مطالعه ریشه¬زایی دو رقم گاردنیا با استفاده از هورمون¬های ریشه زایی NAA وIBA

واحد رشت
دانشکده کشاورزی – گروه باغبانی
پایان نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد (M.Sc.)
رشته: علوم باغبانی، گرایش: گیاهان زینتی
عنوان
مطالعه ریشهزایی دو رقم گاردنیا با استفاده از هورمونهای ریشه زایی NAA وIBA
استاد راهنما
دکتر شهرام صداقت حور
نگارش
عبدالله صادقی هارونگ
تابستان 93

سپاسگزاري
اینک که به یاری خداوند اين پايان نامه را به اتمام رساندم، بر خود تکلیف ميدانم تا از زحمات استاد گرانقدر و اندیشمند جناب آقای دکتر شهرام صداقت حور به خاطر راهنمایی های ارزشمندشان به عنوان استاد راهنما کمال قدردانی و تشکر را داشته باشم. همچنین از کلیه اساتید گرانقدر گروه باغبانی و مدير گروه محترم جناب آقای دكتر داود هاشم آبادی که در طول دوران تحصیل از دانش و راهنماییهای ارزنده شان بهره جستم نهایت تشکر را دارم.
تقــدیم به:
تقــدیم به خــانواده عـــزیزم به خـــاطر تمام حمــایت ها و زحمـــاتشان
چکیده
به منظور بررسی تأثیر تنظیم کنندههای رشد گیاهی و رقم بر ریشهزایی قلمههای گاردنیا مطالعهای در قالب آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه فاکتور تنظیم کنندهی رشد گیاهی شامل: IBA در 4 سطح (0، 2000، 4000 و 6000 میلیگرم در لیتر) و NAA در 4 سطح (0، 2000، 4000 و 6000 میلی گرم در لیتر) و 2 رقم گاردنیا (گل ریز و گل درشت) در 3 تکرار و 96 پلات آزمایشی انجام شد. نتایج تجزیه واریانس دادهها نشان داد که اثر ساده سطوح مختلف تیمارها در سطح 1 یا 5 درصد آماری معنیدار بود. همچنین اثرات متقابل رقم و تنظیم کنندههای رشد گیاهی هم در درصد ریشهزایی، طول ریشه و طول بزرگ ترین ریشه معنیدار بود. مقایسه میانگین دادهها نشان داد که تیمار 4000 میلیگرم در لیتر ایندول بوتیریک اسید با 62 درصد نسبت به تیمار بدون هورمون (23 درصد)، درصد ریشهزایی را افزایش داد و باعث افزایش معنیدار سایر صفات گردید. همچنین تیمار 2000 میلیگرم در لیتر نفتالین استیک اسید با 64 درصد بهترین درصد ریشه زایی را نشان داد و ضمناً باعث افزایش وزن تر، وزن خشک، طول ریشه، و طول بلندترین ریشه گردید.
كليدواژگان: گاردنیا، ریشه زایی، نفتالین استیک اسید و ایندول بوتیریک اسید.
فصل اول
مقدمه
فصل اول
مقدمه
کلیات
امروزه گسترش شهرها و افزایش آلایندههای زیست محیطی باعث گردیده تا نقش گیاهان در فضاهای شهری هر روز افزایش یابد. در طراحی فضای سبز، گلهای زینتی یکساله و دایمی به علت تنوع رنگ و شکل بیشتر مورد توجه قرار میگیرند و تأثیر بیشتری در فضای محیط دارند (مک دونالد، 2002).
مدت زمانی است که از تنظیم کنندههای رشد برای افزایش کیفیت و کمیت گیاهان و ایجاد مقاومت به خشکی در کشاورزی استفاده میشود. استفاده از تنظیم کنندههای رشد به عنوان یک روش در تغییر فیزیولوژی گیاهان زراعی، همراه با سایر روش، ضروری به نظر میرسد، زیرا در مقایسه با طولانی بودن مدت زمان اصلاح ژنتیکی گیاهان و دستکاری در ساختار ژنتیکی آنها، نتایج کاربرد تنظیم کنندههای رشد سریع تر می باشد (عباسپور، 1375).
تولید گل و گیاهان زینتی امروزه از اهمیت خاصی برخوردار بوده و تدوین برنامهاي جامع در جهت تولید و صادرات این گیاهان، علاوه بر اشتغال زایی، درآمد سرشاری را نصیب کشورمان مینماید. کشورمان از نظر شرایط آب و هوایی و نوري برتریهای ویژه اي نسبت به تولیدکنندگان عمده جهانی دارد (محبوب خمامی، 1385).
گياه شناسي و پراكنش اكولوژيكي گاردنیا
گیاه گاردنیا (Gardenia jasminoides)، از خانواده Rubiaceae میباشد. این جنس از 25 گونه مختلف، از گیاهان همیشه سبز درختچهای و یا درخت كوچك، تشكیل شدهاست. معمولاً ارتفاع و گسترش گونه مذكور به 60 تا 120 سانتیمتر میرسد. بومی چین میباشد و برگهای سبز تیره، براق و نیزهای دارد. گلهای آن منفرد، سفید و معطر است. گاردنیا را میتوان، در تابستان، خارج از گلخانه یا آپارتمان و در فضای باز قرار داد. این گیاه احتیاج به یك دوره خواب زمستانی دارد و باید در این مدت درجه حرارت 12 درجه سانتیگراد باشد. برگهای آن عمومأ دائمی، متقابل و بیضی شکل کشیده و گل های آن سفید، خوشبو که از بغل دم برگها یا انتهای شاخه بیرون میآید. این گیاه در طبیعت گونههای مختلف دارد و گونه گاردنیا جاسمینوئیدس و واریتههای آن دارای گلهای درشت سفید معطر و بوته همیشه سبز بسیار زیبا و جذابی دارد. از گونههای دیگر آن فولگنس، ایکس هیبریدا، تری فیلا و جاسمنوئیدس که همگی دارای گلهای پرپشت سفید با برگهای سبز تیره و عطر دلپذیر مورد توجه بسیاری قرار دارد .مشکل آن، این است که برای ظهور گل حرارت ۱۶ درجه در شب و ۲۶ درجه در روز لازم دارد. مشکل دوم، موضوع آبیاری است. چنانچه آبیاری آن بیش از حد و یا کمتر از مقدار مورد نیاز باشد، گلهای آن قبل از شکفته شدن میریزند. پس از ظهور گل یک حرارت یکنواحت حدود ۱۲-۱۵ درجه کافی خواهد بود و احتیاج به آب سبک دارد (آبی که سختی آن کمتر از ۳۰۰ قسمت در میلیون باشد) و بایستی دائماً سطح خاک گلدان رطوبت نسبی داشته باشد. در صورت استفاده از آب سخت، برگها پیچیده و زرد شده و میریزد (بی نام، 1392؛ خوشخوی، 1389؛ کلمسون اکستنشن، 1999).

شکل1-1- نمایی از گل زیبای گاردنیا
شرایط محیطی، کاشت و روش تکثیر
گاردنیا به نور زیاد، حرارت بالا، آبیاری معمولی، رطوبت هوای 50 تا 70 درصد و خاك اسیدی احتیاج دارد. بهترين دما براي نگهداري در بهار و تابستان حدود 20 درجه و در زمستان حدود 10 درجه سانتيگراد ميباشد. حداقل دماي مورد تحمل آن 2- درجه سانتيگراد و به يخبندان طولاني حساس بوده، در مواقع رشد و نمو كامل به آبياري مرتب نياز دارد ولي در مواقع ديگر به آب كمتري نياز دارد. از اواسط تا اواخر بهار، میتوان گاردنیا را تكثیر كرد. برای این منظور، قلمههای انتهایی ساقه را كه طول 8 تا 10 سانتیمتر، با قیچی باغبانی جدا كنید و در پودر هورمون ریشهزایی فرو میبرند. سپس هر یك را در گلدانی با قطر دهانه 9 سانتیمتر حاوی كمپوست با پایه پیت، قرار میدهند. آنها را با كیسه پلاستیكی شفاف پوشانده و دما را حدود 18 تا 20 درجه سانتیگراد نگه میدارند، باید دقت کرد كه خاك به اندازه كافی مرطوب باشد. پس از دو ماه ریشه دهی انجام شده، بعد از آن، گیاه را یه گلدان با قطر دهانه 11 تا 13 سانتی متر، حاوی كمپوست گلدانی با پایه پیت، مناسب گیاهانی كه به pH پایین احتیاج دارند، بكارید (برادشاو و جان، 1998؛ دوک و راشد، 2010).
بیان مسئله
افزایش رویشی از اینرو امکان پذیر است که یاختههای زنده گیاهی در هسته خود تمام اطلاعات ژنتیکی لازم برای تولید یک گیاه کامل را دارا میباشند. این ویژگی توانمندی نامیده می شود (استوارد و گریگوریان، 1978). مزیت اصلی تکثیر غیرجنسی در این است که گیاهان حاصل از آن شبیه گیاه والد بوده و هیچگونه تغییر ژنتیکی در آنها پدید نمیآید (دیواین و ییگر، 2003). البته که افزایش رویشی هم با مشکلاتی از جمله ریشهدهی نامناسب یا با کیفیت کم توام است. ریشهدهی نابجا به تشکیل ریشه از جاهایی غیر از محلی که در شرایط طبیعی ریشه از آنجا بوجود میآید گفته میشود (دیویس و همکاران، 1982). موفقیت در ریشهزایی به عوامل مختلفی بستگی دارد که از جمله مهمترین آنها تنظیم کنندههای رشد گیاهی میباشد. عدم وجود این ترکیبات موجب کاهش راندمان جذب آب، پژمردگی گیاه، کاهش اندازه سلول و ریزش ارگانهایی مثل برگها میگردد (خوشخوی، 1389؛ شیرزاد و همکاران، 2012).
تحقیقات نشان دادهاست که توانایی قلمهها در تشکیل ریشه با ماده گیاهی (عوامل درونی) و همچنین شرایطی که قلمهها در طول جریان ریشهزایی در آن نگهداری میشوند (عوامل بیرونی) بستگی دارد. قلمههای بسیاری از گونههای گیاهی به راحتی ریشه میدهند. اگر چه بعضی دیگر حتی در شرایط مشابه ریشه نمیدهند (سادو، 1998؛ خوشخوی، 1389). در حال حاضر اطلاعات کمی درباره علل عدم ریشه زایی بعضی قلمه ها وجود دارد، که عوامل متعددی ممکن است علت آن باشد، که از مهمترین این عوامل می توان موانع مکانیکی، عدم تعادل تغذیه ای، عوامل هورمونی نامناسب و تجمع بازدارنده ها را نام برد (سادو، 1998). اکسینها تاثیر مهمی در ریشهزایی قلمهها دارند که در آغازش، رشد طولی و راندمان تعداد قلمههای ریشهدار شده موثرند و عدم استفاده از آنها باعث مشکلاتی در تکثیر غیرجنسی میگردد (فتحی و همکاران، 1379).
هدف از انجام تحقیق
به طور کلی هدف از انجام این مطالعه را میتوان در 3 بخش بیان کرد:
بررسی تاثیر تنظیم کننده های رشد اکسین به خصوص نفتالین استیک اسید (NAA) و ایندول بوتیریک اسید (IBA) بر ریشه زایی قلمههای گیاه گاردنیا
افزایش سرعت و درصد ریشه زایی و بهبود راندمان قلمه های ریشه داده شده
معرفی بهترین تیمارها جهت تولید تجاری

فصل دوم
بررسي منابع
فصل دوم
بررسی منابع
2-1- روش های مختلف تکثیر در گیاهان
ازدیاد نباتات عبارت است از افزودن به شمار گیاهان با استفاده از روشهای جنسی و یا غیرجنسی (رویشی) و هدف آن علاوه بر افزودن بر شمار گیاهان، نگهداری ویژگیهای ژنتیکی یک گیاه یا مجموعهای از گیاهان میباشد. تکثیر با بذر یک روش افزایش جنسی و تکثیر بوسیله قلمه، پیوند، کوپیوند، پاجوش، خوابانیدن و… از انواع روشهای غیرجنسی محسوب میشوند (خوشخوی، 1389). در تکثیر غیرجنسی از بخشهای رویندۀ گیاه برای تولید گیاه جدید استفاده میشود. عمدتاً ریشه و ساقه و برگ هر سلول رویشی توانایی ذاتی تولید گیاه کاملی را دارد که از نظر ژنتیکی با گیاهی که سلول رویشی از آن گرفته شدهاست یکسان باشد (گرکان و همکاران، 1372). مزیت اصلی تکثیر غیرجنسی در این است که گیاهان حاصل از آن شبیه گیاه والد بوده و هیچگونه تغییر ژنتیکی در آنها پدید نمیآید (دیواین و پیگر، 2003). قلمه بخشی از ساقه، برگ یا ریشه است که از گیاه مادری جدا شده و در شرایط مناسب برای ریشهزایی قرار میگیرد. انواع قلمه شامل قلمه ساقه، قلمه برگ و قلمه ریشه است. قلمه ساقه مهمترین نوع از انواع قلمه است (خوشخوی، 1389). افزایش بوسیله قلمه مهمترین روش افزودن درختچههای زینتی گونههای خزاندار و همچنین انواع همیشهسبزهای پهن برگ و باریک برگ میباشد. همچنین به صورت گستردهای در افزایش تجاری گلخانهای بسیاری از گلها و گیاهان برگسارهای بهکار گرفته میشود افزایش چندین گونه میوهای نیز توسط قلمه انجام میپذیرد. در گونههایی که با قلمه به آسانی افزوده میشوند این روش مزایای فراوانی دارد. این روش ارزان، سریع و ساده است و به شیوههای خاص پیوند و کوپیوند و ریزازدیادی نیاز ندارد. مشکل ناسازگاری با پایه و جوش نخوردن، محل پیوند وجود ندارد. در گیاهان افزوده شده یکنواختی بیشتری وجود دارد زیرا تغییراتی که گیاه در اثر تفاوتهای بین دانهالهای پایه در گیاهان پیوندی به وجود میآید در این گیاهان دیده نمیشود. گیاه مادری بهطور معمول تکرار شده و هیچ تغییر ژنتیکی صورت نمیپذیرد (هارتمن و همکاران، 1997).
2-2- اصول تشریحی برای تشکیل ریشه های نابجا
ریشه دهی نابجا ممکن است تشکیل ریشه از جاهایی غیر از محلی باشد که در شرایط طبیعی ریشه از آنجا بوجود میآید. این تشکیل ریشه میتواند به دو طریق صورت گیرد: ریشههای حاصل از زخم و ریشههای از پیش تشکیل شده. ریشههای نابجای حاصل از زخم فقط بعد از زخم زنی ایجاد میشود (برای مثال جداسازی از گیاه مادری). به طور کلی پذیرفته شدهاست که ریشههای حاصل از زخم ریشههای تازه تشکیل یافته میباشند. تغییرات آناتومی در مراحل رشد که در طی تشکیل ریشهها نابجای جدید حاصل از زخم صورت میگیرد میتواند در 4 مرحله صورت گیرد (دیویس و همکاران، 1982):
1- غیر تخصصی شدن سلول های اختصاصی ویژه
2- تشکیل سرآغازه های ریشه از سلول های نزدیک به دسته های آوندی یا بافت آوندی که این سلول ها بر اثر غیر اختصاصی شدن به حالت مریستمی در می آیند.
3- رشد و توسعه سرآغازه ها به ریشه های سازمان یافته
4- رشد و ظهور ریشه های آغازین هم به طرف خارج و هم به سمت بافت آوندی جایی که بافت های آوندی ساخته می شوند (هارتمن و همکاران، 1997).
2-3- عوامل مؤثر در ریشه زایی قلمه ها
ریشهزایی قلمهها توسط عوامل درونی و بیرونی تحت تأثیر قرار میگیرد. از عوامل مهم و مؤثر در ریشهزایی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
2-3-1- زمان قلمه زنی
زمان قلمه گیری یعنی موقعی از سال که قلمه ها گرفته می شوند، می تواند نقش مهمی در ریشه زایی داشته باشد. در بسیاری از گونهها یک دوره بهینه از سال برای ریشهزایی وجود دارد. تولیدکننده میکوشد که این موضوع را در نظر داشته و با ریشهزایی در این دوره بهینه فرآیند ریشه زایی را به حداکثر برساند (آتاند و هبرلین.، 1975؛ باسوک و هاوارد، 1981). طی گزارشی از ژوراسیک و ماریتن کووا (2004) بر روی نوئل نروژی (P.abies) نشان داد قلمه هایی که در مرحله خواب و در ماه فروردین گرفته شده بودند ریشه دهی و شاخسازه ایی بالایی داشتند. در آزمایشی مشابه واگنر و همکاران (1989) گزارشکردند که بیشترین میزان ریشهزایی در نوئل آبی (P.pungens) مربوط به ماه آذر و و سپس بهمن و کمترین میزان ریشهدهی مربوط به قلمهگیری در ماه فروردین و اردیبهشت بوده است و از طرفی در ماه آذر و اسفند طویلترین ریشهها تشکیل شدند.
2-3-2- اندازه قلمه
قلمههای با کیفیت خوب باید برای افزایش جمعآوری شوند. به کارمندان یک بخش تجاری گیاه افزایی باید آموزش داده شود که این جمله را به خاطر بسپارند که قلمهای که فقط تا حدودی خوب است هرگز مناسب نیست بنابراین آنرا در محیط کشت قرار نمیدهیم. کنترل کیفیت قلمه با کنترل کیفیت گیاه مادری آغاز میشود. بهتر است که قلمهها از گیاه مادری گرفته شود که عاری از ویروس، باکتری، قارچ و سایر میکروارگانیسمهای بیماریزا میباشند (باکر، 1984). قلمههای نازک به دلیل اینکه مواد غذایی کافی درون قلمه ندارند و دیگر اینکه در اندام هوایی میزان تجمع هورمون کم است و شاخههای نازک یا سرشاخهها بیشتر تمایل به رشد رویشی دارند در نتیجه درصد ریشهزایی بسیار پایینی دارند (هارتمن و همکاران، 1997).
2-3-3- فیزیولوژی گیاه پایه
شرایط خاص محیطی و حالت فیزیولوژیکی گیاهان پایه برای ریشهزایی موفقیتآمیز بسیار مهم است. گیاهان پایه باید از لحاظ آب، درجه حرارت، نور (شدت، فتوپریود، کیفیت)، تغذیه و غنی بودن از CO2 در وضعیت بهینه باشند (فتحی و همکاران، 1379).
2-3-4- ارتباط آناتومی گیاه مادری با ریشه زایی
تیمارهای اکسینی و ریشهزایی در زیر سیستم مه افشانی موجب تشدید تقسیم نمو یاختهای در کورتکس، آوند
چوبی و لایه زاینده میشود که این امر به شکسته شدن حلقههای اسکلرانشیمی منجر میگردد. با وجود این در ارقام سخت ریشهزا بسیاری از گونههای میوهای آغازندههای ریشه تشکیل نمیشود. ارقام سهل ریشهزای میخک در سیستمهای آوندیشان یک رشته اسکلرانشیمی دارند اما با وجود این، سرآغازندههای ریشه با رشد به طرف پایین و خارج از پایین قلمه بیرون میفرستد. امکان یاد شده در گیاهان دیگر که در آنها یک حلقه اسکلرانشیمی غیر قابل نفوذ میتواند جلوی بیرون زدن ریشهها را بگیرد وجود دارد. احتمال دارد ریشهزایی بیشتر با آغازندههای ریشه در ارتباط باشد نه با محدودیتهای مکانیکی حلقه اسکرانشیمی که جلوی بیرون زدن ریشه را میگیرند (دیویس و همکاران، 1982).
2-3-5- سن گیاه مادری
در پژوهشی که روی ریشهزایی قلمههای برخی از گیاهان سوزنی برگ و گونههای خزاندار بسیار سخت ریشهزا صورت گرفت. نتیجه گرفته شد که مهمترین عامل اصلی بر آغازیدن ریشه اثر میگذارد سن درختی است که از آن قلمه گیری می شود. گرچه سن بیولوژیکی و نه سن تقویمی مواد رویشی مهمترین عامل در موفقیت در ریشه زایی است. کاهش در پتانسیل ریشهدهی همراه با سالمند شدن گیاهان ممکن است نتیجه کم شدن مواد فنولیکی باشد. ثابت شدهاست در آغازیدن ریشه، فنولها به عنوان هم ساز با اکسین عمل میکنند. در بعضی از گیاهان، گیاه بالغ در مقایسه با گیاه نونهال مقدار فنول کمتری دارد. همچنین با مسن شدن گیاه تولید بازدارندههای ریشهزایی افزایش مییابد. قلمههایی که از گیاه بالغ گرفته میشود ریشه نمیدهند مگر تیمارهایی از قبیل حلقهبرداری، کاربرد اکسین و مه پاش دریافت میکنند (کستر، 1970). 2-3-6- انواع اکسینها
اکسین که یکی از مهمترین تنظیم کنندههای رشد گیاهی است بر روی سرعت ریشهزایی قلمه اثر دارد. گیاهان اکسین طبیعی را در شاخهها و برگهای جوان تولید میکنند اما برای ریشهزایی بهتر باید اکسین مصنوعی بهکارد برده شود. اکسینهای طبیعی نسبت به اکسینهای مصنوعی به آنزیمهای تخریبکننده اکسین حساسیت بیشتری دارند (استفانیک و وودنیک، 2007). برای آغازیدن ریشه نابجا غلظتهایی معین از موادی که بهطور طبیعی در گیاه قرار داشت و وِیژگی هورمونی دارند از سایر مواد مناسب ترند. گروههای مختلف تنظیم کننده رشد مانند سایتوکنین، جیبرلین، اسید آبسایسیک و مواد فنولی روی آغازیدن ریشه اثر دارند. از این مواد اکسینها بیشترین اثر را روی تشکیل ریشه در قلمهها دارند. افزون بر این گروهها مواد طبیعی که به خوبی تعریف نشدهاند مانند بازدارندهها و تسهیل کنندههای گوناگون ممکن است سهم کمتری در آغازیدن ریشه نابجا داشته باشند (کرول، 1968). مشاهده شده است که اکسینهای دیگری نیز به این منظور مورد استفاده قرار می گیرند. از آن جمله آریل آمید IBA(NA-IBA)، نمکهای پتاسیم IBA (K-IBA) و بسیاری از ترکیبات فنوکسی از قبیل 2 و 4- دی کلرو فنوکسی استیک اسید (D- 4 و 2) 2 و 4 و 5 تری کلروفنوکسی استیک اسید (T- 5 و 4 و 2) را میتوان نام برد (فتحی و همکاران، 1379 و سادو، 1998).
2-3-6-1- تیمار قلمه با تنظیم کنندههای رشد
کشف اکسینهای طبیعی مانند اسید ایندولاستیک و اکسینهای سنتز شده مانند اسید ایندولبوتیریک و اسید نفتالیناستیک میتواند تولید ریشههای نابجا را در قلمههای ساقه و برگ تحریک کند (خوشخوی، 1389). IBA ماده تنظیم کننده برای تحریک ریشهزایی در اکثر گیاهان میباشد. این ماده برای تحریک ریشهزایی درختچههای زینتی بهکار رفته و نتایج مثبتی داشتهاست. اگرچه اکسینها در تمام گونههای گیاهی جهت ریشهزایی مؤثر نیستند، مزایای مستقیمی در استفاده از اکسینها وجود دارد که شامل موارد زیر هستند (بلازیک، 1989):
1- درصد بالاتری از قلمهها ریشه تولید میکنند.
2- آغازیدن ریشه به طور مشخص سریعتر صورت میگیرد.
3- تعداد و کیفیت ریشه در هر قلمه افزایش مییابد.
4- یکنواختی در ریشهدهی در امتداد طول قلمه در حال افزایش است.
مطالعات نشان میدهند که اکسینها نقش تسریع کنندگی بر ریشه زایی دارند، اما موارد استثنایی وجود دارند که نشان میدهند اکسینها نقشی بر روی طویل شدن ریشه ندارند یا اینکه نقش آنها در غلظتهای بالا بازدارنده است (هارتمن و همکاران، 1997؛ فلیگ و همکاران، 1993). علاوه بر اثرات اکسین برون زا یا درون زا، بیان شده است که حساسیت قلمهها به اکسین نیز ممکن است خیلی مهم باشد (بلاکسلی و کالدوکوت، 1993). تصور حساسیت بافتهای گیاهی به مواد رشد گیاهی به وسیله تراواواز (1981) بیان شد و از آن زمان تاکنون این موضوع در بیشتر محافل نیز مطرح بودهاست (تراواواز، 1981). نتايج بررسي تأثير استفاده از غلظتهاي مختلف هورمون IBA و تهيه قلمه از بالا، وسط و پائين تاج در ريشهدار شدن قلمههاي کاج مطبق (J.excelsa) در محيطي حاوي پرليت و پيت به نسبت 2 به 1 نشان داد كه غلظت 4000 میلیگرم در لیتر از هورمون IBA بر ريشهزايي قلمههاي ارس معني دار بود (ریفاکی و همکاران، 2002).
هالكوم (2002) عنوان ميكند كه جنس افرا توسط قلمه ريشه و قلمه علفي در شرايط مه افشان با هورمون اسيد ايندولبوتيريك با غلظت 3000-1000 پیپیام طي مدت 4 هفته به راحتي تكثير ميشوند. شمشاد و عباسي (2003) گزارش كردند بيشترين درصد ريشهزايي قلمههاي چوب سخت در پايه GF667 در غلظت 3000 ميليگرم بر ليتر IBAو كمترين درصد ريشهزايي در غلظت 4000 ميليگرم در ليتر IBA به دست ميآيد. ماكزيمم تعداد ريشه (5/43 عدد) و بيشترين طول ريشه (7/15 سانتيمتر) نيز در غلظت 2500 ميليگرم در ليتر IBA بدست آمد.
در مطالعهای در زمینه تکثیر غیرجنسی کاج مطبق (Juniperus excelsa) غلظتهای 2500 و 5000 پی پیام هورمون IBA بیشترین تأثیر را در ریشهزایی داشت (خوشنویس و همکاران، 1387)، در حالی که ریفاکی و همکاران (2002) برای ریشه دار کردن قلمه های ارس 2000 و 4000 پی پیام را بهترین غلطت معرفی کردند که با غلظتهای استفاده شده در بررسی زرین بال و همکاران (1382) نزدیک هستند. هنریکو و همکاران، (2006) بهترین ریشهزایی را در کاج (Pinus carbsa) با غلظت 4000 میلیگرم بر لیتر از اکسینهای مصنوعی و 100 میلیگرم بر لیتر پا کلوبوترازول به دست آوردند. رستمی و شهسوار (1390) تاثیر مثبت اکسین و سیتوکینین به همراه جیبرلین را بر شاخصهای رشدی گیاه زیتون (Olea europea L. cv Mission) گزارش کردند.
فرخزاد و همكاران (1383) اثر ایندولبوتیریک اسید و ژل پليآكريلآميد در بسترهاي ريشهزايي قلمههاي ماگنولياي رقم بنفش را بررسی کردند. در اين تحقيق از دو سطح هورمون اسيد ايندولبوتيريك (0 و 3000 پيپيام) به مدت 20 ثانيه و 4 سطح سوپر جاذب (0، 4/0، 6/0و8/0 درصد وزن بستر) در بسترهاي ريشهزايي استفاده شد. نتايج تحقيق نشان داد كه بين ريشهزايي قلمههاي تيمار شده با اسيد ايندولبوتيريك نسبت به شاهد اختلاف معنيداري وجود دارد. استفاده از اسيد ايندولبوتيريك درصد ريشهزايي قلمهها را افزايش داد اما بين درصدهاي مختلف سوپرجاذب در بسترهاي ريشهزايي اختلاف معنيداري وجود نداشت. با اين حال درصد ريشهزايي قلمهها از 66/26 درصد در شاهد به 70 درصد در تيمار 3000 پي پيام ايندول بوتيريك اسيد و همراه با 8/0 درصد سوپرجاذب افزايش يافت.
صفری و صفری (2012) دریافتند که بسترهای کشت به همراه تنظیم کنندههای رشد گیاهی اثرات قابلتوجهی در وزن خشک ریشه قلمه گیاه (Dodoneae viscosa L.) داشتند. تقوایی و همکاران (2012) دریافتند که تعداد ریشه به طور قابل توجهی تحت تاثیر اثر متقابل نوع قلمه و تنظیم کنندههای رشد گیاهی است و غلظتهای ملایم و متعادل آن تاثیر مثبتی بر تعداد ریشهها دارد. گریفین و شرودر (2004) نشان دادند که بالاترین درصد ریشهزایی قلمههای ساقه نارون (Ulmus parvifolia) در غلظتهای برابر با 1000 میلیگرم در لیتر و بالاتر از آن حاصل شد. با افزایش غلظت IBA، میانگین تعداد ریشهها نیز به طور خطی افزایش یافت. شیرزاد و همکاران (2012) اثر بسترهای مختلف کاشت و هورمون IBA را بر ریشه زایی قلمههای فیکوس بنجامین (Ficus benjamina L.) بررسی و دریافتند که تیمار 4000 میلیگرم در لیتر IBA و پرلیت باعث افزایش درصد ریشهزایی و تعداد ریشه میشود. احمد پور و نسب پور (1390) گزارش کردند که تیمار 2000 میلیگرم در لیتر IBA در قلمههای بنتالقنسول بیشترین درصد ریشهزایی را داشت. هاشم آبادی و صداقت حور (1383) در بررسی اثر IBA و NAA بر ریشه زایی قلمه های کاملیا دریافتند که تیمارهای 4000 میلی گرم بر لیتر و ترکیب دو هورمون با غلظت 2000 میلی گرم بر لیتر با صد درصد ریشهزایی بهترین تیمار بوده است. بررسی منابع نشان میدهد که اکسین نقش اساسی در القا ریشهزایی دارد و منجر به تشکیل آغازنده ریشه می شود.
میغانی و همکاران (1388) گزارش کردند که تیمار 2000 میلیگرم در لیتر IBA باعث بهبود ریشهزایی قلمههای گل کاغذی در مقایسه با شاهد میشود. نادری و همکاران (1388) نیز بیشترین درصد ریشهزایی را در قلمههای گل نسترن در غلظت 1000 پیپیام IBA گزارش کردند. میترا (1991) در مورد قلمههای زیتون بیان داشته که استفاده از قلمههای چوب سخت در بستر حاوی ماسه و هوموس تجزیه شده، بعد از آغشته کردن به اکسین و استفاده از پاگرما با حرارت 25-20 درجه سانتیگراد باعث شده که قلمهها دو ماهه ریشه داده اند. وی در پرورش نهال مرکبات بیان میدارد که محیط کشت پیت به تنهایی یا مخلوط آن به همراه پرلیت و کوکوپیت به نسبت 2:2:1 در افزایش ارتفاع گیاه و افزایش تعداد برگ موثر بودهاند ریشه در قلمههای انار اغلب بدون تیمار اکسین بیرونی القاء می شود و درصد ریشهزائی آنها در ارقام مختلف متفاوت است (سارجو و همکاران، 2008).
مل گارجو و همکاران (2000) دوفاکتور مؤثر در تشکیل ریشه یعنی تیمار قلمه ها با IBA در غلظتهای مختلف و زخمزنی ته قلمهها را مورد بررسی قرار دادند و گزارش نمودند که تیمار 12000 میلیگرم در لیتر IBA و علاوه بر این زخم زنی ته قلمهها بیشترین درصد ریشهزایی را در تکثیر کلونهای انار سبب شدند. هیلیر (2003) نشان داد که تشکیل ریشهها در قلمههای انتهایی ساقه کاتنیپ در غلظتهای بالاتر IBA افزایش نمییابد، اما غلظتهای IBA بر نمو گیاه تاثیراتی داشتهاند. بشیر و همکاران (2009) نشان دادند که IBA به میزان قابل توجهی رشد ریشههای قلمههای نیمه خشبی عناب را بهبود میبخشد.
گریفین و همکاران (b1999) نشان دادند که ریشهزایی، تعداد ریشهها و طول ریشهها در قلمههای نیمهخشبی ساقه بلوط تحت تاثیر غلظتهای IBA قرارنگرفته است. تحقیق حاضر نشان دادهاست که درصد ریشهزایی و سایر صفتهای اندازهگیری شده در تیمار با 1000 میلیگرم در لیتر IBA در ترکیب با 1000 میلیگرم در لیتر NAA بهتر از تیمارهای IBA و NAA به تنهایی بودهاست. حبیبی کوتناهی (1389) گزارش کرد که کاربرد اکسینها نه تنها باعث افزایش درصد ریشهزایی می شود بلکه باعث افزایش طول و وزن خشک ریشه، رشد اندام هوایی جدید و در نتیجه باعث افزایش عملکرد گیاه می شود.
اویس (2010) پاسخ ریشه زایی پنج رقم انار به IBA و سن قلمه ها را مورد بررسی قرار داده و بیان نمود که قلمههای گرفته شده از چوب سخت درصد ریشهزایی بالاتری نسبت به چوب نیمه سخت داشتند. درصد ریشهزایی با کاربرد IBA در غلظتهای 6000 تا 9000 میلیگرم در لیتر بین 49 الی 70 درصد بود. نتایج بررسی ملگارجو و همکاران (2008) نشان داد که کاربرد خارجی اکسینها تعداد و درصد ریشهزائی قلمههای انار را تا سه برابر افزایش می دهد. معلمی و چهرازی (1382) دریافتند که 2000 میلیگرم در لیتر IBA باعث بهبود تعداد ریشه در قلمه در گیاه گل کاغذی (Bougainivillea spectabillis) گردید. گریفین و همکاران (1999) با مطالعه بر روی ماگنولیا (Magnolia virginiana) بیان کردند که درصد ریشه زایی در قلمههای تیمار شده با IBA به تنهایی بالاترین میزان را به خود اختصاص داده است. افزایش غلظتهای NAA معمولاً باعث کاهش ریشهزایی میشود.

فصل سوم
مواد و روش ها
فصل سوم
مواد و روش ها
3-1- شرایط محیطی محل انجام آزمایش
این مطالعه در گلخانهای در استان مازندران در پاییز سال 92، شهرستان نوشهر در شرایط محیطی 60 تا 70 درصد رطوبت نسبی و دمای 20 تا 22 درجه سانتیگراد انجام شد.
3-2- تیمار قلمه ها و کاشت
در اين آزمایش از دو نوع هورمون ايندولبوتيريكاسید و نفتالیناستیکاسید در غلظتهای مختلف و به مدت 10 ثانیه با دو رقم گاردنیا در بسترهاي ريشهزايي استفاده شد. قلمههاي نيمه خشبي گاردنیا پس از تيمار در بسترهاي آماده شده در داخل گلدانها قرار گرفتند. گلدانها پس از كاشت قلمهها به زير پلاستيك و تحت سيستم مه افشان نوبتي منتقل و تا زمان ريشهزايي در اين شرايط نگهداري شدند و سپس بر اساس طرح آزمایشی چیدمان تیمارها انجام شد. قلمههای مورد استفاده به طول حدود 20 سانتیمتر از پایه مادری که در بستر گلخانه کاشته شده بودند، گرفته شد و پایههای مادری مورد نظر در شرایط محیطی مطلوب و یکسان رشد کردهبودند (شکل 3-1، 3-2 و 3-3). برای تیمار قلمهها حدود 5/2 سانتیمتر از ته آنها به مدت 5 ثانیه در محلول ریشهزا قرار دادهشد و سپس قارچکش بنومیل 50 درصد فروبرده شد، پس از تیمارها در داخل بستههای کاشت یکسان تعیین شده قرار گرفتند.

شکل 3-1- قلمه گیری گاردنیا قبل از کاشت

شکل 3-2- قلمه های ریشهدار شدهی گاردنیا

شکل 3-3- آماده سازی گلدانها و قرارگیری قلمه ها در گلدان
3-3- نوع طرح آزمایشی
اين آزمايش به منظور بررسي اثر 3 فاكتور شامل 2 رقم گاردنیا و 2 نوع هورمون با غلظتهاي مختلف دريك نوع بستر (ماسه + پرليت + كوكوپيت) بر ميزان ريشهزايي قلمههاي درختچه گاردنیا انجام شد. آزمايش به صورت فاكتوريل با 3 فاكتور (2×4×4) بر پایه طرح کاملاً تصادفی و در 3 تكرار به مرحله اجرا درآمد. فاكتور اول شامل دو رقم گاردنیا و فاكتور دوم هورمون IBAبا غلظت هاي (a1=0، a2=2000، a3=4000 و a4=6000) ميليگرم در ليتر بود. فاكتور سوم NAA هورمون در چهار سطح (b1=0، b2=2000، b3=4000، b4=6000) ميليگرم در ليتر استعمال شد. هر كرت آزمايشي در بر گيرنده 2 قلمه در گلدانهاي نشايي پلاستيكي مد نظر قرارگرفت و به طوركلي 192 قلمه از 2 گونه درختچه ماگنولیا مورد آزمايش قرار گرفت. در اين آزمايش اعمال تيمارهاي هورموني به مدت 10 ثانيه به ته قلمهها انجام و در محيط كشت مربوطه كاشته شد (شکل 3-4).

شکل 3-4-نمایی از چیدمان طرح آزمایشی
3-4- اندازه گیری شاخص های رشد گاردنیا
صفاتی از قبیل تعداد ريشه، طول ريشه، جمع طول ريشهها، طول بزرگترين ريشه، وزن تر و خشك ريشه و درصد ريشهزايي مورد بررسی قرار گرفت. تعداد قلمه های ریشه دار شده در هر پلات (کرت) آزمایش شمارش شده و به صورت درصد قلمه های ریشه دار شده محاسبه گردید و هم چنین تعداد ریشه در هر قلمه شمارش و جهت اندازهگیری طول ریشه و طول بلندترین ریشه پس از انجام مراحل ریشهزایی توسط خطکش در هر پلات انجام شد. پس از خارج کردن ریشهها از گلدان، ریشه با آب شسته شده و وزن تر آنها اندازهگیری شد. سپس ریشهها به مدت 24 ساعت در آون در حرارت 105 درجه سانتیگراد قرارداده شد تا کاملاً خشک شوند. سپس وزن خشک آنها با ترازوی دیجیتال با دقت 01/0 اندازهگیری شد.
3-5- تجزیه و تحلیل داده ها
برای تجزیه و تحلیل دادهها از نرم افزار آماری SPSS و MSTATC بهرهبرداری شد، مقایسه میانگین دادهها به روش دانکن و نمایش دادهها به کمک نرم افزار پاورپوینت انجام گرفت.
.
فصل چهارم
نتایج و بحث
فصل چهارم
نتایج وبحث
4-1- درصد ریشه زایی
نتایج تجزیه واریانس داده ها نشان داد که اثر سطوح مختلف رقم، IBA، NAA و اثر متقابل “رقم × IBA” و اثر متقابل سه گانه درسطح 1 درصد آماری بر درصد ریشه زایی معنی دار بود (جدول 4-1). مقایسه میانگین دادهها نشان داد که میزان رقم گل درشت با 54 درصد بهتر از رقم گل ریز بود. اثر IBA بر درصد ریشه زایی نشان داد که تیمار 4000 میلی گرم در لیتر با 62 درصد و 2000 میلی گرم در لیتر با 49 درصد بهتر از سایر تیمار ها بودند. در بین سطوح مختلف NAA تیمار 2000 میلی گرم در لیتر با 64 درصد نسبت به تیمار بدون هورمون (39 درصد)، 25 درصد ریشه زایی را افزایش داد. اثر متقابل “رقم × IBA” نشان داد که رقم گل ریز تحت تیمار 4000 میلی گرم در لیتر IBA با 70 درصد ریشه زایی و رقم گل درشت تحت تیمار 2000 میلی گرم در لیتر IBA (51 درصد) بیشترین ریشهزایی را داشته و کمترین ریشه زایی تحت تیمار 4000 و 6000 میلیگرم در لیتر IBA در قلمههای گاردنیای رقم گل درشت بدست آمد. اثر سه گانه تیمارها نشان از برتری رقم گل درشت به همراه 2000 میلی گرم در لیتر NAA و IBA با 67 داشت (جدول 4-2 تا 4-8).
جدول 4-1 تجزیه واریانس اثر رقم و تنظیم کننده های رشد گیاهی بر ریشه زایی قلمه های گاردنیا
میانگین مربعات
منابع تغییرات درجه آزادی درصد ریشه زایی طول ریشه طول بلندترین ریشه تعداد ریشه وزن ترریشه وزن خشک ریشه
رقم (V) 1 **922/17 *621/9 **297/3 *814/3 **299/14 **133/97
ايندولبوتيريكاسید (I) 3 **291/14 **246/14 **145/147 **054/15 **49/47 **443/277
VI 3 **008/20 **523/21 **281/20 *104/7 **780/22 **110/420
نفتالیناستیکاسید (N) 3 **291/12 ns761/0 ns129/0 ns247/0 *591/11 ns103/0
VN 3 ns018/0 ns896/0 **549/18 *760/4 ns158/2 *373/28
IN 9 ns922/1 **289/197 **747/119 ns199/0 ns790/3 ns111/2
VIN 9 **287/251 ns766/3 ns326/0 ns275/0 ns599/0 *491/23
خطا 62 729/5 312/4 879/0 624/1 827/4 889/10
ضریب تغییرات (%) 74/10 24/6 74/13 50/8 18/12 24/21
ns: اختلاف غیر معنی دار** اختلاف معنی دار در سطح یک درصد و * اختلاف معنی دار در سطح 5%
جدول 4-2- مقایسه میانگین اثر رقم ها بر خصوصیات اندازه گیری شده گاردنیا
تیمارها ریشه زایی
(%) طول ریشه (سانتی متر) طول بلندترین ریشه (سانتی متر) تعداد ریشه وزن تر
(گرم) وزن خشک (گرم)
رقم گل ریز (V1) b41 b1/4 b8/4 b9 b08/0 b 02/0
رقم گل درشت (V2) a54 a7/7 a9/7 a14 a17/0 a05/0
جدول 4-3- مقایسه میانگین اثر سطوح مختلف IBA بر ریشه زایی قلمه های گاردنیا
تیمارها ریشه زایی
(%) طول ریشه (سانتی متر) طول بلندترین ریشه (سانتی متر) تعداد ریشه وزن تر
(گرم) وزن خشک (گرم)
بدون هورمون (0) c29 c4/3 c8/3 c7 c09/0 c03/0
IBA 2000 میلی گرم در لیتر b49 b4/6 b3/7 b10 b18/0 b05/0
IBA 4000 میلی گرم در لیتر a62 a2/7 a1/8 a12 a21/0 a07/0
IBA 6000 میلی گرم در لیتر c21 c1/3 d5/3 c7 d07/0 c04/0
جدول 4-4- مقایسه میانگین اثر سطوح مختلف NAA به ریشه زایی قلمه های گاردنیا
تیمارها ریشه زایی
(%) طول ریشه (سانتی متر) طول بلندترین ریشه (سانتی متر) تعداد ریشه وزن تر
(گرم) وزن خشک (گرم)
بدون هورمون (ه) c39 c5/3 b1/5 bc7 b11/0 b03/0
NAA 2000 میلی گرم در لیتر a64 a4/7 a6/7 a10 a15/0 a07/0
NAA 4000 میلی گرم در لیتر b51 b2/5 b8/5 a8 a13/0 b04/0
NAA 6000 میلی گرم در لیتر c39 d2/3 c5/3 c6 b11/0 b02/0
جدول 4-5- مقایسه میانگین اثر متقابل رقم × IBA بر ریشه زایی قلمه های گاردنیا
تیمارها ریشه زایی
(%) طول ریشه (سانتی متر) طول بلندترین ریشه (سانتی متر) تعداد ریشه وزن تر
(گرم) وزن خشک (گرم)
V1 I1 bc42 a2/3 a5/5 a7 d07/0 a03/0
V1 I2 bc47 a5/3 a7/5 a8 c10/0 a04/0
V1 I3 a70 a2/4 a3/6 a10 b16/0 a05/0
V1 I4 c39 a3/4 a2/5 a9 bc12/0 a04/0
V2 I1 bc41 a8/2 a4/5 a7 d07/0 a02/0
V2 I2 b51 a6/4 a4/6 a11 b17/0 a06/0
V2 I3 d35 a9/4 a8/6 a9 a23/0 a05/0
V2 I4 d35 a1/3 a3/5 a6 c09/0 a02/0
V1، رقم گل ریز؛ V2، رقم گل درشت؛ I1، بدون هورمون؛I2، 2000 میلی گرم در لیتر IBA؛ I3، 4000 میلی گرم در لیتر IBA؛ I4، 6000 میلی گرم در لیتر IBA
جدول 4-6- مقایسه میانگین اثر متقابل رقم × NAA بر ریشه زایی قلمه های گاردنیا
تیمارها ریشه زایی
(%) طول ریشه (سانتی متر) طول بلندترین ریشه (سانتی متر) تعداد ریشه وزن تر
(گرم) وزن خشک (گرم)
V1N1 a42 a9/3 b1/5 d6 a10/0 d01/0
V1N2 a40 a3/5 a9/6 b14 a15/0 a07/0
V1N3 a46 a7/4 b2/6 bc10 a14/0 b06/0
V1N4 a44 a1/3 c8/4 bc9 a09/0 b04/0
V2N1 a38 a6/3 b3/5 bc9 a08/0 c03/0
V2N2 a45 a5/5 a7/7 a16 a18/0 a09/0
V2N3 a49 a1/3 a5/7 c8 a12/0 b04/0
V2N4 a41 a7/2 b1/5 d4 a09/0 d01/0
V1، رقم گل ریز؛ V2، رقم گل درشت؛ N1، تیمار بدون هورمون؛ N2، 2000 میلی گرم در لیتر NAA؛ N3، 4000 میلی گرم در لیتر NAA ؛ N4، 6000 میلی گرم در لیتر NAA

جدول 4-7- مقایسه میانگین اثر متقابل IBA × NAA بر ریشه زایی قلمه های گاردنیا
تیمارها ریشه زایی
(%) طول ریشه (سانتی متر) طول بلندترین ریشه (سانتی متر) تعداد ریشه وزن تر
(گرم) وزن خشک (گرم)
I1N1 a39 d3 c4/5 a8 a11/0 a01/0
I1N2 a41 a6 b4/6 a9 a13/0 a02/0
I1N3 a46 bc1/5 bc9/5 a7 a12/0 a03/0
I1N4 a46 bc7/4 bc1/6 a10 a13/0 a04/0
I2N1 a39 c9/3 bc9/5 a8 a10/0 a02/0
I2N2 a49 a4/6 a7/7 a12 a13/0 a03/0
I2N3 a47 b5/5 b4/6 a9 a14/0 a04/0
I2N4 a44 c8/3 bc8/5 a9 a16/0 a02/0
I3N1 a42 c2/4 bc2/6 a12 a14/0 a03/0
I3N2 a51 a5/6 a1/8 a11 a15/0 a05/0
I3N3 a40 b6/5 b5/6 a10 a12/0 a04/0
I3N4 a48 bc4/4 b3/6 a9 a14/0 a02/0
I4N1 a47 c7/3 bc8/5 a10 a12/0 a04/0
I4N2 a43 c4 bc7/5 a10 a09/0 a02/0
I4N3 a37 d2/3 c2/5 a9 a12/0 a01/0
I4N4 a37 d9/2 c2/5 a8 a10/0 a01/0
I1، تیمار بدون هورمون؛ I2 ، 2000 میلی گرم در لیتر IBA؛ I3، 4000 میلی گرم در لیتر IBA؛ I4، 6000 میلی گرم در لیتر IBA؛ N1، تیمار بدون هورمون؛ N2 ، 2000 میلی گرم در لیتر NAA؛ N3، 4000 میلی گرم در لیتر NAA؛ N4، 6000 میلی گرم در لیتر
جدول4-8- اثر سه گانهی رقم×IBA ×NAA به ریشه زایی قلمه های گاردنیا
تیمارها ریشه زایی
(%) طول ریشه (سانتی متر) طول بلندترین ریشه (سانتی متر) تعداد ریشه وزن تر
(گرم) وزن خشک (گرم)
V1 I1N1 cd45 a1/3 a9/4 a6 a08/0 e02/0
V1I1N2 c48 a7/3 a8/5 a5 a09/0 cd04/0
V1I1N3 b53 a5/3 a8/5 a7 a09/0 d03/0
V1I1N4 c48 a6/3 a5 a8 a09/0 e02/0
V1I2N1 cd46 a8/3 a2/5 a8 a10/0 c06/0
V1I2N2 ab60 a5/3 a1/6 a9 a09/0 a11/0
V1I2N3 b57 a3/4 a3/6 a7 a09/0 b09/0
V1I2N4 d41 a2/3 a1/5 a6 a11/0 bc07/0
V1I3N1 d44 a4/4 a9/5 a7 a12/0 cd04/0
V1I3N2 e39 a1/4 a5/6 a9 a06/0 c05/0
V1I3N3 c47 a9/3 a9/5 a9 a12/0 e02/0
V1I3N4 cd45 a6/3 a7/5 a7 a10/0 f01/0
V1I4N1 b59 a7/3 a6/5 a6 a06/0 cd04/0
V1I4N2 c47 a4 a9/5 a5 a09/0 d03/0
V1I4N3 c48 a4/3 a2/5 a8 a09/0 d03/0
V1I4N4 cd45 a1/3 a3/5 a5 a07/0 e02/0
V2I1N1 c50 a2/3 a4/5 a7 a07/0 e02/0
V2I1N2 e38 a3/3 a1/5 a7 a11/0 f01/0
V2I1N3 cd46 a5/4 a4/5 a8 a08/0 c06/0
V2I1N4 bc51 a5/4 a6/5 a7 a09/0 d03/0
V2I2N1 cd44 a3/3 a2/5 a9 a10/0 b09/0
V2I2N2 a67 a1/5 a4/6 a10 a13/0 a12/0
V2I2N3 bc51 a3/5 a9/5 a9 a10/0 c06/0
V2I2N4 bc55 a1/4 a4/5 a7 a07/0 c05/0
V2I3N1 bc53 a4/4 a6 a6 a10/0 c06/0
V2I3N2 a61 a2/5 a3/6 a10 a14/0 b08/0
V2I3N3 bc53 a8/3 a1/5 a8 a12/0 e02/0
V2I3N4 b59 a8/3 a2/5 a8 a07/0 e02/0
V2I4N1 c46 a1/3 a3/5 a7 a09/0 d03/0
V2I4N2 bc51 a4 a1/5 a6 a08/0 cd04/0
V2I4N3 c49 a5/3 a6/5 a7 a07/0 d03/0
V2I4N4 cd44 a2/3 a5/5 a5 a07/0 e02/0
V1، رقم گل ریز؛ V2، رقم بنفش،I1، بدون هورمون؛ I2، 2000 میلی گرم در لیتر IBA؛ I3، 4000 میلی گرم در لیتر IBA؛ I4، 6000 میلی گرم در لیتر IBA؛ N1، بدون هورمون؛ N2 ، 2000 میلی گرم در لیتر NAA؛ N3، 4000 میلی گرم در لیتر NAA؛ N4، 6000 میلی گرم در لیتر

شکل 4-1- اثر سطوح مختلف ایندول بوتیریک اسید (IBA) بر درصد ریشه زایی گاردنیا

شکل 4-2- اثر سطوح مختلف نفتالین استیک اسید (NAA) بر درصد ریشه زایی گاردنیا
بلایت و همکاران (2004) دو روش فروبری سریع انتهای قلمه و محلولپاشی هورمون ریشهزا IBA و NAA بر قلمههای برگدار گاردنیا را بررسی کردند و دریافتند که قلمههای گاردنیا، عشقه و آگلونما به شیوه فروبری سریع انتهای قلمه در مقایسه با روش اسپری بر برگساره قلمه پاسخ بهتری در ریشهزایی، تعداد و طول ریشه را دادند. نتایج مشابهی نیز توسط پاکلوزواک و همکاران (2005) نیز بهدست آمد که با نتایج و یافتههای این پژوهش منطبق بود. دیر و برینشون (1985) معتقدند استفاده از ریشهزاها در قلمههای ساقه ماگنولیا مؤثر بوده است و باعث بهبود درصد ریشهزایی آن گشتهاست. همچنین دهقان و همکاران (1988) و بیر (1992) معتقدند استفاده از NAA به تنهایی یا باIBA با غلظتهای 3/0 تا 8/0 درصد باعث بهبود درصد ریشهزایی میگردد. همچنین نتایج مشابهی توسط گریفین و همکاران (1999) گزارش شدهاست که نشان میدهد در ماگنولیا رقم سانتاروزا استفاده از IBA و NAA در غلظتهای 25/0 تا 50/0 درصد باعث بهبود سرعت ریشهزایی، درصد ریشهزایی، تعداد ریشه و قدرت ریشهزایی میگردد که با نتایج حاضر موافق است. مل گارجو و همکاران (2000) دوفاکتور مؤثر در تشکیل ریشه؛ تیمار قلمهها با IBA در غلظت های مختلف و زخم زنی ته قلمهها را مورد بررسی قراردادند و گزارش نمودند که تیمار 12000 میلیگرم در لیتر IBA و علاوه بر این زخمزنی ته قلمهها بیشترین درصد ریشهزایی را در تکثیر کلونهای انار سبب شدند.
اوویس (2010) پاسخ ریشهزایی پنج رقم انار را به IBA و سن قلمهها را مورد بررسی قرارداد و بیان نمود که قلمههای گرفتهشده از چوب سخت درصد ریشهزایی بالاتری نسبت به چوب نیمهسخت داشتند. درصد ریشهزایی با کاربرد IBA در غلظتهای 6000 تا 9000 میلیگرم در لیتر بین 49 الی 70 درصد بود. میترا (1991) در مورد قلمههای زیتون بیان داشت، استفاده از قلمههای چوب سخت در بستر حاوی ماسه و هوموس تجزیه شده بعد از آغشتهکردن به اکسین و استفاده از پاگرما با حرارت 25-20 درجه سانتیگراد باعث شد که قلمهها دو ماهه ریشه دهند. گریفین و شرودر (2004) نشان دادند که بالاترین درصد ریشهزایی قلمههای ساقه (Ulmus parvifolia) در غلظتهای برابر با 1000 میلیگرم در لیتر و بالاتر از آن حاصل شد. با افزایش غلظت IBA، میانگین تعداد ریشهها نیز به طور خطی افزایش یافت. شیرزاد



قیمت: 11200 تومان

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *