد. در این آزمایش رقم توله گلد در چهار سال اول بیشترین میزان عملکرد را نشان داد ولی در سال پنجم بیشترین عملکرد در رقم فیشر مشاهده شد.
پايه‌هاي مركبات داراي قدرت متفاوتي در كاهش و يا ممانعت از ورود كلر به درون سلول‌هاي خود هستند كه اين ساز و كارها هنوز به بطور كامل شناخته نشده است. پايه‌هاي مركبات اثرات معني داري بر تجمع Cl-وNa+ و يا هر دو در شـاخ و برگ درختـان پيـوندي و غيـرپيونـدي دارند. دامنه غلظت Cl- بين بازدهي حداقل و حداكـثر تنظيم كننـدگانCl- ميتواند تا ده برابر برسد (کوپر، 1951 ؛ پینادو، 1951).
به طور كلي پراكنش Na+ در قسمت هاي مختلف گياه نشان مي‌دهد كه بعضي از تر كيبات پايه و پيوندك باعث محدود شدن انتقال Na+ از ريشه به شاخ و برگ مي‌شوند. به عنوان مثال پيوندك كلمانتين روي پايه تروير سيترنج، نسبت به ساير پايه‌ها، در تراكم Na+ در قسمت‌هاي مختلف پايه از قبيل ريشه‌هاي افشان و ريشه‌هاي اوليه تمايل بيشتري تا تجمع آن در قسمت‌هاي مختلف پيوندك مثل برگ و ساقه ‌ها دارد. به طور كلي چنين نتيجه گيري مي‌شود كه محدود كردن انتقال Na+ فقط به پيوندك ارتباط نداشته بلكه به نظر مي‌رسد كه در اين رابطه پايه‌ها نيز موثرند (بهبودیان، 1986).
در یک درخت پیوندي خصوصیات زیادي از پیوندك از جمله میزان کلروفیل (گارسیا سانچز، 2002) و ترکیبات معدنی برگ ADDIN EN.CITE <EndNote><Cite><Author>Jr</Author><Year>2003</Year><RecNum>247</RecNum><record><rec-number>247</rec-number><foreign-keys><key app=”EN” db-id=”e9xae2pt8052x8ezwr7pvxz2tdee5aea0wfp”>247</key></foreign-keys><ref-type name=”Journal Article”>17</ref-type><contributors><authors><author>Jr, D.M., Quaggiou, J.A., Cantarella, H. and Alva, A.K. </author></authors></contributors><titles><title>Nutrient content of biomass omponents of Hamlin sweet orange trees. Scientia Agricola. 60: 155-160.</title></titles><dates><year>2003</year></dates><urls></urls></record></Cite></EndNote>(جر، 2003) تحت تأثیر نوع پایه قرار می‌گیرد.
بررسی میزان مواد معدنی برگ نارنگی کلمانتین روي 12 پایه نشان داد که بین پایه‌ها از نظر غلظت‌هاي منیزیم، مس و بور در برگ پیوندك اختلاف معنی‌دار وجود داشته است (جرجیو، 2001).پستانا (2005) گزارش کرد که پایه هاي مرکبات در میزان جذب آهن متفاوت عمل کرده و در این رابطه اختلاف بین آن ها معنی دار بوده است.
آزمايش انجام شده در فلوريدا براي كنترل اندازه درخت نشان داد كه درختان روي پايه‌هاي مختلف، در كشت متراكم اندازه كوچكتري داشتند. گريپ فروت مارش و پرتقال والنسيا روي پايه‌هايي مانند فلائينگ دراگون و پونسيروس و نارنگي شانگشا نسبت به پايه رافلمون كارايي بهتري نشان دادند ( دوران ویلا، 1992).
تحقيقات انجام شده در كاليفرنيا نشان داده است كه درختان پيوند شده روي پايه فلائينگ دراگون بعد از 14 سال هنوز قدرت پاكوتاه كنندگي خود را حفظ كرده اند (رز، 1990). بررسي‌كارايي درختان، عملكرد و كيفيت محصول نارنگي آكيتـسوساتسـوما روي 12 پـايه مختلف در برزيل نشـان داد كه پـايه فلائينگ دراگون اثر منحصر به فردي از قبيل حجم تاج كمتر، كارايي عملكرد و كيفيت ميوه بيشتر نسبت به پايه‌هاي ديگر نشان داد و ممكن است براي كاشت متراكم مناسب باشد (کانتواریس آویلس، 2010).
اثر ارقام مختلف مرکبات روي سه پایه نارنج سه برگ، سیترنج و سیتروملو بررسی شده است. آزمایشهاي انجام شده نشان داده است که ارقام روي این پایه‌ها میوه‌هایی با عملکرد و کیفیت خوب تا عالی تولید می‌کنند (وچر، 1999 ؛ خوشخوي، 1376).
زياد شدن ميزان نیتروژن در جوانه‌هاي گل سبب افزايش عمرتخمك، زمان گرده‌افشاني و تلقيح و سطح برگ مي‌شود. درنتيجه تشكيل ميوه‌ها بيشتر و از نظر اندازه درشت‌تر شده و عملكرد بيشتر مي‌شود (آلبریجو، 2001).
نیاز به نیتروژن در طی دوره گلدهی و تشکیل میوه به حداکثر می‌رسد، لذا تأثیر محلول پاشی نیتروژن روی تغذیه گیاه در مقایسه با اضافه کردن به خاک بیشتر است. در اغلب موارد محلول پاشی تغذیه‌ای در بهار و در مواردی در تابستان انجام می شود (مورگان، 2006 ؛ چنگ، 2004).
در سال‌هاي اخیر پژوهش‌ها جهت دستیابی به ترکیبات پایه و پیوندك جدید از مرکبات مقاوم به کلروز آهن، یکی ازراهکارهاي مهم پژوهشی براي جلوگیري از این مسئله تغذیه‌اي بوده است (مورنو، 1996).
نوع پایه و یا پیوندك در ابتلاء درخت مرکبات به کلروز آهن، نقش مهمی را ایفا می‌کنند. به عنوان مثال لیمو نسبت به پرتقال و گریپ فروت (به ویژه هنگامی که دماي خاك پایین باشد) بیشتر مستعد زردي است، و یا پرتقال روي پایه نارنج مستعدتر ازپایه راف لمون است. بسیاري از گونه‌ها و جنس‌هاي مرکبات اختلافات زیادي را در قابلیت استخراج آهن کافی از خاك نشان‌مي‌دهند، به عنوان مثال پایه پونسیروس نسبت به پایههاي نارنج و ترویر قابلیت جذب آهن کمتري از خاك دارد (خویی و سلطنت، 1371).
کارپنا آرتز و همکاران (1995) نشان دادند اگرچه پایه ماکروفیلا، آهن بیشتري را نسبت به پایه نارنج جذب می‌کند، اما به طور معمول پایه‌ها در مرکبات تأثیر کمتري بر جذب آهن نسبت به رقم پيوندك داشته‌اند، چنانچه از ميان دو رقم لمون يعني پريموفير و ورنا مشاهده شد با وجود آنكه هر دو روي پايه ماكروفيلا قرار داشتند اما رقم پريموفير از آهن بيشتري برخوردار بود. از بین رقم‌هاي پرتقال پیوندي بر روي پایه‌هاي یکـسان از نظر مقاومت به کلروز آهن، رقم واشنگتن ناول مقاومترین آنها می‌باشد، از سوي دیگر مشاهده گردید که بر روي پایه‌هاي یکسان، رقم‌هاي پرتقال علائم قابل مشاهده کمتري از کلروز آهن نسبت به لمون‌ها از خود نشان دادند، با وجود آن‌که میزان آهن برگ‌ها یکسان و حتی در رقم‌هاي پرتقال کمتر از لمون‌ها بوده است).
جولي و همكاران (1996) با اشاره به گستردگي كلروز ناشي از كمبود آهن در خاك‌هاي آهكي و كاهش مشخص ميزان عملكرد ناشي از آن، استفاده از كودهاي شيميايي را اقتصادي ندانسته و راه‌حل منطقي‌تر را معرفي ارقام مقاوم‌تر در برابر كلروز ناشي از كمبود آهن دانستند.
مورنو و همكاران (1996) در مورد مركبات نشان دادند كه پايه ماكروفيلا مقاومترين پايه در مقابل كلروز آهن براي لمون‌ها مي‌باشد. اين در صورتي است كه براي رقم‌هاي پرتقال بر اساس شاخص‌هاي مشاهده‌اي كلروز آهن، پايه ولكامريانا در مقابل كمبود آهن برتري داشته و مقاوم‌تر از پايه كلئوپاتراماندرين مي‌باشد.
در کوتاه مدت مصرف مقادير بالاتر نیتروژن و روي مي‌تواند سهم مهمي در کاهش مسموميت داشته باشد (سوتیک، 1995 ؛ ملکوتي و همكاران، ١٣٧٧).
در ارزيابي درختان پرتقال والنسيا پيوندي



قیمت: 12000 تومان

متن کامل پایان نامه ها در 40y.ir

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *