ماهی کپور معمولی

-331470-8890004000020000
-414655-108712000فصل اول- مقدمه و کلیات
مقدمه
در بیشتر کشورهای اروپایی و آسیایی از جمله کشور ما و در برخی نواحی آمریکای مرکزی، ماهی کپور معمولییکی از مهمترین ماهیان پرورشی به شمار می‌آید و از معدود گونه های ماهی است که می‌توان آن را به عنوان ماهی اهلی به شمار آورد. ماهی کپور نسبت به اعمال مختلف مانند برداشت محصول، رقم بندی بر حسب اندازه، نقل و انتقال و غیره و نیز نسبت به تغییرات درجه حرارت و میزان اکسیژن بسیار مقاوم است. این ماهی از میزان پرورش بسیار بالایی برخوردار بوده و علیرغم مقاومت نسبتاً بالا, عوامل استرس زا و بیماری های متعدد پرورش این گونه را تهدید نموده که سبب شده گونه مذکور مورد توجه قرار بگیرد(پیغان و همکاران، 1384).
اخیراً استفاده از محرک های ایمنی در ماهی های پرورشی جهت افزایش فعالیت مکانیسم های دفاع غیر اختصاصی و ایجاد مقاومت در مقابل بیماری ها رایج شده است و این محرک های ایمنی جایگزین مناسبی برای آنتی بیوتیک ها معرفی شده اند. استفاده از آنتی بیوتیک ها از جهات مختلف تهدیدی برای انسان و محیط زیست می‌باشد. افزایش تعداد باکتری های مقاوم نسبت به آنتی بیوتیک ها، تخریب و تهدید محیط زیست بویژه در مواقعی که آنتی بیوتیک به آبهای سطحی راه یابد و عوارض جانبی این داروها بر بدن ماهی از جدی ترین تهدیدات استفاده از آنتی بیوتیک ها می‌باشند(Jian & Wu, 2003; Karatas et al., 2003; Citarasu et al., 2006; Kunttu et al., 2009).
ماهی ها از نظر تکاملی نسبت به حیوانات خونگرم، ابتدایی تر بوده و تکامل کمتری دارند، سیستم ایمنی آنها نیز ابتدایی بوده و ایمنی ذاتی یا غیر اختصاصی نسبت به ایمنی اختصاصی نقش بیشتری در محافظت ماهی به عهده دارد. از اینرو برخلاف حیوانات خونگرم در ماهی ها واکسیناسیون که نوعی تحریک ایمنی اختصاصی است جایگاه چندانی ندارد، ولی استفاده از محرک های ایمنی که تحریک ایمنی غیر اختصاصی را باعث می‌شوند، مورد توجه بیشتری واقع گردیده اند(1996 ,.Iwama et al).
در چند دهه اخیر استفاده از گیاهان دارویی با توجه به مزیت های متعدد، ازجمله آثار جانبی کمتر بر موجود زنده و محیط زیست، عدم ایجاد مقاومت دارویی، ارزان بودن، پایدار و در دسترس بودن توجهات زیادی را در سطح جهان بویژه کشورهای پیشرفته به خود جلب نموده است( رجحان، 1387). از این رو در بین محرک های ایمنی متعدد، محرکهای ایمنی با منشاء گیاهی ارجحیت دارند. همچنین استفاده از گیاهان در درمان بیماریها به ویژه بیماریهای عفونی در سالهای اخیر روند رو به افزونی پیدا کرده است. لذا با توجه به عوارض جانبی کمتر نسبت به داروهای شیمیایی، گیاهان و ترکیبات آنها شامل اسانسها و عصاره های گیاهی دارای توان بالقوه جهت جایگزینی با داروهای شیمیایی می‌باشند(Cowan, 1999; Srinivasan et al., 2001; Immanuel et al., 2004).
در بین محرک های ایمنی مختلف، محرک های ایمنی با منشاء گیاهی کاربرد بیشتری دارند. از طرفی در ماهی بعلت عدم تکامل ایمنی اختصاصی و پاسخ پادتنی ضعیف، استفاده از واکسن های تجارتی علاوه بر گرانقیمت بودن در مقایسه با حیوانات خونگرم کارایی کمتری دارند((Srinivasan et al., 2001. اثبات شده است استفاده از محرک های ایمنی قدرت مقابله ماهی در برابر استرس های محیطی مانند دما، حمل ونقل، کمبود اکسیژن و استرس های تغذیه ای را افزایش می‌دهد (Sakai, 1999; Sahoo & Mukherjee, 2002).
مطالعات مختلفی روی ترکیب شیمیایی اسانس حاصل از گیاهان لعل کوهستان Oliviera decumbens و مرزه خوزستان Satureja khuzestanica انجام گرفته است که خاصیت ضد میکروبی آنرا نشان می‌دهد
(; Sajadi & Hosseini., 2002; Amin et al., 2005 نجف پور نوایی و میرزا، 1381).
با عنایت به موارد فوق به نظر می‌رسد استفاده از محرک های ایمنی می‌تواند جایگزین مناسبی برای آنتی بیوتیک ها و حتی واکسیناسیون در پیشگیری و کنترل بیماری های ماهیان باشند(علیشاهی، 1383).
تعدادی از آئروموناس ها به دلیل ایجاد مشکلاتی بزرگ در مزارع پرورشی کپور ماهیان، مورد توجه هستند و اگر چه به عنوان عامل پاتوژن به شمار می‌روند ولی آنها همچنین بعنوان قسمتی از میکرو فلور طبیعی روده برای سلامتی ماهی می‌باشند(Karunasagar et al., 1993). استرس هم به عنوان عاملی که در شیوع بیماری ناشی از آئروموناس نقش دارد مورد توجه قرار می‌گیرد. آئروموناس هیدروفیلا بیشتر در آبهایی با سطح مواد آلی بالا نسبت به آبهای نسبتاً غیر آلوده حضور دارد(Jeney & Jeney, 1995). واکسیناسیون برای جلوگیری از رشد آئروموناس ها انجام می‌گردد که هنوز نوع تجاری آن در دسترس نیست. آئروموناس هیدروفیلا یک گونه هتروژنوس است و آنتی ژن های متغیری دارد از این رو استفاده از واکسن جهت مقابله با آن فوق العاده پیچیده است(Yin et al., 2009).
در این مطالعه با توجه به اهمیت استفاده از محرک های ایمنی با منشاء گیاهی در ماهی و همچنین بومی بودن دو گیاه لعل کوهستان و مرزه خوزستان در استان خوزستان، نقش تحریک ایمنی اختصاصی و غیر اختصاصی عصاره این دو گیاه در ماهی کپور معمولی مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین اثر عصاره ها در افزایش مقاومت در برابر عفونت آئروموناسی نیز مورد بررسی قرار گرفت.
1- 1. معرفی ماهی کپور معمولی
طبقه‌بندی ماهی‌ کپور
خانواده Cyprinidae از بزرگترین خانواده ماهیان آب شیرین هستند که حدود 210جنس را شامل می‌شوند (Fish Base, 2008) این خانواده به راسته Cypriniformes تعلق دارد که بیش از دو سوم جنس و گونه های آن را تشکیل میدهد.
1458595120650
شکل 1-1 ماهی کپور معمولی
Phylum: Chordata
Sub phylum:Vertebrata
Superclass: Osteichthyes
Class: Actinoptergii
Subclass: Neopterygii
Infraclass: Teleostei
Superorder: Ostariophysi
Order: Cypriniforms
Family: Cyprinidae
Genus: Cyprinus
Species: Cyprinus carpio(Linnaeus,1758)
برخی ویژگی های خانواده کپور ماهیان
اعضای این خانواده را می‌توان براساس داشتن دندان حلقی (یک تا سه ردیف، اما هرگز تعداد آنها در هر ردیف از هشت عدد تجاوز نمی‌کند) و لب‌های نازک (معمولاً در مرز آرواره فوقانی تنها استخوان پیش فکی دیده می‌شود) تشخیص داد. اگر چه بیشتر آنها تنها دارای شعاع‌های نرم در باله‌های خود هستند اما شعاع‌هایی که تغییر شکل‌یافته و به خار تبدیل شده‌اند، در بعضی از اشکال وجود دارد که جالب توجه‌ترین آنها کپور معمولی و ماهی طلایی هستند.
این ماهی‌ها بطور مشخص از حیوانات ریز(حیوانات کف زی و ساحلی) تغذیه می‌کنند ولی بدواً پلانکتونها و گیاهان جزء غذای این دسته از ماهیان می‌باشند(پیغان و همکاران، 1384).
خصوصیات کپور معمولی
یکی از مهم‌ترین ماهیان پرورشی ایران است که پراکنش آن در حوضه‌های دریای خزر، رودخانه تجن و تمام حوضه‌های آبریز ایران بوده و عمدتاً دراستان‌های خوزستان، گیلان و مازندران پرورش داده می‌شود. دارای دندان حلقی سه ردیفی(1و2و3-3و2و1)، حداکثر طول بدن 150 (میانگین 38) سانتی‌متر است، بدن این ماهی کشیده و طول آن سه برابر ارتفاع می‌باشد، سطح بدن از فلس‌های درشت پوشیده شده است، سر ماهی بزرگ و پوزه کند است باله پشتی خیلی طویل و باله مخرجی کوتاه است درباله پشتی 3 تا 4 خار سخت و 15 (16) تا 21 (22) شعاع نرم و شاخه‌شاخه دارد. در باله مخرجی نیز سه خار سخت و 5 یا 6شعاع نرم شاخه‌شاخه دیده می‌شود. دو زوج سبیلک دارد و زوجی که بر روی آرواره پایین قرار دارد طویل‌تر است. همه چیزخوار است و از موجودات ریز بستر آب، کرم‌ها، سخت‌پوستان، نوزاد حشرات و حتی فضولات حیوانی و گیاهی، لاشه حیوانات، تخم ماهیان و نوزادان خود تغذیه می‌کند (فرخ‌فر، 1387).
1-1-4. ارزش اقتصادی ماهی کپور معمولی
ماهی کپور معمولی یکی از مهمترین ماهیان پرورشی بشمار می‌رود و تولید سالانه آن در جهان در سال 2006 از حدود 5/3 میلیون تن بالغ می‌گردد. پرورش ماهی کپور به علت صرفه اقتصادی و گوشت خوشمزه آن در اغلب کشور ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است (وثوقی و مستجیر، 1381FAO, 2010; ).

شکل 1-2 تولید جهانی آبزی پروری برای ماهی کپور معمولی
1-2. سیستم ایمنی
1-2-1. استرس در ماهیان
شرایط استرس زا موجب بروز یک سلسله وقایع به هم پیوسته می‌شود که با تاثیر بر سیستم های عصبی و آنزیمی و اختلال در اعمال فیزیولوژیک، زمینه بروز بیماری در ماهی را فراهم می‌آورد. از جمله پاسخ های فیزیولوژیک عمده ماهیان به شرایط استرس زا، می‌توان به ترشح هورمون های کاتکولامین و کورتیزول و استروئید های غده فوق کلیه اشاره کرد. این هورمون ها بطور مستقیم و غیر مستقیم از پاسخ های ثانوی یا ثالثی منتج می‌شوند که می‌توان آنها را به انواع پاسخ های دخیل در تبادلات انرژی و سوخت ساز موثر در توازن عناصر و عملکردهای فیزیولوژیک موثر در مقاومت علیه بیماری ها طبقه بندی کرد(سلطانی، 1387). کپور ماهیان با وجود مقاومت نسبتاً بالا می‌توانند تحت استرس های محیطی و همچنین عوامل بیماری زا قرار گرفته و لذا نیاز به محرک های ایمنی و تقویت مکانسیم دفاعی بدن جهت پرورش بهینه دارد.
1-2-2. سیستم ایمنی در ماهی
ایمنی یک مکانیسم مهم فیزیولوژیک در حیوانات برای محافظت آنها در مقابل استرس، بیماریها و تنظیم محیط داخلی بدن میباشد. ایمنی میتواند غیراختصاصی( مکانیسم دفاع ذاتی میزبان در مقابل بیماری) بوده و یا اختصاصی (فرآیند اختصاصی در پاسخ به عوامل خارجی خاص) باشد. ایمنی اختصاصی شامل پاسخ ایمنی هومورال (تولید ایمونوگلوبولین) و سلولی (پس زدن پیوند و ازدیاد حساسیت تأخیری) می‌باشد(Iwama et al., 1996; Magnadottir, 2006).
واکنش های ایمنی در آبزیان به علت قرار گرفتن آنها در ردههای پایین تکامل جانوری، بیشتر وابسته به ایمنی غیراختصاصی (ذاتی یا طبیعی) میباشند. بطورکلی سیستم ایمنی ماهی تکامل کمی یافته و اطلاعات در مورد آن نیز محدود است. هنگام مواجهه با عوامل بیماریزا، ایمنی غیراختصاصی وظیفه محافظت اولیه ماهی و رهایی از عامل بیماریزا را به عهده دارد. در سالهای اخیر بعلت افزایش سرمایه گذاری در صنعت آبزی پروری، مطالعات بر روی سیستم ایمنی آبزیان نیز توسعه قابل توجهی یافته است. با این حال هنوز در مقایسه با حیوانات خونگرم اطلاعات بسیار محدودی از مکانیسم های دفاع ایمنی در ماهیها و دیگر حیوانات خونسرد در دست است(علیشاهی، 1388). از اینرو و برای روشن شدن برخی تفاوت های اساسی سیستم ایمنی ماهیها با حیوانات خونگرم و بویژه با انسان در ادامه به چند ویژگی سیستم ایمنی ماهی ها اشاره می‌نماییم.
1-2-2-1. ویژگی سیستم ایمنی ماهیان
1-2-2-1-1. مکانیسم های دفاع غیر لنفوئیدی
در ماهی مکانیسم های دفاع مختلفی در ایمنی غیر اختصاصی وجود دارد که شامل دو مورد زیر است:
سد دفاعی بافتهای پوششی
مولکولهای دفاع غیر اختصاصی هومورال
1-2-2-1-2. سد دفاعی بافتهای پوششی ماهی
اولین خط دفاعی ماهی در برابر عوامل مهاجم ساختارهایی هستند که سدهای فیزیکی یا شیمیایی در مقابل هجوم این عوامل ایجاد مینمایند. اپیتلیوم پوست و آبشش مثالهایی از این موانع میباشند. اپیتلیوم طبیعی توسط لایه موکوسی که توسط سلولهای گلابی شکل ترشح میشوند، پوشیده میشود. لایه موکوسی (گلیکوپروتئین ها، پروتئوگلیکان ها و پروتئینها) تشکیل یک لایه، بین بدن ماهی و محیط خارجی میدهد. مهمترین عمل موکوس ممانعت از چسبیدن و تثبیت باکتری ها، قارچ ها و انگلها به سطوح اپیتلیالی میباشد. میزان ترشح موکوس ممکن است در پاسخ به عفونت یا محرکهای فیزیکی و شیمیایی افزایش یابد. فاکتورهای ضدمیکروبی مثل لایزوزیم و باکتریولیزین در موکوس پوست ماهی وجود دارند. کمپلمان نیز به عنوان یکی از سیستمهای ضدمیکروبی مهم در موکوس پوست مورد توجه واقع شده است. بر خلاف موجودات خونگرم پوست ماهی فاقد لایه مرده شاخی می‌باشد(Iwama et al., 1996; Magnadottir, 2006).

1-2-2-1-3. مولکولهای دفاع غیراختصاصی هومورال
سرم، موکوس و تخم ماهی، حاوی مواد مختلفی است که به صورت غیراختصاصی باعث ممانعت رشد میکروارگانیسمهای بیماریزا میشوند. این مواد اغلب پروتئین یا گلیکوپروتئین بوده، بسیاری از آنها همتا و معادلی در خون و همولنف بیمهرگان دارند.
بسیاری از اجزای سرم در شرایط مختلف واکنش های متنوعی را در برابر آنتی ژن ها نشان میدهند. وقتی ماهی در معرض آنتیژنی قرار می‌گیرد، بسیاری از اجزای سرم به همراه ایمونوگلوبولینها، با آن واکنش می‌دهند. سرم نرمال حیوانات حاوی انواعی از مولکولها میباشد که با آنتیژنها بصورت غیر اختصاصی وارد واکنش شده و واکنش ایجاد شده جدا از واکنش پادتن ها باآنتی ژن است. این اجزای ایمنی هومورال شامل، پروتئینهای فاز حاد، لایزوزیم، اینترفرون، کمپلمان، پروپردین، لیزین، آگلوتینین، لکتین، تریپسین، سایتوکین، پرسیپیتین، پروتئین باند شده با یونهای فلزی و بازدارندههای پروتئیناز و ایکوزانوئیدها میباشند. در بین موارد فوق به دو مورد لایزوزیم و کمپلمان که در آبزیان تفاوت بیشتری با حیوانات خونگرم دارند اشاره می‌کنیم(Swain et al., 2006).
1-2-2-1-4. لایزوزیم
لایزوزیم که قبلاً به عنوان مورامیداز یا اِن – استیل مورامید گلیکانوهیدرولاز معروف بوده است، یک آنزیم موکولیتیک با منشاء لکوسیتی است که خاصیت دفاعی در برابر تهاجم میکروبها دارد. این آنزیم به طور وسیعی در طبیعت گسترش داشته و در ترشحات مختلف حیوانات مثل موکوس، بزاق و بسیاری از بافتها مثل خون و نیز در واکوئلهای سلولهای گیاهی یافت می‌گردد. لایزوزیم باعث شکسته شدن پیوند (4-1)بتا، بین ان- استیل مورامیک اسید و ان – استیل گلوکوزامین در دیواره سلولی (لایه پپتیدوگلیکان) باکتریهای گرم مثبت گردیده، بدین وسیله از تهاجم این باکتریها ممانعت بعمل می‌آورد(Tribst et al., 2008).
باکتریهای گرم منفی مستقیما توسط لایزوزیم آسیب نمی‌بینند؛ هرگاه دیواره سلولی باکتریهای گرم منفی در اثر عملکرد کمپلمان، تخریب گردد و آنزیمهای دیگر به لایه پپتیدوگلیکان باکتری دسترسی یابند، لایزوزیم نیز بعلت دسترسی به پپتیدوگلیکان غشاء، به طور موثری، فعالیت می‌نماید. علاوه بر عملکرد ضد باکتریایی، این آنزیم باعث افزایش بیگانه خواری توسط سلولهای بیگانه خوار، به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم( بوسیله اثر اپسونین ها)، می‌گردد(Wang & Zhang, 2010).
این آنزیم همچنین به ساختارهای حاوی مورامیک اسید حمله کرده و گلیکوکیتین را هیدرولیز می‌نماید. لایزوزیم اثر تخریبی محدودی نیز روی کیتین (یک پلیمر خطی از ان- استیلگلوکوزامین) که جزء مهمی از دیواره سلولی قارچها و اسکلت خارجی بعضی بیمهرگان است دارد. حداکثر فعالیت لایزوزیم در pH حدود 6-7می‌باشد. نقطه ایزوالکتریک آن بین pH 10/5-11 و وزن مولکولی آن حدود14/400 دالتون میباشد. فعالیت بالای این آنزیم در برابر میکروکوکوس لیزودایکتیکوس در بافتهای لمفوئیدی الاسموبرانشها و پلاسمای ماهیان استخوانی یافت شده است. البته فعالیت این آنزیم در طحال کمتر است. تولید لایزوزیم در ماهی، همانند پستانداران به طور عمده در نوتروفیلها، منوسیتها و مقدار کمتری در ماکروفاژها انجام میگیرد(Magnadottir, 2006). لایزوزیم دارای خصوصیات زیر می‌باشد:
سلول میکروکوکوس لیزودایکتیکوس را لیز نماید.
توسط سلولز پوشیده شده با کیتین جذب گردد.
پروتئینی با وزن مولکولی پایین باشد.
در pH اسیدی و دماهای بالا پایدار بوده و در شرایط قلیایی غیرفعال گردد.
چون اطلاعات اولیه در مورد لایزوزیم پرندگان حاصل گردیده است، خانواده این آنزیم کلاسیک به تیپ C(تیپ مرغی) معروف گردیده است. بافتهای غنی از لایزوزیم ماهی شامل کلیه قدامی، پوست، آبششها، لوله گوارش و تخم میباشند. افزایش همزمان لایزوزیم سرم با افزایش تعداد نوتروفیلها و منوسیتهای موجود در گردش خون گویای ترشح لایزوزیم توسط این سلولها میباشد. دو نوع لایزوزیم (تیپ 1 و تیپ 2) که از کلیه ماهی قزلآلای رنگینکمان جداسازی گردیده است، فعالیت ضدباکتریایی دارند. تیپ 1 لایزوزیم قزل آلا در برابر 7 باکتری گرم منفی مؤثر می‌باشد، در صورتیکه لایزوزیم سفیده تخممرغ استاندارد فقط در برابر برخی باکتریهای غیربیماریزا مؤثر می‌باشد. لایزوزیم ماهی خاصیت ضدباکتریایی طبیعی بیشتری در مقایسه با لایزوزیم پستانداران دارد، و نه تنها در برابر باکتریهای گرم مثبت بلکه در برابر باکتریهای گرم منفی (در فقدان کمپلمان) نیز مؤثر است. فصل، جنسیت، بلوغ جنسی، دمای آب، استرس و عفونت، سطح لایزوزیم سرم ماهیها را تحت تأثیر قرار میدهند. سطح لایزوزیم سرم ماهی در فصل تابستان بالاتر از زمستان بوده که میتواند به علت پیشگیری از عفونتهای آئروموناسی باشد. به همین صورت نرها و مولدین در حال تخمریزی بالاترین فعالیت لایزوزیم را دارند(علیشاهی، 1388).
ایمنسازی ماهی با آنتیژنها، باعث افزایش تیتر آنتیبادی و لایزوزیم میگردد، تیتر آنتیبادی و فعالیت لایزوزیم نسبت مستقیمی با هم دارند. چنین افزایشی در سطح آنزیم میتواند تحت تأثیر افزایش جمعیت گلبولهای سفید در طی تکوین پاسخ ایمنی باشد؛ بنابراین عفونت باعث افزایش تعداد لوکوسیتها شده و میتواند لایزوزیم سرم را افزایش دهد، از اینرو میزان لایزوزیم سرم میتواند ارزش تشخیصی برای تعیین وضعیت بیماری در ماهی داشته باشد(Iwama et al., 1996; Magnadottir, 2006).
1-2-2-1-5.کمپلمان
کمپلمان یک فاکتور هومورال ایمنی ذاتی بوده و نقش مهمی در حفظ کارایی سیستم ایمنی و حذف عوامل بیماریزای مهاجم ماهی دارد. کمپلمان بیش از 20جزء دارد که برخی از اجزای کمپلمان در ماهی هنوز گزارش نشده است. ولی شباهتهای زیادی بین سیستم کمپلمان در ماهی و حیوانات خونگرم وجود دارد. فعالسازی کمپلمان از طریق یکی از مسیرهای سهگانه زیر انجام میگیرد.
مسیر کلاسیک وابسته به آنتیبادی (CCP)
مسیر آلترناتیو مستقل از آنتیبادی (ACP)
مسیر لکتین
در ماهیان استخوانی حضور هر سه مسیر تایید شده است ولی نکته جالب اینجاست که در ماهیها فعال سازی کمپلمان از طریق مسیر آلترناتیو بسیار بیشتر از مسیر کلاسیک انجام می‌گردد. به عبارت دیگر فعالیت کمپلمان در ماهی کمتر تحت تاثیر واکنش مستقیم بین آنتی ژن و آنتی بادی است و به همین خاطر هر چند تولید پادتن در ماهی کمتر از حیوانات خونگرم انجام می‌گیرد ولی فعالیت کمپلمان بیشتر از حیوانات خونگرم است. بطور کل سیستم ایمنی اختصاصی در ماهی ضعیف بوده و بیشتر بار دفاعی بدن در ماهی بعهده سیستم دفاع غیر اختصاصی است(Boshra et al., 2006).
-283845177800کمپلکس آنتی ژن آنتی بادی
لکتین متصل شده به سطح پاتوژن
سطوح عوامل پاتوژن
راه کلاسیک
راه لکتین
راه جانبی
فعال سازی
مسیر کمپلمان
به کارگیری سلولهای التهابی
اپسونیزاسیون عوامل پاتوژن
کشتن عوامل پاتوژن(لیز،….)
شکل 1-3 تصویر شماتیک از مسیر کمپلمان
00کمپلکس آنتی ژن آنتی بادی
لکتین متصل شده به سطح پاتوژن
سطوح عوامل پاتوژن
راه کلاسیک
راه لکتین
راه جانبی
فعال سازی
مسیر کمپلمان
به کارگیری سلولهای التهابی
اپسونیزاسیون عوامل پاتوژن
کشتن عوامل پاتوژن(لیز،….)
شکل 1-3 تصویر شماتیک از مسیر کمپلمان

1- 3. محرک های ایمنی در آبزیان
جدول1- 1 تقسیم بندی محرک های ایمنی در آبزیان (; Sakai,1999علیشاهی، 1383)
نوع ماده نمونه محرک ایمنی در آبزیان
مواد شیمیایی ساختگی لوامیزول
FK-565 حاصل از محیط کشت ساکارومیسز
مورامیل دی پپتید MDPمشتقات باکتریایی بتا گلوکان
پپتیدوگلیکان Brevibacterium lactofermentum، گونه های ویبریو
EF230
لیپوپلی ساکارید باکتریهای گرم منفی
ادجوان کامل فروند
سلول باکتری ویبریو آنگوایلاروم (واکسن ویبریو)
پلی ساکاریدها کیتین
کیتوزان
لنتینانLentinan
شیزوفیلان Schizophyllan
عصاره های گیاهی و حیوانی عصاره تونیکت Ete(Tunicate)
عصاره آبالون (Abalone) Hde
Fire fly squid
Quillaja *onin (soap tree)
عصاره سیر Garlic extract
ادجوان ناقص فروند
افزودنی های غذایی ویتامین C و ویتامین E
برخی مواد معدنی
هورمونها، سایتوکاین ها و مواد دیگر هورمون رشد، لاکتوفرین، پرولاکتین
اینترفرون ها

مواد محرک ایمنی مقاومت در برابر بیماریهای عفونی را با تقویت سیستم ایمنی غیر اختصاصی ماهی افزایش می‌دهند. پس حافظه ایمنی در چنین مواردی بسیار کوتاه بوده و مدت کوتاهی بعد از قطع مصرف، اثر آن از بین می‌رود. تحقیقات در مورد محرکهای ایمنی ماهی در حال رشد روز افزون بوده و مواد بسیاری با این عنوان به صنعت آبزی پروری معرفی شده‌اند. استفاده از محرکهای ایمنی بعنوان جایگزین یا تقویت کننده داروهای شیمیائی و واکسنها شدیداً توسط آبزی پروران مورد توجه واقع شده است.
محرکهای ایمنی در تقویت ایمنی غیر اختصاصی بطور کلی نقش ایفا می‌نمایند. بدین معنی که بازوی غیر اختصاصی دفاع ایمنی در تمامی جهات از مرحله تشخیص و شناسایی آنتی ژن تا مراحل فاگوسیتوز و حذف آنتی ژن مورد نظر تقویت می‌گردد. اما این افزایش قدرت مقابله، اختصاص به آنتی ژن خاصی ندارد و حتی سیستم ایمنی در برابر شرایط نامساعد محیطی نیز تقویت می‌گردد. بطوریکه اثبات شده است که استفاده از محرک های ایمنی قدرت مقابله ماهی در برابر استرس های محیطی مانند دما، شوری، حمل ونقل، کمبود اکسیژن و استرس های تغذیه ای را نیز افزایش می‌دهد(Sakai, 1999).
در بین محرک های ایمنی انواع مشتق شده از گیاهان و حیوانات از نظر زیست محیطی جایگاه مناسب تری دارند. بخصوص اخیراً با پیشرفت در زمینه گیاهان دارویی بسیاری از گیاهان با اثرات درمانی به فارماکوپه کشورها معرفی شده اند. در کشور ما نیز اخیراً داروهای با منشاء گیاهی در درمان بیماریهای انسانی و دامی کاربرد یافته اند. از آنجا که صنعت آبزی پروری در کشور ما صنعتی جوان است، تا بحال بررسی در مورد نقش امکان استفاده از گیاهان دارویی در آبزیان خیلی مورد توجه واقع نشده است(Iwama et al., 1996; Sakai, 1999 ;علیشاهی، 1383).

1-4. عصاره های گیاهی
1-4-1. گیاهان دارویی و ارزش آنها
طی سالیان متمادی داروهای طبیعی، خصوصاً گیاهان دارویی تنها طریق درمان محسوب می‌شد و در عین حال مواد اولیه موجود در آنها در صنعت داروسازی مورد استفاده قرار می‌گرفت. بهم خوردن توازن جمعیت و احتیاجات از یک طرف و نا هماهنگی عرضه، تقاضا و گرانی از طرف دیگر موجب شد که بشر به این فکر بیفتد که آیا می‌تواند ازمنشا دیگری دارو وترکیبات مورد نیاز خود را تهیه کند بر این اساس شروع به ساخت ترکیبات شیمیایی نمود. با گذشت زمان بر تعداد گیاهان دارویی شناخته شده افزوده شده و زمینه های کاربرد آنها نیز گسترده تر شد.کشف گیاهان جدید از بین نمونه های آورده شده از سرزمینهای دور، دستیابی به کاربرد های جدید بعنوان داروهای کمکی در درمانهای شیمیایی یا آنتی بیوتیکی، پی بردن به ارزش بهداشتی گیاهان و بالاخره کشف مواد جدیدی نظیر ویتامین ها، هورمونها، مواد ضد میکروبی، ضد ویروسی، ضد توموری در میان گیاهان شناخته شده و یا گیاهانی که به تازگی کشف شده اند، کمک شایانی در پیشرفت طب کردند(قاسمی دهکردی و طالب، 1380).
در چند دهه اخیر استفاده از گیاهان دارویی با توجه به مزیت های متعدد، ازجمله خطرات جانبی کمتر بر موجود زنده و محیط زیست، عدم ایجاد مقاومت دارویی، ارزان، پایدار و در دسترس بودن، توجهات زیادی را در سطح جهان بویژه کشورهای پیشرفته به خود جلب نموده است(رجحان، 1387)، از این رو در بین آنها، محرکهای ایمنی با منشاء گیاهی دارای ارجحیت می‌باشد.(Iwama et al., 1996)
1-4-2. گیاهان مورد استفاده در تحقیق حاضر
1-4-2-1. مرزه خوزستان Satureja khuzestanica
یک گونه بومی بوده که به طور گسترده در جنوب ایران پراکنده شده است و استفاده های دارویی دارد. جنس Satureja به خانواده Lamiaceae، زیر خانواده Nepetoideae تعلق دارد. یکی از ویژگیهای زیر خانواده Nepetoideae آن است که نمونه های آن دارای بیش از 5/0% روغنهای ضروری می‌باشند. گزارش شده است که تفاوتهای مشخصی در بین زیر گونه های Satureja از لحاظ ترکیبات روغنهای ضروری وجود دارد. در طول سالهای اخیر اثرات ضد ویروسی، ضد التهاب، ضد باکتریایی، ضد قارچی، ضد تشنج، ضد اسهال و … برای زیر گونه های مختلف Satureja که در قسمتهای مختلف جهان می‌رویند گزارش شده است ولی مطالعات کمی در مورد روغنهای ضروری این گونهSKEO)) انجام شده است(Haeri et al., 2006).
Oliveria decumbens vent1-4-2-2. لعل کوهستان
از جمله گیاهان بومی ایران، می‌توان به گیاه لعل کوهستان اشاره نمود که گیاهی بوته ای و متعلق به خانواده چتریان (Umbelliferae) می‌باشد. در ایران یک گونه به نام O.decumbens وجود دارد که به زبان محلی به آن “دن”، “دنک” و “موشکورک” می‌گویند و در مناطق گرمسیری استانهای خوزستان، ایلام و کرمانشاه می‌روید. مردم این مناطق به طور گسترده ای از قسمتهای هوایی این گیاه در درمان بیماریهای عفونی استفاده می‌کنند. این گیاه علاوه بر ایران در جنوب شرق ترکیه، سوریه و عراق نیز پراکنده است(مظفریان، 1382). مطالعات مختلفی روی ترکیب شیمیایی اسانس حاصل از گلهای این گیاه انجام گرفته است(Amin et al., 2005; Sajadi & Hosseini, 2002; نجف پور نوایی و میرزا، 1381).
تا کنون دو مطالعه روی خاصیت ضد میکروبی آن انجام شده است; Amin et al., 2005)محبوبی و همکاران، 1381). بازده اسانس استخراج شده از این گیاه در مناطق مختلف ایران متفاوت بوده بطوریکه در شیراز 6% و در کرمانشاه 1/0% گزارش شده که شامل ترکیبات: تیمول، کارواکرول، گاما-تریپنن و پاراسیمن می‌باشد
(Sajadi & Hosseini, 2002; Amin et al, 2005).
اسانس حاصل از اندام هوایی گیاه لعل کوهستان به رنگ زرد و دارای بویی نافذ شبیه به بوی اسانس آویشن می‌باشد. اثرات مختلف دارویی عصاره و اسانس این گیاه بیشتر به کارواکرول و تیمول موجود این محصولات وابسته است. اثر ضد باکتریایی این ماده بیشتر به تغییر نفوذپذیری غشای سلولی باکتری است ولی نقش آن در تحریک ایمنی به خوبی مشخص نشده است(1999 ,., 1999; Ultee et al.Cosentino et al).
بطور کلی میکروارگانیسم ها بسته به اینکه چه ساختاری دارند، از نظر مقاوت یا حساسیت نسبت به یک اسانس خاص و یا اجزای آن با یکدیگر تفاوت دارند. باکتری های اسپوردار نسبت به سلولهای رویشی و باکتری های گرم منفی نسبت به باکتری های گرم مثبت نسبت به اسانس لعل کوهستان مقاوم ترند. اسانس لعل کوهستان برروی تعدادی از میکروارگانیسم ها اثر مهاری و تعدادی دیگر، اثر باکتری کشی دارد(محبوبی و همکاران، 1387).
1-4-3. مواد موثره گیاهان دارویی مورد استفاده (بیوشیمی گیاهان)
مقدار ماده موثره در هر گیاه ناچیز بوده و کمتر از 1% وزن خشک آن است. نوع و مقدار مواد موثره به گونه گیاه بستگی دارد. تاثیر آب و هوا و اقلیم بر میزان مواد موثره به اثبات رسیده است(عطایی عظیمی و همکاران، 1385).
بطور کلی در گیاهان دو گروه از مواد ساخته می‌شوند که شامل فرآورده ها ی اولیه و ثانویه می‌باشد. فرآورده های اولیه در همه گیاهان وجود داشته و برای زندگی گیاه ضروری می‌باشند و فرآورده های ثانویه حاصل فرآیند های جانبی و حاشیه ای در گیاهان بوده و برای زندگی گیاه ضروری نیستنند.40% داروهای دنیا از گیاهان ساخته می‌شوند.
1-4-4. استخراج ترکیبات شیمیایی موجود در گیاه
الف. جمع آوری گیاه: جمع آوری انواع گیاهان یک منطقه نیازمند شناخت محل مورد نظر است و باید توسط افراد مجرب و ترجیحا” گیاه شناس انجام شود. بی توجهی و عدم دقت در جمع آوری ممکن است سبب آلودگی گیاه مورد نظر باگیاهان دیگر شود(ذکاء، 1364).
ب. خشک کردن: گیاهان جمع آوری شده باید در محلی مناسب و دور از نور خورشید خشک شده که باعث خارج شدن مقدار زیادی رطوبت آنها و با عث وقفه اثر آنزیمها، تغییرات شیمیایی، رشد میکروبی و قارچی گردیده و گیاه تا مدتها قابل نگهداری خواهد بود(مجتبایی و سمسار، 1347).
ج. آسیاب کردن: پودر گیاه توسط آسیاب الکتریکی تهیه شده و باید در مورد همه گیاهان از یک نوع صافی استفاد شود تا پودر یکسان و یک اندازه بدست آمده و آنرا را در کیسه های نایلونی جمع آوری می‌کنند(ذکاء، 1364).
د. استخراج مواد موثره: مهم ترین و اساسی ترین عاملی که باید در استخراج مواد متشکله گیاهان مورد توجه قرار گیرد حلال است که انتخاب آن با توجه به اندام مورد نظر گیاه و ماده مورد استخراج صورت می‌گیرد(سپه وند، 1387).
1-4-5. روش های استخراج عصاره های گیاهی
1. روش خیساندن: این روش قدیمی است که بوسیله آب یا حلال های مختلفی صورت می‌گیرد. در این روش گیاه مورد نظر را ابتدا به صورت گرد در آورده و در یک فلاسک ریخته و مدت 2 تا 4 روز ( بر حسب نوع گیاه) در محلی مناسب قرار داده و سپس صاف می‌نمایند. عمل خیساندن معمولاً برای آن دسته از دارو هایی بکار می‌رود که ساختمان سلولی کاملی نداشته و یا فاقد ساختمان سلولی می‌باشند.این کار معمولا” در حرارت تا 20 درجه سانتی گراد انجام می‌گیرد(صمصام، 1371 ).
2. روش پرکولاسیون: در این روش بافت های گیاهی مورد نظر را بصورت پودر در آورده و در ظرفی بنام پرکولاتور ریخته و عمل عصاره گیری را انجام می‌دهند(صمصام، 1371).
3. روش هضم: در این روش همان روش خیساندن به اضافه کمی حرارت (40 تا 50 درجه سانتی گراد ) می‌باشد زمانی استفاده می‌شود که اولا” حرارت باعث خراب شدن مواد نشود، ثانیا” حرارت مداوم استخراج مواد را زیاد نمایند(سپه وند، 1387).
4. دم کردن: امروزه دم کردن کاربرد چندانی ندارد. در این روش حلال مورد استفاده آب بوده و مشکل اصلی این روش هجوم باکتری ها و قارچ ها می‌باشد که باعث آلوده شدن عصاره و در نتیجه تغییر مواد متشکله گیاه می‌گردد(صمصام، 1371).
5. جوشاندن: این روش نیز مانند دم کردن موارد استعمال چندانی در زمینه استخراج مواد متشکله گیاهان دارویی ندارد(سپه وند، 1387).
6. عصاره الکلی: اکثر مواد موثر در گیاهان دارویی در الکل حل می‌شوند بخشهای خشک یا تازه گیاه را برای استخراج مواد موثر در الکل غوطه ور کرده که مواد استخراج شده با الکل از دو روش دیگر سالم تر است. با الکل می‌توان غلظتهای بالایی ازمواد موثره گیاه را استخراج و برای حدود یک سال نگه داشت(عطایی عظیمی و همکاران، 1385).
1-5. پارامترهای خون شناسی
1-5-1. عناصر سلولی خون ماهیان
ماهیان برخلاف دوزیستان و مهره داران عالی تر مانند پستانداران در حفرات میانی استخوان هایشان بافت خونساز وجود ندارد. عمل خونسازی در ماهیان استخوانی عالی(تلئوست) بطور عمده در کلیه و طحال صورت می‌گیرد. بافت خونساز، در قسمت قدامی کلیه و در بافت همبند سراسر آن، به همراه بافت لنفوئیدی قرار دارد. سلول های بافت خونساز در مراحل مختلف بلوغ دیده می‌شوند و پیش ساز سلول های خونی می‌باشند و در مراحل مختلف رشد قابل مشاهده می‌با شند(Amin, 1992). عناصر سلولی موجود در خون ماهیان در گونه های مختلف متفاوت می‌باشد و شامل اریتروسیت‌ها، لنفوسیت ها، مونوسیت ها، نوتروفیل ها، هتروفیل ها، بازوفیل ها، ائوزینوفیل ها، ترومبوسیت ها و سلول های نابالغ می‌شود و وظایفی همانند سلول های پستانداران بر عهده دارند. کلیه و طحال بافت‌های خونساز ماهی را تشکیل می‌دهند و همه سلول های خونی از این دو ارگان منشاء می‌گیرند. محل اولیه خونسازی معمولاً در کلیه و محل ثانویه تولید آن طحال‌‌ می‌باشد. اگرچه در برخی گونه ها ممکن است طحال محل اولیه خونسازی باشد. طحال همچنین محل تولید لنفوسیت ها نیز میباشد. محل تولید ترومبوسیت ها، مونوسیت ها، نوتروفیل ها، ائوزینوفیل ها و بازوفیل در بخش قدامی کلیه می‌باشد.
1-5-1-1. گلبول های سفید
تعداد گلبول های سفید خون ماهی در هر میلی متر مکعب خون در مقایسه با تعداد گلبول های قرمز خون ماهی در هر میلی متر مکعب کمتر بوده و دفاع بدن در مقابل میکروارگانیسم های بیماریزا را بر عهده دارند. شمارش کلی و تعیین درصد انواع گلبول های سفید کمک مهمی در تشخیص حالات فیزیولوژیک و پاتولوژیک حیوان می‌نماید و انواع متعددی از گلبول های سفید شامل لنفوسیت ها، مونوسیت ها، نوتروفیل ها (هتروفیل ها)، بازوفیل ها و ائوزینوفیل ها در خون ماهی یافت می‌شود(ستاری، 1381).

1-5-1-1-1. لنفوسیت ها
بررسی ها حاکی از وجود گروههای مختلف لنفوسیتی در ماهیان می‌باشد، ولی اینکه آیا گروههای مختلف لنفوسیت در اعضای دیگری(برخلاف تیموس و مغز استخوان پستانداران) تمایز و رشد می‌یابند نیاز به بررسی های بیشتری دارد(رسولی و عبدلی, 1384). یافته های جدید نشان می‌دهد که ماهیان استخوانی دارای دو نوع لنفوسیت B و T در تیموس می‌باشند.

شکل 1-4 لنفوسیت(*40)
1-5-1-1-2. نوتروفیل ها
نوتروفیل ها بیشترین گلبول های سفید چند هسته ای ماهیها را(بجز چند استثناء مانند ماهی بادکنکی) تشکیل می‌دهند(پوستی و صدیق مروستی، 1378). سلول های نوتروفیل در ماهیان استخوانی گرد تا کمی بیضی شکل با هسته غیر مرکزی می‌باشند. نوتروفیل های در ماهیان استخوانی سیتوپلاسم فراوان بدون رنگ، مایل به خاکستری یا کمی اسیدوفیلی دارا بوده و ممکن است حاوی گرانول های کوچک سیتوپلاسمی باشند. اختلافات درون گونه ای نیز در واکنش های سیتوشیمی نوتروفیل های ماهیان استخوانی مشاهده شده است(.(Thrall, 2004

شکل 1-5 نوتروفیل(*40)
1-5-1-1-3. ائوزینوفیل ها
در گسترش های خون ماهیان استخوانی به ندرت ائوزینوفیل گزارش شده است. در ماهی طلایی، استورژن سفید و گربه ماهی روگاهی ائوزینوفیل‌ها گزارش گردیده است.(Thrall, 2004) ائوزینوفیل از نظر اندازه شبیه به نوتروفیل ها یا کمی کوچکتر می‌باشندet al., 2000) (Feldman ائوزینوفیل های کپور تقریبا 5/7 میکرومتر قطر دارند و دارای هسته غیر مرکزی تو رفته، سوسیسی شکل یا دولوبه می‌باشند.(Thrall, 2004) وظیفه ائوزینوفیل ها کشتن انگل و شرکت در فاگوسیتوز می‌باشدet al., 2000) .(Feldman

شکل 1-6 ائوزینوفیل(*40)
1-5-1-1-4. بازوفیل های ماهیان استخوانی
بازوفیل ها درخون محیطی ماهیان استخوانی نادر و کمیاب هستند و فقط در چند گونه گزارش گردیده‌اند(Thrall, 2004; Caod, 1991). در صورت مشاهده تعداد آنها خیلی کم بوده و در مجموع اطلاعات کمی در رابطه با وظایف و موفولوژی آنها در دست می‌باشد.

شکل 1-7 بازوفیل(*40)
1-5-1-1-5. مونوسیت ها
در بیشتر گونه های ماهیان استخوانی و غضروفی مونوسیت ها در خون محیطی گزارش شده و به مونوسیت های پرندگان و پستانداران شباهت دارند. هسته دارای اشکال مختلف کلیه ای شکل تا لوبوله می‌باشد و معمولاً کمتر از 50 درصد حجم سیتوپلاسم را اشغال می‌کند((Thrall, 2004.

شکل 1-8 مونوسیت(*40)
1-6. آئروموناس ها (Aeromonas spp.)
باکتریهای جنس آئروموناس در طبیعت، در داخل آب و خاک یافت می‌شوند. بیشتر این باکتریها ساپروفیت بوده و همه آنها می‌توانند در طیف وسیعی از تغییرات درجه حرارت بدن ماهی رشد کنند. هنگامی که دفاع بدن ماهیان کاهش می‌یابد، این موجودات، میزبان آئروموناس می‌شوند و مورد تهاجم این باکتری قرار می‌گیرند. نام «بیماری ناشی از آئرومونادهای متحرک» در سال 1974، برای این بیماری گزیده شد. با وجود این که این موجودات، پاتوژن اجباری نیستند، ولی به عنوان عوامل بیماریزای اصلی در بین ماهیان آب شیرین به حساب می‌آیند(ستاری، 1378).
تعدادی از آئروماناس ها به دلیل ایجاد مشکلاتی بزرگ در آبزی پروری کپور، مورد توجه هستند و اگر چه به عنوان عامل پاتوژن به شمار می‌روند ولی آنها همچنین بعنوان قسمتی از میکرو فلور طبیعی روده برای سلامتی ماهی می‌باشند(Karunasagar et al., 1993). ثانیاً استرس هم به عنوان عاملی که در شیوع بیماری ناشی از آئروموناس نقش دارد مورد توجه قرار می‌گیرد. آئروموناس هیدروفیلا بیشتر در آبهایی با سطح مواد آلی بالا نسبت به آبهای نسبتاً غیر آلوده حضور دارد(Jeney & Jeney, 1995). واکسیناسیون برای جلوگیری از رد آئروموناس ها انجام می‌گردد که هنوز نوع تجاری آن در دسترس نیست. آئروموناس هیدروفیلا یک گونه هتروژنوس است و آنتی ژن ها متغیری دارد از این رو استفاده از واکسن فوق العاده پیچِیده است(Jeney & Anderson, 1993).
1-7. پیشینه و تاریخچه تحقیق
به دلیل بومی بودن گیاه مرزه خوزستان Satureja khuzestanica و گیاه لعل کوهستان Oliveria decumbens تا کنون تحقیق و مطالعه ای درباره فرآورده های این دوگیاه بطور کلی در آبزیان در داخل و خارج از کشور انجام نشده است، لذا به بررسی مطالعاتی که اثرات این دو گیاه را بر سایر موجودات بررسی نموده اند، و یا اثر عصاره سایر گیاهان را بر ماهی مورد مطالعه قرا داده اند، اشاره می‌گردد.
1-7-1. تحقیقات انجام گرفته در ایران
مطالعات محدوی در داخل کشور برروی اثرات گیاهان دارویی در صنعت آبزی پروری انجام شده است که از آن جمله می‌توان به بررسی اثرات گیاه اکالیپتوس Eucalyptus (سلطانی، 1387)، صبر زرد Aloe vera (Alishahi et al., 2010)، سرخارگل Echinacea purpurea ، سیلیمارینSylibum marinum (علیشاهی، 1388) در ماهی کپور اشاره نمود.
قنواتی و همکاران در سال 1388 اثرات ایمنی دو گیاه سیاه دانه Viscum album و دارواش Nigella sativa را برروی ماهی کپور معمولی بررسی کردند و نتایج حاصل نشان داد که عصاره گیاه دارواش گزینه مناسبی برای تحریک ایمنی ماهی کپور معمولی بوده ولی سیاه دانه علیرغم گزارشات تحریک ایمنی در حیوانات خونگرم، گزینه مناسبی برای تحریک ایمنی غیر اختصاصی در ماهی نیست.
Vosough-Ghanbari و همکاران در سال 2008 اثر Satureja khuzestanica را در بیماران دیابت نوع 2 مورد بررسی قرار دادند و استفاده از این گیاه را به عنوان مکمل با داروهای دیابت نوع2 توصیه کردند.
Basiri و همکاران در سال 2007 اثرSatureja khuzestanica برروی موش مورد برسی قرارداده که نشان داد عصاره این گیاه که با مالاتیونین القاء شده در تحریک گلیکوژنولیزیز سلول های کبدی و گلوکونئوژنسیس دخالت
می‌کند و از طریق خاصیت آنتی اکسیدانی فعالیت استیل کولینستراز را افزایش می‌دهد.
محبوبی و همکارن در سال 1387 با مطالعه خاصیت ضد میکروبی و ترکیب شیمیایی اسانس گیاه لعل کوهستان بروی طیف وسیعی از میکروارگانیسم ها, قارچهای رشته ای و مخمرها به این نتیجه رسیدند که باکتریهای گرم مثبت و منفی نسبت به قارچها و باکتریهای گرم منفی نسبت به باکتری های گرم مثبت مقاوم ترند.
Rezvanfar و همکاران در سال 2009 اثر Satureja khuzestanica برروی فاکتورهای خونی موش مورد مطالعه قرار دادند و پس از بررسی بیماری کبدی، تاثیر گیاه را در حذف رادیکال های آزاد مشاهده کردند.
1-7-2. تحقیقات انجام گرفته در خارج از کشور
Yin و همکاران در سال 2009 اثر گیاهان چینی Astragulas –ix و Ganoderma lucidum را بعنوان افزایش دهنده پاسخ های ایمنی کپور معمولی ومقاومت در مقابل Aeromonas hydrophila بررسی نمودند. نتایج آنها نشان داد، تغذیه کپورهای واکسینه شده و غیر واکسینه شده با عصاره Astragula و Ganoderma فعالیت تنفس، فاگوسیتوز، لیزوزیم و آنتی بادی را در پلاسمای کپورهای واکسینه شده تحریک می‌کند از طرفی ماهیانی که در معرض آئروموناس هیدروفیلا قرار گرفته بودند نیز درصد بقای متفاوتی داشتند بهترین میزان بقاء مربوط به گروهی از ماهیان واکسینه شده که با هر دو نوع گیاه تغذیه شده بودند می‌شد این در حالی بود که 90% از ماهیان گروه کنترل و 60% از ماهیانی که فقط واکسینه شده بودند مردند.
Choi و همکاران (2008) روی اثر گیاه دارواش کره ای بصورت خوراکی بر فاکتورهای ایمنی و مقاومت در برابر بیماریها در گربه ماهی تحقیق نموده و برخی ویژگیهای مناسب تحریک ایمنی این گیاه در ماهی را گزارش نمودند. همچنین Karatas و همکاران(2003) نیز اثر عصاره این گیاه در ماهی قزل آلا را مورد بررسی قرار دادند و بهبود برخی فاکتورهای ایمنی را گزارش نمودند.
Rodrigues و همکاران در سال 2008 با ارزیابی اثر دوزهای مختلف از Sulfated polysaccharide که از جلبکهای قرمزدریایی Solieria filiformis استخراج شده بود بروی پست لارو میگویLitopenaeus vannamei دریافتند پرورش پست لاروها در آب حاوی پلی ساکارید سولفاته اثری برروی افزایش وزن و بقاء نداشت از طرف دیگر میگوهای که در معرض mg/lit1/0 از این پلی ساکاریدها قرار می‌گرفتند و در شرایط استرس از نظر سلامت وضعیت بهتری داشتند.
Umphanو Saengkrachang در سال 2008 با مطالعه برروی گربه ماهی (Pangasinidon gigas) که با پلت های مکمل شده با گونه Spirulina تغذیه شده بودند دریافتند که پلت های مکمل شده با گونه مذکور می‌تواند رشد و عملکرد بلوغ مولدهای اینگونه را بهبود ببخشد.
مطالعه اثر گیاهان Astragalus membrances , Lonicera japonica و Boron برروی سیستم ایمنی غیر اختصاصی ماهی تیلاپیا Oreochromis niloticus و مقاومت در مقابل Aeromonas hydrophila توسط Ardo و همکاران در سال 2008 نشان داد که عصاره دو گیاه و مکمل boron اضافه شده به غذای پایه می‌تواند به عنوان تحریک کننده سیستم ایمنی عمل کند و پاسخهای ایمنی و مقاومت در مقابل بیماری های ماهیان پرورشی را افزایش دهد.
Yin و همکاران در سال 2006 با بررسی اثر دو گیاه چینی Astragalus –ix و Scutellaria –ix برروی پاسخ های ایمنی غیر اختصاصی ماهی تیلاپیای Oreochromis niloticus دریافتند تفاوت معنی داری در گروههای تغذیه شده با دوزهای مختلفی از دو گیاه وجود نداشت و بهترین دوز از Astragalus –ix 1/0% و 5/0% با یک دوره غذادهی سه هفته ای بود. آنها معتقد بودند تحقیقات بیشتری نیاز است تا تحریک کنندگی و زمان مناسب تغذیه از Scutellaria –ix مشخص شود.
Citarasu و همکاران در سال 2006 پنج نوع گیاه دارویی بومی هند را از نظر افزایش مقاومت در برابر عفونت ها و تحریک سیستم ایمنی میگو مورد بررسی قرار دادند و تقریبا تمام گونه های مورد مطالعه درجاتی از افزایش مقاومت وتحریک سیستم ایمنی میگو را ایجاد نمودند.
Tan و Vanitha در سال 2004 اثرات ضد میکروبی و نیز تنظیم کنندگی سیستم ایمنی تعدادی از گیاهان دارویی چینی سنتی صبر زرد Aloevera , Angelica species , Astragalus membrances ,Ganoderma lucidua , Panax ginseng , Scutellaria species , Zingiber officinulle را بررسی کردند که مشاهده نمودند هر کدام از این گیاهان در نهایت یکی از ترکیبات سلول های سیستم ایمنی را تنظیم می‌کند.
Marian و همکاران در سال2004 افزایش مقاومت نوعی ماهی هامور Epinephelus tauvina را در برابر ویبریو هارویی پس از تغذیه ماهی با غذای غنی شده با عصاره برخی گیاهان دارویی دارای اثرات ضد باکتریایی و محرک ایمنی، گزارش نمودند.
مطالعه ای که برروی اثرات داروهای چینی سنتی برروی سیستم ایمنی غیر اختصاصی و مقاومت بیماری در گونه Croaker(Pseudosciaena crocea) در سال 2003 توسط Jian و Wu انجام شد نشان داد، که این گیاهان ممکن است افزایش عملکرد سیستم ایمنی غیر اختصاصی و مقاومت در مقابل بیماری را باعث شود.
Dujenci و همکاران در سال 2003 با بررسی اثر تعدادی از گیاهان دارویی به عنوان تحریک کننده سیستم ایمنی در ماهی قزل آلا به این نتیجه رسیدند که عصاره گیاهان اضافه شده به غذای ماهی سطح پروتئین کل در پلاسما را افزایش می‌دهد. به استثنای تیمار زنجبیل 1/0%، بیشترین سطح پروتئین پلاسما در گروههای تغذیه شده با عصاره زنجبیل 1% مشاهده گردید. گیاهان مورد مطالعه در تحقیقات آنها شامل: Viscumalbam , Urticadioica , Zingiber officinale بود.
Harikrishnan و همکاران در سال 2003 با غوطه ور نمودن ماهی کپور معمولی درعصاره برگ گیاه Azadirachta indica توانستند افزایش مقاومت به آئروموناس هیدروفیلا و کاهش علائم و تسریع در بهبودی زخمهای ایجاد شده متعاقب عفونت باکتریایی را گزارش نمایند.
Jian و همکاران در سال 2004 اثرات برخی گیاهان دارویی بومی چین Angelicae Sinensis وRadix astragalin Seu Hedysari را بر ماهی کپور معمولی بومی چین مورد بررسی قرار داده و تحریک سیستم ایمنی غیر اختصاصی ماهی تحت تاثیر عصاره این گیاهان دارویی را گزارش نمودند.
Kim و همکاران در سال 1999 اثر غذای مکمل شده با گیاه صبر زرد Aloe بروی پاسخ های ایمنی غیر اختصاصی و مقاومت در مقابل بیماری Vibrio alginolyticus در ماهیان جوان سنگ ماهی Rock fishمورد مطالعه قرار دادند. غذای مکمل شده با Aloe در فعالیت سرم لیزوزیم اثر معنی داری نداشت. نتایج آنها نشان داد دوز متوسطی از غذا دهی با Aloe می‌تواند به مقاومت در ماهیان جوان سنگ ماهی (Sebastes schlegel)Rock fish کمک نماید.
اهداف تحقیق :
بررسی اثر عصاره لعل کوهستان Oliveria decumbens و مرزه خوزستانSatureja khuzestanica بر فاکتورهای ایمنی ماهی کپور معمولی.
مقایسه اثر عصاره لعل کوهستان Oliveria decumbens و مرزه خوزستانSatureja khuzestanica بر برخی فاکتورهای ایمنی و خون شناختی ماهی



قیمت: 11200 تومان

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *