شته مومي كلم (Brevicoryne brassicae)

فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: TOC o “1-4” h z u مقدمه PAGEREF _Toc310541000 h 1فصل دوم: مروری بر تحقیقات پیشین PAGEREF _Toc310541001 h 62-1- شته مومی کلم PAGEREF _Toc310541002 h 62-1-1- معرفی شته مومی کلم PAGEREF _Toc310541003 h 62-1-2- پراکندگی PAGEREF _Toc310541004 h 72-1-3- مرفولوژی PAGEREF _Toc310541005 h 92-1-4- بیولوژی PAGEREF _Toc310541006 h 102-2- زنبور پارازیتویید Diaeretialla rapae PAGEREF _Toc310541007 h 112-2-1- معرفی زنبور Diaeretialla rapae PAGEREF _Toc310541008 h 112-2-2- شکل شناسی PAGEREF _Toc310541009 h 122-2-3- پراکندگی PAGEREF _Toc310541010 h 132-2-4- زیست شناسی و میزبان ها PAGEREF _Toc310541011 h 142-3- کلزا PAGEREF _Toc310541012 h 142-4- زیست سنجی یا Bioassay: PAGEREF _Toc310541013 h 152-4-1- اصول زیست سنجی PAGEREF _Toc310541014 h 162-4-2- تکنیکهاي زیست سنجی: PAGEREF _Toc310541015 h 172-4-2-1- کاربرد مستقیم PAGEREF _Toc310541016 h 182-4-2-2- کاربرد غیرمستقیم PAGEREF _Toc310541017 h 19عنوان صفحه
2-4-2-3- ترکیب روشهاي مستقیم و غیرمستقیم PAGEREF _Toc310541018 h 202-4-4- عوامل موثر بر دقت آزمایشهاي زیست سنجی PAGEREF _Toc310541019 h 202-5- عصاره هاي گیاهی PAGEREF _Toc310541020 h 212-6- اثرات زیرکشندگی آفت کش ها PAGEREF _Toc310541021 h 22فصل سوم: مواد و روش ها PAGEREF _Toc310541022 h 323-1-کلنی‌شته PAGEREF _Toc310541023 h 323-1-1- هم‌سن‌سازی شته‌ها PAGEREF _Toc310541024 h 333-2- کلنی دشمن طبیعی PAGEREF _Toc310541025 h 333-2-1- هم‌سن‌سازی زنبورها PAGEREF _Toc310541026 h 353-3- تهیه‌ی عصاره‌های گیاهی PAGEREF _Toc310541027 h 363-4- آزمایش‌های زیست‌سنجی PAGEREF _Toc310541028 h 383-4-1- تعیین حلال‌مناسب PAGEREF _Toc310541029 h 383-4-2- تعیین غلظت مناسب PAGEREF _Toc310541030 h 393-4-3- زیست‌سنجی حشرات با عصاره روناس PAGEREF _Toc310541031 h 443-4-4- زیست‌سنجی حشرات با عصاره‌ی کلپوره PAGEREF _Toc310541032 h 443-5- بررسی دز زیر کشنده‌ی عصاره‌ها PAGEREF _Toc310541033 h 463-5-1- باروری زنبورها: PAGEREF _Toc310541034 h 463-5-2- طول عمر زنبورهای بالغ PAGEREF _Toc310541035 h 473-5-3- بررسی رفتار میزبان‌یابی زنبورهای ماده PAGEREF _Toc310541036 h 47فصل چهارم: نتایج PAGEREF _Toc310541037 h 514-1- آزمایشهاي زیست سنجی PAGEREF _Toc310541038 h 514-1-1- تعیین حلال مناسب برای عصاره ها PAGEREF _Toc310541039 h 51عنوان صفحه
4-1-2- آزمایش های مقدماتی PAGEREF _Toc310541040 h 514-1-3- آزمایش های اصلی زیست سنجی PAGEREF _Toc310541041 h 554-1-3-1- بررسی اثرات کشندگی عصاره کلپوره روی شته B. brassicae PAGEREF _Toc310541042 h 554-1-3-2- بررسی اثرات کشندگی عصاره روناس روی شته B. brassicae PAGEREF _Toc310541043 h 594-1-3-3- بررسی اثرات کشندگی عصاره کلپوره روی زنبور D. rapae PAGEREF _Toc310541044 h 604-1-3-4- بررسی اثرات کشندگی عصاره روناس روی زنبور D. rapae PAGEREF _Toc310541045 h 624-2- بررسی دز زیرکشنده (LC25) عصاره ها روی بیولوژی و رفتار میزبان یابی زنبور D. rapae PAGEREF _Toc310541046 h 644-2-1- تاثیر دز زیر کشنده عصاره های روناس و کلپوره روی طول عمر زنبور D. Rapae PAGEREF _Toc310541047 h 664-2-2- تاثیر دز زیرکشنده عصاره های روناس و کلپوره روی باروری زنبور D. rapae PAGEREF _Toc310541048 h 674-2-3- تاثیر دز زیرکشنده عصاره های روناس و کلپوره روی ظهور زنبورهای بالغD. rapae از شته های پارازیته شده B. brassicae PAGEREF _Toc310541049 h 684-2-4- بررسی اثر دز زیرکشنده عصاره های روناس و کلپوره روی نرخ جنسی زنبورهای نسل بعد PAGEREF _Toc310541050 h 694-2-5- بررسی تاثیر دز زیرکشنده عصاره های روناس و کلپوره روی رفتار میزبان یابی زنبورهای ماده PAGEREF _Toc310541051 h 70فصل پنجم: بحث PAGEREF _Toc310541052 h 72فهرست منابع و مآخذ
منابع PAGEREF _Toc310541053 h 78
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
TOC o “1-1” h z u جدول 4-1 درصد تلفات اصلاح شده از اثر عصاره های گیاهی بر شته مومی کلم PAGEREF _Toc310599617 h 52جدول 4-2 درصد تلفات اصلاح شده از اثر عصاره های گیاهی بر زنبور D. rapae PAGEREF _Toc310599618 h 53جدول 4-3 میانگین درصد تلفات اصلاح شده حشرات کامل شته مومی کلم ناشی از اثر عصاره ها در غلظت 800 میکرولیتر بر میلی لیتر در آزمایشگاه PAGEREF _Toc310599619 h 54جدول 4-4 میانگین درصد تلفات اصلاح شده حشرات کامل زنبور D. rapae ناشی از اثر عصاره ها در غلظت 800 میکرولیتر بر میلی لیتر در آزمایشگاه PAGEREF _Toc310599620 h 54جدول 4-5 دز بالا و دز پایین به همراه سه غلظت بدست آمده در بین آنها بصورت فاصله های لگاریتمی که برای تعیین دزهای کشنده استفاده گردیدند56جدول 4-6 عکس العمل حشرات کامل شته B. brassicae نسبت به عصاره ی کلپوره و محاسبه دزهای کشنده 25، 50، 70 و 90 درصد PAGEREF _Toc310599622 h 57جدول 4-7 عکس العمل حشرات کامل شته B. brassicae نسبت به عصاره ی روناس و محاسبه دزهای کشنده 25، 50، 70 و 90 درصد PAGEREF _Toc310599623 h 60جدول 4-8 عکس العمل حشرات کامل شته D. rapae نسبت به عصاره ی کلپوره و محاسبه دزهای کشنده 25، 50، 70 و 90 درصد PAGEREF _Toc310599624 h 62جدول 4-9 عکس العمل حشرات کامل شته D. rapae نسبت به عصاره ی روناس و محاسبه دزهای کشنده 25، 50، 70 و 90 درصد PAGEREF _Toc310599625 h 64عنوان صفحه
جدول 4-10 مقایسه LC50 عصاره های روناس و کلپوره روی شته مومی کلم و زنبور D. rapae PAGEREF _Toc310599626 h 65جدول 4-11 تجزیه واریانس مربوط به آزمایشهای بویایی سنجی…………………………70

فهرست شکل ها و نمودارها
عنوان صفحه
TOC o “1-1” h z u شکل 2-1 پراکنش شته مومی کلم Brevicoryne brassicae PAGEREF _Toc310603030 h 8شکل 2-2 مشخصات مرفولوژیکی شته مومی کلم Brevicoryne brassicae PAGEREF _Toc310603031 h 9شکل 2-3 سیکل زندگی شته مومی کلم Brevicoryne brassicae PAGEREF _Toc310603032 h 11شکل 2-4 مشخصات مرفولوژیکی زنبور Diaeretiella rapae PAGEREF _Toc310603033 h 13شکل 3-1 مزارع کلزای آلوده به شته مومی کلم در شهرستان اقلید PAGEREF _Toc310603034 h 32شکل 3-2 گیاهان کلزا در مرحله چهار برگی برای ایجاد کلنی PAGEREF _Toc310603035 h 33شکل 3-3 قفس های استفاده شده برای پرورش زنبور Diaeretiella rapae PAGEREF _Toc310603036 h 34شکل 3-4 قفس های استفاده شده برای پرورش زنبور Diaeretiella rapae PAGEREF _Toc310603037 h 35شکل 3-5 آسیاب برقی استفاده شده برای پودر کردن گیاهان روناس و کلپوره PAGEREF _Toc310603038 h 37شکل 3-6 مگنستایر مورد استفاده جهت عصاره گیری PAGEREF _Toc310603039 h 37شکل 3-7 دستگاه روتاری مورد استفاده برای عصاره گیری PAGEREF _Toc310603040 h 38شکل 3-8 دستگاه Potter spray tower مورد استفاده در آزمایشهای زیست سنج PAGEREF _Toc310603042 h 42شکل 3-9 آسپیراتور مورد استفاده جهت انتقال زنبورهای D. rapae PAGEREF _Toc310603043 h 43شکل 3-10 پتری دیش های استفاده شده در آزمایش های زیست سنجی PAGEREF _Toc310603044 h 43شکل 3-11 اتاقک رشد مورد استفاده در آزمایشهای زیست سنجی PAGEREF _Toc310603045 h 45عنوان صفحه
شکل 3-12 دستگاه بویایی سنج استفاده شده در آزمایش های رفتاری زنبور D. rapae PAGEREF _Toc310603046 h 49نمودار4-1 خط دز- پاسخ حشرات کامل شته B. brassicae نسبت به عصاره کلپوره PAGEREF _Toc310603047 h 58نمودار4-2 خط دز-پاسخ حشرات کامل شته B. brassicae نسبت به عصاره روناس PAGEREF _Toc310603048 h 59نمودار4-3 خط دز-پاسخ حشرات کامل زنبور D. rapae نسبت به عصاره کلپوره PAGEREF _Toc310603049 h 61نمودار 4-4 خط دز-پاسخ حشرات کامل زنبور D. rapae نسبت به عصاره روناس PAGEREF _Toc310603050 h 63نمودار 4-5 میزان طول عمر زنبورهای ماده ی تیمار شده با دز زیرکشنده عصاره های روناس و کلپوره PAGEREF _Toc310603051 h 66نمودار 4-6 درصد شته های پارازیته شده توسط زنبورهای ماده تیمار شده با دز زیرکشنده عصاره های روناس و کلپوره PAGEREF _Toc310603052 h 67نمودار 4-7 تعداد زنبورهای خارج شده از شته های پارازیته شده توسط زنبورهای ماده تیمار شده با دز زیرکشنده عصاره های روناس و کلپوره PAGEREF _Toc310603053 h 68نمودار 4-8 نرخ جنسی (درصد افراد ماده) در نسل جدید زنبورهای تیمار شده با عصارههای روناس و کلپوره PAGEREF _Toc310603054 h 69
فصل اول

مقدمه
شته مومي كلم (Brevicoryne brassicae) كه به شته كلزا نيز معروف است، يكي از مهمترين آفات گياهان خانواده چليپاييان بوده و باعث ايجاد خسارت مستقيم از طريق تغذيه از شيره گياهي ، وخسارت غير مستقيم به وسيله انتقال ويروسهاي بيماري زاي گياهي مختلف مي گردد (Dubey et al., 1981 و Costello and Altieri, 1995 و Blackman and Eastop, 2000 و Schielphake et al., 2000). اين شته در بسياري از نقاط جهان روي محصولات مختلف بويژه كلم خسارت وارد مي كند. در ايران نيز در اغلب نواحي به ويژه در مناطق شمالي ومركزي كشور فعاليت دارد. اين آفت در ايران براي اولين بار در سال 1317 گزارش شده و در تمام نواحي كشور بر روي انو اع كلم، شلغم، تربچه و چليپاييان وحشي انتشار دارد (افشار، 1317). اين آفت، هر چند روی كلزا به شدت خسارت زا است ولي كلم معمولي، گل كلم و كلم بروكسل را به ساير ارقام کلم ترجيح مي دهد (خانجانی، 1383).
با تو جه به اينكه محصولاتي نظير كلم به طور مستقيم مورد استفاده انسان قرار مي گيرند، بايد به باقيمانده سموم موجود بر روي آنها، توجه خاصي مبذول گردد . با توجه به اين مطلب و نيز افزايش روز افزون هزينه هاي سم پاشي و مخرب بودن آنها از نظر محيط زيست، مي توان از روش كنترل بيولوژيك به عنوان يكي از روشهاي جايگزين مناسب استفاده نمود (Flickinger et al., 1991).
پارازیتوئید مهم شتههای گیاهان خانواده چلیپاییان، زنبور Diarretiella rapae (Mcintosh) از خانواده Aphidiidae می باشد. شته مومی کلم میزبان مطلوب این پارازیتوئید می باشد (Hafez, 1961). این زنبور زمانیکه شته مومی کلم در دسترس نباشد می تواند دیگر کونه های شته ها را نیز پارازیته کند (Nemec and Stary, 1984).
طیف وسیعی از آفت کش ها برای بسیاری از دشمنان طبیعی مضر می باشند (Croft, 1990). همواره مزارع کلم نیاز به حمایت از دشمنان طبیعی در احساس شده است زیرا این موجودات مفید در کنترل بسیاری دیگر از گونه های آفات نیز نقش دارند (Croft, 1990). به دليل باقي ماندن بقاياي سموم روي محصولات و خطراتي كه براي سلامتي مصرف كنندگان در اثر استفاده از حشره كشها ايجاد مي شود، جايگزيني اين روش مبارزه با روشهاي مبارزه سالمتر امري اجتناب ناپذير است . گياهان منبع غني تركيباتي هستند كه داراي خواص حشره كشي اند (Arnason et al., 1989). شواهدي وجود دارند كه نشان مي دهد متابوليت هاي ثانويه گياهي به جهت حمايت گياه در مقابل حشرات و پاتوژنهاي ميكروبي در روند تكامل گياه شكل گرفته اند (Benner, 1993).اسانسهاي گياهي حامل طيف وسيعي از متابوليتهاي ثانويه فرار هستند که در روابط متقابل گياه و حشره نقش مهمي دارند. تحقيقات نشان ميدهد که قسمت عمده اسانس گياهان را ترپنوئيدها بهخصوص مونوترپنوئيدها و سسکويترپنوئيدها تشکيل ميدهند که اثرات حشرهکشي و دورکنندگي قابل توجهي دارند (شاکرمي و همکاران، 1383).
با توجه به ناگزير بودن بشر در استفاده ازمواد شیمیایی آفت کش، حشره كشهاي گياهي به جهت داشتن خصوصياتي نظير كمترين تأثير روي دشمنان طبيعي، عدم ايجاد گياه سوزي، حداقل سميت روي مهره داران و تجزيه سريع در محيط كه مهمترين مزاياي اين نوع حشره كش هاست مي توانند تا حدي جايگزين حشره كشهاي مصنوعي گردند (Isman, 1996). تدوین یک برنامه مدیریتی مناسب و بر اساس روش های کنترل تلفیقی وابسته به مطالعاتمنطقه ای از بیواکولوژی آفات و دشمنان طبیعی آن ها می باشد (Morgan et al., 2001).
خیلی از دشمنان طبیعی حشرات گیاه خوار را زنبورها تشکیل می دهند که اکثراً در مرحله لاروی پارازیت بوده و باعث مرگ میزبان خود می شوند. از این طریق اینها می توانند باعث کاهش خسارت و در برخی مواقع باعث جلوگیری از طغیان یک آفت بخصوص شوند (Van Drische and Bellows, 1996). در بین عوامل مرگ و میر پارازیتوئید ها باعث ایجاد بیشترین مرگ و میر در حشرات هستند (Hawkins et al., 1997). پارازیتوئیدها چه بطور مستقیم (Jepson, 1989) و چه در هنگام برخورد با باقیمانده سموم، در زمان جستجو برای یافتن میزبان ممکن است در معرض آنها قرار بگیرند (Jepson, 1989., Longley and Jepson, 1996). پارازیتوئید ها قسمت عمده زندگی خود را صرف جستجو برای یافتن میزبان می کنند و به سمت بوی میزبان و بوی گیاه کشیده می شوند

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *