خصوصیات فیتوشیمیایی و بیولوژیکی اسانس دو گونه مرزه ایرانی93

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد شیراز
تعهدنامه ی اصالت پایان نامه/رساله
این جانب لیلا قدرتی دانش آموخته ی مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته/دکتری حرفه ای/دکتری تخصصی در رشته ی فیزیولوژی و اصلاح گیاهان دارویی و معطر که در تاریخ 26/6/1393 از پایان نامه/رساله ی خود با عنوان ”خصوصیات فیتوشیمیایی و بیولوژیکی اسانس دو گونه مرزه ایرانی
(&satureja khuzistanica rechingeri (satureja “ با کسب نمره ی 18 و درجه ی عالی دفاع نموده ام، بدین وسیله متعهد می شوم:
این پایان نامه/رساله حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط این جانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایان نامه، کتاب، مقاله و …) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رویه ی موجود، نام منبع به کار رفته و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
این پایان نامه/رساله پیش از این برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح، پایین تر یا بالاتر) در سایر دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی ارایه نشده است.
چنان چه پس از فراغت از تحصیل قصد استفاده و هر گونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و … از این پایان نامه داشته باشم، از حوزه ی معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را بگیرم.
چنان چه در هر زمانی خلاف موردهای بالا ثابت شود، عواقب ناشی از آن را می پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با این جانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی ام هیچ گونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی:
تاریخ و امضا:
2362835-547370
دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز
پايان‌نامة برای اخذ كارشناسي ارشد
رشته و گرایش:
مهندسی کشاورزی- فیزیولوژی و اصلاح گیاهان دارویی
عنوان:
خصوصیات فیتوشیمیایی و بیولوژیکی اسانس دو گونه مرزه ایرانی
(Satureja khuzistanica , Satureja rechingeri)
استاد راهنما:
دکتر اردلان علیزاده
استاد مشاور:
دکتر ساغر کتابچی
نگارش:
لیلا قدرتی
تابستان 1393
2362835-651510
دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز
پايان‌نامة برای اخذ كارشناسي ارشد
رشته و گرایش:
مهندسی کشاورزی- فیزیولوژی و اصلاح گیاهان دارویی
عنوان:
خصوصیات فیتوشیمیایی و بیولوژیکی اسانس دو گونه مرزه ایرانی
(Satureja khuzistanica , Satureja rechingeri)
نگارش:
لیلا قدرتی
ارزشیابی توسط کمیته پایان نامه با درجه:
دکتر اردلان علیزاده، استادیار علوم باغبانی،گیاهان دارویی:
دکتر ساغر کتابچی، استادیار بیماری شناسی گیاهی:
دکتر علیرضا افتخاریان، استادیار فیزیولوژی و اصلاح سبزی‌ها:
تابستان 1393
“سپاس و ستایش مر خدای را جل و جلاله که آثار قدرت او بر چهره روز روشن، تابان است و انوار حکمت او در دل شب تار، درفشان. آفریدگاری که خویشتن را به ما شناساند و درهای علم را بر ما گشود و عمری و فرصتی عطا فرمود تا بدان، بنده ضعیف خویش را در طریق علم و معرفت بیازماید”
تقدیم به پدر و مادرم:
 ماحصل آموخته هایم را تقدیم می کنم به آنان که مهر آسمانی شان آرام بخش آلام زمینی ام است و به پاس عاطفه سرشار وگرمای امید بخش وجودشان که در این روزگاران بهترین پشتیبان است. که هرچه آموختم در مکتب عشق شما آموختم و هرچه بکوشم قطره ای از دریای بی کران مهربانیتان را سپاس نتوانم بگویم.
آوردی گران سنگ تر از این ارزان نداشتم تا به خاک پایتان نثار کنم،باشد که حاصل تلاشم نسیم گونه غبار خستگیتان را بزداید.
تقدیم به برادرم:
که از نگاهش صلابت، از رفتارش محبت و از صبرش ایستادگی را آموختم و وجودش شادی بخش و صفایش آرام بخش من است، بهار زندگیم به ترنم محبتش آکنده است.

با سپاس از:
استاد فرهیخته و بزرگوارم جناب آقای دکتر اردلان علیزاده که در کمال سعه صدر، با حسن خلق و فروتنی از هیچ کمکی در این عرصه بر من دریغ ننمودند و درتمام مراحل پایان نامه، همواره مرا از راهنمایی‌های سازنده خود بهره مند نمودند، صمیمانه سپاسگزاری می‌نمایم.
با سپاس از:
استاد فرزانه و محترم سرکار خانم دکتر ساغر کتابچی که زحمت مشاوره این پایان نامه را متقبل شدند و همواره با رهنمودهای علمی مرا مورد لطف خویش قرار دادند تشکر می‌نمایم.
با سپاس از:
استاد فاضل و محترم جناب آقای دکترعلیرضا افتخاریان که با قبولی داوری این پایان نامه مرا مورد لطف خود قرار دادند کمال تشکر را دارم.
با سپاس از:
تمامی مسئولان آزمایشگاه به خصوص جناب آقای مهندس شمشیری و مهندس شیبانی، مدیرگروه بخش گیاهان دارویی سرکار خانم دکتر نماینده ، رئیس بخش پژوهش جناب آقای مهندس نوروزی که نهایت همکاری و مساعدت را با بنده ابراز نمودند صمیمانه سپاسگزاری می‌نمایم .
در آخر از جناب آقای دکتر حجت اقبال وسرکار خانم مهندس راضیه احمدی که در اجرای تحقیق مرا یاری و مساعدت نمودند و با ارشادات خود مرا مورد لطف خویش قرار دادند،کمال تشکر و قدردانی می‌نمایم.
TOC o “1-8” h z u
فهرست مطالب HYPERLINK l “_Toc239167122” عنوان شماره صفحه

فهرست شکل‌ها ذفهرست نمودار‌ها رفهرست جدول‌ها زچکیده سفصل اول: کلیات تحقیق1- مقدمه:11-1- تاریخچه گیاهان دارویی:11-2- تفاوت بین گیاهان دارویی، داروهای گیاهی و شیمیایی:21-2-1- ارجحیت گیاهان دارویی:21-3- تیره نعناعیان:31-3-1- مواد موثره:41-4- جنس مرزه:51-4-1- گونه‌های موجود در ایران:61-4-2- مرزه خوزستانی:61-4-3- مرزه رشینگری:71-4-4- مواد موثره جنس مرزه:51-4-5- خواص دارویی جنس مرزه:61-5- طبقه بندی گیاهان دارویی:81-5-1- طبقه بندی براساس ماده موثره:91-5-1-1- آلکالوئیدها:101-5-1-2- گلیگوزیدها:111-5-1-3- روغن‌های فرار(اسانس‌ها):121-5-1-4- مواد تلخ:141-5-1-5- فلاون‌ها و فلاونوئيدها:141-5-1-6-موسیلاژ:151-5-1-7- ساپونین‌ها:151-5-1-8- اسید سیلیسیک:161-5-1-9- تانن‌ها:161-5-2- عملکرد و نقش متابولیت‌های ثانویه:171-6- معرفی برخی از باکتری‌های بیماری‌زای انسانی:181-6-1- Escherichia coli :181-6-2- Staphylococcus aureus :191-6-3- Staphylococcus epidermidis :191-6-4- Bacillus cereus :191-6-5- Candida albicans :20فصل دوم: مروری بر پژوهش‌ها2-1- مروری بر پژوهش‌های انجام شده روی مواد موثره گونه‌های مختلف مرزه:212-2- مروری بر پژوهش‌های انجام شده روی خاصیت ضدمیکروبی گونه‎های مختلف مرزه:22فصل سوم: مواد و روش‌ها1-3- مواد گیاهی:273-2- استخراج اسانس گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری:273-3- آنالیز ترکیبات اسانس گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری با استفاده از دستگاهGC/MS:27
3-4- خالص سازی میکروب‌هاو نگهداری آن‌ها:293-5- اسامی میکروارگانیزم‌های مورد آزمایش:293-6- تعیین قطر هاله عدم رشد برای مقادیر حداقل غلظت بازدارندگی و حداقل غلظت کشندگی میکروارگانیزم‌ها :303-7- تعیین حداقل غلظت بازدارندگی و حداقل غلظت کشندگی میکروارگانیزم‌ها به روش میکروبراث دایلویشن:323-8- تجزیه و تحلیل آماری:32فصل چهارم: آنالیز و نتایج4-1- ترکیبات تشکیل دهنده اسانس گیاه مرزه خوزستانی:344-2- ترکیبات تشکیل دهنده اسانس گیاه مرزه رشینگری:374-3- فعالیت ضدمیکروبی اسانس گیاه مرزه خوزستانی:404-4- مقایسه میکروارگانیزم‌هابر مبنای قطرهاله عدم رشد تحت تاثیر اسانس گیاه مرزه خوزستانی:40 HYPERLINK l “_Toc239167201” 4-5- تجزیه واریانس‌آخرین غلظت اسانس گیاه مرزه خوزستانی در روش میکروبراث دایلویشن:434-6- حداقل غلظت بازدارندگی(MIC ) و حداقل غلظت کشندگی باکتری(MBC ) اسانس گیاه مرزه خوزستانی در روش میکروبراث‌دایلویشن:434-7- فعالیت ضدمیکروبی اسانس گیاه مرزه رشینگری:444-8- مقایسه میکروارگانیزم‌هابر مبنای قطرهاله عدم رشد تحت تاثیر اسانس گیاه مرزه رشینگری:454-9- تجزیه واریانس ‌آخرین غلظت اسانس گیاه مرزه رشینگری در روش میکروبراث‌دایلویشن:484-10- حداقل غلظت بازدارندگی(MIC ) و حداقل غلظت کشندگی باکتری(MBC ) اسانس گیاه مرزه رشینگری در روش میکروبراث‌دایلویشن:48 فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری5-1- ترکیبات تشکیل دهنده اسانس گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری:505-2- خاصیت ضدمیکروبی اسانس گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری:55نتیجه‌گیری: 60 پیشنهادات: 60 منابع: 88

فهرست شکل‌ها
HYPERLINK l “_Toc239167122” عنوان شماره صفحه

فصل سوم:
3-1- گیاه دارویی مرزه خوزستانی:283-2- گیاه دارویی مرزه رشینگری:283-3- دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی مورد استفاده در آزمایش:313-4- دستگاه اسپکتروفتومتر مورد استفاده در آزمایش:313-5- نمونه ای از قطر هاله عدم رشد برای مقدار MIC اسانس گیاه مرزه خوزستانی روی باکتری Escherichia coli مورد پژوهش:33
3-6- حداقل غلظت بازدارندگی رشد اسانس گیاه مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری روی باکتری Staphylococcus aureus: 33فصل چهارم: HYPERLINK l “_Toc239167198”

4-1- کروماتوگرام ترکیبات تشکیل دهنده اسانس گیاه مرزه خوزستانی مورد آزمایش:34
4-2- کروماتوگرام ترکیبات تشکیل دهنده اسانس گیاه مرزه رشینگری مورد آزمایش:37فصل پنجم:
5-1- دیواره‌ی سلولی باکتری‌های گرم مثبت و گرم منفی:57فهرست نمودار‌ها
HYPERLINK l “_Toc239167122” عنوان شماره صفحه

فصل چهارم:
مقایسه میکروارگانیزم ها بر مبنای قطرهاله عدم رشد تحت تاثیر اسانس گیاه مرزه خوزستانی: 41 مقایسه میکروارگانیزم ها بر مبنای قطرهاله عدم رشد تحت تاثیر اسانس گیاه مرزه رشینگری:46
فهرست جدول‌ها
HYPERLINK l “_Toc239167122” عنوان شماره صفحه

فصل سوم:
اسامی میکروارگانیزم‌های مورد آزمایش: 29فصل چهارم:
4-1- ترکیبات تشکیل دهنده اسانس گیاه مرزه خوزستانی:354-2- ترکیبات تشکیل دهنده اسانس گیاه مرزه رشینگری:384-3- تجزیه واریانس قطر هاله عدم رشد اسانس گیاه مرزه خوزستانی:404-4- مقایسه اثر متقابل نوع میکروارگانیزم‌ و غلظت اسانس گیاه مرزه خوزستانی بر قطرهاله عدم رشد: 424-5- تجزیه واریانس آخرین غلظت اسانس گیاه مرزه خوزستانی:43
4-6- مقایسه میکروارگانیزم‌ها از نظر حداقل غلظت بازدارندگی(MIC) و حداقل غلظت‌کشندگی باکتری(MBC) اسانس گیاه مرزه خوزستانی به روش میکرو براث دایلویشن:444-7- تجزیه واریانس قطر هاله عدم رشد اسانس گیاه مرزه رشینگری:444-8- مقایسه اثر متقابل نوع میکروارگانیزم و غلظت اسانس گیاه مرزه رشینگری بر قطرهاله عدم رشد:474-9- تجزیه واریانس آخرین غلظت اسانس گیاه مرزه رشینگری:484-10- مقایسه میکروارگانیزم‌ها از نظر حداقل غلظت بازدارندگی(MIC) و حداقل غلظت‌کشندگی باکتری(MBC) اسانس گیاه مرزه رشینگری به روش میکروبراث دایلویشن: ……………………………………………………………………………………………………………………49
چکیده:
این پژوهش به منظور استخراج، شناسایی ترکیبات تشکیل دهنده و خاصیت ضدمیکروبی اسانس دو گونه مرزه‌ خوزستانی و مرزه ‌رشینگری انجام گرفت. اسانس‌گیری به روش تقطیر با آب توسط کلونجر انجام گرفت،آنالیز اسانس‌ها توسط دستگاه کاروماتوگراف گازی متصل به طیف سنج جرمی(GC/MS) مورد بررسی قرار گرفت. چهل و چهار ترکیب در اسانس مرزه خوزستانی شناسایی شده که در مجموع 98/99% اسانس را به خود اختصاص داد که عمده‌ترین ترکیبات شناسایی شده، کارواکرول(16/92%) است و چهل و شش ترکیب در اسانس مرزه رشینگری شناسایی شد که در مجموع 97/99% اسانس را به خود اختصاص داد که عمده‌ترین ترکیبات شناسایی شده کارواکرول(11/89%) است. به منظور بررسی خواص ضدمیکروبی اسانس مرزه ‌خوزستانی و مرزه ‌رشینگری بر علیه باکتری گرم منفی Escherichia coli و مخمر Candida albicans و باکتری‌های‌گرم مثبت Staphylococcus aureus ،Bacillus cereus ،Staphylococcus epidermidis آزمایشی بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در 3 تکرار به دو روش دیسک دیفیوژن و روش میکروبراث دایلویشن انجام شد. نتایج نشان داد که اسانس گیاه مرزه خوزستانی روی مخمر کندیدا آلبیکنس و سپس باکتری باسیلوس سرئوس و همچنین اسانس مرزه ‌رشینگری روی باکتری باسیلوس سرئوس و سپس مخمر کندیدا آلبیکنس دارای بیشترین تاثیر و روی باکتری استافیلوکوکوس اپیدرمیدیس و باکتری گرم منفی اشرشیا کلای دارای کمترین تاثیر است‌که نشان دهنده تاثیر بیشتر اسانس مرزه خوزستانی و مرزه رشینگری روی باکتری‌های گرم مثبت و مخمر به نسبت باکتری‌ گرم منفی است.
واژه‌هاي‌کلیدي: اسانس، مرزه‌خوزستانی، مرزه‌رشینگری، خاصیت ضدمیکروبی، روش دیسک دیفیوژن، روش میکروبراث دایلویشن.
فصل اول:
کلیات
مقدمه:گیاهان دارویی رستنی‌هایی با تاریخچه جالب توجه و ممتاز هستند(اميدبيگي، 1384)، قدمت شناخت خواص دارویی گیاهان، شاید بیرون از حافظه تاریخ باشد. یکی از دلایل مهم این قدمت، حضور باورهای ریشه‌دار مردم سرزمین‌های مختلف درخصوص استفاده از گیاهان دارویی است(امیدبیگی، 1392). امروزه جایگاه گیاهان دارویی در سلامت جامعه به طور عام و ارزش گیاهان دارویی و معطر به طور خاص برکسی پوشیده نیست(باباخانلو و همکاران، 1377). توجه به گیاهان دارویی، بخش عمده‌ای از طب سنتی ایران را تشکیل می‌دهد و ارائه اطلاعات درست و علمی درباره پرورش، نگهداری و استفاده از آن‌ها بر پایه

Author:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *